Adhyaya 3

Verse 1

सनक उवाच । भगवन्नरुणाद्रीश माहात्म्यमिदमद्भुतम् । श्रुतं शिवप्रसादेन दयया ते जगद्गुरोः

ಸನಕನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಗವನ್, ಹೇ ಅರುಣಾದ್ರೀಶ್ವರ! ಈ ಅದ್ಭುತ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಶಿವಪ್ರಸಾದದಿಂದಲೂ, ಹೇ ಜಗದ್ಗುರೋ, ನಿಮ್ಮ ಕರುಣೆಯಿಂದಲೂ ನಾನು ಶ್ರವಣಮಾಡಿದ್ದೇನೆ।

Verse 2

आश्चर्यमेतन्माहात्म्यं सर्वपापविनाशनम् । आराधयन्पुनः के वा वरदं शोणपर्वतम्

ಈ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿದ್ದು ಸರ್ವಪಾಪವಿನಾಶಕ. ವರದಾನ ನೀಡುವ ಶೋಣಪರ್ವತವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಯಾರು ಮತ್ತೆ (ಭಕ್ತಿಯಿಂದ) ಹಿಂತಿರುಗುವರು?

Verse 3

अनादिरंतरहितः शिवः शोणचलाकृतिः । युवयोस्तपसा देव वरदानाय संस्थितः

ಶಿವನು ಅನಾದಿ, ಅಂತರಭೇದರಹಿತನು; ಶೋಣಾಚಲರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಹೇ ದೇವಾ! ನಿಮ್ಮ ತಪಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ವರ ನೀಡಲು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ।

Verse 4

सकृत्संकीर्तिते नाम्नि शोणाद्रिरिति मुक्तिदे । सन्निधिः सर्वकामानां जायते चाघनाशनम्

‘ಶೋಣಾದ್ರಿ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಸಂಕೀರ್ತಿಸಿದರೂ ಅದು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸರ್ವಕಾಮಗಳ ಸಿದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಾಪನಾಶವೂ ಆಗುತ್ತದೆ।

Verse 5

शिवशब्दामृतास्वादः शिवार्चनकथाक्रमः । इति तद्वचनं श्रुत्वा देवदेवः पितामहः

‘ಶಿವ’ ಶಬ್ದಾಮೃತವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತಾ, ಶಿವಾರ್ಚನೆಯ ಕಥಾಕ್ರಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವದೇವ ಪಿತಾಮಹನು ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು।

Verse 6

उवाच करुणामूर्तिररुणाद्रीशमानमन् । ब्रह्मोवाच । श्रूयतां वत्स पार्वत्याश्चरितं यत्पुरातनम्

ಅರುಣಾಚಲೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಕರుణಾಮೂರ್ತಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು— “ವತ್ಸ, ಪಾರ್ವತಿಯ ಆ ಪುರಾತನ ಪವಿತ್ರ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕೇಳು.”

Verse 7

अरुणाद्रीशमाश्रित्य यथा सा निर्वृताभवत् । आससाद महादेवः कदाचित्पार्वतीपतिः

ಅರುಣಾಚಲೇಶ್ವರನ ಶರಣು ಪಡೆದಾಗ ಅವಳು ಹೇಗೆ ಪರಮ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಳೋ—ಅದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು. ಒಮ್ಮೆ ಪಾರ್ವತೀಪತಿ ಮಹಾದೇವನು ಅವಳ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು.

Verse 8

रत्नसिंहासनं दिव्यं रत्नतोरणसंयुतम् । रत्नपुष्पफलोपेत कल्पद्रुममनोहरम्

ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ರತ್ನಸಿಂಹಾಸನವಿತ್ತು, ರತ್ನತೋರಣದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ; ರತ್ನಮಯ ಪುಷ್ಪಫಲಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಮನೋಹರವಾಗಿತ್ತು.

Verse 9

परार्ध्य दृषदास्तीर्णं बद्धमुक्तावितानकम् । विमुक्तपुष्पप्रकरदिव्यधूपोरुसौरभम्

ಅದು ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಶಿಲಾಪಟ್ಟಗಳಿಂದ ಹಾಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಕಟ್ಟಿದ ಮುತ್ತಿನ ವಿತಾನದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು; ಚದುರಿದ ಪುಷ್ಪರಾಶಿಗಳು ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ ಧೂಪದ ಘನ ಸೌರಭದಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು.

Verse 10

प्रलंबमालिकाजालनिनदद्भृंगसंकुलम् । दिव्यतूर्यघनारावप्रनृत्यद्गुहवाहनम्

ತೂಗುಮಾಲೆಗಳ ಜಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಗುಂಜಿಸುವ ಭೃಂಗಗಳಿಂದ ಅದು ತುಂಬಿತ್ತು; ದಿವ್ಯ ತೂರ್ಯಗಳ ಘನಾರಾವದಿಂದ ಹರ್ಷಗೊಂಡು ಗುಹನ ವಾಹನವು ಆನಂದದಿಂದ ನೃತ್ಯಮಾಡಿತು.

Verse 11

पार्वतीसिंहसंचारपरित्रस्तमहागजम् । अप्सरोभिः प्रनर्त्ताभिर्गायंतीभिश्च केवलम्

ಪಾರ್ವತಿಯ ಸಿಂಹಸಂಚಾರದಿಂದ ಮಹಾಗಜಗಳು ಭಯಭೀತರಾದವು; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಪ್ಸರಸ್ತ್ರೀಯರು ಮಾತ್ರ ನೃತ್ಯಮಾಡಿ ಗಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 12

आसेवितपुरोरंगं दिक्पालकनिषेवितम् । ऋग्यजुःसामजैर्मंत्रैः स्तुवद्भिर्मुनिपुंगवैः

ಆ ಮುಂಭಾಗದ ಸಭಾಮಂಟಪವು ದಿಕ್ಪಾಲರಿಂದ ಸೇವಿತವಾಗಿತ್ತು; ಋಗ್-ಯಜುಃ-ಸಾಮ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿಗಳು ಅದನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು।

Verse 13

ब्रह्मर्षिभिस्तथा देवैः सिद्धै राजर्षिभिवृतम् । गणैश्च विविधाकारैर्भस्मालंकृतविग्रहैः

ಅದು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು, ದೇವರುಗಳು, ಸಿದ್ಧರು, ರಾಜರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಹಾಗೆಯೇ ಭಸ್ಮಾಲಂಕೃತ ದೇಹಗಳ ನಾನಾರೂಪದ ಶಿವಗಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು।

Verse 14

रुद्राक्षधारसुभगैरापूर्णं शिवतत्परैः । वीणावेणुमृदंगादितौर्यत्रिकजनिस्वनैः

ಅದು ರುದ್ರಾಕ್ಷಮಾಲೆಯಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಶಿವಪರಾಯಣ ಭಕ್ತರಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು; ವೀಣೆ, ವೇಣು, ಮೃದಂಗಾದಿ ತ್ರಿವಿಧ ತೂರ್ಯಧ್ವನಿಯಿಂದ ನಿನಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 15

घंटाटंकारसुभगैर्वेदध्वनिविमिश्रितैः । मनोहरं महादिव्यमासनं पार्वतीसखः

ಘಂಟೆಗಳ ಮಧುರ ಟಂಕಾರವು ವೇದಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರವಾಗಿ ಮೊಳಗಿತು; ಪಾರ್ವತಿಯ ಸಖನಾದ ಶಿವನು ಆ ಆಸನವನ್ನು ಮನೋಹರ ಹಾಗೂ ಪರಮ ದಿವ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು।

Verse 16

अलंचकार भगवन्भक्तानुग्रहकाम्यया । आस्थाय विमलं रूपं सर्वतेजोमयं शिवम्

ಭಕ್ತರನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ಭಗವಂತನು ಸರ್ವತೇಜೋಮಯವಾದ ನಿರ್ಮಲ ಶಿವ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.

Verse 17

अंबिकासहितः श्रीमान्विजहार दयानिधिः । संगीतेन कथाभेदैर्द्यूतक्रीडाविकल्पनैः

ದಯಾನಿಧಿಯಾದ ಭಗವಂತನು ಅಂಬಿಕೆಯೊಡನೆ ಸಂಗೀತ, ವಿವಿಧ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಗಡೆಯಾಟಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಹರಿಸಿದನು.

Verse 18

गणानां विकटैर्नृत्यै रमयामास पार्वतीम् । विसृज्य सकलान्देवानृषींश्चापि सभासदः

ಗಣಗಳ ವಿಚಿತ್ರ ನೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ರಂಜಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಕಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಋಷಿಗಳನ್ನೂ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟನು.

Verse 19

वरान्प्रदाय विविधान्भक्तलोकाय वाञ्छितान् । आगमेषु विचित्रेषु सर्वर्तुकुसुमेषु च

ಭಕ್ತರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವಿವಿಧ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಸರ್ವಋತುಗಳ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ವಿಚಿತ್ರ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸಿದನು.

Verse 20

विजहारोमया सार्द्धं रत्नप्रासादपंक्तिषु । वापिकासु मनोज्ञासु रत्नसोपानपंक्तिषु

ಉಮೆಯೊಡನೆ ರತ್ನಖಚಿತ ಅರಮನೆಗಳ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರತ್ನದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿರುವ ಮನೋಹರವಾದ ಕೊಳಗಳಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸಿದನು.

Verse 21

केलिपर्वतशृंगेषु हेमरंभावनांतरे । गंगातरंगशीतेन फुल्लपंकजगंधिना

ಕ್ರೀಡಾ ಪರ್ವತಗಳ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ, ಬಂಗಾರದ ಬಾಳೆ ತೋಟಗಳ ನಡುವೆ, ಗಂಗೆಯ ಅಲೆಗಳಿಂದ ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಅರಳಿದ ಕಮಲಗಳ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಕೂಡಿದ...

Verse 22

वातेन मंदगतिना विहारविहतश्रमः । स्वकामतः स्वयं देवः प्रेयसीमभ्यनन्दयत्

ಮೆಲ್ಲನೆ ಬೀಸುವ ಗಾಳಿಯಿಂದ ವಿಹಾರದ ಆಯಾಸ ಪರಿಹಾರವಾಗಲು, ದೇವರು ಸ್ವತಃ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮೆಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು.

Verse 23

रतिरूपां शिवां देवीं सर्वसौभाग्यसुन्दरीम् । कदाचिद्रहसि प्रीता निजाज्ञावशवर्त्तिनम्

ರತಿಯ ರೂಪದಂತಿರುವ, ಸರ್ವ ಸೌಭಾಗ್ಯ ಸುಂದರಿಯಾದ ದೇವಿ ಶಿವೆಯು, ಒಮ್ಮೆ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿ, ದೇವರನ್ನು ತನ್ನ ಆಜ್ಞೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟವನನ್ನಾಗಿ ಕಂಡಳು.

Verse 24

रमणं जानती मुग्धा पश्चादभ्येत्य सादरम् । कराभ्यां कमलाभाभ्यां त्रिणेत्राणि जगद्गुरोः

ಅವರನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಆ ಮುಗ್ಧೆಯು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಆದರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬಂದು, ತನ್ನ ಕಮಲದಂತಹ ಕೈಗಳಿಂದ ಜಗದ್ಗುರುವಿನ ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು...

Verse 25

पिदधे लीलया शंभोः किमेतदिति कौतुकात् । चन्द्रादित्याग्निरूपेण पिहितेष्वक्षिषु क्रमात्

"ಇದೇನು?" ಎಂಬ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಲೀಲೆಯಾಗಿ ಶಂಭುವಿನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದಳು. ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ ರೂಪದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಡಲು...

Verse 26

अन्धकारोऽभवत्तत्र चिरकालं भयंकरः । निमिषार्द्धेन देवस्य जग्मुर्वत्सरकोटयः

ಅಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಭಯಂಕರವಾದ ಕತ್ತಲೆ ಆವರಿಸಿತು. ದೇವರ ಕಣ್ಣುರೆಪ್ಪೆಯ ಅರ್ಧ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದುಹೋದವು.

Verse 27

देवीलीलासमुत्थेन तमसाभूज्जगत्क्षयः । तमसा पूरितं विश्वमपारेण समन्ततः

ದೇವಿಯ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ ಲಯವು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಆ ಅಪಾರವಾದ ಕತ್ತಲೆಯು ವಿಶ್ವವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಆವರಿಸಿತು.

Verse 28

शून्यं ज्योतिः प्रचारेण विनाशं प्रत्यपद्यत । न व्यजृंभत विबुधा न च वेदाश्चकाशिरे

ಬೆಳಕಿನ ಸಂಚಾರವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲವೂ ಶೂನ್ಯವಾಗಿ ವಿನಾಶದತ್ತ ಸಾಗಿತು. ದೇವತೆಗಳು ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ವೇದಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 29

नापि जीवाः समभवन्नव्यक्तं केवलं स्थितम् । जगतामपि सर्वेषामकाले वीक्ष्य संक्षयम्

ಜೀವಿಗಳು ಹುಟ್ಟಲಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಅವ್ಯಕ್ತವು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳ ಅಕಾಲಿಕ ನಾಶವನ್ನು ಕಂಡು...

Verse 30

तपसा लब्धस्फूर्तीनां विचारः समपद्यत । किमेतत्तमसो जन्म भुवनक्षयकारणम्

ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಜ್ಞಾನೋದಯವನ್ನು ಪಡೆದವರಿಗೆ ಒಂದು ಆಲೋಚನೆ ಬಂತು - "ಜಗತ್ತಿನ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಈ ಕತ್ತಲೆಯ ಮೂಲವೇನು?"

Verse 31

भगवानपि सर्वात्मा न नूनं कालमाक्षिपत् । देवी विनोदरूपेण पिधत्ते पुरजिद्दृशः

ಸರ್ವಾತ್ಮನಾದ ಭಗವಂತನೂ ಕೂಡ ಕಾಲವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಿಲ್ಲ; ದೇವಿಯು ವಿನೋದದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುರಾರಿಯ (ಶಿವನ) ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದಳು.

Verse 32

तेनेदमखिलं जातं निस्तेजो भुवनत्रयम् । अकालतमसा व्याप्ते सकले भुवनत्रये

ಅದರಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ತ ತ್ರಿಭುವನವು ನಿಸ್ತೇಜವಾಯಿತು. ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲೂ ಅಕಾಲಿಕ ಕತ್ತಲೆ ಆವರಿಸಿತು.

Verse 33

का गतिर्लब्धराज्यानां तपसो देवजन्मनाम् । न यज्ञाः संप्रवर्तंते न पूज्यन्ते सुरा भुवि

ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದ ದೇವತೆಗಳ ಗತಿಯೇನು? ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿಲ್ಲ.

Verse 34

इति निश्चित्य मनसा वीक्ष्य ते ज्ञानचक्षुषा । नित्यास्ते सूरयो भक्त्या शंभुमागम्य तुष्टुवुः

ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಜ್ಞಾನಚಕ್ಷುವಿನಿಂದ ನೋಡಿ, ಆ ನಿತ್ಯ ಸೂರಿಗಳು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಂಭುವಿನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

Verse 35

नमः सर्वजगत्कर्त्रे शिवाय परमात्मने । मायया शक्तिरूपेण पृथग्भावमुपेयुषे

ಸರ್ವ ಜಗತ್ತಿನ ಕರ್ತೃವೂ, ಪರಮಾತ್ಮನೂ ಆದ ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು; ಅವನು ಮಾಯಾ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.

Verse 36

अविनाभाविनी शक्तिराद्यैका शिवरूपिणी । लीलया जगदुत्पत्तिरक्षासंहृतिकारिणी

ಆ ಅವಿನಾಭಾವಿನೀ ಶಕ್ತಿ—ಆದ್ಯಾ, ಏಕೈಕಾ, ಶಿವಸ್ವರೂಪಿಣೀ—ದಿವ್ಯಲೀಲೆಯಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಲಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾಳೆ।

Verse 37

अर्धांगी सा तव देव शिवशक्त्यात्मकं वपुः । एक एव महादेवो न परे त्वद्विना विभो

ಅವಳು ನಿನ್ನ ಅರ್ಧಾಂಗಿನಿ, ಹೇ ದೇವ; ನಿನ್ನ ವಪು ಶಿವ-ಶಕ್ತಿ-ಸ್ವರೂಪ. ಹೇ ವಿಭೋ, ನೀನೇ ಏಕೈಕ ಮಹಾದೇವ; ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಲ್ಲ।

Verse 38

लीलया तव लोकोयमकाले प्रलयं गतः । करुणा तव निर्व्याजा वर्द्धतां लोकवर्द्धनी

ನಿನ್ನ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಈ ಲೋಕ ಅಕಾಲ ಪ್ರಳಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ। ಹೇ ಲೋಕವರ್ಧಿನಿ, ನಿನ್ನ ನಿರ್ವ್ಯಾಜ ಕರುಣೆ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿ।

Verse 39

भवतो निमिषार्द्धेन तेजसामुपसंहृतेः । गतान्यनेकवर्षाणि जगतां नाशहेतवे

ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸು ಅರ್ಧ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಉಪಸಂಹೃತವಾದುದರಿಂದ, ಜಗತ್ತುಗಳ ನಾಶಹೇತುವಾಗಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಿವೆ।

Verse 40

ततः प्रसीद करुणामूर्त्ते काल सदाशिव । विरम प्रणयारब्धादमुष्माल्लोकसंक्षयात्

ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು, ಹೇ ಕರುಣಾಮೂರ್ತೇ—ಹೇ ಕಾಲ, ಹೇ ಸದಾಶಿವ. ಈ ಪ್ರಣಯದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಲೋಕಸಂಕ್ಷಯದಿಂದ ವಿರಮಿಸು।

Verse 41

इति तेषां वचः श्रुत्वा भक्तानां सिद्धिशालिनाम् । विसृजाक्षोणि गौरीति करुणामूर्त्तिरब्रवीत्

ಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದ ಆ ಭಕ್ತರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕರುಣಾಮೂರ್ತಿಯಾದ ಶಿವನು, 'ಎಲೈ ಗೌರಿಯೇ! ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 42

विससर्ज च सा देवी पिधानं हरचक्षुषाम् । सोमसूर्याग्निरूपाणां प्रकाशमभवज्जगत्

ಆ ದೇವಿಯು ಹರನ ಕಣ್ಣುಗಳ ಮೇಲಿದ್ದ ಮುಚ್ಚಳಿಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದಳು; ಆಗ ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ ಸ್ವರೂಪದ ಕಣ್ಣುಗಳ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಜಗತ್ತು ಬೆಳಗಿತು.

Verse 43

कियान्कालो गतश्चेति पृष्टैः सिद्धैश्च वै नतैः । उक्तं त्वन्निमिषार्द्धेन जग्मुर्वत्सरकोटयः

ನಮಸ್ಕರಿಸಿದ ಸಿದ್ಧರು 'ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಕಳೆಯಿತು?' ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗಿ, 'ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುರೆಪ್ಪೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದುಹೋದವು' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು.

Verse 44

अथ देवः कृपामूर्त्तिरालोक्य विहसन्प्रियाम् । अब्रवीत्परमोदारः परं धर्मार्थसंग्रहम्

ಅನಂತರ ಕೃಪಾಮೂರ್ತಿಯೂ, ಪರಮ ಉದಾರಿಯೂ ಆದ ದೇವರು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ನಗುತ್ತಾ, ಧರ್ಮದ ಸಾರವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದನು.

Verse 45

अविचार्य कृतं मुग्धे भुवनक्षयकारणात् । अयुक्तमिह पश्यामि जगन्मातुस्तवैव हि

'ಎಲೈ ಮುಗ್ಧೆಯೇ! ಲೋಕದ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ನೀನು ಯೋಚಿಸದೆ ಮಾಡಿದೆ. ಜಗನ್ಮಾತೆಯಾದ ನಿನಗೆ ಇದು ಅಯೋಗ್ಯವೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.'

Verse 46

अहमप्यखिलांल्लोकान्संहरिष्यामि संक्षये । प्राप्ते काले त्वया मौग्ध्यादकाले प्रलयं गताः

ನಾನೂ ಸಹ ಪ್ರಳಯಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಲಯಗೊಳಿಸುವೆನು; ಆದರೆ ನಿನ್ನ ನಿರ್ದೋಷ ಮೂಢತೆಯಿಂದ ಅಕಾಲದಲ್ಲೇ ಪ್ರಳಯವು ಸಂಭವಿಸಿದೆ.

Verse 47

केयं वा त्वादृशी कुर्यादीदृशं सद्विगर्हितम् । कर्म नर्मण्यपि सदा कृपामूर्तिर्न बाधते

ನಿನ್ನಂತಹ ಸ್ತ್ರೀ ಇಂತಹ ಸದಾ ನಿಂದಿತ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡುವಳು? ಕೃಪಾಮೂರ್ತಿ ಆಟದಲ್ಲಿಯೂ ಇಂಥ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಅನುಮೋದಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 48

इति शम्भोर्वचः श्रुत्वा धर्मलोपभयाकुला । किं करिष्यामि तच्छांत्या इत्यपृच्छत्स्म तं प्रिया

ಶಂಭುವಿನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಧರ್ಮಲೋಪದ ಭಯದಿಂದ ಕಳವಳಗೊಂಡ ಪ್ರಿಯೆ ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿದಳು—“ಇದನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿ ಸರಿಪಡಿಸಲು ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?”

Verse 49

अथ देवः प्रसन्नात्मा व्याजहार दयानिधिः । देव्यास्तेनानुतापेन भक्त्या च तोषितः शिवः

ಅನಂತರ ದಯಾನಿಧಿಯಾದ ದೇವನು ಪ್ರಸನ್ನಹೃದಯನಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದನು; ದೇವಿಯ ಆ ಅನುತಾಪ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವನು ತೃಪ್ತನಾದನು.

Verse 50

मन्मूर्तेस्तव केयं वा प्रायश्चित्तिरिहोच्यते । अथापि धर्ममार्गोयं त्वयैव परिपाल्यते

ನೀನು ನನ್ನದೇ ಮೂರ್ತಿಸ್ವರೂಪೆ; ನಿನಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವೆಂದು ಏನು ಹೇಳುವುದು? ಆದರೂ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನು ನೀನೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.

Verse 51

श्रुतिस्मृतिक्रियाकल्पा विद्याश्च विबुधादयः । त्वद्रूपमेतदखिलं महदर्थोस्मि तन्मयः

ಶ್ರುತಿ‑ಸ್ಮೃತಿ, ಕ್ರಿಯಾಕಲ್ಪ ವಿಧಿಗಳು, ವಿದ್ಯೆಗಳು, ದೇವಗಣಾದಿಗಳು—ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಸ್ತಾರವೂ ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವೇ. ನಾನೂ ಆ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ತन्मಯನಾಗಿ ಅದರಿಂದಲೇ ವ್ಯಾಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 52

मान्ययाभिन्नया देव्या भाव्यं लोकसिसृक्षया

ಹೇ ಮಾನ್ಯ ದೇವಿ, ನನ್ನಿಂದ ಅಭಿನ್ನಳಾದವಳೇ—ಲೋಕಸೃಷ್ಟಿ (ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ)ಗಾಗಿ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.

Verse 53

तस्माल्लोकानुरूपं ते प्रायश्चित्तं विधीयते । षड्विधो गदितो धर्मः श्रुतिस्मृतिविचारतः

ಆದ್ದರಿಂದ ಲೋಕಬೋಧೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿನಗಾಗಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರುತಿ‑ಸ್ಮೃತಿ ವಿಚಾರದಿಂದ ಧರ್ಮವು ಆರು ವಿಧವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 54

स्वामिना नानुपाल्येत यदि त्याज्योऽनुजीविभिः । न त्वां विहाय शक्नोमि क्षणमप्यासितुं क्वचित्

ಸ್ವಾಮಿ ಆಶ್ರಿತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸದಿದ್ದರೆ ಆಶ್ರಿತರು ಅವನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಾನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಇರಲಾರೆ.

Verse 55

अहमेव तपः सर्वं करिष्याम्यात्मनि स्थितः । पृध्वी च सकला भूयात्तपसा सफला तव

ನಾನೇ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಸಮಸ್ತ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿ ಫಲವಂತಾಗಿ ಶುಭಮಯವಾಗಲಿ.

Verse 56

त्वत्पादपद्मसंस्पर्शात्त्वत्तपोदर्शनादपि । निरस्यंति स्वसान्निध्याद्दुष्टजातमुपद्रवम्

ನಿನ್ನ ಪದ್ಮಪಾದಸ್ಪರ್ಶದಿಂದಲೂ, ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ದರ್ಶನದಿಂದಲೂ, ಕೇವಲ ಸನ್ನಿಧಿಮಾತ್ರದಿಂದ ದುಷ್ಟಜನೋತ್ಪನ್ನ ಉಪದ್ರವಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 57

कर्मभूमेस्त्वमाधिक्यहेतवे पुण्यमाचर । त्वत्तपश्चरणं लोके वीक्ष्य सर्वोपि संततम्

ಈ ಕರ್ಮಭೂಮಿಯ ಉನ್ನತಿಗಾಗಿ ಪುಣ್ಯಾಚರಣೆ ಮಾಡು. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ತಪಶ್ಚರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಎಲ್ಲರೂ ನಿರಂತರ ಧರ್ಮದತ್ತ ಪ್ರೇರಿತರಾಗುವರು।

Verse 58

धर्मे दृढतरा बुद्धिं निबध्नीयान्न संशयः । कृतार्थयिष्यति महीं दया ते धर्मपालनैः

ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ದೃಢವಾದ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸು—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ದಯಾಮಯ ಧರ್ಮಪಾಲನೆಯಿಂದ ಭೂಮಿ ಕೃತಾರ್ಥವಾಗುವುದು।

Verse 59

त्वमेवैतत्सकलं प्रोक्ता वेदैर्देवि सनातनैः । अस्ति कांचीपुरी ख्याता सर्वभूतिसमन्विता

ಹೇ ದೇವಿ, ಈ ಸಮಸ್ತವೂ ನೀನೇ ಎಂದು ಸನಾತನ ವೇದಗಳು ಘೋಷಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾಞ್ಚೀಪುರಿ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತ ನಗರವಿದೆ; ಅದು ಸರ್ವಭೂತಿ-ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಸಮನ್ವಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 60

या दिवं देवसंपूर्णा प्रत्यक्षयति भूतले । यत्र कृतं तपः किंचिदनंतफलमुच्यते

ಆ (ಕಾಞ್ಚೀ) ದೇವಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭೂತಲದಲ್ಲೇ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ತಪಸ್ಸೂ ಅನಂತ ಫಲವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 61

देवाश्च मुनयः सर्वे वासं वांछंति संततम् । तत्र कंपेति विख्याता महापातकनाशिनी

ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ಮುನಿಗಳೂ ಸದಾ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ಕಂಪಾ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಿಯಾದ (ನದಿ/ಸ್ಥಳ) ಮಹಾಪಾತಕನಾಶಿನಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

Verse 62

यत्र स्थितानां मर्त्यानां कम्पन्ते पापकोटयः । तत्र चूतद्रुमश्चैको राजते नित्यपल्लवः

ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಮನುಷ್ಯರ ಪಾಪಕೋಟಿಗಳು ಕಂಪಿಸುತ್ತವೆ (ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ), ಅಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಮಾವಿನ ಮರವು ನಿತ್ಯ ನವಪಲ್ಲವಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 63

संपूर्णशीतलच्छायः प्रसूनफलपल्लवैः । तत्र जप्तं हुतं दत्तमनन्तफलदं भवेत्

ಪುಷ್ಪ-ಫಲ-ಪಲ್ಲವಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಶೀತಲ ಛಾಯೆ ನೀಡುವದು—ಅಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಜಪ, ಹೋಮ ಮತ್ತು ದಾನ ಅನಂತ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 64

गणाश्च विविधाकारा डाकिन्यो योगिनीगणाः । परितस्त्वां निषेवंतां विष्णुमुख्यास्तथा पराः

ವಿವಿಧಾಕಾರದ ಗಣಗಳು, ಡಾಕಿನಿಯರು ಮತ್ತು ಯೋಗಿನೀಗಣಗಳು ಸುತ್ತಲೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷ್ಣುಮುಖ್ಯರಾದ ಉನ್ನತ ದೇವಗಣವೂ (ನಿನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ).

Verse 65

अहं च निष्कलो भूत्वा तव मानसपंकजे । सन्निधास्यामि मा भूस्त्वं देवि मद्विरहाकुला

ನಾನೂ ನಿಷ್ಕಲನಾಗಿ (ನಿರಾಕಾರನಾಗಿ) ನಿನ್ನ ಮಾನಸಪಂಕಜದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸನ್ನಿಧನಾಗಿರುವೆನು. ದೇವಿ, ನನ್ನ ವಿರಹದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಳಳಾಗಬೇಡ.

Verse 66

इत्युक्ता देवदेवेन देवी कंपांतिकं ययौ । तपः कर्तुं सखीयुक्ता विस्मयाक्रान्तलोचना

ದೇವದೇವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ದೇವಿ ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ, ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವಳಾಗಿ, ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ಕಂಪಾ ನದೀತೀರದ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಳು।

Verse 67

कंपां च विमलां सिन्धुं मुनिसमघनिषेविताम् । आलोक्य कोमलदलमेकाम्रं दृष्टिवारणम्

ಮುನಿಸಮೂಹಗಳಿಂದ ಸೇವಿತವಾದ ನಿರ್ಮಲ ಕಂಪಾ ಧಾರೆಯನ್ನು ಅವಳು ಕಂಡಳು; ಹಾಗೆಯೇ কোমಲ ಎಲೆಗಳಿರುವ ಏಕೈಕ ಮಾವಿನ ಮರವನ್ನು ಕೂಡ ಕಂಡಳು—ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸುವಷ್ಟು ಮನೋಹರವಾದುದು।

Verse 68

फलपुष्पसमाकीर्णं कोकिलालापसंकुलम् । प्रससाद पुनर्देवं सस्मार च महेश्वरम्

ಹಣ್ಣು-ಹೂಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಆಲಾಪದಿಂದ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಮೊಳಗುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿ, ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದಳು।

Verse 69

कामाग्निपरिवीतांगी तपःक्षामेव साऽभवत् । अभ्यभाषत सा गौरी विजयां पार्श्ववर्त्तिनीम्

ಕಾಮಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಆವೃತಳಾದ ಗೌರಿಯ ಅಂಗಗಳು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದಂತಾಗಿದವು. ಆಗ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಜಯೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದಳು।

Verse 70

कामशोकपरीतांगी पुरारिविरहाकुला

ಅವಳು ಕಾಮಶೋಕದಿಂದ ಆವೃತಳಾಗಿ, ತ್ರಿಪುರಾರಿಯ (ಶಿವನ) ವಿರಹದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಳಾಗಿದ್ದಳು।

Verse 71

इममघहरमागतानिशं स्वयमपि पूजयितुं तपोभिरीशम् । अयमभिनवपल्लवप्रसूनः स्मरयति मां स्मरबन्धुरेकचूतः

ನಾನು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಪಹರನಾದ ಈಶ್ವರನನ್ನು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ವಯಂ ಪೂಜಿಸಲು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ಹೊಸ ಮೊಗ್ಗು-ಹೂವಿನಿಂದ ಶೋಭಿತ ಈ ಒಂಟಿ ಮಾವಿನ ಮರವು ನನಗೆ ಸ್ಮರ—ಕಾಮದೇವ, ಅವನ ಪ್ರಿಯ ಸಖ—ನ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 72

कथमिव विरहः शिवस्य सह्यः क्षुभितधियात्र भृशं मनोभवेन । तदपि च तरुणेंदुचूडपादस्मरणमहौषधमेकमेव दृष्टम्

ಇಲ್ಲಿ ಮನೋಭವ (ಕಾಮ)ದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಬಹಳವಾಗಿ ಕದಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಆಗ ಶಿವವಿರಹ ಹೇಗೆ ಸಹ್ಯ? ಆದರೂ ನನಗೆ ಒಂದೇ ಮಹೌಷಧ ಕಾಣುತ್ತದೆ—ಯುವಚಂದ್ರಚೂಡನಾದ ಪ್ರಭುವಿನ ಪಾದಸ್ಮರಣೆ.