Adhyaya 19

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । तच्छ्रुत्वा देवदेवेशश्चिंतयित्वा पुनःपुनः उवाच वचनं तत्र दुर्वाससमकल्मषम्

ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಹೇಳಿದನು—ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವದೇವೇಶನು ಮರುಮರು ಚಿಂತಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ದುರ್ವಾಸರಿಗೆ ಕಲ್ಮಷರಹಿತವಾದ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 2

श्रीभगवानुवाच । पराधीनोऽस्मि विप्रेन्द्र भक्त्या क्रीतोऽस्मि नान्यथा । बलेरादेशकारी च दैत्येन्द्रवशगो ह्यहम्

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ನಾನು ಭಕ್ತನ ಅಧೀನನು; ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ನಾನು ‘ಖರೀದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತೇನೆ’, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಿಂದಲ್ಲ. ನಾನು ಬಲಿಯ ಆದೇಶವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವವನು, ನನ್ನ ವ್ರತದಿಂದ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ.

Verse 3

तस्मात्प्रार्थय विप्रेन्द्र दैत्यं वैरोचनिं बलिम् । अस्यादेशात्करिष्यामि यदभीष्टं तवाधुना

ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ವಿರೋಚನನ ಪುತ್ರನಾದ ದೈತ್ಯ ಬಲಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸು. ಅವನ ಆದೇಶದಿಂದಲೇ ನಾನು ಈಗಲೇ ನಿನ್ನ ಅಭೀಷ್ಟವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವೆನು.

Verse 4

तच्छ्रुत्वा वचनं विप्रो बलिं प्रोवाच सत्वरम् । यज्वनां त्वं वरिष्ठश्च दातॄणां त्वं मतोऽधिकः

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಲಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ಯಜ್ಞಕರ್ತರಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ದಾತರಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೀಯ.”

Verse 5

पारावारः कृपायाश्च दयां कुरु ममोपरि । प्रेषयस्व महाभाग देवं दैत्यविनिग्रहे

ನೀನು ಕರುಣೆಯ ತೀರರಹಿತ ಸಾಗರ; ನನ್ನ ಮೇಲೆ ದಯೆ ತೋರಿಸು. ಓ ಮಹಾಭಾಗ, ದೈತ್ಯವಿನಿಗ್ರಹಾರ್ಥ ದೇವನನ್ನು ಕಳುಹಿಸು.

Verse 6

संपूर्णनियमः स्नातस्त्वत्प्रसादाद्भवाम्यहम् । तच्छुत्वा वचनं दैत्यो नातिहृष्टमनास्तदा । दुर्वाससमुवाचेदं नैतदेवं भविष्यति

“ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವೆನು.” ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ದೈತ್ಯ (ಬಲಿ) ಅತಿಯಾಗಿ ಹರ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ದುರ್ವಾಸರಿಗೆ—“ಇದು ಹೀಗೆ ನಡೆಯದು” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 7

अन्यत्प्रार्थय विप्रेन्द्र यत्ते मनसि वर्त्तते । तद्दास्यामि न सन्देहो यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

“ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಬೇಡು. ಅದು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭವಾದರೂ ನಾನು ನೀಡುವೆನು—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.”

Verse 8

आत्मानमपि दास्यामि नाहं त्यक्ष्ये हरिं द्विज । बहुभिः सुकृतैः प्राप्तं कथं त्यक्ष्यामि केशवम्

“ಓ ದ್ವಿಜ, ನನ್ನನ್ನೇ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡುವೆನು; ಆದರೆ ಹರಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಸತ್ಕೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಕೇಶವನನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಿ?”

Verse 9

दुर्वासा उवाच । नातिलुब्धं हि मां विद्धि किमन्यत्प्रार्थयाम्यहम् । रक्ष मे जीवितं दैत्य प्रेषयस्व जनार्द्दनम्

ದುರ್ವಾಸರು ಹೇಳಿದರು—“ನನ್ನನ್ನು ಅತಿಲೋಭಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಡ; ನಾನು ಇನ್ನೇನು ಬೇಡಲಿ? ಓ ದೈತ್ಯ, ನನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು; ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಕಳುಹಿಸು.”

Verse 10

बलिरुवाच । जानासि त्वं यथा विप्र हिरण्याक्षं निपातितम् । भूत्वा यज्ञवराहस्तु दधारोर्वीं बलाद्दिवि

ಬಲಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಪ್ರ! ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನು ಹೇಗೆ ನಿಪಾತಿತನಾದನೆಂಬುದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ; ಯಜ್ಞವರಾಹರೂಪವಾಗಿ ಅವನು ಬಲದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ದಿವಿಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದನು.

Verse 11

यथा च दैत्यप्रवरमवध्यं दैत्यदानवैः । हतवान्हिरण्यकशिपुं नृसिंहः सर्वगः प्रभुः

ಹಾಗೆಯೇ, ದೈತ್ಯ-ದಾನವರಲ್ಲಿಯೂ ಅವಧ್ಯನೆಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೈತ್ಯಪ್ರವರ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವನ್ನು ಸರ್ವಗ ಪ್ರಭು ನರಸಿಂಹನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

Verse 12

तथैव वृत्रं नमुचिं रक्षो लंकेश संज्ञकम् । जघान मायया विष्णुः सुरार्थं सुरसत्तमः

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ದೇವರ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ, ಸುರಸತ್ತಮ ವಿಷ್ಣುವು ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ಮಾಯಾ-ಯುಕ್ತ ಉಪಾಯದಿಂದ ವೃತ್ರ, ನಮುಚಿ ಮತ್ತು ‘ಲಂಕೇಶ’ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

Verse 13

प्रथमं वामनो भूत्वा ह्ययाचत पदत्रयम् । पुनस्त्रिविक्रमो भूत्वा भुवनानि जहार मे

ಮೊದಲು ವಾಮನನಾಗಿ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಯಾಚಿಸಿದನು; ನಂತರ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನಾಗಿ ನನ್ನ ಭುವನಗಳನ್ನು ಹರಣಮಾಡಿದನು.

Verse 14

मया पुण्यवशाद्विष्णुर्यदि प्राप्तः कथञ्चन । नाहं त्यक्ष्ये जगन्नाथं मायावामनकं प्रभुम्

ನನ್ನ ಪುಣ್ಯಬಲದಿಂದ ಯಾವದೋ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ನಾನು ಪಡೆದಿದ್ದರೆ, ಮಾಯಾವಾಮನರೂಪಿಯಾದ ಜಗನ್ನಾಥ ಪ್ರಭುವನ್ನು ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 15

दुर्वासा उवाच । नाहं भोक्ष्ये विना स्नानं गोमत्युदधिसंगमे । यदि न प्रेष्यसि हरिं ततस्त्यक्ष्ये कलेवरम्

ದುರ್ವಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ಗೋಮತಿ ನದಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನವಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಭೋಜನ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ನೀನು ಹರಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸದಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವೆನು.

Verse 16

बलिरुवाच । यद्भाव्यं तद्भवतु ते यज्जानासि तथा कुरु । ब्रह्मरुद्रेन्द्रनमितं नाहं त्यक्ष्ये पदद्वयम्

ಬಲಿ ಹೇಳಿದರು—ನಿನಗಾಗಿ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಏನು ಭಾವ್ಯವೋ ಅದು ಆಗಲಿ; ನೀನು ತಿಳಿದಂತೆ ಮಾಡು. ಆದರೆ ಬ್ರಹ್ಮ, ರುದ್ರ, ಇಂದ್ರರು ನಮಿಸುವ ಆ ಎರಡು ಪಾದಗಳನ್ನು ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 17

तदा विवदमानौ तौ दृष्ट्वा स जगदीश्वरः । ब्रह्मण्यदेवः कृपया ब्राह्मणं तमुवाच ह

ಆ ಇಬ್ಬರೂ ವಾದಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಜಗದೀಶ್ವರನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ರಕ್ಷಕನಾದ ದೇವನು, ಕೃಪೆಯಿಂದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು.

Verse 18

स्वस्थो भव द्विजश्रेष्ठ स्नापयिष्ये न संशयः । हत्वा दैत्यगणान्सर्वान्गोमत्युदधिसंगमे

ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಿಶ್ಚಿಂತವಾಗಿರು; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ನಾನಗೊಳಿಸುವೆನು—ಗೋಮತಿ-ಸಮುದ್ರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದೈತ್ಯಗಣಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಬಳಿಕ.

Verse 19

प्रह्लाद उवाच । श्रुत्वा भगवतो वाक्यं ब्राह्मणं प्रति दैत्यराट् । दृढं जग्राह चरणौ पतित्वा पादयोस्तदा

ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಹೇಳಿದರು—ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಕುರಿತು ಭಗವಂತನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ದೈತ್ಯರಾಜನು ಆಗ ಅವರ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು, ಆ ಎರಡು ಪಾದಗಳನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಹಿಡಿದನು.

Verse 20

ततः समृद्धिमगमत्पादौ दत्त्वा बलेः प्रभुः । शंखचक्रगदापाणिर्विष्णुर्दुर्वाससाऽन्वितः

ಆಗ ಪ್ರಭುವು ಬಲಿಗೆ ತನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಆ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ಶಂಖ‑ಚಕ್ರ‑ಗದಾಧಾರಿ ವಿಷ್ಣು ದುರ್ವಾಸ ಮುನಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟನು.

Verse 21

प्रस्थितौ तौ तदा दृष्ट्वा दुर्वाससजनार्द्दनौ । अनन्तः पुरुषो ऽगच्छन्मुशली च हलायुधः

ದುರ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಜನಾರ್ದನರು ಹೊರಟುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅನಂತ ಪುರುಷನೂ ಮುಂದುವರಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಹಳಾಯುಧ, ಗದಾಧಾರಿ ಮುಶಲಿ (ಬಲರಾಮ) ಕೂಡ ಹೊರಟನು.

Verse 22

मुशली चाग्रतोऽगच्छत्ततो विष्णुस्त्रिविक्रमः । तयोरन्वगमद्विप्रा दुर्वासा भूतलाद्बहिः

ಮುಶಲಿ ಮೊದಲು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ನಂತರ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ವಿಷ್ಣು ಹೋದನು. ಅವರಿಬ್ಬರ ಹಿಂದೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದುರ್ವಾಸ ಭೂತಲದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಸಾಗುವವನಂತೆ ಅನುಸರಿಸಿದನು.

Verse 23

भित्त्वा रसातलं सर्वे समुत्तस्थुस्त्वरान्विताः । आविर्बभूवुस्तत्रैव गोमत्युदधिसंगमे

ರಸಾತಲವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ತ್ವರೆಯಿಂದ ಮೇಲೇಳಿದರು; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಗೋಮತಿ‑ಸಮುದ್ರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟರಾದರು.

Verse 24

सन्नद्धौ दृढधन्वानौ संकर्षणजनार्दनौ । ऊचतुस्तौ तदा विप्रं कुरु स्नानं यदृच्छया

ಆಗ ಸನ್ನದ್ಧರಾಗಿ ದೃಢ ಧನುಸ್ಸುಳ್ಳ ಸಂಕರ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜನಾರ್ದನರು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ—“ಯಥೇಷ್ಟವಾಗಿ ಸ್ನಾನಮಾಡು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

Verse 25

तयोस्तु वचनं श्रुत्वा स्नानं चक्रे त्वरान्वितः । स्नात्वा चावश्यकं कर्म कर्तुमारभत द्विजः

ಅವರಿಬ್ಬರ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಸ್ನಾನಮಾಡಿದನು. ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಆ ದ್ವಿಜನು ನಿತ್ಯಾವಶ್ಯಕ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.