Adhyaya 4

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथाभ्यधत्त विजया प्रणम्य जगदम्बिकाम् । सांत्वयन्ती स्तुतिशतैरुपायैः शिवदर्शनैः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ನಂತರ ವಿಜಯಾ ಜಗದಂಬಿಕೆಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದಳು. ಅವಳು ನೂರಾರು ಸ್ತುತಿಗಳಿಂದಲೂ ಶಿವದರ್ಶನೋಪಾಯಗಳಿಂದಲೂ ಅವಳನ್ನು ಸಾಂತ್ವನಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾಯಿತು.

Verse 2

देवि त्वमविनाभूता सदा देवेन शंभुना । प्राणेश्वरी त्वमेकासि शक्तिस्तस्य परात्मनः

ದೇವಿ, ನೀನು ಸದಾ ದೇವ ಶಂಭುವಿನೊಂದಿಗೆ ಅವಿನಾಭೂತಳಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ನೀನೇ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಏಕೈಕ ಶಕ್ತಿ, ಅವನ ಪ್ರಾಣೇಶ್ವರಿ.

Verse 3

तथा मायां त्वमात्मीयां संदर्शयितुमीहसे । पृथग्भावमिवेशानः प्रकाशयति न स्वयम्

ಹಾಗೆಯೇ ನೀನು ನಿನ್ನದೇ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯೆ. ಈಶಾನನು ಸ್ವತಃ ವಿಭಿನ್ನತಾಭಾವವನ್ನು ಸತ್ಯವೆಂಬಂತೆ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 4

आदेशं प्रतिगृह्यैव समुपेतासि पार्वति । अलंघनीया सेवाज्ञा शांभवी सर्वदा त्वया

ಹೇ ಪಾರ್ವತೀ! ಅವರ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ನೀ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವೆ. ಶಂಭುವಿನ ಸೇವಾ-ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀ ಯಾವಾಗಲೂ ಲಂಘಿಸಬಾರದು.

Verse 5

विधातव्यं तपः प्राप्तं स्थानेस्मिच्छिवकल्पिते । निवृत्त्य निखिलान्कामाच्छंमुमाश्रितया त्वया

ಶಿವನು ನಿಯಮಿಸಿದ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೀ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಶಂಭುವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳಿಂದ ನೀ ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗಬೇಕು.

Verse 6

अन्यथापि जगद्रक्षा त्वदधीना जगन्मयि । धर्मसंरक्षणं भूयः शिवेन सहितं तव

ಹೇ ಜಗನ್ಮಯೀ ಮಾತೆ! ಜಗತ್ತಿನ ರಕ್ಷಣೆ ನಿನ್ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಧರ್ಮಸಂರಕ್ಷಣೆಯೂ ಮತ್ತೆ ನಿನ್ನದೇ ಕಾರ್ಯ—ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ.

Verse 7

निष्कलं शिवमत्यंतं ध्यायंत्यात्मन्यवस्थितम् । वियोगदुःखं कञ्चित्त्वं न स्मरिष्यसि पार्वति

ನಿನ್ನ ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತನಾದ ನಿಷ್ಕಲನೂ ಅತ್ಯಂತ ಪರಾತ್ಪರನೂ ಆದ ಶಿವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, ಹೇ ಪಾರ್ವತೀ! ವಿಯೋಗದುಃಖವನ್ನು ನೀ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಸ್ಮರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 8

भक्तानां तव मुख्यानां तवैवाचारसंग्रहः । उपदेशितया लोके प्रथतां धर्मवत्सले

ಹೇ ಧರ್ಮವತ್ಸಲೇ! ನಿನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಭಕ್ತರಿಗಾಗಿ ನಿನ್ನದೇ ಈ ಆಚಾರಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ನೀನೇ ಉಪದೇಶಿಸು; ಅದು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲಿ.

Verse 9

इति तस्या वचः श्रुत्वा गौरी सुस्थिरमानसा । तपः कर्त्तुं समारेभे कंपा नद्यास्तटे शुभे

ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಗೌರಿಯ ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು; ಅವಳು ಕಂಪಾ ನದಿಯ ಶುಭ ತೀರದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಳು।

Verse 10

विमुच्य विविधा भूषा रुद्राक्षगणभूषिता । विसृज्य दिव्यं वसनं पर्यधाद्वल्कले शुभे

ಅವಳು ವಿವಿಧ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ರುದ್ರಾಕ್ಷಮಾಲೆಗಳ ಗುಚ್ಛಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾದಳು; ದಿವ್ಯ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಶುಭ ವಲ್ಕಲವನ್ನು ಧರಿಸಿದಳು।

Verse 11

अलकैः सहसा शिल्पमनयच्च कपर्दृताम् । अलिंपत तनूं सर्वां भस्मना मुक्तकुंकुमा

ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವಳು ಕೂದಲನ್ನು ಜಟೆಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದಳು; ಕುಂಕುಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸರ್ವದೇಹಕ್ಕೆ ಪವಿತ್ರ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಲೇಪಿಸಿದಳು।

Verse 12

मृगेषु कृतसंतोषा शिलोंछीकृतवृत्तिषु । जजाप नियमोपेता शिवपंचाक्षरं परम्

ಅರಣ್ಯೋಚಿತ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಳಾಗಿ, ಶಿಲೋಞ್ಛೀ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತ, ನಿಯಮಾಚಾರಯುಕ್ತಳಾಗಿ ಅವಳು ಶಿವನ ಪರಮ ಪಂಚಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಿದಳು।

Verse 13

कृत्वा त्रिषवणं स्नानं कम्पा पयसि निर्मले । कृत्वा च सैकतं लिंगं पूजयामास सादरम्

ಕಂಪಾ ನದಿಯ ನಿರ್ಮಲ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕಾಲ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಅವಳು ಮರಳಿನಿಂದ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದಳು।

Verse 14

वृक्षप्ररोपणैर्दानैरशेषातिथिपूजनैः । श्रांतिं हरंती जीवानां देवी धर्ममपालयत्

ವೃಕ್ಷಾರೋಪಣ, ದಾನ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲ ಅತಿಥಿಗಳ ಪೂಜೆಯಿಂದ ದೇವಿಯು ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಜೀವಿಗಳ ಶ್ರಮವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿದಳು।

Verse 15

ग्रीष्मे पंचाग्निमध्यस्था वर्षासु स्थंडिलेशया । हेमन्ते जलमध्यस्था शिशिरे चाकरोत्तपः

ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಪಂಚಾಗ್ನಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನಿಂತಳು; ಮಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರಿದಾದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದಳು; ಹೇಮಂತದಲ್ಲಿ ಜಲಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಳು; ಶಿಶಿರದಲ್ಲಿಯೂ ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸಿದಳು।

Verse 16

पुण्यात्मनां महर्षीणां दर्शनार्थमुपेयुषाम् । विस्मयं जनयामास पूजयामास सादरम्

ಪುಣ್ಯಾತ್ಮರಾದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ದರ್ಶನಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಂದಾಗ, ಅವಳು ಅವರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಉಂಟುಮಾಡಿ, ಆದರದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದಳು।

Verse 17

कदाचित्स्वयमुच्चित्य वनांतात्पल्लवान्वितम् । पुष्पोत्करं विशेषेण शोधितुं समुपाविशत्

ಒಮ್ಮೆ ಅವಳು ತಾನೇ ಅರಣ್ಯದ ಅಂಚಿನಿಂದ কোমಲ ಪಲ್ಲವಗಳೊಡನೆ ಹೂಗಳ ರಾಶಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಅದನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಆರಿಸಲು ಕುಳಿತಳು।

Verse 18

कृत्वा च सैकतं लिंगं कंपारोधसि पावने । संपूजयितुमारेभे न्यासावाहनपूर्वकम्

ಪಾವನವಾದ ಕಂಪಾ ನದೀತೀರದಲ್ಲಿ ಮರಳಿನಿಂದ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಮೊದಲು ನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಆವಾಹನ ಮಾಡಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಳು।

Verse 19

सूर्यमभ्यर्च्य विधिवद्रक्तैः पुष्पैश्च चंदनैः । पंचावरणसंयुक्तं क्रमादानर्च शंकरम्

ಅವಳು ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಕೆಂಪು ಪುಷ್ಪಗಳೂ ಚಂದನದಿಂದಲೂ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿ, ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಂಚಾವರಣಸಹಿತ ಶಂಕರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದಳು।

Verse 20

धूपैर्दीपश्च नैवेद्यैर्भक्तिभावसमन्वितैः । अपरोक्षितमीशानमालुलोके पुरोहितम्

ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಧೂಪ, ದೀಪ, ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದಾಗ, ಪುರೋಹಿತನು ಈಶಾನನನ್ನು ಅಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ—ಕಣ್ಣಮುಂದೆಯೇ ಇರುವಂತೆ—ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು।

Verse 21

अथ देवः शिवः साक्षात्संशोधयितुमंबिकाम् । कंपानद्याः प्रवाहेण महता पर्यवेष्टयत्

ನಂತರ ಸాక్షಾತ್ ದೇವ ಶಿವನು ಅಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು, ಕಂಪಾ ನದಿಯ ಮಹಾಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದನು।

Verse 22

अतिवृद्धं प्रवाहं तं कम्पायाः समुपस्थितम् । आलोक्य नियमासीनामाहुः सख्यस्तदांबिकाम्

ಕಂಪಾ ನದಿಯ ಅತಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ಪ್ರವಾಹವು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಆಸೀನಳಾದ ಅಂಬಿಕೆಗೆ ಆ ವೇಳೆ ಅವಳ ಸಖಿಯರು ಹೇಳಿದರು।

Verse 23

उत्तिष्ठ देवि बहुलः प्रवाहोऽयं विजृंभते । दिशां मुखानि संपूर्य तरसा प्लावयिष्यति

“ಎದ್ದೇಳು ದೇವಿ! ಈ ಭಾರೀ ಪ್ರವಾಹವು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ; ದಿಕ್ಕುಗಳ ಮುಖಗಳನ್ನು ತುಂಬಿ ವೇಗವಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮುಳುಗಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ।”

Verse 24

इति तद्वचनं श्रुत्वा ध्यायंती मीलितेक्षणा । उन्मील्य वेगमतुलं नद्यास्तं समवैक्षत

ಅವರ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವಿ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೀನಳಾದಳು. ನಂತರ ಕಣ್ಣು ತೆರೆದು ನದಿಯ ಅತುಲ ವೇಗದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಕಂಡಳು.

Verse 25

अचिंतयच्च सा देवी पूजाविघ्नसमाकुला । किं करोमि न शक्नोमि हातुमारब्धमर्चनम्

ಪೂಜೆಗೆ ವಿಘ್ನ ಬಂದதால் ವ್ಯಾಕುಲಳಾದ ದೇವಿ ಚಿಂತಿಸಿದಳು—“ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ? ಆರಂಭಿಸಿದ ಅರ್ಚನೆಯನ್ನು ಬಿಡಲಾರೆ.”

Verse 26

श्रेयः प्राप्तुमविघ्नेन प्रायः पुण्यात्मनां भुवि । घटते धर्मसंयोगो मनोरथफलप्रदः

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಘ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಧರ್ಮಸಂಯೋಗ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು ಸತ್ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೂ ಮನೋರಥಗಳಿಗೂ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 27

सैकतं लिंगमतुलप्रवाहाल्लयमेष्यति । लिंगनाशे विमोक्तव्यः सद्भक्तैः प्राणसंग्रहः

ಈ ಮರಳಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗವು ಅತುಲ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಲಯವಾಗುವುದು. ಲಿಂಗ ನಾಶವಾದಾಗ ಸದ್ಭಕ್ತರು ಪ್ರಾಣಧಾರಣೆಯ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡಿ, ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಅನಿವಾರ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.

Verse 28

प्रवाहोऽयं समायाति शिवमायाविनिर्मितः । विशोधयितुमात्मानं भक्तियुक्तं निजे पदे

ಈ ಪ್ರವಾಹವು ಶಿವಮಾಯೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ—ಭಕ್ತಿಯುಕ್ತ ಆತ್ಮವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ನಿಜಪದದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು.

Verse 29

आलिंग्य सुदृढं दोर्भ्यामेतल्लिंगमनाकुलम् । अहं वत्स्यामि याताशु सख्यो यूयं विदूरतः

ನಾನು ನನ್ನ ಎರಡೂ ತೋಳುಗಳಿಂದ ಈ ಲಿಂಗವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಇಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತೇನೆ. ಓ ಸಖಿಯರೇ, ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಬೇಗನೆ ದೂರ ಹೋಗಿರಿ.

Verse 30

इत्युक्ता सैकतं लिगं गाढमालिंग्य सांबिका । न मुमोच प्रवाहेन वेष्ट्यमानापि वेगतः

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅಂಬಿಕೆಯು ಆ ಮರಳಿನ ಲಿಂಗವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು. ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಪ್ರವಾಹವು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದರೂ ಅವಳು ಅದನ್ನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ.

Verse 31

स्तनचूचुकनिर्मग्नमुद्रादर्शितलांछनम् । महालिंगं स्वसंयुक्तं प्रणनाम तदादरात्

ಆಗ ಅವಳು, ತನ್ನ ಸ್ತನಗಳ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಮುದ್ರಿತವಾದ ಮತ್ತು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾದ ಆ ಮಹಾಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಆದರದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದಳು.

Verse 32

निमीलितेक्षणा ध्याननिष्ठैकहृदया स्थिता । पुलकांचितसर्वांगी सा स्मरंती सदाशिवम्

ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಅವಳು ನಿಂತಿದ್ದಳು. ಸದಾಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಅವಳ ಇಡೀ ದೇಹವು ರೋಮಾಂಚನಗೊಂಡಿತು.

Verse 33

कंपस्वेदपरित्राणलज्जाप्रणयकेलिदात् । क्षणमप्यचला लिंगान्न वियोगमपेक्षते

ನಡುಕ, ಬೆವರು, ರಕ್ಷಣೆ, ಲಜ್ಜೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಣಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಅವಳು ಕ್ಷಣಕಾಲವೂ ಲಿಂಗದಿಂದ ಅಗಲಿಕೆಯನ್ನು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 34

अथ तामब्रवीत्कापि दैवी वागशरीरिणी । विमुंच बालिके लिंगं प्रवाहोऽयं गतो महान्

ಆಗ ಒಂದು ದಿವ್ಯ, ಅಶರೀರ ವಾಣಿ ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿತು— “ಬಾಲಿಕೆಯೇ, ಲಿಂಗವನ್ನು ಬಿಡು; ಈ ಮಹಾಪ್ರವಾಹ ಈಗ ತೀರಿಹೋಗಿದೆ.”

Verse 35

त्वयार्चितमिदं लिंगं सैकतं स्थिरवैभवम् । भविष्यति महाभागे वरदं सुरपूजितम्

“ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತೀ! ನೀ ಆರಾಧಿಸಿದ ಈ ಮರಳು-ಲಿಂಗವು ಸ್ಥಿರ ವೈಭವವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು; ಇದು ವರಪ್ರದವಾಗಿದ್ದು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಪೂಜ್ಯವಾಗುವುದು.”

Verse 36

तपश्चर्यां तवालोक्य रचितं धर्मपालनम् । लिंगं चैतन्नमस्कृत्य कृतार्थाः संतु मानवाः

“ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪಾಲನವನ್ನು ನೋಡಿ ಇದು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮಾನವರು ಕೃತಾರ್ಥರಾಗಲಿ, ಪರಮ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.”

Verse 37

अहं हि तैजसं रूपमास्थाय वसुधातले । वसामि चात्र सिद्ध्यर्थमरुणाचलसंज्ञया

“ನಾನು ತೇಜೋಮಯ ದಿವ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ; ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ‘ಅರುಣಾಚಲ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ನೆಲೆಸಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 38

रुणद्धि सर्वलोकेभ्यः परुषं पापसंचयम् । रुणो न विद्यते यस्मिन्दृष्टे तेनारुणाचलः

ಇದು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಂದಲೂ ಕಠೋರ ಪಾಪಸಂಚಯವನ್ನು ತಡೆದು ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಯಾವುದೇ ‘ಋಣ’ ಉಳಿಯದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ‘ಅರುಣಾಚಲ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು.

Verse 39

ऋषयः सिद्धगंधर्वा महात्मानश्च योगिनः । मुक्त्वा कैलासशिखरं मेरुं चैनमुपासते

ಋಷಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಮಹಾತ್ಮರು ಮತ್ತು ಯೋಗಿಗಳು—ಕೈಲಾಸ ಹಾಗೂ ಮೇರು ಶಿಖರಗಳನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ—ಈ ಅರುಣಾಚಲವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 40

मदंश जातयोः पूर्वं युध्यतोर्ब्रह्मकृष्णयोः । अहं मोहमपाकर्त्तुं तेजोरूपो व्यवस्थितः

ಹಿಂದೆ, ಅಹಂಕಾರದ ಅಂಶದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ (ವಿಷ್ಣು) ಪರಸ್ಪರ ಯುದ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರ ಮೋಹವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ನಾನು ತೇಜೋಮಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದೆನು।

Verse 41

ब्रह्मणा हंसरूपेण विष्णुना क्रोडरूपिणा । अदृष्टशेखरपदः प्रणतो भक्तियोगतः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಂಸರೂಪದಲ್ಲಿ, ವಿಷ್ಣುವು ವರಾಹರೂಪದಲ್ಲಿ—ಶಿಖರವನ್ನೂ ಮೂಲವನ್ನೂ ಕಾಣಲಾರದೆ—ಭಕ್ತಿಯೋಗಬಲದಿಂದ ಇಬ್ಬರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು।

Verse 42

ततः प्रसन्नः प्रत्यक्षस्तस्यां वरमभीप्सितम् । प्रादां जगत्त्रयस्यास्य संरक्षायां तु कौशलम्

ಆಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಅವರ ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ, ಅವರು ಬಯಸಿದ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದೆನು—ಈ ತ್ರಿಲೋಕದ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಕುಶಲತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು।

Verse 43

प्रार्थितश्च पुनस्ताभ्यामरुणाचलसंज्ञया । अनैषि तैजसं रूपमहं स्थावरलिंगताम्

ಮತ್ತೆ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ‘ಅರುಣಾಚಲ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇರಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ, ನಾನು ನನ್ನ ತೇಜೋಮಯ ರೂಪವನ್ನು ಅಚಲ ಸ್ಥಾವರ ಲಿಂಗಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಂದೆನು।

Verse 44

गत्वा पृच्छ महाभागं मद्भक्तिं गौतमं मुनिम् । अरुणाचलमाहात्म्यं श्रुत्वा तत्र तपश्चर

ಓ ಮಹಾಭಾಗೆಯೇ! ಹೋಗಿ ನನ್ನ ಭಕ್ತನಾದ ಗೌತಮ ಮುನಿಯನ್ನು ಕೇಳು. ಅಲ್ಲಿ ಅರುಣಾಚಲ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸು.

Verse 45

तत्र ते दर्शयिष्यामि तैजसं रूपमात्मनः । सर्वपापनिवृत्त्यर्थं सर्वलोकहिताय च

ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನಗೆ ನನ್ನ ತೇಜೋಮಯ ರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸುವೆನು; ಇದು ಸರ್ವ ಪಾಪಗಳ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಸರ್ವಲೋಕದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿಯಾಗಿದೆ.

Verse 46

इति वाचं समाकर्ण्य निष्कलात्कथितां शिवात् । तथेति सहसा देवी गंतुं समुपचक्रमे

ನಿಷ್ಕಲ ಶಿವನಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ದೇವಿಯು 'ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕೂಡಲೇ ಹೊರಡಲು ಸಿದ್ಧಳಾದಳು.

Verse 47

अथ देवानृषीन्सर्वान्पश्चात्सेवार्थमागतान् । अवादीदंबिकालोक्य स्नेहपूर्णेन चक्षुषा

ಅನಂತರ, ಸೇವೆಗಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಬಂದಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳನ್ನು ಸ್ನೇಹಪೂರ್ಣ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೋಡಿ ಅಂಬಿಕೆಯು ನುಡಿದಳು.

Verse 48

तिष्ठतात्रैव वै देवा मुनयश्च दृढव्रताः । नियमांश्चाधितिष्ठंतः कंपारोधसि पावने

ಎಲೈ ದೇವತೆಗಳೇ ಮತ್ತು ದೃಢವ್ರತದ ಮುನಿಗಳೇ! ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಪವಿತ್ರವಾದ ಕಂಪಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ ಇರಿ.

Verse 49

सर्वपापक्षयकरं सर्वसौभाग्यवर्द्धनम् । पूज्यतां सैकतं लिंगं कुचकंकणलांछनम्

ಕುಚ-ಕಂಕಣ-ಲಾಂಛನದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮರಳು ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿರಿ; ಅದು ಸರ್ವ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಕ್ಷಯಗೊಳಿಸಿ ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 50

अहं च निष्कलं रूपमास्थायैतद्दिवानिशम् । आराधयामि मंत्रेण शोणेश्वरं वरप्रदम्

ನಾನೂ ನಿಷ್ಕಲ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಮಂತ್ರದಿಂದ ವರಪ್ರದನಾದ ಶೋಣೇಶ್ವರನನ್ನು ದಿನರಾತ್ರಿ ಆರಾಧಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 51

मत्तपश्चरणाल्लोके मद्धर्मपरिपालनात् । मल्लिंगदर्शनाच्चैव सिध्यंत्विष्टविभूतयः

ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದರಿಂದ, ನನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದರಿಂದ, ಹಾಗೂ ನನ್ನ ಲಿಂಗದ ದರ್ಶನದಿಂದಲೂ—ಇಷ್ಟವಾದ ವಿಭೂತಿಗಳು ಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲಿ.

Verse 52

सर्वकामप्रदानेन कामाक्षीमिति कामतः । मां प्रणम्यात्र मद्भक्ता लभंतां वांछितं वरम्

ಎಲ್ಲಾ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವದರಿಂದ ನಾನು ‘ಕಾಮಾಕ್ಷಿ’ ಎಂದು ಇಷ್ಟಪಡಲ್ಪಡುತ್ತೇನೆ; ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಭಕ್ತರು ನನಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ವಾಂಛಿತ ವರವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.

Verse 53

अहं हि देवदेवस्य शंभोरव्याहतो जनः । आदेशं पालयिष्यामि गत्वारुणमहीधरम्

ನಾನು ದೇವದೇವನಾದ ಶಂಭುವಿನ ಅವ್ಯಾಹತ ಸೇವಕನು; ಅರುಣ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 54

तत्र गत्वा तपस्तीव्रं कृत्वा शंभुं प्रसाद्य च । मां तु लब्धवरां यूयं पश्चाद्रक्ष्यथ संगताः

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಶಂಭುವನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿ, ನಾನು ವರವನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಬಳಿಕ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿರಿ।

Verse 55

इति सर्वान्विसृज्याशु सद्भक्तान्पादसेविनः । अरुणाद्रिं गता बाला तपसे शंकराज्ञया

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ, ಪಾದಸೇವಕರಾದ ಸತ್ಪಕ್ತರೆಲ್ಲರನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ವಿದಾಯಗೊಳಿಸಿ, ಶಂಕರಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಆ ಬಾಲೆ ಅರುಣಾದ್ರಿಗೆ ಹೋದಳು।

Verse 56

नित्याभिसेविताऽकारि सखीभिरभियोगतः । आससादारुणाद्रीशं दिव्यदुंदुभिनादितम्

ಸಖಿಯರಿಂದ ನಿತ್ಯ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅವರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, ದಿವ್ಯ ದುಂದುಭಿಗಳ ನಾದದಿಂದ ಮೊಳಗುತ್ತಿದ್ದ ಅರುಣಾದ್ರೀಶ್ವರನ ಬಳಿಗೆ ಅವಳು ತಲುಪಿದಳು।

Verse 57

अंतस्तेजोमयं शांतमरुणाचलनायकम् । अप्सरोनृत्यगीतैश्च पूजितं पुष्पवृष्टिभिः

ಅವಳು ಅರುಣಾಚಲನಾಯಕನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದಳು—ಅಂತರ್ತೇಜೋಮಯ, ಶಾಂತಸ್ವರೂಪ—ಅಪ್ಸರೆಯರ ನೃತ್ಯಗೀತಗಳಿಂದಲೂ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಪೂಜಿತನಾಗಿದ್ದವನನ್ನು।

Verse 58

प्रणम्य स्थावरं लिंगं कौतूहलसमन्विता । सिद्धानां योगिनां सार्थमृषीणां चान्ववैक्षत

ಅಚಲ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕುತೂಹಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅವಳು ಸಿದ್ಧರು, ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳ ಸಮವಾಯವನ್ನು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ನೋಡಿದಳು।

Verse 59

अत्रिर्भृगुर्भरद्वाजः कश्यपश्चांगिरास्तथा । कुत्सश्च गौतमश्चान्ये सिद्धविद्याधरामराः

ಅಲ್ಲಿ ಅತ್ರಿ, ಭೃಗು, ಭರದ್ವಾಜ, ಕಶ್ಯಪ, ಅಂಗಿರಸ, ಕುತ್ಸ, ಗೌತಮ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಿದ್ಧರು, ವಿದ್ಯಾಧರರು ಹಾಗೂ ದೇವತೆಗಳು ಇದ್ದರು.

Verse 60

तपः कुर्वंति सततमपेक्षितवराप्तये । गंगाद्याः सरितश्चान्याः परितः पर्युपासते

ಅಪೇಕ್ಷಿತ ವರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವರು ಸತತವಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಗಂಗೆ ಮುಂತಾದ ನದಿಗಳು ಸುತ್ತಲೂ ಇದ್ದು ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 61

दिव्यलिंगमिदं पूज्यमरुणाद्रिरिति स्मृतम् । वंदस्वेति सुरैः प्रोक्ता प्रणनाम पुनःपुनः

"ಈ ದಿವ್ಯ ಲಿಂಗವು ಪೂಜನೀಯವಾಗಿದ್ದು ಅರುಣಾದ್ರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ವಂದಿಸು," ಎಂದು ದೇವತೆಗಳು ಹೇಳಲಾಗಿ, ಅವಳು ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದಳು.

Verse 62

अभ्यर्थिता पुनः सर्वैरातिथ्यार्थे महर्षिभिः । शिवाज्ञया गौतमो मे द्रष्टव्य इति सावदत्

ಎಲ್ಲ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಆತಿಥ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪುನಃ ವಿನಂತಿಸಿದಾಗ, "ಶಿವನ ಆಜ್ಞೆಯ ಮೇರೆಗೆ ನಾನು ಗೌತಮ ಋಷಿಯನ್ನು ಕಾಣಬೇಕು" ಎಂದು ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 63

अयमत्रर्षिभिर्भक्तैर्निर्दिष्टं तमथाभ्यगात् । स मुनिः शिवभक्तानां प्रथमस्तपसां निधिः

ಭಕ್ತ ಋಷಿಗಳು ತೋರಿಸಿದಾಗ ಅವಳು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಳು. ಆ ಮುನಿಯು ಶಿವಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನು ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನ ನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದನು.

Verse 64

वनांतरं गतेः प्रातः समित्कुशफलाहृतेः । अतिथीनाश्रमं प्राप्तानर्चथेति दृढव्रतान्

ಪ್ರಾತಃ ವನಾಂತರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಸಮಿಧೆ, ಕುಶ ಮತ್ತು ಫಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ದೃಢವ್ರತಿಗಳಾದ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು— “ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸಿರಿ।”

Verse 65

शिष्यानादिश्य धर्मात्मा गतश्च विपिनांतरम् । अथ सा गौतमं द्रष्टुमागता पर्णशालिकाम्

ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಮುನಿಯು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿ ವನಾಂತರಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ನಂತರ ಆಕೆ (ದೇವಿ) ಗೌತಮನ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಪರ್ಣಶಾಲಾ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದಳು.

Verse 66

क्व गतो मुनिरित्युक्तैरित आयास्यति क्षणात् । शिष्यैरभ्यर्थितेत्युक्त्वा फलमूलैस्सुगंधिभिः

“ಮುನಿ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದನು?” ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಶಿಷ್ಯರು— “ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ನಂತರ “ಶಿಷ್ಯರು ಬೇಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಸುಗಂಧ ಫಲಮೂಲಗಳಿಂದ ಆಕೆಯನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿದರು.

Verse 67

अभ्युत्थानेनासनेन पाद्येनार्घेण सूनृतैः । वचनैः फलमृलेन सार्चिता शिष्यसंपदा

ಎದ್ದು ಸ್ವಾಗತಿಸುವುದು, ಆಸನ ನೀಡುವುದು, ಪಾದ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಘ್ಯ ಅರ್ಪಿಸುವುದು, ಮೃದು ಸತ್ಯವಚನಗಳೊಂದಿಗೆ ಫಲಮೂಲ ನೀಡುವುದು— ಇವುಗಳಿಂದ ಶಿಷ್ಯಸಂಪತ್ತಿಯಿಂದ ಆಕೆಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸಿದರು.

Verse 68

क्षणं क्षमस्वसूनुस्तामन्ये जग्मुस्तदन्तिकम् । देव्यां प्रविष्टमात्रायां महर्षेराश्रमो महान्

ಅವರು— “ಪ್ರಿಯ ಮಗಳೇ, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಸಹಿಸು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು; ಇತರರು ಆಕೆಯ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ದೇವಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ಮಹರ್ಷಿಯ ಮಹಾನ್ ಆಶ್ರಮವು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಯಿತು.

Verse 69

अभवत्कल्पबहुलो मणिप्रासादसंकुलः । वनांतरादुपावृत्त्य समित्कुशफलाहरः

ಅದು ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಮಣಿಮಯ ಪ್ರಾಸಾದಗಳಿಂದ ಸಾಂಕೀರ್ಣವಾಯಿತು. ಅರಣ್ಯಾಂತರದಿಂದ ಮರಳಿ ಬಂದ ಮುನಿ ಸಮಿಧೆ, ಕುಶ ಮತ್ತು ಫಲಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಸಮೀಪಿಸಿದನು।

Verse 70

अपश्यत्स्वाश्रमं दूरे विमानशतशोभितम् । किमेतदिति साश्चर्यं चिंतयन्मुनिपुंगवः

ದೂರದಿಂದ ಅವನು ತನ್ನ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಕಂಡನು—ನೂರಾರು ವಿಮಾನಗಳ ಶೋಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ. “ಇದೇನು?” ಎಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಚಿಂತಿಸಿದ ಮುನಿಪುಂಗವನು।

Verse 71

गौर्याः समागमं सर्वमपश्यज्ज्ञानचक्षुषा । शीघ्रं निवर्तमानोऽसौ द्रष्टुं तां लोकमातरम्

ಜ್ಞಾನಚಕ್ಷುವಿನಿಂದ ಅವನು ಗೌರಿಯ ಸಮಾಗಮವನ್ನೆಲ್ಲ ಕಂಡನು. ಲೋಕಮಾತೆಯನ್ನು ದರ್ಶಿಸಲು ಅವನು ತಕ್ಷಣವೇ ವೇಗವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು।

Verse 72

शिष्यैः शीघ्रचरैर्वृत्तमावेदितमथाशृणोत्

ನಂತರ ವೇಗವಾಗಿ ಬಂದ ಶಿಷ್ಯರು ತಿಳಿಸಿದ ನಡೆದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೆಲ್ಲ ಅವನು ಕೇಳಿದನು।

Verse 73

अथ महर्षिरुपागतकौतुको निजतपःफलमेव तदागमम् । शिवदयाकलितं परिचिन्तयन्नभजदाश्रममाश्रितवत्सलः

ಆಮೇಲೆ ಮಹರ್ಷಿ ಕೌತುಕದಿಂದ ತುಂಬಿದನು. “ಅವರ ಆಗಮನ ನನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವೇ, ಆದರೆ ಶಿವದಯೆಯಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತ” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ, ಶರಣಾಗತವತ್ಸಲನಾಗಿ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು।