Adhyaya 2
Mahesvara KhandaArunachala MahatmyaAdhyaya 2

Adhyaya 2

ನಂದಿಕೇಶ್ವರನು ಮುನಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹಿತಕರವಾದ “ಸ್ಥಾನ”ವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇಹಧಾರಣೆ ಕರ್ಮಯೋಗ್ಯತೆಯಂತೆ ನಿಯತವಾಗಿದ್ದು, ಜೀವನು ವಿವಿಧ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃಪುನಃ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸಂಸಾರದ ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಪುಣ್ಯ ಅಥವಾ ಅಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನ ಇದ್ದರೂ ಸಂಸಾರ ನಿಲ್ಲದು; ನೀರಿನ ಚಕ್ರಯಂತ್ರದಂತೆ ಜನನ–ಮರಣದ ಆವರ್ತನ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತಿರುಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಉಪಮೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಅಧ್ಯಾಯವು ವಿಶಾಲ ತೀರ್ಥ–ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ನದಿತೀರಗಳು ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ದಿವ್ಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಸರಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ—ವಾರಾಣಸಿ (ಅವಿಮುಕ್ತ), ಗಯಾ, ಪ್ರಯಾಗ, ಕೇದಾರ, ಬದರಿಕಾಶ್ರಮ, ನೈಮಿಷ, ಓಂಕಾರ/ಅಮರೇಶ, ಪುಷ್ಕರ, ಶ್ರೀಶೈಲ (ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ), ಕಾಂಚಿ, ಸೇತುಬಂಧ (ರಾಮನಾಥ), ಸೋಮನಾಥ, ಗೋಕರ್ಣ, ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ, ಜ್ವಾಲಾಮುಖ ಇತ್ಯಾದಿ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕರುಣಾಮಯ ವಕ್ತಾ ಭಕ್ತ ಶ್ರೋತೆಯನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿ, ಉಪದೇಶ ಪರಂಪರೆಯ ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ವಿನಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ।

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथाहमुच्चरन्वेदानशेषैर्वदनैः शिवम् । अस्तौषं भक्तिसंपूर्णं कृत्वा मानसमर्चनम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು - ಅನಂತರ ನಾನು ನನ್ನ ಎಲ್ಲ ಮುಖಗಳಿಂದ ವೇದಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಮಾನಸಿಕ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದೆನು.

Verse 2

नमः शिवाय महते सर्वलोकैकहेतवे । येन प्रकाश्यते सर्वं ध्रियते सततं नमः

ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಏಕೈಕ ಕಾರಣಕರ್ತನಾದ ಆ ಮಹಾಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. ಯಾರಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೋ ಮತ್ತು ಸದಾ ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೋ, ಅವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 3

विश्वव्याप्तमिदं तेजः प्रकाशयति संततम् । नेक्षंते त्वद्दयाहीना जात्यंधा भास्करं यथा

ಈ ತೇಜಸ್ಸು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ನಿರಂತರ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ನಿನ್ನ ಕೃಪೆಯಿಲ್ಲದವರು ಅದನ್ನು ಕಾಣರು—ಜನ್ಮಾಂಧನು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಕಾಣದಂತೆ।

Verse 4

भूलिंगममलं ह्येतद्दृश्यमध्यात्मचक्षुषा । अंतस्स्थं वा बहिस्स्थं वा त्वद्भक्तैरनुभूयते

ಈ ನಿರ್ಮಲ ಭೂ-ಲಿಂಗವು ನಿಜವಾಗಿ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಚಕ್ಷುವಿನಿಂದ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಒಳಗಿದ್ದರೂ ಹೊರಗಿದ್ದರೂ ನಿನ್ನ ಭಕ್ತರು ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 5

अपरिच्छेद्यमाकारमंतरात्मनि योगिनः । तदेतत्तव देवेश ज्वलितं दर्पणो यथा

ಯೋಗಿಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ರೂಪವು ಅಳವಡಿಸಲಾಗದ, ಮಿತಿಯಾತೀತ; ಓ ದೇವೇಶ, ಅದು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದರ್ಪಣದಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 6

अथवा शांकरी शक्तिः सत्याऽणोरप्यणीयसी । मत्तो नान्यतरः कश्चिद्यन्मय्यपि विलीयते

ಅಥವಾ ಶಾಂಕರೀ ಶಕ್ತಿ ಸತ್ಯ—ಅಣುವಿಗಿಂತಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ; ನನ್ನಿಂದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಶಕ್ತಿಯೂ ನನ್ನಲ್ಲೇ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 7

अणुस्ते करुणापात्रं महत्त्वं ध्रुवमश्नुते । नाधिकोऽस्ति परस्त्वत्तो न मत्तोऽपि तदाश्रयात्

ಅಣುವಷ್ಟು ಸಣ್ಣವನಾದರೂ ನಿನ್ನ ಕರುಣೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾದರೆ ಧ್ರುವವಾಗಿ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ನಿನ್ನಿಗಿಂತ ಮೇಲಿರುವವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ಆ ಆಶ್ರಯದಿಂದ ನಾನೂ ಮೇಲಲ್ಲ।

Verse 9

स्वयमीश महादेव प्रसीद भुवनाधिक । आदिश प्रयतं भक्तमपेक्षितनियुक्तिषु

ಓ ಈಶನೇ! ಓ ಮಹಾದೇವನೇ! ಲೋಕಾತೀತನೇ! ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು. ನಿನ್ನ ಈ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಅಪೇಕ್ಷಿತ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡು.

Verse 10

इदं विज्ञाप्य विनयान्नमस्कृत्वा पुनःपुनः । प्रांजलिर्देवदेवेशं न्यषीदं सविधे विभो

ವಿನಯದಿಂದ ಈ ರೀತಿ ವಿಜ್ಞಾಪಿಸಿ, ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕೈಮುಗಿದು ಆ ದೇವದೇವೇಶ್ವರನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತೆನು.

Verse 11

अथ विष्णुर्नवांभोदगंभीरध्वनिरभ्यधात् । वाचः कृतार्थन्भूयः शुक्लाः शंकरकीर्त्तनैः

ಅನಂತರ ನವೀನ ಮೇಘದಂತೆ ಗಂಭೀರ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳ ವಿಷ್ಣುವು, ಶಂಕರನ ಕೀರ್ತನೆಯಿಂದ ಪುನಃ ಪಾವನವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ನುಡಿದನು.

Verse 12

जय त्रिभुवनाधीश जय गंगाधर प्रभो । जय नाथ विरूपाक्ष जय चंद्रार्द्धशेखर

ಜಯ ತ್ರಿಭುವನಾಧೀಶನೇ! ಜಯ ಗಂಗಾಧರನೇ! ಓ ಪ್ರಭುವೇ! ಜಯ ನಾಥನೇ! ವಿರೂಪಾಕ್ಷನೇ! ಜಯ ಚಂದ್ರಶೇಖರನೇ!

Verse 13

अव्याजममितं शंभो कारुण्यं तव वर्द्धते । येन निर्धूतमखिलं भक्तेषु ज्ञानमाहितम्

ಓ ಶಂಭುವೇ! ನಿನ್ನ ನಿಷ್ಕಪಟವಾದ ಮತ್ತು ಅಪಾರವಾದ ಕರುಣೆಯು ವರ್ಧಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅದರಿಂದ ಭಕ್ತರ ಅಜ್ಞಾನವೆಲ್ಲವೂ ತೊಲಗಿ, ಜ್ಞಾನವು ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

Verse 14

पालनं सर्वविद्यानां प्रापणं भूतिसंचयैः । पुराणं च सपुत्राणां पितुरेव प्रवर्धनम्

ನೀವು ಸಮಸ್ತ ವಿದ್ಯೆಗಳ ಪಾಲಕನು; ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನೂ ಮಂಗಳಸಂಪತ್ತಿನ ಸಂಚಯವನ್ನೂ ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತೀರಿ. ಪುತ್ರರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನೀವು ಪಿತೃಸ್ವರೂಪ; ನಿಮ್ಮಿಂದ ವಂಶವು ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ದೃಢವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 15

शतानामपि मूर्तीनामेकामपि नवैः स्तवैः । स्तोतुं न शक्नुमेशान समवायस्तु कि पुनः

ಹೇ ಈಶಾನ! ನಿನ್ನ ಶತಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾದರೂ ನಾವು ನೂತನ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಲಾರದೆ ಇದ್ದರೆ, ನಿನ್ನ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಹೇಗೆ ಸ್ತುತಿಸಬಲ್ಲೆವು?

Verse 16

त्वमेव त्वामलं वेत्तुं यदि वा त्वत्प्रसादतः । भ्रमरः कीटमाकृष्य स्वात्मानं किं न चानयेत्

ನಿನ್ನ ನಿರ್ಮಲ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಲ್ಲವನು ನೀನೇ; ಇಲ್ಲವೆ ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದಲೇ ಅದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಹೇಗೆಂದರೆ, ಭ್ರಮರವು ಕೀಟವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿ ತನ್ನದೇ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ.

Verse 17

देवास्त्वदंशसंभूतिप्रभवो न भवन्ति किम् । अप्यायस्याग्निकीलस्य दाहे शक्तिर्न किं भवेत्

ದೇವತೆಗಳು ನಿನ್ನ ಅಂಶಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದವರಲ್ಲವೇ? ಅಗ್ನಿಯ ಸಣ್ಣ ಕಿಡಿಯಲ್ಲಿಯೂ ದಹನಶಕ್ತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲವೇ?

Verse 18

देशकालक्रियायोगाद्यथाग्नेर्भेदसम्भवः । तथा विषयभेदेन त्वमेकोऽपि विभिद्यसे

ದೇಶ-ಕಾಲ-ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಅಗ್ನಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ, ವಿಷಯಭೇದದಿಂದ ನೀನು ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದರೂ ನಾನಾರೂಪವಾಗಿ ಅನುಭವಗೊಳ್ಳುತ್ತೀ.

Verse 19

अनुग्रहपरो देव मूर्तिं दर्शय शंकर । आवयोरखिलाधार नयनानंददायिनीम्

ಅನುಗ್ರಹಪರ ದೇವಾ, ಶಂಕರಾ, ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನಮಗೆ ದರ್ಶಿಸು. ಅಖಿಲಾಧಾರನೇ, ನಮ್ಮ ನೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಆನಂದ ನೀಡುವ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕೊಡು.

Verse 20

एवं प्रणमतोर्देवः श्रद्धाभक्तिसमन्वितम् । प्रससाद परं शंभुः स्तुवतोरावयोर्द्वयोः

ಈ ರೀತಿ ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ಶ್ರದ್ಧಾ-ಭಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಪರಮ ಶಂಭು ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಕೃಪೆ ತೋರಿದನು.

Verse 21

तेजःस्तंभात्पुनस्तस्माद्देवश्चन्द्रार्द्धशेखरः । आविर्बभूव पुरुषः कपिलः कालकन्धरः

ನಂತರ ಆ ತೇಜಸ್ತಂಭದಿಂದ ಚಂದ್ರಾರ್ಧಶೇಖರನಾದ ದೇವನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು—ಕಪಿಲವರ್ಣದ ಪುರುಷರೂಪ, ಕಾಲಕಂಠಧಾರಿ.

Verse 22

परशुं बालहरिणं करैरभयविश्रमौ । दधानः पुरुषोऽवादीत्पुत्रावावामिति प्रभुः

ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಪರಶು ಮತ್ತು ಬಾಲಹರಿಣವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅಭಯ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತ, ಪ್ರಭು ಪುರುಷರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು—“ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ನನ್ನ ಪುತ್ರರು.”

Verse 23

परितुष्टोऽस्मि युवयोर्भक्त्या युक्तात्मनोर्मयि । भवतं सर्वलोकानां सृष्टिरक्षाधिपौ युवाम्

“ನನ್ನಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತರಾದ ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗಿರಿ.”

Verse 24

युवयोरिष्टसिद्ध्यर्थमाविर्भूतोऽस्म्यहं यतः । वरं वृणुतमन्यं च वरदोऽहमुपागतः

ನಿಮ್ಮ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ನಾನು ಆವಿರ್ಭವಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ವರವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ವರವನ್ನೂ ಕೇಳಿರಿ. ವರದಾತನಾಗಿ ನಾನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.

Verse 25

इति देवस्य वचनात्सप्रीतौ च कृतांजली । विज्ञापयामासिवतौ स्वं स्वमर्थं पृथक्पृथक्

ದೇವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಮತ್ತು ಕೈಮುಗಿದು, ಅವರಿಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕೋರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿವೇದಿಸಿಕೊಂಡರು.

Verse 26

अहं मन्त्रैः शिशुप्रायजगत्त्रयविधायकः । संस्तुवन्वैदिकैर्मंत्रैरीशानमपराजितम्

ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ವಿಧಾತನಾದ ನಾನು (ಶಿಶುವಿನಂತಿದ್ದರೂ), ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅಪರಾಜಿತನಾದ ಈಶಾನನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 27

नमस्येहमिदं रूपं शश्वद्वरदमीश्वरम् । तेजोमयं महादेवं योगिध्येयं निरंजनम्

ಸದಾ ವರವನ್ನು ನೀಡುವ, ತೇಜೋಮಯನಾದ, ಮಹಾದೇವನಾದ, ಯೋಗಿಗಳಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತು ನಿರಂಜನನಾದ ಈಶ್ವರನ ಈ ರೂಪಕ್ಕೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 28

आपूर्यमाणं भवता तेजसा गगनांतरम् । परिपृच्छ्यः सुरावासः क्षणाद्देव भविष्यति

ಹೇ ದೇವ! ನಿಮ್ಮ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಆಕಾಶವು ತುಂಬಿಹೋಗುತ್ತಿದೆ; ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ನಿವಾಸವೂ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾಗಲಿದೆ (ಅಸ್ಥಿರವಾಗಲಿದೆ).

Verse 29

सिद्धचारणगन्धर्वा देवाश्च परमर्षयः । नावसन्दिवि संचारं लभेरंस्तेजसा तव

ಸಿದ್ಧರು, ಚಾರಣರು, ಗಂಧರ್ವರು, ದೇವರು ಹಾಗೂ ಪರಮರ್ಷಿಗಳು—ನಿನ್ನ ದಹಿಸುವ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದಿವ್ಯಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲಾರರು।

Verse 30

पृथ्वी च सकला चैव तप्यमाना तवौजसा । चराचरसमुत्पत्तिक्षमा नैव भविप्यति

ನಿನ್ನ ಓಜಸ್ಸಿನಿಂದ ತಪ್ತವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿ ಇನ್ನು ಚರಾಚರ ಜೀವಿಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಸಮರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 31

उपसंहृत्य तेजः स्वमरुणाचलसंज्ञया । भव स्थावरलिंगं त्वं लोकानुग्रहकारणात्

ಆದುದರಿಂದ ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಉಪಸಂಹರಿಸಿ ‘ಅರುಣಾಚಲ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಸ್ಥಾವರ ಲಿಂಗರೂಪವಾಗು—ಲೋಕಾನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ।

Verse 32

ज्योतिर्मयमिदं रूपमरुणाचलसंज्ञितम् । ये नमन्ति नरा भक्त्या ते भवन्त्यमराधिकाः

‘ಅರುಣಾಚಲ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಈ ರೂಪ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯ. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ನಮಿಸುವವರು ಅಮರಪದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 33

सेवंतां सकला लोकाः सिद्धाश्च परमर्षयः । गणाश्च विविधा भूमौ मानुषं भावमास्थिताः

ಸಕಲ ಲೋಕಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಸೇವಿಸಲಿ—ಸಿದ್ಧರು ಹಾಗೂ ಪರಮರ್ಷಿಗಳೂ; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವಭಾವವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಗಣಗಳೂ ನಿನ್ನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿ।

Verse 34

दिव्याराम समुद्भूतकल्पकाद्याः सुरद्रुमाः । सेविनस्त्वां प्ररोहंतु भरिता विविधैः फलैः

ದಿವ್ಯ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ಮುಂತಾದ ದೇವವೃಕ್ಷಗಳು, ವಿವಿಧ ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಿ.

Verse 35

दिव्यौषधिगणास्सर्वे सिंहाद्या मृगजातयः । प्रशांताः परिवर्त्तंता पापकल्मषनाशनम्

ಸಕಲ ದಿವ್ಯ ಔಷಧಗಳ ಸಮೂಹಗಳು ಇಲ್ಲಿರಲಿ; ಸಿಂಹ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಶಾಂತವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಲಿ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಸ್ಥಳವು ಪಾಪ ಮತ್ತು ಕಲ್ಮಷಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವಂತದ್ದಾಗಿದೆ.

Verse 36

अयनद्वयभिन्नेन गमनेनापि संयुतः । न लंघयिष्यति रविः शृंगं लिंगतनोस्तव

ಉತ್ತರಾಯಣ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಾಯನ ಎಂಬ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಸೂರ್ಯನು ಕೂಡ, ಲಿಂಗಾಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ನಿಮ್ಮ ದೇಹದ ಶಿಖರವನ್ನು ದಾಟುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 37

दिव्य दुंदुभिशंखानां घोषैः पुष्पौघवृष्टिभिः । सेवितो भव देव त्वमप्सरोनृत्यगीतिभिः

ಓ ದೇವನೇ! ದಿವ್ಯ ದುಂದುಭಿ ಮತ್ತು ಶಂಖಗಳ ನಾದಗಳಿಂದ, ಹೂವಿನ ಮಳೆಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಅಪ್ಸರೆಯರ ನೃತ್ಯ ಗೀತೆಗಳಿಂದ ನೀವು ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುವಿರಾಗಿ.

Verse 38

अमरत्वं च सिद्धत्वं रससिद्धीश्च निर्वृतिम् । लभंतां मानुषा नित्यं त्वत्संनिधिमुपागताः

ನಿಮ್ಮ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬಂದ ಮನುಷ್ಯರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಮರತ್ವ, ಸಿದ್ಧಿ, ರಸಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರಮ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.

Verse 39

ईशत्वं च वशित्वं च सौभाग्यं कालवंचनम् । त्वामाश्रित्य नरास्सर्वे लभंतामरुणाचल

ಓ ಅರುಣಾಚಲ! ನಿನ್ನ ಶರಣು ಪಡೆದ ಎಲ್ಲ ಜನರೂ ಐಶ್ವರ್ಯ, ವಶತ್ವ, ಸೌಭಾಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಕಾಲವನ್ನೂ ವಂಚಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.

Verse 40

सर्वावयवदानेन सर्वव्याधिविनाशनात् । सर्वाभीष्टप्रदानेन दृश्यो भव महीतले

ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ಎಲ್ಲ ಅಭೀಷ್ಟಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ—ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ದೃಶ್ಯನಾಗು, ಪ್ರಭೋ.

Verse 41

तथेति वरदं देवमरुणाद्रिपतिं शिवम् । प्रणम्य कमलानाथः प्रार्थयन्निदमब्रवीत्

“ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ವರದಾತ ದೇವ—ಅರುಣಾದ್ರಿಪತಿ ಶಿವನಿಗೆ—ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕಮಲನಾಥ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 42

प्रसीद करुणापूर्ण शोणशैलेश्वर प्रभो । महेश सर्वलोकानां हिताय प्रकटोदय

ಕರುಣಾಪೂರ್ಣ ಶೋಣಶೈಲೇಶ್ವರ ಪ್ರಭೋ! ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು. ಓ ಮಹೇಶ, ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾಗಿದ್ದೀ.

Verse 43

यदाहं त्वामुपाश्रित्य जगद्रक्षणदक्षिणः । श्रीपतित्वमनुप्राप्तस्तदा भक्ता भवंतु ते

ನಾನು ನಿನ್ನ ಆಶ್ರಯದಿಂದ ಜಗದ್ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನಾಗಿ, ಶ್ರೀಪತಿತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ; ಆದಕಾರಣ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ನಿನ್ನ ಭಕ್ತರಾಗಲಿ.

Verse 44

नाल्पपुण्यैरुपास्येत त्वद्रूपं महदद्भुतम् । मया च ब्रह्मणा चैवमदृष्टपदशेखरः

ಅಲ್ಪಪುಣ್ಯವಂತರಿಂದ ನಿನ್ನ ಮಹದಾದ್ಭುತ ರೂಪವನ್ನು ಉಪಾಸಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಾನು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಸಹ ನಿನ್ನ ಪರಮ ಶಿಖರಪದವನ್ನು ಕಂಡಿಲ್ಲ.

Verse 45

प्रदक्षिणानमस्कारैर्नृत्यगीतैश्च पूजनैः । त्वामर्चयंति ये मर्त्याः कृतार्थास्ते गतांहसः

ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ, ನಮಸ್ಕಾರ, ನೃತ್ಯ-ಗೀತ ಮತ್ತು ಪೂಜಾರ್ಚನೆಗಳಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುವ ಮನುಷ್ಯರು ಕೃತಾರ್ಥರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ಪಾಪಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 46

उपवासैर्व्रतैः सत्रैरुपहारैस्तथार्चनैः । त्वामर्चयंति मनुजाः सार्वभौमा भवंतु ते

ಉಪವಾಸ, ವ್ರತ, ಸತ್ರಯಾಗ, ದಾನ-ಉಪಹಾರ ಮತ್ತು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಅರ್ಚನೆಯಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಜನರು ಸರ್ವಭೌಮರಾಗಲಿ.

Verse 47

आरामं मंडपं चापि कूपं विधिविशोधनम् । कुर्वतामरुणाद्रीश संनिधाने पुनर्भव

ಹೇ ಅರುಣಾದ್ರೀಶ! ಉದ್ಯಾನ, ಮಂಟಪ, ಬಾವಿ ಹಾಗೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಶುದ್ಧಿ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡುವವರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನೀನು ಪುನಃ ಸನ್ನಿಧಾನವಾಗಿರು.

Verse 48

अंगप्रदक्षिणं कुर्वन्नष्टैश्वर्यसमन्वितः । अशेषपातकैः सद्यो विमुक्तो निर्मलाशयः

ಅಂಗಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುವವನು ಅಷ್ಟೈಶ್ವರ್ಯಗಳಿಂದ ಸಮನ್ವಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾತಕಗಳಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ ನಿರ್ಮಲಾಶಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 49

आवामप्यविमुंचंतौ सदा त्वत्पादपंकजम् । ध्यातव्यं मनुजैः सर्वैस्तव संनिधिमागतैः

ನಾವಿಬ್ಬರೂ ನಿನ್ನ ಪಾದಕಮಲಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಿನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ಎಲ್ಲ ಮಾನವರು ನಿನ್ನ ಪಾದಕಮಲಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

Verse 50

तथास्त्विति वरं दत्त्वा विष्णवे चंद्रशेखरः । भरुणाचलरूपेण प्राप्तः स्थावरलिंगताम्

"ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರನು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾವರ ಲಿಂಗತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 51

तैजसं लिंगमेतद्धि सर्वलोकैककारणम् । अरुणाद्रिरिति ख्यातं दृश्यते वसुधातले

ಈ ತೇಜೋಮಯ ಲಿಂಗವೇ ಸರ್ವಲೋಕಗಳಿಗೂ ಏಕೈಕ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. 'ಅರುಣಾದ್ರಿ' ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿರುವ ಇದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.

Verse 52

युगांतसमये क्षुब्धैश्चतुर्भिरपि सागरैः । अपि निर्मग्नलोकांतैरस्पृष्टांतिकभूतलम्

ಯುಗಾಂತ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸಾಗರಗಳು ಕ್ಷೋಭೆಗೊಂಡು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿದರೂ, ಇದರ ಸಮೀಪದ ಭೂಭಾಗವು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 53

गजप्रमाणैः पृषतैः पूरयंतो जगत्त्रयम् । पुष्कराद्या महामेघा विश्रांता यस्य सानुनि

ಆನೆಯ ಗಾತ್ರದ ಹನಿಗಳಿಂದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ತುಂಬುವ ಪುಷ್ಕರಾದಿ ಮಹಾಮೇಘಗಳು ಇದರ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 54

प्रवृत्ते भूतसंहारे प्रकृतौ प्रतिसंचरे । भविष्यत्सर्वबीजानि निषेदुर्यत्र निश्चयम्

ಭೂತಸಂಹಾರವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಸಂಚರಿಸಿ ಲೀನವಾದಾಗ, ಭವಿಷ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಮಸ್ತ ಬೀಜಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತವೆ.

Verse 55

मया चाहूयमानेभ्यः प्रलयानंतरं पुनः । यत्पादसेविविप्रेभ्यो वेदाध्ययनसंग्रहः

ಮತ್ತೆ ಪ್ರಳಯಾನಂತರ ನಾನು ಅವರನ್ನು ಪುನಃ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಾಗ, ಅವನ ಪಾದಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ವೇದಗಳೂ ವೇದಾಧ್ಯಯನದ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಪುನಃ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 56

सर्वासामपि विद्यानां कलानां शास्त्रसंपदाम् । आगमानां च वेदानां यत्र सत्यव्यवस्थितिः

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸಮಸ್ತ ವಿದ್ಯೆಗಳು, ಕಲೆಗಳು, ಶಾಸ್ತ್ರಸಂಪತ್ತು, ಆಗಮಗಳು ಮತ್ತು ವೇದಗಳ ಸತ್ಯವ್ಯವಸ್ಥೆ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 57

यद्गुहागह्वरांतस्स्था मुनयः शंसितव्रताः । जटिनः संप्रकाशंते कोटिसूर्याग्नितेजसः

ಅವನ ಗುಹೆಗಳೂ ಆಳವಾದ ಗಹ್ವರಗಳೊಳಗೆ ಶಂಸಿತ ವ್ರತಧಾರಿಗಳಾದ ಮುನಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಜಟಾಧಾರಿಗಳಾದ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯಾಗ್ನಿ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 58

पंचब्रह्ममयैर्मंत्रैः पंचाक्षरवपुर्धरैः । अकारपीठिकारूढो नादात्मा यः सदाशिवः

ನಾದಸ್ವರೂಪನಾದ ಸದಾಶಿವನು—‘ಅ’ಕಾರ ಪೀಠಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಆರೂಢನಾಗಿ, ಪಂಚಬ್ರಹ್ಮಮಯ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರರೂಪ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು.

Verse 59

अष्टभिश्च सदा लिंगैरष्टदिक्पालपूजितः । अष्टमूर्त्तितया योऽयमष्टसिद्धिप्रदायकः

ಎಂಟು ದಿಕ್ಪಾಲಕರಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಎಂಟು ಲಿಂಗಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವವನು; ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನು.

Verse 60

यत्र सिद्धास्तथा लोकान्स्वान्स्वान्मुक्त्वा सुरेश्वराः । अपेक्षंते स्थिता मुक्तिं विहाय कनकाचलम्

ಅಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಕನಕಾಚಲವನ್ನು (ಮೇರು) ತ್ಯಜಿಸಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.

Verse 61

एवं वसुंधरापुण्यपरिपाकसमुच्चयः । अरुणाद्रिरिति ख्यातो भक्तभक्तिवरप्रदः

ಹೀಗೆ ಭೂಮಿಯ ಪುಣ್ಯದ ಪರಿಪಾಕದ ರಾಶಿಯಂತಿರುವ ಇದು 'ಅರುಣಾದ್ರಿ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಇದು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಭಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 62

कैलासान्मेरुशिखरादागतैर्देवसंचयैः । पूज्यते शोणशैलात्मा शंभुः सर्ववरप्रदः

ಕೈಲಾಸ ಮತ್ತು ಮೇರು ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಬಂದ ದೇವತೆಗಳ ಸಮೂಹವು, ಸರ್ವ ವರಪ್ರದನಾದ ಶೋಣಶೈಲ (ಅರುಣಾಚಲ) ಸ್ವರೂಪಿ ಶಂಭುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 63

इति कमलजवक्त्रपद्मजां तं मुदितमनाः सनको निशम्य भक्त्या । विरचितविनयः प्रणम्य पुत्रः पितरमपृच्छदशेषवेदसारम्

ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಮುಖಕಮಲದಿಂದ ಬಂದ ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಸನಕನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ವಿನಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತಂದೆಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಸಮಸ್ತ ವೇದಗಳ ಸಾರವನ್ನು ಕೇಳಿದನು.