Adhyaya 31

Verse 1

श्रीराम उवाच । भगवन्यानि तीर्थानि सेवितानि त्वया विभो । एतेषां परमं तीर्थं तन्ममाचक्ष्व मानद

ಶ್ರೀರಾಮನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಭಗವನ್, ಹೇ ವಿಭೋ! ನೀವು ಸೇವಿಸಿ ಆರಾಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ತೀರ್ಥ ಯಾವುದು, ಹೇ ಮಾನದ, ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿ ಹೇಳಿರಿ।

Verse 2

मया तु सीताहरणे निहता ब्रह्मराक्षसाः । तत्पापस्य विशुदयर्थं वद तीर्थोत्तमोत्तमम्

ಸೀತಾಹರಣದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದೆ. ಆ ಪಾಪದ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮೋತ್ತಮ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳಿರಿ।

Verse 3

वसिष्ठ उवाच । गंगा च नर्मदा तापी यमुना च सरस्वती । गंडकी गोमती पूर्णा एता नद्यः सुपावनाः

ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದರು— ಗಂಗಾ, ನರ್ಮದಾ, ತಾಪೀ, ಯಮುನಾ, ಸರಸ್ವತೀ; ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಡಕೀ, ಗೋಮತೀ, ಪೂರ್ಣಾ— ಇವು ಅತ್ಯಂತ ಪಾವನ ನದಿಗಳು।

Verse 4

एतासां नर्मदा श्रेष्ठा गंगा त्रिपथगामिनी । दहते किल्बिषं सर्वं दर्शनादेव राघव

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನರ್ಮದಾ ಶ್ರೇಷ್ಠಳು; ಗಂಗಾ ತ್ರಿಪಥಗಾಮಿನಿ. ಹೇ ರಾಘವ, ಅವಳ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಸರ್ವ ಪಾಪವೂ ದಹಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 5

दृष्ट्वा जन्मशतं पापं गत्वा जन्मशतत्रयम् । स्नात्वा जन्मसहस्रं च हंति रेवा कलौ युगे

ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ರೇವಾ (ನರ್ಮದಾ) ದರ್ಶನದಿಂದ ನೂರು ಜನ್ಮಗಳ ಪಾಪ, ಅವಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರೆ ಮೂರು ನೂರು ಜನ್ಮಗಳ ಪಾಪ, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಸಾವಿರ ಜನ್ಮಗಳ ಪಾಪ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 6

नर्मदातीरमाश्रित्य शाकमूलफलैरपि । एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटि भोजफलं लभेत

ನರ್ಮದಾ ತೀರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಶಾಕ-ಮೂಲ-ಫಲಗಳಂತಹ ಸರಳ ಆಹಾರದಿಂದಲೂ—ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿದರೆ ಕೋಟಿ ಭೋಜನದ ಫಲ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 7

गंगा गंगेति यो ब्रूयाद्योजनानां शतैरपि । मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं स गच्छति

ನೂರು ಯೋಜನ ದೂರದಿಂದಲೂ “ಗಂಗಾ, ಗಂಗಾ” ಎಂದು ಹೇಳುವವನು ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.

Verse 8

फाल्गुनांते कुहूं प्राप्य तथा प्रौष्ठपदेऽसिते । पक्षे गंगामधि प्राप्य स्नानं च पितृतर्पणम्

ಫಾಲ್ಗುಣಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಹೂ (ಅಮಾವಾಸ್ಯಾ) ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರೌಷ್ಠಪದ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದಲ್ಲಿಯೂ—ಗಂಗೆಯನ್ನು ಸೇರಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಪಿತೃತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 9

कुरुते पिंडदानानि सोऽक्षयं फलमश्नुते । शुचौ मासे च संप्राप्ते स्नानं वाप्यां करोति यः

ಪಿಂಡದಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವನು ಅಕ್ಷಯ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತು ಶುಚಿ ಮಾಸ ಬಂದಾಗ ಪವಿತ್ರ ವಾಪಿ (ಕುಂಡ) ಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವನು…

Verse 10

चतुरशीतिनरकान्न पश्यति नरो नृप । तपत्याः स्मरणे राम महापातकिनामपि

ಹೇ ನೃಪ! ಹೇ ರಾಮ! ತಪತಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಎಂಭತ್ತನಾಲ್ಕು ನರಕಗಳನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ—ಮಹಾಪಾತಕಿಯಾದರೂ ಸಹ.

Verse 11

उद्धरेत्सप्तगोत्राणि कुलमेकोत्तरं शतम् । यमुनायां नरः स्नात्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते

ಯಮುನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ನರನು ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಏಳು ಗೋತ್ರಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ, ತನ್ನ ಕುಲದ ನೂರೊಂದು ಶಾಖೆಗಳನ್ನೂ ತಾರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 12

महापातकयुक्तोऽपि स गच्छेत्परमां गतिम् । कार्त्तिक्यां कृत्तिकायोगे सरस्वत्यां निमज्जयेत्

ಮಹಾಪಾತಕಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದವನೂ—ಕಾರ್ತ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಕೃತ್ತಿಕಾ-ಯೋಗದ ಶುಭಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ—ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 13

गच्छेत्स गरुडारूढः स्तूयमानः सुरोत्तमैः । स्नात्वा यः कार्तिके मासि यत्र प्राची सरस्वती

ಕಾರ್ತ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀ (ಪೂರ್ವಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವ) ಸರಸ್ವತಿ ಇರುವಲ್ಲಿ ಯಾರು ಸ್ನಾನಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಗರುಡಾರೂಢನಂತೆ ದೇವೋತ್ತಮರಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 14

प्राचीं माधवमास्तूय स गच्छेत्परमां गतिम् । गंडकीपुण्यतीर्थे हि स्नानं यः कुरुते नरः

ಪ್ರಾಚಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಧವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಅವನು ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಗಂಡಕೀ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ನರನು ಈ ಮಹಾಫಲಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 15

शालग्रामशिलामर्च्य न भूयः स्तनपो भवेत् । गोमतीजलकल्लोलैर्मज्जयेत्कृष्णसन्निधौ

ಶಾಲಗ್ರಾಮಶಿಲೆಯನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿದವನು ಮತ್ತೆ ಸ್ತನಪಾನಿ (ಅಂದರೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮಿ) ಆಗುವುದಿಲ್ಲ; ಗೋಮತಿಯ ಜಲತರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವನು ಪುನರ್ಜನ್ಮಬಂಧದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 16

चतुर्भुजो नरो भूत्वा वैकुण्ठे मोदते चिरम् । चर्मण्वतीं नमस्कृत्य अपः स्पृशति यो नरः

ಅವನು ಚತುರ್ಭುಜನಾಗಿ ವೈಕುಂಠದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಚರ್ಮಣ್ವತೀ ನದಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅದರ ಜಲವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವ ನರನು ಈ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 17

स तारयति पूर्वजान्दश पूर्वान्दशापरान् । द्वयोश्च संगमं दृष्ट्वा श्रुत्वा वा सागरध्वनिम्

ಅವನು ಹತ್ತು ತಲೆಮಾರಿನ ಪೂರ್ವಜರನ್ನೂ ಹತ್ತು ತಲೆಮಾರಿನ ಮುಂದಿನವರನ್ನೂ ತಾರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಎರಡು ಜಲಧಾರೆಗಳ ಸಂಗಮವನ್ನು ಕಂಡರೂ, ಅಥವಾ ಸಾಗರದ ಗರ್ಜನಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ, ಮಹಾಪುಣ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 18

ब्रह्महत्यायुतो वापि पूतो गच्छेत्परां गतिम् । माघमासे प्रयागे तु मज्जनं कुरुते नरः

ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ಪಾಪದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದರೂ, ಮಾಘಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 19

इह लोके सुखं भुक्त्वा अन्ते विष्णुपदं व्रजेत् । प्रभासे ये नरा राम त्रिरात्रं ब्रह्मचारिणः

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುಪದವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಹೇ ರಾಮ, ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಪಾಲಿಸುವ ಪುರುಷರು ಈ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 20

यमलोकं न पश्येयुः कुंभीपाकादिकं तथा । नैमिषारण्यवासी यो नरो देवत्वमाप्नुयात्

ಅವರು ಯಮಲೋಕವನ್ನು ಕಾಣರು; ಕುಂಭೀಪಾಕಾದಿ ಯಾತನೆಗಳನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ನರನು ದೇವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 21

देवानामालयं यस्मात्तदेव भुवि दुर्लभम् । कुरुक्षेत्रे नरो राम ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः

ಹೇ ರಾಮ! ಇದು ದೇವತೆಗಳ ಆಲಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ದುರ್ಲಭ. ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ ಅಥವಾ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣಕಾಲದಲ್ಲಿ, ನರನಿಗೆ ಮಹಾಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 22

हेमदानाच्च राजेंद्र न भूयः स्तनपो भवेत् । श्रीस्थले दर्शनं कृत्वा नरः पापात्प्रमुच्यते

ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಹಿರಣ್ಯದಾನದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಮತ್ತೆ ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವ (ಪರಾಧೀನ) ಶಿಶುವಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಶ್ರೀಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದವನು ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 23

सर्वदुःखविनाशे च विष्णुलोके महीयते । काश्यपीं स्पर्शयेद्यो गां मानवो भुवि राघव

ಹೇ ರಾಘವ! ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ‘ಕಾಶ್ಯಪೀ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಹಸುವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವವನು ಎಲ್ಲಾ ದುಃಖಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ವಿಷ್ಣುಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 24

सर्वकामदुघावासमृषिलोकं स गच्छति । उज्जयिन्यां तु वैशाखे शिप्रायां स्नानमाचरेत्

ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ನಿವಾಸವಾದ ಋಷಿಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ವೈಶಾಖ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಉಜ್ಜಯಿನಿಯ ಶಿಪ್ರಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 25

मोचयेद्रौरवाद्घोरात्पूर्वजांश्च सहस्रशः । सिंधुस्नानं नरो राम प्रकरोति दिनत्रयम्

ಹೇ ರಾಮ! ಮೂರು ದಿನಗಳು ಸಿಂಧುನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಮನುಷ್ಯನು ಭಯಂಕರ ರೌರವ ನರಕದಿಂದ ತನ್ನ ಸಹಸ್ರಾರು ಪೂರ್ವಜರನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 26

सर्वपापविशुद्धात्मा कैलासे मोदते नरः । कोटितीर्थे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा कोटीश्वरं शिवम्

ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧಾತ್ಮನಾದ ಮನುಷ್ಯನು ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೋಟಿತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಕೋಟೀಶ್ವರ ಶಿವನ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು, ಆ ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.

Verse 27

ब्रह्महत्यादिभिः पापैर्लिप्यते न च स क्वचित् । अज्ञानामपि जंतूनां महाऽमेध्ये तु गच्छताम्

ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾದಿ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಅವನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಲಿಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಜೀವಿಗಳೂ ಈ ಮಹಾಶುದ್ಧಿಕರ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಪವಿತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 28

पादोद्भूतं पयः पीत्वा सर्वपापं प्रणश्यति । वेदवत्यां नरो यस्तु स्नाति सूर्योदये शुभे

ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಳನೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಚರಣಾಮೃತವನ್ನು ಕುಡಿದರೆ ಸರ್ವಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶುಭ ಸೂರ್ಯೋದಯದಲ್ಲಿ ವೇದವತೀ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವನು ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 29

सर्वरोगात्प्रमुच्येत परं सुखमवाप्नुयात् । तीर्थानि राम सर्वत्र स्नानपानावगाहनैः

ಹೇ ರಾಮ! ಮನುಷ್ಯನು ಸರ್ವ ರೋಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಪರಮ ಸುಖವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ತೀರ್ಥಗಳು ಸ್ನಾನ, ಪಾನ ಮತ್ತು ಅವಗಾಹನದಿಂದ ಇಂತಹ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

Verse 30

नाशयंति मनुष्याणां सर्वपापानि लीलया । तीर्थानां परमं तीर्थं धर्मारण्यं प्रचक्षते

ಅವು ಮನುಷ್ಯರ ಸರ್ವಪಾಪಗಳನ್ನು ಲೀಲಾಮಾತ್ರವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಧರ್ಮಾರಣ್ಯವೇ ಪರಮ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.

Verse 31

ब्रह्मविष्णुशिवाद्यैर्यदादौ संस्थापितं पुरा । अरण्यानां च सर्वेषां तीर्थानां च विशेषतः

ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಶಿವ ಮೊದಲಾದ ದೇವರುಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಈ ಧರ್ಮಾರಣ್ಯವು—ಎಲ್ಲ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ.

Verse 32

धर्मारण्यात्परं नास्ति भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् । स्वर्गे देवाः प्रशंसंति धर्मारण्यनिवासिनः

ಭೋಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರಣ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ ದೇವರುಗಳು ಧರ್ಮಾರಣ್ಯ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 33

ते पुण्यास्ते पुण्यकृतो ये वसंति कलौ नराः । धर्मारण्ये रामदेव सर्वकिल्बिषनाशने

ಹೇ ರಾಮದೇವಾ! ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಪಾಪನಾಶಕ ಧರ್ಮಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರು ಧನ್ಯರು; ಅವರೇ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಗಳು.

Verse 34

ब्रह्महत्यादिपापानि सर्वस्तेयकृतानि च । परदारप्रसंगादि अभक्ष्यभक्षणादि वै

ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಮೊದಲಾದ ಪಾಪಗಳು, ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಕಳ್ಳತನಗಳು, ಪರಸ್ತ್ರೀ/ಪರದಾರಸಂಗದ ದೋಷ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಭಕ್ಷ್ಯ ಭಕ್ಷಣದಂತಹ ಅಪರಾಧಗಳು…

Verse 35

अगम्यागमना यानि अस्पर्शस्पर्शनादि च । भस्मीभवंति लोकानां धर्मारण्यावगाहनात्

ಅಗಮ್ಯಗಮನದ ಪಾಪಗಳು ಮತ್ತು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯಸ್ಪರ್ಶ ಮೊದಲಾದವು—ಧರ್ಮಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವಗಾಹನ (ಸ್ನಾನ) ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಜನರ ಪಾಪಗಳು ಭಸ್ಮವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 36

ब्रह्मघ्नश्च कृतघ्नश्च बालघ्नोऽनृतभाषणः । स्त्रीगोघ्नश्चैव ग्रामघ्रो धर्मारण्ये विमुच्यते

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಹಂತಕ, ಕೃತಘ್ನ, ಬಾಲಹಂತಕ, ಅಸತ್ಯಭಾಷಿ; ಸ್ತ್ರೀಹಂತಕ, ಗೋಹಂತಕ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮನಾಶಕನೂ—ಧರ್ಮಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಪದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 37

नातः परं पावनं हि पापिनां प्राणिनां भुवि । स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं वांछितार्थप्रदं शुभम्

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಪಿಗಳಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾವನಕಾರಕವಿಲ್ಲ. ಇದು ಸ್ವರ್ಗ, ಯಶಸ್ಸು, ದೀರ್ಘಾಯು, ವಾಂಛಿತಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಶುಭವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 38

कामिनां कामदं क्षेत्रं यतीनां मुक्तिदायकम् । सिद्धानां सिद्धिदं प्रोक्तं धर्मारण्यं युगेयुगे

ಯುಗಯುಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರಣ್ಯವನ್ನು—ಕಾಮಿಗಳಿಗೆ ಕಾಮ್ಯಫಲ ನೀಡುವ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಯತಿಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತಿದಾಯಕ, ಸಿದ್ಧರಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿಪ್ರದ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 39

ब्रह्मोवाच । वसिष्ठवचनं श्रुत्वा रामो धर्मभृतां वरः । परं हर्षमनुप्राप्य हृदयानंदकारकम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ವಸಿಷ್ಠರ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಧರ್ಮಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಮನು ಹೃದಯಾನಂದಕರವಾದ ಪರಮ ಹರ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 40

प्रोत्फुल्लहृदयो रामो रोमाचिंततनूरुहः । गमनाय मतिं चक्रे धर्मारण्ये शुभव्रतः

ಹೃದಯವು ಅರಳಿ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ರೋಮಾಂಚ ಉಂಟಾಗಿ, ಶುಭವ್ರತನಾದ ರಾಮನು ಧರ್ಮಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.

Verse 41

यस्मिन्कीटपतंगादिमानुषाः पशवस्तथा । त्रिरात्रसेवनेनैव मुच्यन्ते सर्वपातकैः

ಆ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೀಟ‑ಪತಂಗಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಮಾನವರು ಹಾಗೂ ಪಶುಗಳೂ ಕೇವಲ ತ್ರಿರಾತ್ರ ವ್ರತಸೇವನೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 42

कुशस्थली यथा काशी शूलपाणिश्च भैरवः । यथा वै मुक्तिदो राम धर्मारण्यं तथोत्तमम्

ಕುಶಸ್ಥಲಿ ಯಥಾ ಕಾಶಿಯಂತೆ, ಶೂಲಪಾಣಿಯು ಅಲ್ಲಿ ಭೈರವಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ವಿರಾಜಿಸುವಂತೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಆ ತೀರ್ಥವು ನಿಜವಾಗಿ ಮುಕ್ತಿದಾಯಕವಾದಂತೆ—ಹೇ ರಾಮ, ಧರ್ಮಾರಣ್ಯವೂ ಪರಮೋತ್ತಮವಾಗಿದೆ।

Verse 43

ततो रामो महेष्वासो मुदा परमया युतः । प्रस्थितस्तीर्थयात्रायां सीतया भ्रातृभिः सह

ನಂತರ ಮಹಾಧನುರ್ಧರನಾದ ರಾಮನು ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿ ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಟನು।

Verse 44

अनुजग्मुस्तदा रामं हनुमांश्च कपीश्वरः । कौशल्या च सुमित्रा च कैकेयी च मुदान्विता

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಮನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕಪೀಶ್ವರ ಹನುಮಾನನು, ಹಾಗೆಯೇ ಕೌಶಲ್ಯಾ, ಸುಮಿತ್ರಾ ಮತ್ತು ಕೈಕೇಯಿಯೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಹೊರಟರು।

Verse 45

लक्ष्मणो लक्षणोपेतो भरतश्च महामतिः । शत्रुघ्नः सैन्यसहितोप्ययोध्यावासिनस्तथा

ಉತ್ತಮ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಮಹಾಮತಿಯಾದ ಭರತ, ಸೈನ್ಯಸಹಿತ ಶತ್ರುಘ್ನ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾವಾಸಿಗಳೂ—ಎಲ್ಲರೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಹೊರಟರು।

Verse 46

प्रकृतयो नरव्याघ्र धर्मारण्ये विनिर्ययुः । अनुजग्मुस्तदा रामं मुदा परमया युताः

ಹೇ ನರವ್ಯಾಘ್ರ! ಪ್ರಜೆಯವರು ಧರ್ಮಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು; ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿ ಆಗ ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು.

Verse 47

तीर्थयात्राविधिं कर्तुं गृहात्प्रचलितो नृपः । वसिष्ठं स्वकुलाचार्यमिदमाह महीपते

ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ರಾಜನು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಟನು; ಹೇ ಮಹೀಪತೇ, ಆಗ ತನ್ನ ಕುಲಾಚಾರ್ಯ ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 48

श्रीराम उवाच । एतदाश्चर्यमतुलं किमादि द्वारकाभवत् । कियत्कालसमुत्पन्ना वसिष्ठेदं वदस्व मे

ಶ್ರೀರಾಮನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ಅತುಲ ಆಶ್ಚರ್ಯ! ದ್ವಾರಕೆಯ ಆರಂಭ ಹೇಗೆ ಆಯಿತು, ಯಾವ ಆದಿಯಿಂದ? ಎಷ್ಟು ಕಾಲದ ನಂತರ ಅದು ಉದ್ಭವಿಸಿತು? ಹೇ ವಸಿಷ್ಠ, ಇದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.

Verse 49

वसिष्ठ उवाच । न जानामि महाराज कियत्कालादभूदिदम् । लोमशो जांबवांश्चैव जानातीति च कारणम्

ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮಹಾರಾಜ, ಇದು ಎಷ್ಟು ಕಾಲದ ನಂತರ ಆಯಿತೆಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು; ಆದರೆ ಲೋಮಶ ಮತ್ತು ಜಾಂಬವಾನ್ ಕಾರಣಸಹಿತ ಇದನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.

Verse 50

शरीरे यत्कृतं पापं नानाजन्मांतरेष्वपि । प्रायश्चितं हि सर्वेषामेतत्क्षेत्र परं स्मृतम्

ದೇಹದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವು—ಅನೇಕ ಜನ್ಮಾಂತರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದರೂ—ಅವುಗಳೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಾಗಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವೇ ಪರಮವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 51

श्रुत्वेति वचनं तस्य रामं ज्ञानवतां वरः । गन्तुं कृतमतिस्तीर्थं यात्राविधिमथाचरत्

ಅವನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ಆ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಯಾತ್ರಾರಂಭದ ವಿಧಿಯನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದನು।

Verse 52

वसिष्ठं चाग्रतः कृत्वा महामांडलिकैर्नृपैः । पुनश्चरविधिं कृत्वा प्रस्थितश्चोत्तरां दिशम्

ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಮಹಾಮಾಂಡಲಿಕ ರಾಜರೊಂದಿಗೆ, ಪುನಶ್ಚರಣ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಅವರು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಹೊರಟರು।

Verse 53

वसिष्ठं चाग्रतः कृत्वा प्रतस्थे पश्चिमां दिशम् । ग्रामाद्ग्राममतिक्रम्य देशाद्देशं वनाद्वनम्

ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಅವರು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಹೊರಟರು; ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ, ದೇಶದಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ, ಕಾಡಿನಿಂದ ಕಾಡಿಗೆ ದಾಟುತ್ತಾ ಸಾಗಿದರು।

Verse 54

विमुच्य निर्ययौ रामः ससैन्यः सपरिच्छदः । गजवाजिसहस्रौघै रथैर्यानैश्च कोटिभिः

ನಂತರ ರಾಮನು ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ರಾಜೋಪಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟನು; ಸಾವಿರಾರು ಆನೆ-ಕುದುರೆಗಳ ಪ್ರವಾಹಗಳು, ಕೋಟಿಸಂಖ್ಯೆಯ ರಥಗಳು ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳು ಜೊತೆಯಾದವು।

Verse 55

शिबिकाभिश्चासंख्याभिः प्रययौ राघवस्तदा । गजारूढः प्रपश्यंश्च देशान्विविधसौहृदान्

ಆ ವೇಳೆ ರಾಘವನು ಅಸಂಖ್ಯ ಶಿಬಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದನು; ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಆರೂಢನಾಗಿ, ವಿಭಿನ್ನ ಸೌಹಾರ್ದಬಂಧಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಹೋದನು।

Verse 56

श्वेतातपत्रं विधृत्य चामरेण शुभेन च । वीजितश्च जनौघेन रामस्तत्र समभ्यगात्

ಶ್ವೇತ ರಾಜಛತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಶುಭ ಚಾಮರದಿಂದ ವೀಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಜನಸಮೂಹದಿಂದ ಆವರಿತನಾದ ರಾಮನು ಅಲ್ಲಿ ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಂದನು।

Verse 57

वादित्राणां स्वनैघोरैर्नृत्यगीतपुरःसरैः । स्तूयमानोपि सूतैश्च ययौ रामो मुदान्वितः

ವಾದ್ಯಗಳ ಘೋರ ನಾದದ ನಡುವೆ, ನೃತ್ಯ-ಗೀತಗಳು ಮುಂಚೆ ಸಾಗುತ್ತಿರಲು, ಸೂತರಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಮನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಮುಂದುವರಿದನು।

Verse 58

दशमेऽहनि संप्राप्तं धर्मारण्यमनुत्तमम् । अदूरे हि ततो रामो दृष्ट्वा मांडलिकं पुरम्

ಹತ್ತನೇ ದಿನ ಅವನು ಅನುತ್ತಮ ಧರ್ಮಾರಣ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿದನು; ನಂತರ ಸಮೀಪದ ಮಾಂಡಲಿಕ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ನೋಡಿ ರಾಮನು (ಅತ್ತ) ಮುಂದಾದನು।

Verse 59

तत्र स्थित्वा ससैन्यस्तु उवास निशि तां पुरीम् । श्रुत्वा तु निर्जनं क्षेत्रमुद्वसं च भयानकम्

ಅಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯಸಹಿತ ನಿಂತು ಆ ರಾತ್ರಿ ಆ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರವು ನಿರ್ಜನ, ಜನಶೂನ್ಯ ಮತ್ತು ಭಯಂಕರವೆಂದು ಕೇಳಿದನು।

Verse 60

व्याघ्रसिंहाकुलं तत्र यक्षराक्षससेवितम् । श्रुत्वा जनमुखाद्रामो धर्मारण्यमरण्यकम् । तच्छ्रुत्वा रामदेवस्तु न चिंता क्रियतामिति

ಜನರ ಮಾತಿನಿಂದ ಧರ್ಮಾರಣ್ಯವು ನಿಜವಾದ ಅರಣ್ಯ—ವ್ಯಾಘ್ರಸಿಂಹಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದದು, ಯಕ್ಷರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಸೇವಿತದು—ಎಂದು ಕೇಳಿ ರಾಮದೇವನು ಹೇಳಿದನು: “ಚಿಂತೆ ಮಾಡಬೇಡಿ।”

Verse 61

तत्रस्थान्वणिजः शूरान्दक्षान्स्वव्यवसायके

ಆಗ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಶೂರರೂ, ದಕ್ಷರೂ, ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ವಣಿಜರನ್ನು ರಾಮನು ಸಂಬೋಧಿಸಿದನು।

Verse 62

समर्थान्हि महाकायान्महाबलपराक्रमान् । समाहूय तदा काले वाक्यमेतदथाब्रवीत्

ಆಗ ಸಮರ್ಥರಾದ, ಮಹಾಕಾಯರಾದ, ಮಹಾಬಲ-ಪರಾಕ್ರಮ ಹೊಂದಿದವರನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ ಅವನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 63

शिबिकां सुसुवणां मे शीघ्रं वाहयताचिरम् । यथा क्षणेन चैकेन धर्मरण्यं व्रजाम्यहम्

“ನನ್ನ ಸುವರ್ಣಶೋಭಿತ ಶಿಬಿಕೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣ, ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗಿರಿ; ನಾನು ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ತಲುಪುವಂತೆ.”

Verse 64

तत्र स्नात्वा च पीत्वा च सर्वपापात्प्रमुच्यते । एवं ते वणिजः सर्वै रामेण प्रेरितास्तदा

“ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ (ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು) ಕುಡಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.” ಹೀಗೆಂದು ಆಗ ರಾಮನು ಎಲ್ಲ ವಣಿಜರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದನು।

Verse 65

तथेत्युक्त्वा च ते सर्वे ऊहुस्तच्छिबिकां तदा । क्षेत्रमध्ये यदा रामः प्रविष्टः सहसैनिकः

“ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಆಗ ಆ ಶಿಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡರು. ರಾಮನು ಸೈನ್ಯಸಹಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ…

Verse 66

तद्यानस्य गतिर्मंदा संजाता किल भारत । मंदशब्दानि वाद्यानि मातंगा मंदगामिनः

ಹೇ ಭಾರತ! ಆ ಯಾನದ ಗತಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಂದವಾಯಿತು. ವಾದ್ಯಗಳ ಧ್ವನಿಯೂ ಮೃದುವಾಯಿತು; ಆನೆಗಳೂ ಮಂದಗತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದವು.

Verse 67

हयाश्च तादृशा जाता रामो विस्मय मागतः । गुरुं पप्रच्छ विनयाद्वशिष्ठं मुनिपुंगवम्

ಕುದುರೆಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಂದವಾಗಿ ಶಿಥಿಲವಾದವು. ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ ರಾಮನು ವಿನಯದಿಂದ ತನ್ನ ಗುರು, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ವಶಿಷ್ಠರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

Verse 68

किमेतन्मंदगतयश्चित्रं हृदि मुनीश्वर । त्रिकालज्ञो मुनिः प्राह धर्मक्षेत्रमुपागतम्

ರಾಮನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರ! ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಿತ್ರತೆ ಏಕೆ—ಎಲ್ಲರೂ ಏಕೆ ಮಂದಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?” ತ್ರಿಕಾಲಜ್ಞ ಮುನಿಯು ಉತ್ತರಿಸಿದನು—“ನೀನು ಧರ್ಮಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೀಯೆ.”

Verse 69

तीर्थे पुरातने राम पादचारेण गम्यते । एवं कृते ततः पश्चात्सैन्यसौख्यं भविष्यति

“ಹೇ ರಾಮ! ಈ ಪುರಾತನ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಪಾದಚಾರಿಯಾಗಿ ಹೋಗಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಸೇನೆಗೆ ಸುಖವೂ ಕ್ಷೇಮವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.”

Verse 70

पादचारी ततौ रामः सैन्येन सह संयुतः । मधुवासनके ग्रामे प्राप्तः परमभावनः

ನಂತರ ಪರಮ ಪಾವನನಾದ ರಾಮನು ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪಾದಚಾರಿಯಾಗಿ ಹೊರಟು, ಮಧುವಾಸನಕ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ತಲುಪಿದನು.

Verse 72

ततो रामो हरिक्षेत्रं सुवर्णादक्षिणे तटे । निरीक्ष्य यज्ञयोग्याश्च भूमीर्वै बहुशस्तथा

ನಂತರ ರಾಮನು ಸುವರ್ಣಾ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ತಟದಲ್ಲಿ ಹರಿಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ, ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಅನೇಕ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದನು।

Verse 73

गुरुणा चोक्तमार्गेण मातॄणां पूजनं कृतम् । नानोपहारैर्विविधैः प्रतिष्ठाविधिपूर्वकम्

ಗುರು ಹೇಳಿದ ಮಾರ್ಗದಂತೆ ಮಾತೃಕೆಯರ ಪೂಜೆ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು; ಪ್ರತಿಷ್ಠಾವಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ನಾನಾವಿಧ ಉಪಹಾರಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು।

Verse 74

सैन्यसंघं समुत्तीर्य्य बभ्राम क्षेत्रमध्यतः । तत्र तीर्थेषु सर्वेषु देवतायतनेषु च

ಸೈನ್ಯಸಂಘವನ್ನು ದಾಟಿಸಿ, ಅವನು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಿಗೂ ಹಾಗೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೂ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದನು।

Verse 75

यथोक्तानि च कर्माणि रामश्चक्रे विधानतः । श्राद्धानि विधिवच्चक्रे श्रद्धया परया युतः

ರಾಮನು ಯಥೋಕ್ತ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ವಿಧಾನದಂತೆ ನೆರವೇರಿಸಿದನು; ಪರಮ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ವಿಧಿವತ್ ಶ್ರಾದ್ಧಗಳನ್ನೂ ಆಚರಿಸಿದನು।

Verse 76

स्थापयामास रामेशं तथा कामेश्वरं पुनः । स्थानाद्वायुप्रदेशे तु सुवर्णो भयतस्तटे

ಅವನು ರಾಮೇಶನನ್ನೂ, ಮತ್ತೆ ಕಾಮೇಶ್ವರನನ್ನೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು—ಸುವರ್ಣಾ ನದಿಯ ‘ಭಯತ’ ತಟದಲ್ಲಿರುವ ‘ವಾಯುಪ್ರದೇಶ’ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ।

Verse 77

कृत्वैवं कृतकृत्योऽभूद्रामो दशरथात्मजः । कृत्वा सर्वविधिं चैव सभायां समुपाविशत्

ಹೀಗೆ ಮಾಡಿ ದಶರಥನಂದನ ಶ್ರೀರಾಮನು ಕೃತಕೃತ್ಯನಾದನು. ಸಮಸ್ತ ವಿಧಿ-ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ಸಭಾಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಉಪವಿಷ್ಟನಾದನು.

Verse 78

तां निशां स नदीतीरे सुष्वाप रघुनंदनः । ततोऽर्द्धरात्रे संजाते रामो राजीवलोचनः

ಆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ರಘುನಂದನ ಶ್ರೀರಾಮನು ನದೀತೀರದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅರ್ಧರಾತ್ರಿ ಬಂದಾಗ, ಕಮಲನಯನ ರಾಮನು—

Verse 79

जागृतस्तु तदा काल एकाकी धर्मवत्सलः । अश्रौषीच्च क्षणे तस्मिन्रामो नारीविरोदनम्

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವತ್ಸಲ ರಾಮನು ಏಕಾಕಿಯಾಗಿ ಜಾಗೃತನಾಗಿದ್ದನು. ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀಯ ಕರుణ ವಿಲಾಪವನ್ನು ಕೇಳಿದನು.

Verse 80

निशायां करुणैर्वाक्यै रुदंतीं कुररीमिव । चारैर्विलोकयामास रामस्तामतिसंभ्रमात्

ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕರುಣ ವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ಕುರರೀ ಪಕ್ಷಿಯಂತೆ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಅವಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅತಿಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ರಾಮನು ಚಾರರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ಅವಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಸಿದನು.

Verse 81

दृष्ट्वातिविह्वलां नारीं क्रंदन्तीं करुणैः स्वरैः । पृष्टा सा दुःखिता नारी रामदूतैस्तदानघ

ಅತೀವ ವ್ಯಾಕುಳಳಾಗಿ ಕರುಣ ಸ್ವರಗಳಿಂದ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಓ ನಿರನಘನೇ! ರಾಮದೂತರು ಆ ದುಃಖಿತ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಅವಳ ದುಃಖದ ಕಾರಣವನ್ನು ಕೇಳಿದರು.

Verse 82

दूता ऊचुः । कासि त्वं सुभगे नारि देवी वा दानवी नु किम् । केन वा त्रासितासि त्वं मुष्टं केन धनं तव

ದೂತರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸುಭಗೇ ನಾರಿ, ನೀನು ಯಾರು? ನೀನು ದೇವಿಯೇ ಅಥವಾ ದಾನವಿಯೇ? ನಿನ್ನನ್ನು ಯಾರು ಭಯಪಡಿಸಿದರು? ನಿನ್ನ ಧನವನ್ನು ಯಾರು ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಕಸಿದುಕೊಂಡರು?

Verse 83

विकला दारुणाञ्छब्दानुद्गिरंती मुहुर्मुहुः । कथयस्व यथातथ्यं रामो राजाभिपृच्छति

ವಿಕಲಳಾಗಿ, ಮರುಮರು ಕಠೋರ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾ—ಯಥಾರ್ಥವಿರುವಂತೆ ಹೇಳು; ರಾಜ ರಾಮನು ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

Verse 84

तयोक्तं स्वामिनं दूताः प्रेषयध्वं ममांतिकम् । यथाहं मानसं दुःखं शांत्यै तस्मै निवेदये

ಅವಳು ದೂತರಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು—ನನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿರಿ; ನನ್ನ ಮನದ ದುಃಖವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಿ ಶಾಂತಿ ಪಡೆಯುವೆನು.

Verse 85

तथेत्युक्त्वा ततो दूता राममागत्य चाब्रुवन्

“ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ದೂತರು ನಂತರ ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.