Adhyaya 38

Verse 1

व्यास उवाच । ततः प्रभाते विमले कृतपूर्वाह्निकक्रियाः । शुभवस्त्रपरीधानाः फल हस्ताः पृथक्पृथक्

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ ನಿರ್ಮಲ ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾತಃಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಶುಭ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಫಲಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೊರಟರು।

Verse 2

रत्नांगदाढ्यदोर्दंडा अंगुलीयकभूषिताः । कर्णाभरणसंयुक्ताः समाजग्मुः प्रहर्षिताः

ಅವರ ಭುಜಗಳು ರತ್ನಖಚಿತ ಅಂಗದಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು, ಬೆರಳುಗಳು ಉಂಗುರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದ್ದವು, ಕಿವಿಗಳು ಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದವು; ಅವರು ಹರ್ಷದಿಂದ ಸೇರಿ ಮುಂದೆ ಬಂದರು।

Verse 3

राजद्वारं तु संप्राप्य संत स्थुर्ब्रह्मवादिनः । तान्दृष्ट्वा राजपुत्रस्तु ईषत्प्रहसितो बली

ರಾಜದ್ವಾರವನ್ನು ತಲುಪಿ ಆ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು ಶಾಂತವಾಗಿ ನಿಂತರು. ಅವರನ್ನು ಕಂಡ ಬಲಿಷ್ಠ ರಾಜಕುಮಾರನು ಸ್ವಲ್ಪ ನಗಿದನು।

Verse 4

रामं च हनुमंतं च गत्वा विप्राः समागताः । श्रूयतां मंत्रिणः सर्वे दृश्यंतो द्विज सत्तमान्

ವಿಪ್ರರು ರಾಮನೂ ಹನುಮಂತನೂ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸೇರಿದರು. (ಎಂದರು)—“ಮಂತ್ರಿಗಳೇ, ಎಲ್ಲರೂ ಕೇಳಿರಿ; ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ದರ್ಶನಾರ್ಥ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.”

Verse 5

एतदुक्त्वा तु वचनं तूष्णीं भूत्वा स्थितो नृपः । ततो द्वित्रा द्विजाः सर्वे उपविष्टाः क्रमात्ततः

ಆ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿ ರಾಜನು ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತನು. ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಇಬ್ಬಿಬ್ಬರಾಗಿ, ಮೂವರಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡರು।

Verse 6

क्षेमं पप्रच्छुर्नृपतिं हस्तिरथपदातिषु । ततः प्रोवाच नृपतिर्विप्रान्प्रति महामनाः

ಅವರು ಹಸ್ತಿ, ರಥ, ಪಾದಾತಿ ಸೇನೆಯ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ರಾಜನಿಗೆ ವಿಚಾರಿಸಿದರು. ಆಗ ಮಹಾಮನಸ್ಕನಾದ ನೃಪತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 7

अरिहंतप्रसादेन सर्वत्र कुशलं मम । सा जिह्वा या जिनं स्तौ ति तौ करौ यौ जिनार्चनौ

ಅರಿಹಂತನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನನ್ನಿಗೆ ಕುಶಲವೇ. ಜಿನನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಜಿಹ್ವೆ ಧನ್ಯ; ಜಿನಾರ್ಚನೆ ಮಾಡುವ ಆ ಎರಡು ಕೈಗಳು ಧನ್ಯ.

Verse 8

सा दृष्टिर्या जिने लीना तन्मनो यज्जिने रतम् । दया सर्वत्र कर्तव्या जीवात्मा पूज्यते सदा

ಜಿನನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿರುವ ದೃಷ್ಟಿ ಧನ್ಯ; ಜಿನನಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವ ಮನಸ್ಸು ಧನ್ಯ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ದಯೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಜೀವಾತ್ಮ ಸದಾ ಪೂಜ್ಯನು.

Verse 9

योगशाला हि गंतव्या कर्त्तव्यं गुरुवंदनम् । न चकारं महामंत्रं जपितव्यमहर्निशम्

ಯೋಗಶಾಲೆಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹೋಗಿ ಗುರು ವಂದನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ‘ನ-ಕಾರ’ ಮಹಾಮಂತ್ರವನ್ನು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಜಪಿಸಬೇಕು.

Verse 10

पंचूषणं हि कर्त्तव्यं दातव्यं श्रमणे सदा । श्रुत्वा वाक्यं ततो विप्रास्तस्य दंतानपीडयन्

ಪಂಚೂಷಣ ವ್ರತವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಶ್ರಮಣನಿಗೆ ಸದಾ ದಾನ ಕೊಡಬೇಕು. ಈ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಆಗ ದವಡೆ ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಿದರು.

Verse 11

विमुच्य दीर्घनिश्वासमूचुस्ते नृपतिं प्रति । रामेण कथितं राजन्धीमता च हनूमता

ಅವರು ದೀರ್ಘ ನಿಶ್ವಾಸ ಬಿಟ್ಟು ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು— “ಹೇ ರಾಜನ್, ಇದನ್ನು ಶ್ರೀರಾಮನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಧೀಮಂತ ಹನುಮಂತನೂ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ।”

Verse 12

दीयतां विप्रवृत्तिं च धर्मिष्ठोऽसि धरातले । ज्ञायते तव द्दत्ता स्यान्मदत्ता नैव नैव च

“ವಿಪ್ರರಿಗೆ ಜೀವನವೃತ್ತಿಯನ್ನೂ ದಯಪಾಲಿಸು; ನೀನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಿಷ್ಠನು. ಇದು ನಿನ್ನ ದಾನವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಿ— ನನ್ನ ದಾನವೆಂದು ಎಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲ, ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ।”

Verse 13

रक्षस्व रामवाक्यं त्वं यत्कृत्वा त्वं सुखी भव

“ಶ್ರೀರಾಮನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡು; ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ನೀನು ಸುಖಿಯಾಗುವೆ।”

Verse 14

राजोवाच । यत्र रामहनूमंतौ यांतु सर्वेऽपि तत्र वै । रामो दास्यति सर्वस्वं किं प्राप्ता इह वै द्विजाः

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು— “ಶ್ರೀರಾಮ ಮತ್ತು ಹನುಮಂತರು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೋ ಅಲ್ಲಿಗೆ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಹೋಗಿರಿ. ಶ್ರೀರಾಮನು ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ; ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಏನು ಪಡೆಯಲು ಬಂದಿರಿ?”

Verse 15

न दास्यामि न दास्यामि एकां चैव वराटिकाम् । न ग्रामं नैव वृत्तिं च गच्छध्वं यत्र रोचते

“ನಾನು ಕೊಡಲಾರೆ, ಕೊಡಲಾರೆ— ಒಂದು ವರಾಟಿಕವೂ ಅಲ್ಲ. ಗ್ರಾಮವೂ ಅಲ್ಲ, ಜೀವನವೃತ್ತಿಯೂ ಅಲ್ಲ; ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗಿರಿ।”

Verse 16

तच्छ्रुत्वा दारुणं वाक्यं द्विजाः कोपाकुलास्तदा । सहस्व रामकोपं हि साम्प्रतञ्च हनूमतः

ಆ ದಾರುಣ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ದ್ವಿಜರು ಕೋಪದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲರಾದರು. ಅವರು ಹೇಳಿದರು—“ಈಗ ಶ್ರೀರಾಮನ ಕೋಪವನ್ನು ಸಹಿಸು; ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಹನುಮಂತನ ಕೋಪವನ್ನೂ.”

Verse 17

इत्युक्त्वा हनुमद्दत्ता वामकक्षोद्भवा पुटी । प्रक्षिप्ता चास्य निलये व्यावृत्ता द्विजसत्तमाः

ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರು ಹನುಮಂತನು ನೀಡಿದ, ಅವನ ಎಡ ಕಕ್ಷದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಸಣ್ಣ ಪುಟಿಯನ್ನು ತೆಗೆದು, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಎಸೆದು, ನಂತರ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.

Verse 18

गते तदा विप्रसंघे ज्वालामालाकुलं त्वभूत् । अग्निज्वालाकुलं सर्वं संजातं चैव तत्र हि

ವಿಪ್ರಸಂಘ ಹೊರಟ ಬಳಿಕ ಆ ಸ್ಥಳವು ತಕ್ಷಣವೇ ಜ್ವಾಲಾಮಾಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆಗಳ ಗುಂಪಾಗಿಯೇ ಪರಿಣಮಿಸಿತು.

Verse 19

दह्यंते राजवस्तूनिच्छत्राणि चामराणि च । कोशागाराणि सर्वाणि आयुधागारमेव च

ರಾಜವಸ್ತುಗಳು ಸುಡಲಾರಂಭಿಸಿದವು—ಛತ್ರಗಳೂ ಚಾಮರಗಳೂ ಸಹ. ಎಲ್ಲಾ ಕೋಶಾಗಾರಗಳು ಮತ್ತು ಆಯುಧಾಗಾರವೂ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಭಸ್ಮವಾಯಿತು.

Verse 20

महिष्यो राजपुत्राश्च गजा अश्वा ह्यनेकशः । विमानानि च दह्यंते दह्यंते वाहनानि च

ಮಹಿಷಿಗಳು, ರಾಜಪುತ್ರರು, ಗಜಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಅಶ್ವಗಳು ಸುಡುತ್ತಿದ್ದವು. ವಿಮಾನಗಳೂ ಎಲ್ಲಾ ವಾಹನಗಳೂ ಜ್ವಾಲೆಯಲ್ಲಿ ದಹನವಾದವು.

Verse 21

शिबिकाश्च विचित्रा वै रथाश्चैव सहस्रशः । सर्वत्र दह्यमानं च दृष्ट्वा राजापि विव्यथे

ವಿಚಿತ್ರ ಶಿಬಿಕೆಗಳೂ ಸಹಸ್ರಾರು ರಥಗಳೂ ದಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಜ್ವಾಲೆಗಳನ್ನು ಕಂಡು ರಾಜನೂ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಭಯಪಟ್ಟುಕೊಂಡನು.

Verse 22

न कोपि त्राता तस्यास्ति मानवा भयविक्लवाः । न मंत्रयंत्रैर्वह्निः स साध्यते न च मूलिकैः

ಅವನಿಗೆ ರಕ್ಷಕನೊಬ್ಬನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಜನರು ಭಯದಿಂದ ವಿಕಲರಾದರು. ಆ ಅಗ್ನಿ ಮಂತ್ರ-ಯಂತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಶಮನವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಔಷಧಿ-ಮೂಲಿಕೆಗಳಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ.

Verse 23

कौटिल्यकोटिनाशी च यत्र रामः प्रकुप्यते । तत्र सर्वे प्रणश्यंति किं तत्कुमारपालकः

ಎಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮನು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ, ಅಲ್ಲಿ ಕೌಟಿಲ್ಯದ ಕೋಟಿಕೋಟಿ ಉಪಾಯಗಳನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ—ಹಾಗಿರಲು ಆ ಕುಮಾರಪಾಲಕನು ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲನು?

Verse 24

सर्वं तज्जवलितं दृष्ट्वा नग्नक्षपणकास्तदा । धृत्वा करेण पात्राणि नीत्वा दंडाञ्छुभानपि

ಎಲ್ಲವೂ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಗ್ನ ಕ್ಷಪಣಕರು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಶುಭ ದಂಡಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟರು.

Verse 26

रक्तकंबलिका गृह्य वेपमाना मुहुर्मुहुः । अनुपानहिकाश्चैव नष्टाः सर्वे दिशो दश

ಕೆಂಪು ಕಂಬಳಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅವರು ಮರುಮರು ನಡುಗಿದರು; ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳಿಲ್ಲದೇ ಎಲ್ಲರೂ ದಶ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಚದುರಿ ಅಡಗಿಹೋದರು.

Verse 27

केचिच्च भग्नपात्रास्ते भग्नदं ण्डास्तथापरे । प्रनष्टाश्च विवस्त्रास्ते वीतरागमिति ब्रुवन्

ಕೆಲವರ ಭಿಕ್ಷಾಪಾತ್ರಗಳು ಮುರಿದಿದ್ದವು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರ ದಂಡಗಳೂ ಮುರಿದಿದ್ದವು. ಕೆಲವರು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ವಸ್ತ್ರವಿಹೀನರಾದರೂ, “ನಾವು ವೀತರಾಗರು” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು.

Verse 28

अर्हतमेव केचिच्च पलायनपरायणाः । ततो वायुः समभवद्वह्निमांदोलयन्निव

ಕೆಲವರು ಓಡಿಹೋಗುವುದಲ್ಲೇ ಪರಾಯಣರಾಗಿ “ಅರ್ಹತನೇ! ಅರ್ಹತನೇ!” ಎಂದು ಕೂಗಿದರು. ಆಗ ಅಗ್ನಿಯನ್ನೇ ಅಲುಗಾಡಿಸುವಂತೆ ಒಂದು ಗಾಳಿ ಎದ್ದಿತು.

Verse 29

प्रेषितो वै हनुमता विप्राणां प्रियकाम्यया । धावन्स नृपतिः पश्चादितश्चेतश्च वै तदा

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗುವುದನ್ನು ಮಾಡಲು ಹನುಮಂತನು ಕಳುಹಿಸಿದ ಕಾರಣ, ರಾಜನು ಆಗ ಅವರ ಹಿಂದೆ ಓಡಿದನು; ಇತ್ತಿಚ್ಚೆತ್ತ ಓಡಾಡಿದನು.

Verse 30

पदातिरेकः प्ररुदन्क्व विप्रा इति जल्पकः । लोकाच्छ्रुत्वा ततो राजा गतस्तत्र यतो द्विजाः

ಕೇವಲ ಪಾದಾತಿ ಸೇನೆ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಾಗ ರಾಜನು ಅತ್ತು “ವಿಪ್ರರು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ?” ಎಂದು ಗುನುಗುತ್ತಾ ಇದ್ದನು. ಜನರಿಂದ ಕೇಳಿ, ದ್ವಿಜರು ಹೋದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ರಾಜನು ಹೋದನು.

Verse 31

गत्वा तु सहसा राजन्गृहीत्वा चरणौ तदा । विप्राणां नृपतिर्भूमौ मूर्च्छितो न्यपत त्तदा

ಅಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣ ಹೋಗಿ, ಓ ರಾಜನೇ, ರಾಜನು ವಿಪ್ರರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಆಗಲೇ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು.

Verse 32

उवाच वचनं राजा विप्रान्विनयतत्परः । जपन्दाशरथिं रामं रामरामेति वै पुनः

ರಾಜನು ವಿನಯಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಡನೆ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ, ದಶರಥನಂದನ ರಾಮನ ನಾಮಜಪವನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ—“ರಾಮ ರಾಮ” ಎಂದು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 33

तस्य दासस्य दासोहं रामस्य च द्विज स्य च । अज्ञानतिमिरांधेन जातोस्म्यंधो हि संप्रति

ನಾನು ಆ ದಾಸನ ದಾಸನು—ರಾಮನಿಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೂ ಸೇವಕನು. ಅಜ್ಞಾನತಿಮಿರದಿಂದ ಅಂಧನಾಗಿ, ನಿಜಕ್ಕೂ ಈಗ ಅಂಧನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 34

अंजनं च मया लब्धं रामनाममहौषधम् । रामं मुक्त्वा हि ये मर्त्या ह्यन्यं देव मुपासते । दह्यंते तेऽग्निना स्वामिन्यथाहं मूढचेतनः

ನನಗೆ ಅಂಜನ ದೊರೆತಿದೆ—ರಾಮನಾಮವೆಂಬ ಮಹೌಷಧಿ. ರಾಮನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ದೇವರನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವ ಮನುಷ್ಯರು, ಸ್ವಾಮೀ, ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ದಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ—ನಾನು ಮೂಢಚೇತನನಾಗಿದ್ದಂತೆ.

Verse 35

हरिर्भागीरथी विप्रा विप्रा भागीरथी हरिः । भागीरथी हरिर्विप्राः सारमेकं जगत्त्रये

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ಹರಿಯೇ ಭಾಗೀರಥಿ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ ಭಾಗೀರಥಿ; ಭಾಗೀರಥಿಯೇ ಹರಿ. ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಏಕೈಕ ಸಾರತತ್ತ್ವ.

Verse 36

स्वर्गस्य चैत्र सोपानं विप्रा भागीरथी हरिः । रामनाममहारज्ज्वा वैकुंठे येन नीयते

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ಭಾಗೀರಥಿ ಮತ್ತು ಹರಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಮಂಗಳಕರ ಸೋಪಾನ. ರಾಮನಾಮವೆಂಬ ಮಹಾರಜ್ಜುವಿನಿಂದ ಜೀವನು ವೈಕುಂಠಕ್ಕೆ ನಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 37

इत्येवं प्रणमन्राजा प्रांजलिर्वाक्यमब्रवीत् । वह्निः प्रशाम्यतां विप्राः शासनं वो ददाम्यहम्

ಹೀಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ರಾಜನು ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು ಹೇಳಿದನು— “ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಅಗ್ನಿ ಶಮನವಾಗಲಿ. ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಆಜ್ಞಾಧೀನನಾಗುತ್ತೇನೆ; ನಿಮಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ.”

Verse 38

दासोऽस्मि सांप्रतं विप्रा न मे वागन्यथा भवेत् । यत्पापं ब्रह्महत्यायाः पर दाराभिगामिनाम्

“ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಇನ್ನುಮುಂದೆ ನಾನು ನಿಮ್ಮ ದಾಸನು; ನನ್ನ ಮಾತು ಎಂದಿಗೂ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗದು. ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಭಂಗ ಮಾಡಿದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಪರಸ್ತ್ರೀಗಮನದ ಪಾಪ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಬೀಳಲಿ.”

Verse 39

यत्पापं मद्यपानां च सुवर्णस्तेयिनां तथा । यत्पापं गुरुघातानां तत्पापं वा भवेन्मम

“ಮದ್ಯಪಾನಿಗಳ, ಚಿನ್ನ ಕಳವು ಮಾಡುವವರ ಹಾಗೂ ಗುರುಘಾತಕರ ಪಾಪ—ನಾನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರೆ ಅದೇ ಪಾಪ ನನ್ನದಾಗಲಿ.”

Verse 40

यंयं चिंतयते कामं तं तं दास्याम्यहं पुनः । विप्रभक्तिः सदा कार्या रामभक्तिस्तथैव च

“ನೀವು ಯಾವ ಯಾವ ಕಾಮನೆಯನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತೀರೋ, ಅದನ್ನು ನಾನು ಪುನಃ ಪುನಃ ನೀಡುವೆನು. ವಿಪ್ರಭಕ್ತಿ ಸದಾ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ರಾಮಭಕ್ತಿಯೂ.”

Verse 41

अन्यथा करणीयं मे न कदाचि द्द्विजोत्तमाः

“ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬಾರದು.”

Verse 42

व्यास उवाच । तस्मिन्नवसरे विप्रा जाता भूप दयालवः । अन्या या पुटिका चासीत्सा दत्ता शापशांतये

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹೇ ರಾಜಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಕರುಣಾಶೀಲರಾದರು. ಮತ್ತು ಇದ್ದ ಇನ್ನೊಂದು ‘ಪುಟಿಕಾ’ಯನ್ನು ಶಾಪಶಾಂತಿಗಾಗಿ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದರು.

Verse 43

जीवितं चैव तत्सैन्यं जातं क्षिप्तेषु रोमसु । दिशः प्रसन्नाः संजाताः शांता दिग्जनितस्वनाः

ರೋಮಗಳನ್ನು ಎಸೆದಾಗ ಆ ಸೇನೆ ಪುನರ್ಜೀವಿತವಾಯಿತು. ದಿಕ್ಕುಗಳು ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿ ನಿರ್ಮಲವಾದವು; ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಗದ್ದಲ ಶಾಂತವಾಯಿತು.

Verse 44

प्रजा स्वस्था ऽभवत्तत्र हर्षनिर्भरमानसा । अवतस्थे यथापूर्वं पुत्रपौत्रादिकं तथा

ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿಯೂ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದರು; ಅವರ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದವು. ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರಾದಿಗಳು ಪೂರ್ವದಂತೆ ಮತ್ತೆ ಸ್ಥಾಪಿತರಾದರು.

Verse 45

विप्राज्ञाकारिणो लोकाः संजाताश्च यथा पुरा । विष्णुधर्मं परित्यज्य नान्यं जानंति ते वृषम्

ಜನರು ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿನಂತೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಆಜ್ಞೆಗೆ ವಿಧೇಯರಾದರು. ವಿಷ್ಣುಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸದೆ, ಅದನ್ನು ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾವ ಧರ್ಮಮಾಪಕವನ್ನೂ ಅವರು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ.

Verse 46

नवीनं शासनं कृत्वा पूर्ववद्विधिपूर्वकम् । निष्कासितास्तु पाषंडाः कृतशास्त्रप्रयोजकाः

ಹಿಂದಿನಂತೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೊಸ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಕಲ್ಪಿತ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ದುರುಪಯೋಗ ಮಾಡಿದ ಪಾಷಂಡರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು.

Verse 47

वेदबाह्याः प्रनष्टास्ते उत्तमाधममध्यमाः । षट्त्रिंशच्च सहस्राणि येऽभूवन्गोभुजाः पुरा

ವೇದಮಾರ್ಗದ ಹೊರಗೆ ತಪ್ಪಿಹೋಗಿ ನಾಶರಾದವರು—ಉತ್ತಮ, ಅಧಮ, ಮಧ್ಯಮ ಎಂಬ ಭೇದವಿದ್ದರೂ—ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಮೇಯಿಸುವವರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 48

तेषां मध्यात्तु संजाता अढवीजा वणिग्जनाः । शुश्रूषार्थं ब्राह्मणानां राज्ञा सर्वे निरूपिताः

ಅವರ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಅಢವೀಜಾ ಎಂಬ ವೈಶ್ಯ-ವಾಣಿಜ್ಯಜನರು ಹುಟ್ಟಿದರು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಶುಶ್ರೂಷಾರ್ಥ ರಾಜನು ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ನಿಯೋಜಿಸಿದನು।

Verse 49

सदाचाराः सुनिपुणा देवब्राह्मणपूजकाः । त्यक्त्वा पाखण्डमार्गं तु विष्णुभक्तिपरास्तु ते

ಅವರು ಸದಾಚಾರಿಗಳು, ಅತ್ಯಂತ ನಿಪುಣರು, ದೇವ-ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪೂಜಕರು; ಪಾಖಂಡಮಾರ್ಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿಗೆ ಪರಾಯಣರಾದರು।

Verse 50

जाह्नवीतीरमासाद्य त्रैविद्येभ्यो ददौ नृपः । शासनं तु यदा दत्तं तेषां वै भक्तिपूर्वकम्

ಜಾಹ್ನವೀ (ಗಂಗಾ) ತೀರವನ್ನು ಸೇರಿ ರಾಜನು ತ್ರೈವಿದ್ಯ ಪಂಡಿತರಿಗೆ ದಾನ ನೀಡಿದನು; ಅವರಿಗೆ ರಾಜಶಾಸನ ನೀಡಿದಾಗ ಅದು ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿತ್ತು।

Verse 51

स्थानधर्मात्प्रचलिता वाडवास्ते समागताः । नृपो विज्ञापितो विप्रैस्तैरेवं क्लेशकारिभिः

ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳಧರ್ಮದಿಂದ ವಿಚಲಿತರಾದ ಆ ವಾಡವರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು; ಆ ಕಷ್ಟಕಾರಿಗಳ ವಿಷಯವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ರಾಜನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು।

Verse 52

ये त्यक्तवाचो विप्रेंद्रास्तान्निःसारय भूपते । परस्परं विवादास्तु संजाता दत्तवृत्तये

ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ, ಹೇ ಭೂಪತೇ—ಪ್ರತಿಜ್ಞಾವಚನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವರನ್ನು ನೀನು ಹೊರಹಾಕು; ದತ್ತವೃತ್ತಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ವಿವಾದಗಳು ಉಂಟಾಗಿವೆ।

Verse 53

न्याय प्रदशनार्थं च कारितास्तु सभासदः । हस्ताक्षरेषु दृष्टेषु पृथक्पृथक्प्रपादितम्

ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಸಭಾಸದರನ್ನೆಲ್ಲ ಕರೆಯಲಾಯಿತು; ಸಹಿಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯಾದ ಮೇಲೆ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಪ್ರಕರಣಾನುಸಾರ ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು।

Verse 54

एतच्छ्रुत्वा ततो राजा तुलादानं चकार ह । दीयमाने तदा दाने चातुर्विद्या बभाषिरे

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ಆಗ ತುಲಾದಾನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು; ದಾನ ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಚಾತುರ್ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಪಂಡಿತರು ಮಾತಾಡಿದರು।

Verse 55

अस्माभिर्हारिता जातिः कथं कुर्मः प्रतिग्रहम् । निवारितास्तु ते सर्वे स्थानान्मोहेरका द्विजाः

‘ನಮ್ಮ ವಂಶಮರ್ಯಾದೆ ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ—ನಾವು ಪ್ರತಿಗ್ರಹವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸೋಣ?’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಮೋಹೇರಕ ದ್ವಿಜರೆಲ್ಲರನ್ನು ಅವರ ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ತಡೆದು ದೂರಮಾಡಲಾಯಿತು।

Verse 56

दशपंच सहस्राणि वेदवेदांगपारगाः । ततस्तेन तदा राजन्राज्ञा रामानुवर्तिना

ಹದಿನೈದು ಸಾವಿರ—ವೇದ-ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರಾದ ಆಚಾರ್ಯರು—ಆಗ ರಾಮಾನುವರ್ತಿಯಾದ ಆ ರಾಜನಿಂದ ಆಶ್ರಯ/ಪೋಷಣೆ ಪಡೆದರು।

Verse 57

आहूता वाडवांस्तास्तु ज्ञातिभेदं चकार सः । त्रयीविद्या वाडवा ये सेतुबंधं प्रति प्रभुम्

ಆ ವಾಡವರನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ ಅವನು ಜ್ಞಾತಿಗುಂಪುಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ತ್ರಯೀವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ವಾಡವರನ್ನು ಸೇತುಬಂಧದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಭುವಿನ ಬಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.

Verse 58

गतास्ते वृत्तिभाजः स्युर्नान्ये वृत्त्यभिभागिनः । तत्र नैव गता ये वै चातुर्विद्यत्वमागताः

ಅಲ್ಲಿ ಹೋದವರೇ ಜೀವನವೃತ್ತಿ-ಭಾಗಗಳ ಯಥಾರ್ಥ ಹಕ್ಕುದಾರರಾದರು; ಇತರರು ಆ ಹಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗಾರರಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ‘ಚಾತುರ್ವಿದ್ಯ’ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದವರು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಲೇ ಇಲ್ಲ.

Verse 59

वणिग्भिर्न च संबंधो न विवाहश्च तैः सह । ग्रामवृत्तौ न संबंधो ज्ञातिभेदे कृते सति

ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧ ಇರಬಾರದು; ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹಸಂಬಂಧವೂ ಇರಬಾರದು. ಗ್ರಾಮವೃತ್ತಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ, ಜ್ಞಾತಿಭೇದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮೇಲೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಇರಬಾರದು.

Verse 60

द्विजभक्तिपराः शूद्राः ये पाखंडैर्न लोपिताः । जैन धर्मात्परावृत्तास्ते गोभूजास्तथोत्तमाः

ದ್ವಿಜರ ಸೇವಾಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ, ಪಾಖಂಡ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟರಾಗದೆ, ಜೈನಧರ್ಮದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಶೂದ್ರರು—ಅವರು ‘ಗೋಭೂಜ’ರೆಂದು ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮರೆಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

Verse 61

ये च पाखंडनिरता रामशासनलोपकाः । सर्वे विप्रास्तथा शूद्रा प्रतिबंधेन योजिताः

ಪಾಖಂಡದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ, ರಾಮನ ಧರ್ಮಶಾಸನವನ್ನು ಕುಂದಿಸುವವರು—ವಿಪ್ರರಾಗಲಿ ಶೂದ್ರರಾಗಲಿ—ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ನಿಯಮ-ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು.

Verse 62

सत्यप्रतिज्ञां कुर्वाणास्तत्रस्थाः सुखिनोऽभवन् । चातुर्विद्या बहिर्ग्रामे राज्ञा तेन निवासिताः

ಸತ್ಯಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸುಖಿಗಳಾದರು. ಆ ರಾಜನು ‘ಚಾತುರ್ವಿದ್ಯ’ರನ್ನು ಗ್ರಾಮದ ಹೊರಗೆ ವಸತಿಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 63

यथा रामो न कुप्येत तथा कार्यं मया ध्रुवम । पराङ्मुखा ये रामस्य सन्मुखानुगताः किल

ರಾಮನು ಕೋಪಗೊಳ್ಳದಂತೆ ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಬೇಕು. ರಾಮನಿಂದ ಮುಖ ತಿರುಗಿದ್ದವರನ್ನೂ ನಿಜವಾಗಿ ಅವನ ಎದುರಿಗೆ ತಂದು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

Verse 64

चातुर्विद्यास्ते विज्ञेया वृत्तिबाह्याः कृतास्तदा । कृतकृत्यस्तदा जातो राजा कुमारपालकः

ಆ ‘ಚಾತುರ್ವಿದ್ಯ’ರನ್ನು ಆಗ ಜೀವನೋಪಾಯ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಹೊರಗಿಟ್ಟರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಆಗ ಕುಮಾರಪಾಲ ರಾಜನು ಕೃತಕೃತ್ಯನಾದನು.

Verse 65

विप्राणां पुरतः प्राह प्रश्रयेण वचस्तदा । ग्रामवृत्तिर्न मे लुप्ता एतद्वै देवनिर्मितम्

ಆಗ ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮುಂದೆ ವಿನಯದಿಂದ ಹೇಳಿದನು— ‘ಗ್ರಾಮವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಾನು ನಾಶಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ; ಇದು ದೇವನಿರ್ಮಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.’

Verse 66

स्वयं कृतापराधानां दोषो कस्य न दीयते । यथा वने काष्ठवर्षाद्वह्निः स्याद्दैवयोगतः

ತಾವೇ ಮಾಡಿದ ಅಪರಾಧಿಗಳ ದೋಷವನ್ನು ಯಾರ ಮೇಲೆ ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ? ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಒಣಕಟ್ಟೆಗಳ ಮಳೆಯಿಂದ ದೈವಯೋಗವಾಗಿ ಬೆಂಕಿ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ.

Verse 67

भवद्भिस्तु पणः प्रोक्तो ह्यभिज्ञानस्य हेतवे । रामस्य शासनं कृत्वा वायुपुत्रस्य हेतवे

ಅಭಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಈ ಪಣವನ್ನು ನೀವೇ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ್ದಿರಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಾಯುಪುತ್ರ ಹನುಮಂತನ ನಿಮಿತ್ತ ಶ್ರೀರಾಮನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನಾನು ನೆರವೇರಿಸಿದೆ.

Verse 68

व्यावृत्ता वाडवा यूयं स दोषः कस्य दीयते । अवसाने हरिं स्मृत्वा महापापयुतोऽपि वा

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ನೀವು ಹಿಂದಿರುಗಿದ್ದೀರಿ; ಹಾಗಾದರೆ ಆ ದೋಷವನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು? ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ ಮಹಾಪಾಪಿಯೂ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 69

विष्णुलोकं व्रजत्याशु संशयस्तु कथं भवेत् । महत्पुण्योदये नॄणां बुद्धिः श्रेयसि जायते

ಅವನು ಶೀಘ್ರವೇ ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ—ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಹೇಗೆ? ಮಹಾಪುಣ್ಯೋದಯವಾದಾಗ ಮನುಷ್ಯನ ಬುದ್ಧಿ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ.

Verse 70

पापस्योदयकाले च विपरीता हि सा भवेत् । सकृत्पालयते यस्तु धर्मेणैतज्जगत्त्रयम्

ಪಾಪೋದಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಬುದ್ಧಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಪರೀತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಧರ್ಮದಿಂದ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಈ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವನು ಮಹಿಮಾವಂತನು.

Verse 71

योंतरात्मा च भूतानां संशयस्तत्र नो हितः । इंद्रादयोऽमराः सर्वे सनकाद्यास्तपोधनाः

ಯಾರು ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮನೋ, ಅವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಹಿತಕರವಲ್ಲ. ಇಂದ್ರಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ಸನಕಾದಿ ತಪೋಧನ ಋಷಿಗಳೂ ಇದನ್ನೇ ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 72

मुक्त्यर्थमर्चयंतीह संशयस्तत्र नो हितः । सहस्रनाम तत्तुल्यं रामनामेति गीयते

ಇಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸುವವರಿಗೆ ಆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಹಿತಕರವಲ್ಲ. ‘ರಾಮನಾಮ’ವು ಸಹಸ್ರನಾಮಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಗೀತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 73

तस्मिन्ननिश्चयं कृत्वा कथं सिद्धिर्भवेदिह । मम जन्मकृतात्पुण्यादभिज्ञानं ददौ हरिः

ಅದರಲ್ಲಿ ಅನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುವುದು? ನನ್ನ ಜನ್ಮಜನಿತ ಪುಣ್ಯದ ಫಲವಾಗಿ ಹರಿಯು ನನಗೆ ನಿಜವಾದ ಅಭಿಜ್ಞಾನ (ವಿವೇಕ) ನೀಡಿದನು.

Verse 74

पाखंडाद्यत्कृतं पापं मृष्टं तद्वः प्रणामतः । प्रसीदंतु भवंतश्च त्यक्त्वा क्रोधं ममाधुना

ಪಾಖಂಡ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವೇನಾದರೂ, ನಿಮಗೆ ನನ್ನ ಪ್ರಣಾಮದಿಂದ ಅದು ತೊಳೆದು ಹೋಗಲಿ. ಈಗ ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿರಿ.

Verse 75

ब्राह्मणा ऊचुः । राजन्धर्मो विलुप्तस्ते प्रापितानां तथा पुनः । अवश्यं भाविनो भावा भवंति महतामपि

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಧರ್ಮವು ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಸಾಧಿಸಿದವರಿಗೂ ಇದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಭವಿತವ್ಯವಾದ ಘಟನೆಗಳು ಮಹಾತ್ಮರಿಗೂ ತಪ್ಪದೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 76

नग्नत्वं नीलकण्ठस्य महाहिशयनं हरेः । एतद्दैवकृतं सर्वं प्रभुर्यः सुखदुःखयोः

ನೀಲಕಂಠ (ಶಿವ)ನ ನಿರ್ವಸ್ತ್ರ ವೈರಾಗ್ಯಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಹರಿಯು ಮಹಾಶೇಷನ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸುವುದು—ಇವೆಲ್ಲ ದೈವಕೃತ. ಸುಖದುಃಖಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಆ ಪ್ರಭುವೇ.

Verse 77

सत्यप्रतिज्ञास्त्रैविद्या भजंतु रामशासनम् । अस्माकं तु परं देहि स्थानं यत्र वसामहे

ಸತ್ಯಪ್ರತಿಜ್ಞರಾದ ತ್ರೈವಿದ್ಯರು ರಾಮನ ಧರ್ಮಶಾಸನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಿ. ಆದರೆ ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ, ಪ್ರಭೋ, ನಾವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ವಾಸಿಸಬಹುದಾದ ಉನ್ನತ ನಿವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.

Verse 78

तेषां तु वचनं श्रुत्वा सुखमिच्छुर्द्विजन्मनाम् । तेषां स्थानं तु दत्तं वै सुखवासं तु नामतः

ಅವರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ದ್ವಿಜರ ಸುಖವನ್ನು ಬಯಸಿದವನು, ಅವರಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಒಂದು ನಿವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ದತ್ತನು; ಅದು ಹೆಸರಿನಿಂದ ‘ಸುಖವಾಸ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

Verse 79

हिरण्यं पुष्पवासांसि गावः कामदुघा नृप । स्वर्णालंकरणं सर्वं नानावस्तुचयं तथा

ಓ ನೃಪಾ! ಹಿರಣ್ಯ, ಪುಷ್ಪವಸ್ತ್ರಗಳು, ಕಾಮಧೇನುಸಮಾನ ಗೋವುಗಳು, ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಸ್ವರ್ಣಾಭರಣಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ನಾನಾವಿಧ ವಸ್ತುಗಳ ರಾಶಿಯೂ (ಕೊಡಲಾಯಿತು).

Verse 80

श्रद्धया परया दत्त्वा मुदं लेभे नराधिपः । त्रयीविद्यास्तु ते ज्ञेयाः स्थापिता ये त्रिमूर्तिभिः

ಪರಮ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ದಾನಮಾಡಿ ನರಾಧಿಪನು ಮಹಾ ಆನಂದವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಆ ‘ತ್ರಯೀವಿದ್ಯಾ’ ಜ್ಞಾತರು ಸ್ವಯಂ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತರಾಗಿದ್ದರೆಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ.

Verse 81

चतुर्थेनैव भूपेन स्थापिताः सुखवासने । ते बभूबुर्द्विजश्रेष्ठाश्चातुर्विद्याः कलौ युगे

ನಾಲ್ಕನೇ ಭೂಪನಿಂದ ‘ಸುಖವಾಸ’ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತರಾದ ಆ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಚತುರ್ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರಾದರು.

Verse 82

चातुर्विद्याश्च ते सर्वे धर्मारण्ये प्रतिष्ठिताः । वेदोक्ता आशिषो दत्त्वा तस्मै राज्ञे महात्मने

ಚತುರ್ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರಾದ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಧರ್ಮಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾಗಿದ್ದರು. ವೇದೋಕ್ತ ಆಶೀರ್ವಚನಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜನಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಾಡಿದರು.

Verse 83

रथैरश्वैरुह्यमानाः कृतकृत्या द्विजातयः । महत्प्रमोदयुक्तास्ते प्रापुर्मोहेरकं महत्

ರಥಗಳಲ್ಲೂ ಅಶ್ವಗಳಲ್ಲೂ ಆರೂಢರಾದ ಆ ದ್ವಿಜಾತಿಗಳು ಕೃತಕೃತ್ಯರಾಗಿ ಮಹಾ ಹರ್ಷದಿಂದ ಮಹತ್ತಾದ ಮೋಹೇರಕವನ್ನು ತಲುಪಿದರು.

Verse 84

पौषशुक्लत्रयोदश्यां लब्धं शासनकं द्विजैः । बलिप्रदानं तु कृतमुद्दिश्य कुलदेवताम्

ಪೌಷ ಶುಕ್ಲ ತ್ರಯೋದಶಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರು ರಾಜಶಾಸನಪತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಕುಲದೇವತೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಬಲಿಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

Verse 85

वर्षेवर्षे प्रकर्त्तव्यं बलिदानं यथाविधि । कार्यं च मंगलस्नानं पुरुषेण महात्मना

ವರ್ಷೇವರ್ಷೆ ವಿಧಿಯಂತೆ ಬಲಿದಾನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಪುರುಷನು ಮಂಗಳಸ್ನಾನವನ್ನೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 86

गीतं नृत्यं तथा वाद्यं कुर्वीत तद्दिने धुवम् । तन्मासे तद्दिने नैव वृत्तिनाशो भवेद्यथा

ಆ ದಿನದಲ್ಲಿ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಹಾಗೂ ವಾದ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು; ಹೀಗಾದರೆ ಆ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಆ ದಿನವೇ, ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗದು.

Verse 87

दैवादतीतकाले चेत्वृद्धिरापद्यते यदा । तदा प्रथमतः कृत्वा पश्चाद्वृद्धिर्विधीयते

ದೈವವಶಾತ್ ನಿಗದಿತ ಕಾಲ ಕಳೆದ ಬಳಿಕ ವೃದ್ಧಿ ಅಗತ್ಯವಾದರೆ, ಮೊದಲು ಯಥಾಪೂರ್ವವಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ನಂತರ ವೃದ್ಧಿಭಾಗವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 88

ये च भिन्नप्रपाप्रायास्त्रैविद्या मोढवंशजाः । तथा चातुर्वेदिनश्च कुर्वंति गोत्रपूजनम्

ವಿಭಿನ್ನ ಆಚಾರತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾದ ತ್ರೈವಿದ್ಯರು, ಮೋಢ ವಂಶಜರು, ಹಾಗೆಯೇ ಚಾತುರ್ವೇದಿಗಳು—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಗೋತ್ರಪೂಜನವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 89

वर्षमध्ये प्रकुर्वीत तथा सुप्ते जनार्द्दने । पौषे च लुप्तं कृत्वा च श्रौतं स्मार्त्तं करोति यः

ವರ್ಷಾಕಾಲದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಜನಾರ್ದನ (ವಿಷ್ಣು) ಶಯನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವನು, ಹಾಗೆಯೇ ಪೌಷ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ವ್ರತ ಲುಪ್ತವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಕೂಡ ಶ್ರೌತ-ಸ್ಮಾರ್ತ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವನು—ವಿಧಿವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 90

तत्र क्रोधसमाविष्टा निघ्नंति कुलदेवताः । विवाहोत्सवकाले च मौंजीबंधादिकर्मणि

ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕುಲದೇವತೆಗಳು ಕ್ರೋಧಾವಿಷ್ಟರಾಗಿ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾರೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿವಾಹೋತ್ಸವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮೌಂಜೀಬಂಧನಾದಿ ಸಂಸ್ಕಾರಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ।

Verse 91

मुहूर्तं गणनाथस्य ततः प्रभृति शोभनम्

ಗಣನಾಥ (ಗಣೇಶ)ನ ಮುಹೂರ್ತ ಶುಭಕರ; ಆ ಕ್ಷಣದಿಂದ ಮುಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮಂಗಳಕರವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 92

निर्वासितास्तु ये विप्रा आमराज्ञा स्वशासनात् । पंचदशसहस्राणि ययुस्ते सुखवासकन्

ಆಮರಾಜನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ನಿರ್ವಾಸಿತಗೊಳಿಸಿದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು—ಹದಿನೈದು ಸಾವಿರ ಮಂದಿ—ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು ಸುಖಕರ ನಿವಾಸಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸಿದರು।

Verse 93

पंचपञ्चाशतो ग्रामान्ददौ रामः पुरा स्वयम् । तत्रस्था वणिजश्चैव तेषां वृत्तिमकल्पयन्

ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ರಾಮನು ಐವತ್ತೈದು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು; ಅಲ್ಲಿದ್ದ ವಣಿಕರು ಅವರಿಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದರು।

Verse 94

अडालजा माण्डलीया गोभूजाश्च पवित्रकाः । ब्राह्मणानां वृत्तिदास्ते ब्रह्मसेवासु तत्पराः

ಅಡಾಲಜರು, ಮಾಂಡಲೀಯರು, ಗೋಭೂಜರು, ಪವಿತ್ರಕರು—ಇವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯ ನೀಡುವವರು; ಬ್ರಹ್ಮಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ತತ್ಪರರು।