Adhyaya 16

Verse 1

राजोवाच । अथासौ वामनो विप्रः प्रविष्टो गहने वने । एकाकी किं चकाराथ कौतुकं तद्वदस्व मे

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ನಂತರ ಆ ವಾಮನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಘನವಾದ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಏಕಾಕಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಏನು ಮಾಡಿದನು? ಆ ಅದ್ಭುತ ವಿಷಯವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.

Verse 2

सारस्वत उवाच । अथासौ वामनो विप्रो गत्वा रैवतके गिरौ । स्वर्णरेखानदीतोये स्नात्वाथ विधिपूर्वकम्

ಸಾರಸ್ವತನು ಹೇಳಿದನು—ಆಗ ಆ ವಾಮನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ರೈವತಕ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಸ್ವರ್ಣರೇಖಾ ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಿಯತ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 3

सुगंधपुष्पधूपाद्यैर्देवं संपूज्य भक्तितः । तस्थौ तदग्रतो राजन्नेकाकी निर्जने वने

ಸುಗಂಧ ಪುಷ್ಪಗಳು, ಧೂಪಾದಿಗಳಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ, ಓ ರಾಜನೇ, ಆ ನಿರ್ಜನ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಏಕಾಕಿಯಾಗಿ ನಿಂತನು.

Verse 4

सर्वसत्त्वसमायुक्ते सरीसृपसमाकुले । अनेकस्वरसंघुष्टे मयूरध्वनिनादिते

ಆ ಅರಣ್ಯವು ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಸರೀಸೃಪಗಳಿಂದ ಕಿಕ್ಕಿರಿದು, ಅನೇಕ ಸ್ವರಗಳಿಂದ ಘೋಷಿತವಾಗಿ, ಮಯೂರಧ್ವನಿಯಿಂದ ನಾದಿತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 5

कोकिलारावरम्ये च वनकुक्कुटघोषिते । खद्योतद्योतिते तस्मिन्वलीमुखविधूनिते

ಆ ಸ್ಥಳವು ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಮಧುರ ಕೂಜನದಿಂದ ರಮಣೀಯವಾಗಿ, ವನಕುಕ್ಕುಟಗಳ ಘೋಷದಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿ, ಖದ್ಯೋತಗಳ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ವಾನರಗಳ ಜಿಗಿತದಿಂದ ಕೊಂಬೆಗಳು ಕಂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 6

क्वचिद्वंशाग्निना शांते क्वचित्पुष्पितपादपे । गगनासक्तविटपे सूर्यतापविवर्जिते

ಕೆಲವೆಡೆ ಬಿದಿರಿನ ಬೆಂಕಿ ಶಮನಗೊಂಡಿತ್ತು; ಇನ್ನೆಡೆ ಪುಷ್ಪಿತ ವೃಕ್ಷಗಳು, ಆಕಾಶವನ್ನು ತಾಕುವಂತೆ ಎತ್ತಿದ ಕೊಂಬೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸೂರ್ಯದ ದಹನತಾಪವಿಲ್ಲದೆ ಶೀತಲವಾಗಿದ್ದವು।

Verse 7

लुब्धकाघात संत्रस्तभ्रांतसूकरशंबरे । संहृष्टक्षत्रियवातस्थानदानविचक्षणे

ಅಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಗಾರರ ಹೊಡೆತಗಳಿಂದ ಭೀತರಾಗಿ ಗಾಬರಿಗೊಂಡ ಕಾಡುಹಂದಿ ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆಗಳು ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದವು; ಉಲ್ಲಾಸಿತ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಗಾಳಿಯಾಡುವ ಆ ನೆಲವನ್ನು ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದು ಚತುರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 8

अनेकाश्चर्यसंपन्नं सस्मार मनसा हरिम् । तं भीतमिव विज्ञाय नरसिंहः समाययौ

ಅನೇಕ ಆಶ್ಚರ್ಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು; ಅವನು ಭಯಗೊಂಡಂತೆಯೆಂದು ತಿಳಿದು ನರಸಿಂಹನು ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದನು।

Verse 9

रक्षार्थं तस्य विप्रस्य बभाषे पुरतः स्थितः । न भेतव्यं त्वया विप्र वद ते किं करोम्यहम्

ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಭಯಪಡಬೇಡ. ಹೇಳು, ನಿನಗಾಗಿ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?”

Verse 10

विप्र उवाच । यदि तुष्टो वरो देयो नरसिंह त्वया मम । सदात्र रक्षा कर्त्तव्या सर्वेषां तीर्थवासिनाम्

ವಿಪ್ರನು ಹೇಳಿದನು—“ನೀವು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದು ನನಗೆ ವರ ನೀಡಬೇಕೆಂದಿದ್ದರೆ, ಹೇ ನರಸಿಂಹ, ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸದಾ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಬೇಕು।”

Verse 11

देवस्याग्रे सदा स्थेयं यावदिंद्राश्चतुर्द्दश । एवमस्त्विति तं प्रोच्य तथा चक्रे हरिस्तदा

“ದೇವನ ಅಗ್ರದಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿಂತಿರು—ಹದಿನಾಲ್ಕು ಇಂದ್ರರು ಇರುವವರೆಗೆ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ, “ಏವಮಸ್ತು” ಎಂದು ಹರಿಯು ತದನಂತರ ಹಾಗೆಯೇ ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 12

अतो दामोदरस्याग्रे नरसिंहः स पूज्यते । वनं सौम्यं कृतं तेन तीर्थरक्षां करोति सः

ಆದ್ದರಿಂದ ದಾಮೋದರನ ಅಗ್ರದಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹನು ಪೂಜ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆ ವನವು ಸೌಮ್ಯವೂ ಶುಭವೂ ಆಯಿತು; ಅವನು ತೀರ್ಥರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಕಾಪಾಡುತ್ತ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ.

Verse 13

भूतप्रेतादिसंवासो वने तस्मिन्न जायते । नरसिंहप्रभावेन नष्टं सिंहादिजं भयम्

ಆ ವನದಲ್ಲಿ ಭೂತ-ಪ್ರೇತಾದಿಗಳ ವಾಸವೇ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನರಸಿಂಹನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಸಿಂಹಾದಿಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಭಯವೂ ನಾಶವಾಗಿದೆ.

Verse 14

कार्त्तिके वासरे विष्णोर्द्वादश्यां पारणे कृते । दामोदरं नमस्कृत्य भवं द्रष्टुं ततो ययौ

ಕಾರ್ತ್ತಿಕದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾರದಂದು, ದ್ವಾದಶಿಯಲ್ಲಿ ಪಾರಣೆ ನೆರವೇರಿಸಿ, ದಾಮೋದರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಂತರ ಭವ (ಶಿವ)ನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.

Verse 15

चतुर्दश्यां कृतस्नानो भवं संपूज्य भावतः । भवभावभवं पापं भस्मीभूतं भवार्चनात्

ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಭವ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿದನು. ಭವಾರ್ಚನೆಯಿಂದ ಭವಭಾವಜನ್ಯ ಪಾಪವು ಭಸ್ಮವಾಯಿತು.

Verse 16

स क्षीणपापनिचयो जातो देवस्य दर्शनात् । भवस्याग्रे स्थितं शांतं तथा वस्त्रापथस्य च

ದೇವದರ್ಶನದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವನ ಪಾಪಸಂಚಯ ಕ್ಷೀಣವಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವನು ಶಾಂತಚಿತ್ತನಾಗಿ ಭವನ ಸಮಕ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ವಸ್ತ್ರಾಪಥದ ದೇವತೆಯ ಮುಂದೆಯೂ ನಿಂತನು.

Verse 17

तं कालमेघं समभ्यर्च्य ततो वस्त्रापथं ययौ । देवं संपूज्य मंत्रैः स वेदोक्तैर्विधिपूर्वकम्

ಆ ಕಾಲಮೇಘನನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸಿ, ನಂತರ ಅವನು ವಸ್ತ್ರಾಪಥಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿ ವೇದೋಕ್ತ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದೇವನಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೂಜೆ ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 18

धूपदीपादिनैवेद्यैः सर्वं चक्रे स वामनः । प्रदक्षिणाशतं कृत्वा भवस्याग्रे व्यवस्थितः

ಆ ವಾಮನನು ಧೂಪ, ದೀಪ, ನೈವೇದ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೂಜಾಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ನೂರು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಭವನ ಸಮಕ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿಂತನು.

Verse 19

यावन्निरीक्षते सर्वं तावत्पश्यति पर्वतम् । उज्जयंतं गिरिवरं मैनाकस्य सहोदरम्

ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಒಂದು ಪರ್ವತವನ್ನು ಕಂಡನು—ಉಜ್ಜಯಂತ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಿರಿವರ, ಮೈನಾಕನ ಸಹೋದರನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು.

Verse 20

सुराष्ट्रदेशे विख्यातं युगादौ प्रथमं स्थितम् । भूधरं भूधरैर्युक्तं शिलापादपमंडितम्

ಅದು ಸುರಾಷ್ಟ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಖ್ಯಾತವಾಗಿದ್ದು, ಯುಗಾದಿಯಿಂದಲೇ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಆ ಭೂಧರವು ಇತರ ಭೂಧರಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತವಾಗಿ, ಶಿಲೆಗಳೂ ವೃಕ್ಷಗಳೂ ಅಲಂಕರಿಸಿರುವುದು.

Verse 21

तं दृष्ट्वा चिंतयामास सूक्ष्मान्धर्मान्स वामनः । अल्पायासान्सुबहुलान्पुत्रलक्ष्मीप्रदायकान्

ಅದನ್ನು ಕಂಡ ವಾಮನನು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದನು—ಅಲ್ಪ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಮಹಾಫಲ ನೀಡುವ, ಪುತ್ರ-ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವ ಆಚರಣೆಗಳು।

Verse 22

अवश्यं क्रिय माणेषु स्वधर्म उपजायते । दृष्ट्वा नदीं सागरगां स्नात्वा पापैः प्रमुच्यते

ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಸ್ವಧರ್ಮವು ಸ್ವತಃ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಗರಗಾಮಿ ನದಿಯನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 23

गां स्पृष्ट्वा ब्राह्मणं नत्वा संपूज्य गुरुदेवताः । तपस्विनं यतिं शांतं श्रोत्रियं ब्रह्मचारिणम्

ಗೋವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಗುರುಗಳನ್ನೂ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ—ತಪಸ್ವಿ, ಯತಿ, ಶಾಂತನು, ವೇದಪಾಠಿ ಶ್ರೋತ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯನ್ನೂ ಗೌರವಿಸಬೇಕು.

Verse 24

पितरं मातरं भगिनीं तत्पतिं दुहितां पतिम् । भागिनेयमथ दौहित्रं मित्रसंबधिबांधवान् । संभोज्य पातकैः सर्वैर्मुच्यंते गृहमेधिनः

ತಂದೆ, ತಾಯಿ, ಸಹೋದರಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ಪತಿ, ಮಗಳು ಮತ್ತು ಅಳಿಯ, ಅಕ್ಕನ/ತಂಗಿಯ ಮಗ ಹಾಗೂ ಮಗಳ ಮಗ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಿತ್ರ-ಸಂಬಂಧಿ-ಬಾಂಧವರನ್ನು ಭೋಜನಗೊಳಿಸಿ ಆತಿಥ್ಯ ಮಾಡಿದರೆ ಗೃಹಸ್ಥರು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 25

राजा गजाश्वनकुलं सतीवृषमहीधराः । आदर्शक्षीरवृक्षाश्च सततान्नप्रदास्तु ते

ಅವರಿಗೆ ರಾಜ್ಯಲಾಭವಾಗಲಿ; ಗಜಾಶ್ವಸಮೃದ್ಧವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುಲಸಂಪತ್ತು ದೊರಕಲಿ; ಸತೀ ಪತ್ನಿ, ಉತ್ತಮ ವೃಷಭ, ಪರ್ವತಸಮಾನ ಐಶ್ವರ್ಯ ದೊರಕಲಿ. ಇಚ್ಛಾಪೂರಕ ‘ಕ್ಷೀರವೃಕ್ಷಗಳು’ ಮತ್ತು ಸದಾ ಅನ್ನಪ್ರದಾತರೂ ಇರಲಿ.

Verse 26

दृष्टमात्राः पुनन्त्येते ये नित्यं सत्यवादिनः । वेदधर्मकथां श्रुत्वा भुक्तिमुक्तिप्रदा नरान्

ನಿತ್ಯ ಸತ್ಯವಚನಿಗಳಾದವರು ಕೇವಲ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಇತರರನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ವೇದಧರ್ಮಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಮಾನವರಿಗೆ ಭೋಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ಎರಡೂ ಲಭಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 27

स्मृत्वा हरिहरौ गंगां कृत्वा तीरेण मार्जनम् । गत्वा जागरणे विष्णोर्दत्त्वा दानं च शक्तितः

ಹರಿ-ಹರ ಹಾಗೂ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ತೀರದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಿಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡುವುದು; ವಿಷ್ಣುವಿನ ಜಾಗರಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾನುಸಾರ ದಾನ ನೀಡುವುದು—ಇವೆಲ್ಲ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳು.

Verse 28

तांबूलं कुसुमं दीपं नैवेद्यं तुलसीदलम् । गीतं नृत्यं च वाद्यं च विधाय सुरमंदिरे

ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಾಂಬೂಲ, ಪುಷ್ಪ, ದೀಪ, ನೈವೇದ್ಯ, ತುಳಸಿದಳಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ; ಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುವದು—ಇದು ಮಹಾಪುಣ್ಯಕರ ಪೂಜೆ.

Verse 29

एते सूक्ष्माः स्मृता धर्माः क्रियमाणा महोदयाः । अतो गिरीन्द्रं पश्यामि सर्वदेवालयं शुभम्

ಇವು ಧರ್ಮದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರೂಪಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಆಚರಿಸಿದರೆ ಮಹೋನ್ನತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಶುಭವಾದ, ಸರ್ವದೇವಾಲಯಸ್ವರೂಪ ‘ಗಿರೀಂದ್ರ’ನನ್ನು ದರ್ಶಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 30

तेषां करतले स्वर्गः शिखरं यांति ये नराः

ಆ ಪವಿತ್ರ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪುವ ನರರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗವು ಕೈತಳದಲ್ಲಿರುವಂತೆ; ಅವರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಸೌಖ್ಯ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 31

इति ज्ञात्वा समा रूढो वामनो गिरिमूर्द्धनि । ऐरावतपदाक्रांत्या यत्र तोयं विनिःसृतम्

ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ವಾಮನನು ಗಿರಿಶಿಖರಕ್ಕೆ ಏರಿದನು; ಐರಾವತದ ಪಾದಮುದ್ರೆಯ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಜಲವು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.

Verse 32

ततः शिखरमारूढां भवानीं स्कन्दमातरम् । द्रष्टुं स वामनो याति शिखरे गगनाश्रिते

ನಂತರ ಗಗನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಏರಿದ್ದ ಭವಾನೀ—ಸ್ಕಂದಮಾತೆ—ಯ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ವಾಮನನು ಆ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 33

यथायथा गिरिवरे समारोहंति मानवाः । तथातथा विमुच्यंते पातकैः सर्वदेहिनः

ಮಾನವರು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಿರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹೇಗೆ ಏರುತ್ತಾರೋ, ಹಾಗೆ ಹಾಗೆ ಎಲ್ಲ ದೇಹಧಾರಿಗಳೂ ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 34

इति कृत्वा मतिं विप्रो जगाम गिरिमूर्द्धनि । भवभक्तो भवानीं स ददर्श स्कन्दमातरम्

ಇಂತೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಆ ವಿಪ್ರನು ಗಿರಿಶಿಖರಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಭವ (ಶಿವ)ನ ಭಕ್ತನಾಗಿ ಭವಾನೀ—ಸ್ಕಂದಮಾತೆ—ಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆದನು.

Verse 35

अंबेति भाषते स्कंदस्ततोऽन्ये सर्वदेवताः । पृथिव्यां मानवाः सर्वे पाताले सर्वपन्नगाः

ಸ್ಕಂದನು ‘ಅಂಬಾ’ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು; ನಂತರ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳೂ ಅದನ್ನೇ ಹೇಳಿದರು. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರು, ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರೂ ಸಹ ಅದನ್ನೇ ಘೋಷಿಸಿದರು.

Verse 36

अतो ह्यंबेति विख्याता पूज्यते गिरिमूर्द्धनि । संपूज्य विविधैर्मुख्यैः फलैर्नानाविधैर्द्विजः

ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ‘ಅಂಬಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿ ಪರ್ವತಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ದ್ವಿಜ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನಾನಾವಿಧ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಫಲಗಳಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಸಂಪೂಜಿಸಿ ತನ್ನ ವಿಧಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದನು.

Verse 37

गगनासक्तशिखरे संस्थितः कौतुकान्वितः । एकाकी शिखरे तस्मिन्नूर्द्ध्वबाहुर्व्यवस्थितः

ಆಕಾಶಸ್ಪರ್ಶಿ ಆ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕೌತುಕದಿಂದ ತುಂಬಿ ನಿಂತನು. ಆ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಏಕಾಕಿಯಾಗಿ ಕೈಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಉಳಿದನು.

Verse 38

निरीक्ष्य मेदिनीं सर्वां सपर्वतससागराम् । आद्यं सनातनं देवं भास्करं त्रिगुणात्मकम्

ಪರ್ವತಗಳೂ ಸಾಗರಗಳೂ ಸಹಿತವಾದ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅವನು ಆದ್ಯನೂ ಸನಾತನನೂ ಆದ ದೇವರಾದ ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಕ ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು.

Verse 39

सर्वतेजोमयं सर्वदेवं देवैर्नमस्कृतम् । भ्रममाणं निराधारं कालमानप्रयोजकम्

ಅವನು ಆ ಸರ್ವತೇಜೋಮಯ ದೇವನನ್ನು ಕಂಡನು—ಅವನೇ ‘ಸರ್ವದೇವ’ಸ್ವರೂಪನಂತೆ—ದೇವತೆಗಳಿಂದ ನಮಸ್ಕೃತನಾದವನು; ಆಧಾರವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಚರಿಸಿ ಕಾಲಮಾನದ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವನು.

Verse 40

यावत्पश्यति तं विप्रस्तावत्पश्यति शंकरम् । दिगंबरं भवं देवं समंतादश्मगुंठितम्

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ನೋಡಿದನೋ, ಅಷ್ಟೇ ಕಾಲ ಶಂಕರನನ್ನೂ ಕಂಡನು—ದಿಗಂಬರನಾದ ಭವದೇವನನ್ನು—ಅವನು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಶಿಲಾಮಾಸಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನು.

Verse 41

बुद्धरूपाकृतिं देवं सर्वज्ञं गुणभूषितम् । कृशांगं जटिलं सौम्यं व्योममार्गे स्वयं स्थितम्

ಅವನು ಬುದ್ಧಸ್ವರೂಪಾಕೃತಿಯ ದೇವನನ್ನು ಕಂಡನು—ಸರ್ವಜ್ಞನು, ಗುಣಭೂಷಿತನು; ಕೃಶಾಂಗನು, ಜಟಾಧಾರಿ, ಸೌಮ್ಯನು, ಮತ್ತು ವ್ಯೋಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 42

श्रीशिव उवाच । शृणु वामन तुष्टोऽहं दास्ये ते विविधान्वरान् । त्रैलोक्यव्यापिनी वृद्धिर्भविष्यति न संशयः

ಶ್ರೀಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—“ಕೇಳು, ವಾಮನನೇ! ನಾನು ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನಿನಗೆ ವಿಧವಿಧವಾದ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವೆ. ನಿನ್ನ ವೃದ್ಧಿ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವ್ಯಾಪಿಯಾಗುವುದು—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।”

Verse 43

प्रतिभास्यंति ते वेदा गीतनृत्यादिकं च यत् । असाध्यसाधनी शक्ति भविष्यति तव स्थिरा । परं वस्त्रापथे गत्वा कुरु तीर्थावलोकनम्

“ನಿನಗೆ ವೇದಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಕಾಶದಂತೆ ಪ್ರತಿಭಾಸಿಸುವವು; ಗೀತ-ನೃತ್ಯಾದಿ ಕಲೆಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಅಸಾಧ್ಯವನ್ನೂ ಸಾಧಿಸುವ ಸ್ಥಿರ ಶಕ್ತಿ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುವುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ವಸ್ತ್ರಾಪಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡು।”

Verse 44

वामन उवाच । वस्त्रापथे महादेव यानि तीर्थानि तानि मे । वद देव विशेषेण यद्यस्ति करुणा मयि

ವಾಮನನು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಮಹಾದೇವ! ವಸ್ತ್ರಾಪಥದಲ್ಲಿರುವ ತೀರ್ಥಗಳು ಯಾವುವೋ ಅವನ್ನು ನನಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೇಳು; ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ಇದ್ದರೆ.”

Verse 45

रुद्र उवाच । वस्त्रापथस्य वायव्ये कोणे दिव्यं सरोवरम् । तस्य पश्चिमदिग्भागे जालिर्गहनपल्लवा

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—“ವಸ್ತ್ರಾಪಥದ ವಾಯವ್ಯ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿವ್ಯ ಸರೋವರವಿದೆ. ಅದರ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಜಾಳಿ’ ಎಂಬ ದಟ್ಟ ಪಲ್ಲವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಗುಡ್ಡೆಕಾಡಿದೆ।”

Verse 46

बिल्ववृक्षमयी मध्ये लिंगं तत्रास्ति मृन्मयम् । यत्रासौ लुब्धकः सिद्धो गतो मम पुरे पुरा

ಬಿಲ್ವವೃಕ್ಷಗಳ ತೋಟದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಮೃಣ್ಮಯ ಲಿಂಗವು ವಿರಾಜಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಲುಬ್ಧಕ (ಬೇಟೆಗಾರ) ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ನನ್ನ (ಶಿವನ) ಪುರಿಗೆ ಹೋದನು.

Verse 47

तस्य दर्शनमात्रेण ब्रह्महत्या विनश्यति । इंद्रो वै वृत्रहा यस्मिन्विमुक्तो ब्रह्महत्यया

ಅದರ ಕೇವಲ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ದೋಷವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವೃತ್ರಹಾ ಇಂದ್ರನು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ಮಲದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾದನು.

Verse 48

तस्माद्रुत्तरदिग्भागे धनदेन प्रतिष्ठितम् । लिंगं त्रैलोक्यविख्यातं तत्र देवी त्रिशूलिनी

ಆ ಸ್ಥಳದ ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಧನದ (ಕುಬೇರ) ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವಿಖ್ಯಾತ ಲಿಂಗವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ದೇವಿ ತ್ರಿಶೂಲಿನಿಯೂ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 49

यस्या दर्शनमात्रेण पुत्रोऽस्य नलकूबर । पाशानुषक्तहस्तोऽभूद्देवं चक्रे त्रिशूलिनम्

ಅವಳ (ತ್ರಿಶೂಲಿನಿ) ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದ ಅವನ ಪುತ್ರ ನಲಕೂಬರ—ಪಾಶದಿಂದ ಬಂಧಿತ ಕೈಯುಳ್ಳವನು—ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ ಸ್ವಸ್ಥನಾದನು; ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ದೇವ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಆರಾಧಿಸಿದನು.

Verse 50

भवस्य नैरृते कोणे गणो हेरंबसंज्ञितः । यमेन कुर्वता लिंगं प्रथमं च प्रतिष्ठितः

ಭವ (ಶಿವ)ನ ನೈಋತ್ಯ ಕೋಣದಲ್ಲಿ ಹೇರಂಬ ಎಂಬ ಗಣನಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಯಮನು ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮೊದಲಾಗಿ ಒಂದು ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು.

Verse 51

विचित्रं तस्य माहात्म्यं चित्रगुप्तोऽति विस्मितः । दृष्ट्वा समागतो द्रष्टुं देवं तं मृन्मयं पुरा

ಅದರ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವು ಅತಿವಿಚಿತ್ರ. ಅದನ್ನು ಕಂಡು ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನು ಮಹಾವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡು, ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ಮೃಣ್ಮಯ ದೇವಲಿಂಗದ ದರ್ಶನಾರ್ಥವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು.

Verse 52

तेनापि निर्मितं लिंगं तस्मिन्क्षेत्रे द्विजोत्तम । चित्रगुप्तेश्वरंनाम विख्यातं भुवन त्रये

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಅವನೂ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು. ಅದು ‘ಚಿತ್ರಗುಪ್ತೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ತ್ರಿಭುವನದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

Verse 53

पश्चिमेन चकारोच्चैः प्रजापतिरुदारधीः । केदाराख्यं तदा लिंगं गिरौ रैवतके स्थितम् । प्रजापतिः स्वयं तस्थौ तत्र पर्वतसानुनि

ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಉದಾರಬುದ್ಧಿಯ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು ಆಗ ‘ಕೇದಾರ’ ಎಂಬ ಲಿಂಗವನ್ನು ಉನ್ನತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು; ಅದು ರೈವತಕ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು ಸ್ವತಃ ಕೂಡ ಆ ಪರ್ವತಸಾನುವಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು.

Verse 54

रुद्र उवाच । इंद्रेश्वरस्य माहात्म्यं कथयिष्ये शृणुष्व तत् । ईशानकोणे विख्यातं भवस्य विदितं मम

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂದ್ರೇಶ್ವರನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆ; ಅದನ್ನು ಕೇಳು. ಅದು ಈಶಾನ ಕೋಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಭವನಾದ ನನಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದೆ.

Verse 55

वामन उवाच । कस्मादिंद्रः समायातः कथं चक्रे हरं हरिः । कथां सविस्तरामेतां कथयस्व मम प्रभो

ವಾಮನನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂದ್ರನು ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದನು? ಮತ್ತು ಹರಿಯು ಹರನನ್ನು (ಶಿವನನ್ನು) ಹೇಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು? ಪ್ರಭೋ, ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 56

रुद्र उवाच । लुब्धकस्तु पुरा सिद्धः शिवरात्रिप्रजागरात् । शिवलोके तदा प्राप्तं विमानं गणसंयुतम्

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಲುಬ್ಧಕ (ಬೇಟೆಗಾರ) ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಜಾಗರಣವ್ರತದಿಂದ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ಆಗ ಶಿವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗಣಸಹಿತ ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನವು ಅವನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.

Verse 57

सर्वत्रगं सुरुचिरं दिव्यस्त्रीगीतनादितम् तदारुह्य समायातो द्रष्टुं तां नगरीं हरेः

ಆ ವಿಮಾನವು ಸರ್ವತ್ರ ಸಂಚರಿಸುವುದು, ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದುದು, ದಿವ್ಯಸ್ತ್ರೀಯರ ಗೀತನಾದದಿಂದ ನಿನಾದಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಆರೋಹಿಸಿ ಅವನು ಹರಿಯ ನಗರಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದನು.

Verse 58

यस्यां युद्धं समभवद्गणानां यमकिंकरैः । आगच्छमानं तं ज्ञात्वा देवराजेन चिंतितम्

ಅಲ್ಲಿ ಗಣಗಳಿಗೂ ಯಮಕಿಂಕರರಿಗೂ ಯುದ್ಧವು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಅವನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ತಿಳಿದು ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನು ಚಿಂತಾಕುಲನಾದನು.

Verse 59

पूज्योऽयं हरवत्सर्वैश्चित्रगुप्तयमादिभिः । इंद्रो गजं समारुह्य महिषेण यमो यतः

‘ಇವನು ಹರಿಯಂತೆ ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ—ಚಿತ್ರಗುಪ್ತ, ಯಮ ಮೊದಲಾದವರಿಂದಲೂ—ಪೂಜ್ಯನು.’ ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದ್ರನು ಗಜಾರೂಢನಾದನು; ಯಮನು ಮಹಿಷಾರೂಢನಾಗಿ ಹೊರಟನು.

Verse 60

विधाय लेखनीं कर्णे चित्रगुप्तो यमाज्ञया । ततो हूता गणाः सर्वे ये नीता धरणीतलात्

ಯಮಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನು ಕರ್ಣದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು (ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ) ನಿಂತನು. ನಂತರ ಧರಣೀತಲದಿಂದ ಕರೆತರಲಾದ ಎಲ್ಲ ಗಣಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು.

Verse 61

निजापराधसंतप्ता गतास्ते दक्षिणामुखम् आथित्यपू । जा कर्तव्या लुब्धके गृहमागते

ತಮ್ಮ ಅಪರಾಧಗಳ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಿಂದ ಸಂತಪ್ತರಾದ ಅವರು ದಕ್ಷಿಣಮುಖವಾಗಿ ಹೊರಟರು. ಬೇಟೆಗಾರನು ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಅವನಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ಹಾಗೂ ಗೌರವಪೂರ್ವಕ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 62

अपूजिते गते ह्यस्मिन्हरो मां शपयिष्यति । तस्मात्पूजां करिष्यामि यथा तुष्यति शंकरः

“ಪೂಜೆ ಮಾಡದೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟರೆ ಹರನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನಗೆ ಶಾಪ ನೀಡುವನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಂಕರನು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತನಾಗುವಂತೆ ನಾನು ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.”

Verse 63

देवं द्रष्टुं समायातं ददर्शादूरतः स्थितम् । विमानस्थं हराकारं सूर्यकोटिसमप्रभम्

ದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಬಂದ ದೇವರನ್ನು ಅವನು ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವಂತೆ ಕಂಡನು—ವಿಮಾನಸ್ಥನಾಗಿ, ಹರರೂಪಧಾರಿಯಾಗಿ, ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರ ಸಮಾನ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ.

Verse 64

संस्तूयमानं चरितैः शिवरात्रेः शिवस्य च । माघे मासे चतुर्द्दश्यां कृष्णायां जागरे कृते

ಮಾಘಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗರಣೆ ನೆರವೇರಿದಾಗ, ಶಿವರಾತ್ರಿ ಹಾಗೂ ಸ್ವಯಂ ಶಿವನ ಪವಿತ್ರ ಚರಿತ್ರಕಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅವನ ಸ್ತುತಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 65

तदेवं जायते सर्वं सुरेश्वर धरातले । एवं देवांगना काचिदाचक्षंती पुरंदरम् । निवार्य हस्तमुद्यम्य गजेंद्रं चारुलोचना

“ಓ ಸುರೇಶ್ವರ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲವೂ ಹೀಗೆಲೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.” ಎಂದು ಒಂದು ದೇವಾಂಗನೆ ಪುರಂದರನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದಳು; ಚಾರುಲೋಚನೆ ಕೈ ಎತ್ತಿ ಗಜೇಂದ್ರನನ್ನು ತಡೆದಳು.

Verse 66

किं दानैर्बहुभिर्दत्तैर्व्रतैः किं किं सुरार्चनैः । किं योगैः किं तपोभिश्च ब्रह्मचर्य्यैः सुरेश्वर

ಹೇ ಸುರೇಶ್ವರಾ! ಅನೇಕ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೆ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ವ್ರತಗಳಿಂದ ಏನು, ದೇವಾರ್ಚನೆಯಿಂದ ಏನು, ಯೋಗಸಾಧನೆಯಿಂದ ಏನು, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಏನು, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಿಂದಲೂ ಏನು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ?

Verse 67

गयायां पिंडदानेन प्रयागमरणेन किम् । सोमेश्वरे सरस्वत्यां सोमपर्वणि किं गतैः

ಗಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಏನು, ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಮರಣವಾದರೆ ಏನು? ಸೋಮಪರ್ವದ ಪವಿತ್ರ ದಿನ ಸೋಮೇಶ್ವರಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಸರಸ್ವತೀತೀರಕ್ಕೆ ಹೋದರೂ ಏನು ಫಲ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ?

Verse 68

कुरुक्षेत्रगतैः किं स्याद्राहुग्रस्ते दिवाकरे । तुलासुवर्णदानेन वेदपाठेन किं भवेत्

ರಾಹುಗ್ರಸ್ತ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಏನು ಫಲ? ತುಲಾದಾನವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಣದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಏನು, ವೇದಪಾಠ ಮಾಡಿದರೂ ಏನು ಆಗುತ್ತದೆ?

Verse 69

सर्वपापक्षयो येन वृषोत्सर्गेण तेन किम् । गोदानं किं करोत्येवं जलदानं तथैव च

ಯಾವ ವೃಷೋತ್ಸರ್ಗದಿಂದ ಸರ್ವಪಾಪಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದಲೂ ಏನು? ಹಾಗಾದರೆ ಗೋದಾನ ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು—ಅದೇ ರೀತಿ ಜಲದಾನವೂ ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು?

Verse 70

अयने विषुवे चैव संक्रांतौ कीदृशं फलम् । माघमासे चतुर्दश्यां यादृशं जागरे कृते

ಅಯನ, ವಿಷುವ ಮತ್ತು ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಘಮಾಸದ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿದಾಗ ದೊರೆಯುವ ಅಪೂರ್ವ ಫಲ ಎಂಥದು!

Verse 71

यमः संभाषते वाण्या महिषोपरि संस्थितः । पश्य रुद्रस्य माहात्म्यं चित्रगुप्त विचारय

ಮಹಿಷದ ಮೇಲೆ ಆಸೀನನಾದ ಯಮನು ವಾಣಿಯಿಂದ ಹೇಳಿದನು— “ರುದ್ರನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನೋಡು; ಹೇ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತ, ಸಮ್ಯಕ್‌ ವಿಚಾರಿಸು।”

Verse 72

अयं स लुब्धको येन हरः संपूजितः पुरा । सुराष्ट्रदेशे विख्यातं तीर्थं वस्त्रापथं शृणु

ಇವನೇ ಆ ಲುಬ್ಧಕ (ಬೇಟೆಗಾರ); ಇವನಿಂದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹರ (ಶಿವ) ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಸಂಪೂಜಿತನಾದನು. ಈಗ ಸುರಾಷ್ಟ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಖ್ಯಾತವಾದ ‘ವಸ್ತ್ರಾಪಥ’ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 73

उज्जयंतो गिरिस्तत्र तथा रैवतको गिरिः । महती वर्त्तते जालिस्तयोर्मध्ये मया श्रुतम्

ಅಲ್ಲಿ ಉಜ್ಜಯಂತ ಪರ್ವತವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ರೈವತಕ ಪರ್ವತವೂ ಇದೆ. ಆ ಎರಡರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತಾದ ‘ಜಾಳಿ’ ಇದೆ— ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ।

Verse 74

मृन्मयं वर्तते लिगं रात्रौ चानेन पूजितः । रात्रौ जागरणं कर्त्तुं येन कार्येण चागतः

ಅಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗವಿದೆ; ಅದನ್ನು ಅವನು ರಾತ್ರಿ ಪೂಜಿಸಿದನು. ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಅವನು ಬಂದಿದ್ದನು।

Verse 75

तदस्माभिः कथं वाच्यं स्वयं जानंति ते सुराः । वरांगना वरं द्रष्टुं वरयंति परस्परम् । इंद्रावासात्समायाता नंदने वेगवत्तराः

ಇದನ್ನು ನಾವು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಿ? ಆ ದೇವರುಗಳು ಸ್ವತಃ ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೇಷ್ಠ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ಸುಕವಾದ ಅಪ್ಸರೆಯರು ಪರಸ್ಪರ ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತಾ, ಇಂದ್ರನ ನಿವಾಸದಿಂದ ಅತಿವೇಗವಾಗಿ ನಂದನವನಕ್ಕೆ ಬಂದರು।

Verse 76

विरंचिना रायणशंकरत्विषा देहेन चागच्छति कोऽपि पूरुषः । पुरीं सुरेशाधिपतेर्निरीक्षितुं भर्त्ता ममायं तव चास्ति किं पतिः

ವಿರಂಚಿ (ಬ್ರಹ್ಮ), ನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ಶಂಕರರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ದೇಹವಿರುವ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ದೇವಾಧಿಪತಿ ಇಂದ್ರನ ಪುರಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ‘ಇವನೇ ನನ್ನ ಪತಿ!’—ಆದರೆ ನೀನು ಕೂಡ ಅವನನ್ನು ಹಕ್ಕು ಹೇಳಲು ನಿನಗೆ ಪತಿ ಇದ್ದಾನೆಯೇ?

Verse 77

मृदंगवीणा पटहस्वरस्तुतैः प्रवोधिताभिः सुरराजमन्दिरे । देवो हरोऽयं न नरो हराकृतिर्दृष्टोंगनाभिस्तव किं किमावयोः

ಮೃದಂಗ, ವೀಣೆ, ಪಟಹಗಳ ಸ್ವರಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಸ್ತುತಿಗಳಿಂದ ದೇವರಾಜನ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡರು. ಅವರು ಹೇಳಿದರು—‘ಇವನು ಹರ ದೇವ; ಹರವಿನ ಆಕೃತಿ ಇದ್ದರೂ ಇವನು ಮಾನವನು ಅಲ್ಲ!’ ಕನ್ಯೆಯರು ಅವನನ್ನು ಕಂಡ ಬಳಿಕ, ಈಗ ನಿನ್ನದು ಏನು, ನನ್ನದು ಏನು—ಹಕ್ಕು ಯಾರದು?

Verse 78

गायंति काश्चिद्विहसंति काश्चिन्नृत्यंति काश्चित्प्रपठंति काश्चित् । वदन्ति काश्चिज्जयशब्दसंयुतैर्वाक्यैरनेकैर्गुरुसन्निधाने

ಕೆಲವರು ಹಾಡಿದರು, ಕೆಲವರು ನಕ್ಕರು, ಕೆಲವರು ನೃತ್ಯಮಾಡಿದರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಪಠಿಸಿದರು. ಕೆಲವರು ಗುರುಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ‘ಜಯ’ ಘೋಷಗಳೊಡನೆ ಅನೇಕ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 79

काचिच्छिवं स्तौति शिवां तथान्या पृच्छत्यथान्या किमु बिल्वपत्रात् । किं वोपवासेन फलं तवेदं निद्राक्षयेणाथ फलं तवैतत्

ಒಬ್ಬಳು ಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ಶಿವಾ (ದೇವಿ)ಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ—‘ಬಿಲ್ವಪತ್ರ ಅರ್ಪಣದಿಂದ ಯಾವ ಫಲ? ಉಪವಾಸದಿಂದ ನಿನಗೆ ಯಾವ ಫಲ? ನಿದ್ರಾತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿದರೆ ಯಾವ ಫಲ?’

Verse 80

तासां नानाविधा वाचः श्रूयन्ते नन्दने वने । ब्रह्मलोकादिका वार्त्ताः कृत्वा च तदनन्तरम्

ನಂದನ ವನದಲ್ಲಿ ಅವರ ನಾನಾವಿಧವಾದ ಧ್ವನಿಗಳು ಕೇಳಿಬಂದವು. ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕ ಮೊದಲಾದ ಲೋಕಗಳ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡಿ, ನಂತರ ಅವರು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದರು.

Verse 81

देवेन्द्रो लुब्धकं भूयो बभाषे कौतुकान्वितः । कस्मिन्देशे गिरौ जालिर्लिंगं यत्रास्ति दर्शय

ದೇವೇಂದ್ರ ಇಂದ್ರನು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಲುಬ್ಧಕನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ಯಾವ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಯಾವ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಆ ಜಾಳಿ ಇದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವಿದೆ? ನನಗೆ ತೋರಿಸಿ, ಹೇಳು.”

Verse 82

लुब्धक उवाच । सुराष्ट्रदेशे विख्यातो यस्मिन्देशे सरस्वती । वाडवं शिरसा धृत्वा प्रविष्टा लवणोदधौ

ಲುಬ್ಧಕನು ಹೇಳಿದನು— “ವಿಖ್ಯಾತ ಸುರಾಷ್ಟ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿ ವಾಡವ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ ಲವಣೋದಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ.”

Verse 83

यत्र सा गोमती याति यत्रास्ते गन्धमादनः । उज्जयंतो गिरिवरो यत्र रैवतको गिरिः

“ಯಲ್ಲಿ ಗೋಮತಿ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಯಲ್ಲಿ ಗಂಧಮಾದನ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ; ಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉಜ್ಜಯಂತ ಪರ್ವತವಿದೆ, ಮತ್ತು ಯಲ್ಲಿ ರೈವತಕ ಗಿರಿಯಿದೆ।”

Verse 84

तत्र वस्त्रापथं क्षेत्रं भवस्तत्र व्यवस्थितः । तत्रास्ते मृन्मयं लिंगं जालिमध्ये सुरोत्तम

“ಅಲ್ಲಿಯೇ ‘ವಸ್ತ್ರಾಪಥ’ ಎಂಬ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಭವ (ಶಿವ) ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲಿಯೇ, ಓ ಸುರೋತ್ತಮ, ಜಾಳಿಯ ಮಧ್ಯೆ ಮಣ್ಣಿನ ಲಿಂಗವಿದೆ।”

Verse 85

इन्द्र उवाच । सहितैस्तत्र गंतव्यं पूजयिष्ये भवं स्वयम् । जालिमध्ये तथा लिंगं दर्शयस्व च लुब्धक

ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು— “ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು; ನಾನು ಸ್ವತಃ ಭವ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಲುಬ್ಧಕ, ಜಾಳಿಯೊಳಗಿನ ಆ ಲಿಂಗವನ್ನೂ ತೋರಿಸು.”

Verse 86

परदारादिकं पापं दैत्यानां तु विकृंतने । वधे वृत्रस्य संजातं तत्सर्वं क्षालयाम्यहम्

ಪರಸ್ತ್ರೀಗಮನಾದಿ ಪಾಪವು ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವಾಗ ಉಂಟಾದುದೂ, ವೃತ್ರವಧದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ದೋಷವೂ—ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ತೊಳೆದು ನಿವಾರಿಸುವೆನು।

Verse 87

इत्युक्त्वा सहिताः सर्वे संप्राप्ता गिरिमूर्द्धनि । वाहनानि च ते त्यक्त्वा प्रस्थिताः पादचारिणः

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಗಿರಿಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಿದರು; ತಮ್ಮ ವಾಹನಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪಾದಚಾರಿಗಳಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು।

Verse 88

उज्जयन्तगिरेर्मूर्ध्नि गजराजः समागतः । तदाग्रचरणं तस्य ददौ मूर्धनि कारणात्

ಉಜ್ಜಯಂತಗಿರಿಯ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಗಜರಾಜನು ಆಗಮಿಸಿದನು; ಆಗ ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದ ತನ್ನ ಅಗ್ರಪಾದವನ್ನು ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟನು।

Verse 89

तेनाक्रान्तो गिरिवरस्तोयं सुस्राव निर्मलम् । गजपादोद्भवं वारि भविष्यति सदा स्थिरम्

ಅವನಿಂದ ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಿಂದ ನಿರ್ಮಲ ಜಲವು ಹರಿದುಬಂತು; ಗಜಪಾದದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಆ ನೀರು ಸದಾ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇರುವುದು।

Verse 90

इति प्रोक्तं सुरेन्द्रेण लोकानां हितकाम्यया । सर्वे समागतास्तत्र यत्र जालिर्व्यवस्थिता

ಲೋಕಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ ಸುರೇಂದ್ರನು ಹೀಗೆಂದನು; ನಂತರ ಜಾಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿದರು।

Verse 91

संपूज्य विविधैः पुष्पैर्माघमासे चतुर्दशी । तस्यां जागरणं कृत्वा सञ्जातो निर्मलो हरिः

ಮಾಘಮಾಸದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ನಾನಾವಿಧ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ, ಆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿದುದರಿಂದ ಹರಿ ನಿರ್ಮಲನಾಗಿ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷನಾದನು।

Verse 92

वस्त्रापथे भवं पूज्य हरिं रैवतके गिरौ । इन्द्रेश्वरं प्रतिष्ठाप्य संप्राप्तः स्वनिकतनम्

ವಸ್ತ್ರಾಪಥದಲ್ಲಿ ಭವ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ರೈವತಕ ಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಇಂದ್ರೇಶ್ವರವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ವನಿಕೇತನಕ್ಕೆ ಮರಳಿದನು।

Verse 93

लुब्धकोऽपि विमानेन संप्राप्तो हरिमन्दिरे । इत्युक्त्वा स भवो देवस्तत्रैवांतरधीयत

“ಲೂಬ್ಧಕನೂ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಹರಿಮಂದಿರವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಾನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ದೇವ ಭವ (ಶಿವ) ಅಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು।

Verse 94

वामनोपि ततश्चक्रे तत्र तीर्थावगाहनम् । यादृग्रूपः शिवो दृष्टः सूर्यबिंबे दिगंबरः

ನಂತರ ವಾಮನನೂ ಅಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿದನು. ಸೂರ್ಯಬಿಂಬದಲ್ಲಿ ದಿಗಂಬರರೂಪದ ಶಿವನನ್ನು ಅವನು ಹಾಗೆಯೇ ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು।

Verse 95

पद्मासनस्थितः सौम्यस्तथा तं तत्र संस्मरन् । प्रतिष्ठाप्य महामूर्त्तिं पूजयामास वासरम्

ಸೌಮ್ಯನಾಗಿ ಪದ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಅಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತ, ಮಹಾಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ದಿನವಿಡೀ ಪೂಜಿಸಿದನು।

Verse 96

मनोऽभीष्टार्थसिद्ध्यर्थं ततः सिद्धिमवाप्तवान् । नेमिनाथशिवेत्येवं नाम चक्रे स वामनः

ಮನದ ಅಭೀಷ್ಟಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅವನು ನಂತರ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ಆಗ ವಾಮನನು ಅದಕ್ಕೆ ‘ನೇಮಿನಾಥ-ಶಿವ’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದನು.

Verse 97

भवस्य पश्चिमे भागे प्रत्यासन्ने धरातले । वामनो वसतिं चक्रे तीर्थे वस्त्रापथे तदा

ಆಗ ಭವ (ಶಿವ) ದೇವಾಲಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಸಮೀಪದ ನೆಲದಲ್ಲಿ, ವಸ್ತ್ರಾಪಥ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಾಮನನು ತನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

Verse 98

अतो यवाधिकं प्रोक्तं तीर्थं देवैः सवासवैः । इंद्रेण कुर्वता देवं समागत्य भवाग्रतः

ಆದ್ದರಿಂದ ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ) ಸಹಿತ ದೇವತೆಗಳು ಈ ತೀರ್ಥವನ್ನು ‘ಯವಾಧಿಕ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಇಂದ್ರನು ದೇವಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಭವ (ಶಿವ)ನ ಮುಂದೆಯೇ ಸೇರಿದರು.

Verse 99

यवाधिकं प्रभासात्तु तीर्थमेतद्भवाज्ञया । अन्येषां षड्गुणं तीर्थं भविष्यति शिवाज्ञया

ಭವ (ಶಿವ)ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಈ ತೀರ್ಥವು ಪ್ರಭಾಸಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮಿಗಿಲಾದ ‘ಯವಾಧಿಕ’ವಾಗಿದೆ. ಶಿವಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ಇದು ಇತರ ತೀರ್ಥಗಳಿಗಿಂತ ಆರುಪಟ್ಟು ಪುಣ್ಯಫಲ ನೀಡುವದು.

Verse 100

इत्येतत्कथितं सर्वं किमन्यत्परिपृच्छसि

ಇಂತೆಲ್ಲವೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೀಯ?

Verse 101

राजोवाच । शिवरात्रिप्रभावोयमतुलः परिकीर्त्तितः । अजानता कृता तेन लुब्धकेन पुरा श्रुतम्

ರಾಜನು ಹೇಳಿದರು—ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಈ ಅತುಲ ಮಹಿಮೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ಬೇಟೆಗಾರನು ಕೂಡ ಅರಿಯದೆ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ್ದನೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.

Verse 102

इदानीं वद कर्त्तव्या कथमन्यैर्जनैर्विभो । किं ग्राह्यं किं नु मोक्तव्यं शिवरात्र्यां वदस्व मे

ಈಗ ಹೇಳಿರಿ, ಹೇ ವಿಭೋ—ಇತರ ಜನರು ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸಬೇಕು? ಶಿವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಏನು ಗ್ರಾಹ್ಯ, ಏನು ತ್ಯಾಜ್ಯ—ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿರಿ.

Verse 103

सारस्वत उवाच । संप्राप्य मानुषं जन्म ज्ञात्वा देवं महेश्वरम् । शिवरात्रिः सदा कार्या भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी

ಸಾರಸ್ವತನು ಹೇಳಿದರು—ಮಾನವಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದು ದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಅರಿತು, ಶಿವರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಸದಾ ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಅದು ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 104

ईदृशं जायते पुण्यमेकया कृतया नृप । ये कुर्वंति सदा मर्त्त्यास्तेषां पुण्यमनंतकम्

ಹೇ ನೃಪ! ಇದನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಮಾಡಿದರೂ ಇಂತಹ ಪುಣ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯರು ಸದಾ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ ಅವರ ಪುಣ್ಯ ಅನಂತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 105

द्वादशाब्दं व्रतमिदं कर्त्तव्यं प्रतिवत्सरम् । जीवितं चंचलं नृणां यदि कर्तुं न शक्यते

ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಮಾಡಬೇಕು. ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯರ ಜೀವನ ಚಂಚಲ; ಅಷ್ಟು ಕಾಲ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ…

Verse 106

तदा द्वादशभिर्मासैर्व्रत मेतत्समाप्यते । माघमासे चतुर्दश्यां प्रारम्भः क्रियते नृप

ಆಗ ಈ ವ್ರತವು ಹನ್ನೆರಡು ಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇ ನೃಪ, ಮಾಘಮಾಸದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಇದರ ಆರಂಭವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 107

प्रतिमासं ततः कार्यं पौषांते तु समाप्यते । विघ्नश्चेज्जायते मध्ये कथं चिद्दैवयोगतः

ನಂತರ ಪ್ರತಿಮಾಸವೂ ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಪೌಷಾಂತದಲ್ಲಿ ಅದು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೈವಯೋಗದಿಂದ ಯಾವುದಾದರೂ ವಿಘ್ನ ಉಂಟಾದರೆ…

Verse 108

न भवेद्व्रतभंगस्तु पुनः कार्यमनन्तरम् । द्वादशैव प्रकर्तव्याः कृत्वा संख्या विशेषतः

ಅದನ್ನು ವ್ರತಭಂಗವೆಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು; ತಕ್ಷಣವೇ ಮತ್ತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಪೂರೈಸಿ ಹನ್ನೆರಡು ಆಚರಣೆಗಳನ್ನೇ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 109

कृतं न नश्यते लोके शुभं वा यदि वाऽशुभम् । कृष्णायां तु चतुर्दश्यां कृतपूर्वाह्निकक्रियः

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ—ಶುಭವಾಗಲಿ ಅಶುಭವಾಗಲಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು, ಪೂರ್ವಾಹ್ನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ…

Verse 110

उपवासनियमो ग्राह्यो नद्यां स्नानं विधीयते । तदभावे तडागादौ कार्यं स्नानं स्वशक्तितः

ಉಪವಾಸದ ನಿಯಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು; ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ವಿಧಿಯಿದೆ. ಅದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕೆರೆ ಮೊದಲಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 111

तैलाभ्यंगो न कर्त्तव्यो न कार्यं गमनं क्वचित् । तीर्थसेवा प्रकर्त्तव्या तस्मिंश्चागमनं शुभम्

ಎಣ್ಣೆ ಅಭ್ಯಂಗ ಮಾಡಬಾರದು; ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವುದೂ ಬೇಡ. ಆ ತೀರ್ಥದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಶುಭಕರ.

Verse 112

शिवरात्रिः सदा कार्या लिंगे स्वायंभुवे नरैः । तदभावे महापुण्ये लिंगे वर्षशताधिके

ನರರು ಸದಾ ಸ್ವಯಂಭೂ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಶಿವರಾತ್ರಿ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಅದು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನೂರು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಮಹಾಪುಣ್ಯ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ (ವ್ರತ) ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 113

गिरौ वने समुद्रांते नद्यां यच्च शिवालये । तद्वै स्वायंभुवं लिंगं स्वयं तत्रैव संस्थितम्

ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರತೀರದಲ್ಲಿ, ನದಿತೀರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಶಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ—ಎಲ್ಲಿ ಕಂಡರೂ ಅದನ್ನು ಸ್ವಯಂಭೂ ಲಿಂಗವೆಂದು ತಿಳಿ; ಅದು ತಾನೇ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 114

वालुलिंगादिकं लिंगं पूजितं फलदं स्मृतम् । दिवा संपूज्य यत्नेन पुष्पधूपादिना नरः

ವಾಲುಲಿಂಗ ಮುಂತಾದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಫಲಪ್ರದವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಹಗಲು ವೇಳೆ ಮನುಷ್ಯನು ಪುಷ್ಪ, ಧೂಪ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 115

वर्जयेन्मदिरां द्यूतं नारीं नखनिकृन्तनम् । ब्रह्मचर्यपरैः शांतैः कर्त्तव्यं समुपोषणम्

ಮದ್ಯ, ಜೂಜು, ಸ್ತ್ರೀಸಂಗ (ಕಾಮಭೋಗ) ಮತ್ತು ನಖ ಕತ್ತರಿಸುವುದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯನಿಷ್ಠರಾಗಿ ಶಾಂತಚಿತ್ತದಿಂದ ಉಪವಾಸ-ವ್ರತವನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 116

रात्रौ देवाग्रतो गत्वा कर्त्तव्याः सप्त पर्वताः । पक्वान्नफलतांबूलपुष्पधूपादिचर्चिताः

ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋಗಿ ಏಳು ‘ಪರ್ವತ’ (ಪೂಜಾ ಗುಡ್ಡೆಗಳು) ಮಾಡಬೇಕು; ಅವು ಪಕ್ವಾನ್ನ, ಫಲ, ತಾಂಬೂಲ, ಪುಷ್ಪ, ಧೂಪ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿರಬೇಕು।

Verse 117

घृतेन दीपः कर्त्तव्यः पापनाशनहेतवे । यतो दीपस्य माहात्म्यं विज्ञेयं मुक्तिदायकम्

ಪಾಪನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ತುಪ್ಪದಿಂದ ದೀಪವನ್ನು ಹಚ್ಚಬೇಕು; ದೀಪದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವು ಮುಕ್ತಿದಾಯಕವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 118

दीपः सदैव कर्त्तव्यो गृहे देवालये नरैः । दिवा निशि च संध्यायां दीपः कार्यः स्वशक्तितः

ಜನರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ದೀಪವನ್ನು ಇರಿಸಬೇಕು; ಹಗಲು, ರಾತ್ರಿ ಹಾಗೂ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಬೇಕು।

Verse 119

किञ्चिदुद्द्योतमात्रेण देवास्तुष्यंति भूतले । पितॄणां प्रथमं दीपः कर्त्तव्यः श्राद्धकर्मणि

ಸ್ವಲ್ಪ ಬೆಳಕಿನಿಂದಲೂ ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಪಿತೃಗಳಿಗಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ದೀಪವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 120

रात्रौ जागरणं कार्यं यथा निद्रा न जा यते । शिवरात्रिप्रभावोऽयं श्रोतव्यः शिवसंनिधौ

ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಿದ್ರೆ ಬರದಂತೆ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಈ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಶಿವಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಬೇಕು।

Verse 121

शिवस्य चरितं रात्रौ श्रोतव्यं बहुविस्तरम् । गीतं नृत्यं तथा वाद्यं कर्तव्यं शिवसंनिधौ

ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬಹುವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಶ್ರವಣ ಮಾಡಬೇಕು. ಶಿವಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಗಾನ, ನೃತ್ಯ ಹಾಗೂ ವಾದ್ಯವಾಯನವನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 122

एवं सा नीयते रात्रिर्मुख्यं जागरणं यतः । रात्रौ देयानि दानानि शक्त्या वै तत्र जागरे

ಹೀಗೆ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಕಳೆಯಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಜಾಗರಣವೇ ಮುಖ್ಯ ವ್ರತ. ಆ ರಾತ್ರಿಯ ಜಾಗರಣದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.

Verse 123

पुनः स्नात्वा प्रभाते तु कर्त्तव्यं शिवपूजनम् । पूजनीयाश्च यतयो भोजनाच्छादनादिभिः

ನಂತರ ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶಿವಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಯತಿಗಳನ್ನೂ ಭೋಜನ, ವಸ್ತ್ರಾದಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ ಗೌರವಿಸಬೇಕು.

Verse 124

तपस्विनां प्रदातव्यं भोजनं गृहमेधिभिः । द्वादशाष्टौ च चत्वारो भोक्तव्या एक एव वा

ಗೃಹಸ್ಥರು ತಪಸ್ವಿಗಳಿಗೆ ಭೋಜನವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಹನ್ನೆರಡು ಅಥವಾ ಎಂಟು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು—ಅಥವಾ ಒಬ್ಬನಿಗಾದರೂ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬಹುದು.

Verse 125

एकोऽपि ब्रह्मचारी यो ब्रह्मविच्छिवपूजकः । सहस्राणां समो भक्त्या गृहे संभोजितो भवेत्

ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ಶಿವಪೂಜಕನಾದ ಒಬ್ಬನೇ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯನ್ನೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿದರೆ, ಅದು ಸಾವಿರರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿದ ಸಮಾನ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 126

अक्षारालवणं पत्रे भोक्तव्यं वाग्यतैः स्वयम् । पुत्रमित्रकलत्राणां दातव्यं भोजनं पुरः

ವಾಕ್ಸಂಯಮದಿಂದ ತಾನೇ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬಡಿಸಿದ ನಿರಕ್ಷಾರ, ಅಲವಣ ಭೋಜನವನ್ನು ಭುಂಜಿಸಬೇಕು. ಮೊದಲು ಪುತ್ರರು, ಮಿತ್ರರು ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಗೆ ಭೋಜನ ನೀಡಬೇಕು.

Verse 127

अनेन विधिना कार्या शिवरात्रिः शिवव्रतैः । द्वादशैता यदा पूर्णास्तिलपात्राणि वै तदा

ಈ ವಿಧಾನದಂತೆ ಶಿವವ್ರತಗಳ ಮೂಲಕ ಶಿವರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಈ ಹನ್ನೆರಡು (ವ್ರತಗಳು) ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ, ಆಗ ಎಳ್ಳಿನ ಹನ್ನೆರಡು ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು.

Verse 128

द्वादशैव प्रदेयानिगुरुब्राह्मणज्ञातिषु । व्रतांते गौः प्रदातव्या कृष्णा वत्सयुता दृढा

ಆ ಹನ್ನೆರಡು ಎಳ್ಳಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಗುರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ವ್ರತಾಂತದಲ್ಲಿ ಕರುಸಹಿತ ದೃಢವಾದ ಕಪ್ಪು ಹಸುವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 129

सवस्त्राभरणा देया घंटाभरणभूषिता । अंगुलीयकवासांसि च्छत्रोपानत्कमण्डलु

ಆ ಹಸುವನ್ನು ವಸ್ತ್ರ-ಆಭರಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಗಂಟೆಯ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಜೊತೆಗೆ ಉಂಗುರಗಳು, ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಛತ್ರ, ಪಾದರಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಕಮಂಡಲುವನ್ನೂ ನೀಡಬೇಕು.

Verse 130

गुरवे दक्षिणा देयाब्राह्मणेभ्यः स्वशक्तितः । एवं कृत्वा ततो देयं तपस्विभ्योऽथ भोजनम् । मिष्टान्नं विविधं दत्त्वा क्षमाप्य च विसर्जयेत्

ಗುರುವಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡಬೇಕು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ದಾನ ನೀಡಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ತಪಸ್ವಿಗಳಿಗೆ ಭೋಜನ ನೀಡಬೇಕು. ವಿವಿಧ ಮಿಷ್ಟಾನ್ನಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ವಿದಾಯ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 131

एवं यः कुरुते सत्यं तस्य पापं न विद्यते । संतानमुत्तमं लब्ध्वा भुक्त्वा भोगाननुत्तमान्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಆಚರಿಸುವವನಿಗೆ ಪಾಪವು ಉಳಿಯದು. ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂತಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಅವನು ಅನುತ್ತಮ ಭೋಗಗಳನ್ನೂ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 132

दिव्यविमानमारूढो दिव्यस्त्रीपरिवेष्टितः । गतिवादित्रनिर्घोषैर्नीयते शिवमन्दिरे

ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಆರೂಢನಾಗಿ, ದಿವ್ಯ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ ಪರಿವೇಷ್ಠಿತನಾಗಿ, ಚಲಿಸುವ ದಿವ್ಯ ವಾದ್ಯಗಳ ಘೋಷದ ನಡುವೆ ಅವನು ಶಿವಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 133

तदेतत्कथितं पुण्यं शिवरात्रिव्रतं मया । कृतेन येन लोकानां सर्वपापक्षयो भवेत्

ಈ ಪುಣ್ಯಕರ ಶಿವರಾತ್ರಿ ವ್ರತವನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ ಜನರ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ.