Adhyaya 15

Verse 1

व्यास उवाच । न पश्यंति तदा शीर्षं ब्रह्माद्यास्तु सुरास्तदा । किं कुर्म इति हेत्युक्त्वा ज्ञानिनस्ते व्यचिन्तयन्

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ವೇಳೆ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರುಗಳು ಆ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ‘ನಾವು ಏನು ಮಾಡೋಣ?’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಿದರು.

Verse 2

उवाच विश्वकर्माणं तदा ब्रह्मा सुरान्वितः

ಆಗ ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ವಿಶ್ವಕರ್ಮನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು.

Verse 3

ब्रह्मोवाच । विश्वकर्मस्त्वमेवासि कार्यकर्ता सदा विभो । शीघ्रमेव कुरु त्वं वै वक्त्रं सांद्रं च धन्विनः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ವಿಭು ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ! ನೀನೇ ಸದಾ ಕಾರ್ಯಸಾಧಕನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಧನುರ್ಧರನಿಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ದೃಢವೂ ಘನವೂ ಆದ ಮುಖ (ಶಿರಸ್ಸು) ನಿರ್ಮಿಸು.

Verse 4

यज्ञकार्यं निवृत्याशु वदंति विविधाः सुराः

ಯಜ್ಞಕಾರ್ಯವನ್ನು ಶೀಘ್ರ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ವಿವಿಧ ದೇವರುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಮಾತನಾಡಿದರು.

Verse 5

यज्ञभागविहीनं मां किं पुनर्वच्मि ते ऽग्रतः । यज्ञभागमहं देव लभेयैवं सुरैः सह

‘ಯಜ್ಞಭಾಗವಿಲ್ಲದ ನಾನು ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಲಿ? ಹೇ ದೇವಾ! ದೇವರೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಸಹ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನನ್ನ ಯಜ್ಞಭಾಗವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.’

Verse 6

ब्रह्मोवाच । दास्यामि सर्वयज्ञेषु विभागं सुरवर्द्धके । सोमे त्वं प्रथमं वीर पूज्यसे श्रुतिकोविदैः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೇವವರ್ಧಕ! ಎಲ್ಲಾ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೀಡುವೆನು. ಹೇ ಸೋಮ, ಹೇ ವೀರ! ಶ್ರುತಿ-ಪಂಡಿತರಿಂದ ನೀನು ಮೊದಲು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವೆ.

Verse 7

तद्विष्णोश्च शिरस्तावत्संधत्स्वामरवर्द्धक । विश्वकर्माब्रवीद्देवानानयध्वं शिरस्त्विति

ಆಮೇಲೆ (ಬ್ರಹ್ಮನು)—ಹೇ ದೇವವರ್ಧಕ! ಆ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ವಿಷ್ಣುವಿನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಸಂಧಿಸು. ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ದೇವರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ತಂದುಕೊಡಿ.”

Verse 8

तन्नास्तीति सुराः सर्वे वदंति नृपसत्तम । मध्याह्ने तु समुद्भूते रथस्थो दिवि चांशुमान्

ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ! ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು—“ಅದು (ಶಿರಸ್ಸು) ಇಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆದರೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಉದಯಿಸಿದಾಗ ರಥಸ್ಥನಾದ ಕಿರಣಮಯ ಸೂರ್ಯನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟನಾದನು.

Verse 9

दृष्टं तदा सुरैः सर्वै रथादश्वमथानयन् । छित्त्वा शीर्षं महीपाल कबंधाद्वाजिनो हरेः

ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಅದನ್ನು ಕಂಡರು; ರಥದಿಂದ ಕುದುರೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಂಡರು. ಹೇ ಮಹೀಪಾಲ! ಹರಿಯ ಅಶ್ವದ ಕಬಂಧದಿಂದ ಅದರ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ (ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು).

Verse 10

कबंधे योजयामास विश्वकर्मातिचातुरः । दृष्ट्वा तं देवदेवेशं सुराः स्तुतिमकुर्वत

ಅತಿಚಾತುರ್ಯಶಾಲಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಅದನ್ನು ಕಬಂಧಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿದನು. ದೇವದೇವೇಶ್ವರನನ್ನು ಕಂಡ ದೇವರುಗಳು ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.

Verse 11

देवा ऊचुः । नमस्तेऽस्तु जगद्बीज नमस्ते कमलापते । नमस्तेऽस्तु सुरेशान नमस्ते कमलेक्षण

ದೇವರು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಜಗದ್ಬೀಜಾ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಕಮಲಾಪತೇ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಸುರೇಶಾನ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಕಮಲನಯನ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 12

त्वं स्थितिः सर्वभूतानां त्वमेव शरणं सताम् । त्वं हंता सर्वदुष्टानां हयग्रीव नमोऽस्तु ते

ನೀನೇ ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಸ್ಥಿತಿಶಕ್ತಿ; ನೀನೇ ಸಜ್ಜನರ ಶರಣು. ನೀನೇ ಸರ್ವದುಷ್ಟರ ಸಂಹಾರಕ— ಹೇ ಹಯಗ್ರೀವ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 13

त्वमोंकारो वषट्कारः स्वाहा स्वधा चतुर्विधा । आद्यस्त्वं च सुरेशान त्वमेव शरणं सदा

ನೀನೇ ಓಂಕಾರ, ನೀನೇ ವಷಟ್ಕಾರ; ನೀನೇ ಸ್ವಾಹಾ ಮತ್ತು ಸ್ವಧಾ— ಚತುರ್ವಿಧರೂಪ. ಹೇ ಸುರೇಶಾನ! ನೀನೇ ಆದ್ಯ; ನೀನೇ ಸದಾ ಶರಣು.

Verse 14

यज्ञो यज्ञपतिर्यज्वा द्रव्यं होता हुतस्तथा । त्वदर्थं हूयते देव त्वमेव शरणं सखा

ನೀನೇ ಯಜ್ಞ, ನೀನೇ ಯಜ್ಞಪತಿ, ನೀನೇ ಯಜಮಾನ; ನೀನೇ ದ್ರವ್ಯ, ಹೋತಾ ಮತ್ತು ಆಹುತಿಯೂ. ಹೇ ದೇವಾ! ನಿನ್ನಾರ್ಥವೇ ಹವಿಸ್ಸು ಅರ್ಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ; ಹೇ ಸಖಾ, ನೀನೇ ಶರಣು.

Verse 15

कालः करालरूपस्त्वं त्वं वार्क्कः शीतदीधितिः । त्वमग्निर्वरुणश्चैव त्वं च कालक्षयंकरः

ನೀನೇ ಕಾಲ, ಕರಾಳರೂಪಧಾರಿ; ನೀನೇ ಸೂರ್ಯ, ಶೀತಕಿರಣಗಳಿಂದ ದೀಪ್ತ. ನೀನೇ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ವರುಣ; ನೀನೇ ಕಾಲಕ್ಷಯಕಾರಕ.

Verse 16

गुणत्रयं त्वमेवेह गुणहीनस्त्वमेव हि । गुणानामालयस्त्वं च गोप्ता सर्वेषु जंतुषु

ಇಲ್ಲಿ ತ್ರಿಗುಣಗಳು (ಸತ್ತ್ವ-ರಜ-ತಮ) ನೀನೇ; ನಿಜವಾಗಿ ಗುಣಾತೀತನೂ ನೀನೇ. ಗುಣಗಳ ಆಶ್ರಯವೂ ನೀನೇ, ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ರಕ್ಷകനೂ ನೀನೇ.

Verse 17

स्त्रीपुंसोश्च द्विधा त्वं च पशुपक्ष्यादिमानवैः । चतुर्विधं कुलं त्वं हि चतुराशीतिलक्षणः

ನೀ ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷ ಎಂಬ ದ್ವಿರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವೆ. ಪಶು, ಪಕ್ಷಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರ ಮೂಲಕ ನೀನೇ ಜೀವಸಮೂಹದ ಚತುರ್ವಿಧ ಸಮಾಹಾರ. ನಿಜವಾಗಿ ಚೌರಾಸಿ ಲಕ್ಷ ಯೋನಿಗಳ ಲಕ್ಷಣಸ್ವರೂಪ ನೀನೇ.

Verse 18

दिनांतश्चैव पक्षांतो मासांतो हायनं युगम् । कल्पांतश्च महांतश्च कालांतस्त्वं च वै हरे

ಹೇ ಹರಿ! ನೀನೇ ದಿನಾಂತ, ಪಕ್ಷಾಂತ, ಮಾಸಾಂತ, ವರ್ಷದ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಯುಗಗಳ ಸಮಾಪ್ತಿ. ನೀನೇ ಕಲ್ಪಾಂತ, ಮಹಾಚಕ್ರಗಳ ಅಂತ, ನಿಜವಾಗಿ ಕಾಲಾಂತವೂ ನೀನೇ.

Verse 19

एवंविधैर्महादिव्यैः स्तूयमानः सुरैर्नृप । संतुष्टः प्राह सर्वेषां देवानां पुरतः प्रभुः

ಹೇ ನೃಪ! ಈ ರೀತಿಯ ಮಹಾದಿವ್ಯ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಸ್ತುತಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಭು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ, ಸಮಸ್ತ ದೇವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 20

श्रीभगवानुवाच । किमर्थमिह संप्राप्ताः सर्वे देवगणा भुवि । किमेतत्कारणं देवाः कि नु दैत्यप्रपीडिताः

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು— ‘ಹೇ ದೇವಗಣಗಳೇ! ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಭೂಮಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ? ಹೇ ದೇವರೆ, ಇದರ ಕಾರಣವೇನು? ದೈತ್ಯರಿಂದ ನೀವು ಪೀಡಿತರಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೀರಾ?’

Verse 21

देवा ऊचुः । न दैत्यस्य भयं जातं यज्ञ कर्मोत्सुका वयम् । त्वद्दर्शनपराः सर्वे पश्यामो वै दिशो दश

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—ದೈತ್ಯನ ಭಯ ನಮಗೆ ಇಲ್ಲ; ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರೂ ತತ್ಪರರಾಗಿದ್ದು, ನಿಮ್ಮ ಶುಭ ಪ್ರಾಕಟ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ದಶ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ನೋಡುವೆವು।

Verse 22

त्वन्मायामोहिताः सर्वे व्यग्रचित्ता भयातुराः । योगारूढस्वरूपं च दृष्टं तेऽस्माभिरुत्तमम्

ನಿಮ್ಮ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಗ್ರರಾಗಿ ಭಯಾತುರರಾಗಿದ್ದೆವು. ಆದರೆ ಈಗ, ಓ ಉತ್ತಮನೇ, ಯೋಗಾರೂಢವಾದ ನಿಮ್ಮ ಪರಮ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಾವು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ।

Verse 23

वम्री च नोदितास्माभिर्जागराय तवेश्वर । ततश्चापूर्वमभवच्छिरश्छिन्नं बभूव ते

ಹೇ ಈಶ್ವರಾ! ನಮ್ಮ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಆ ಇರುವೆಯೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಲು ತೊಡಗಿತು. ಆಗ ಅಪೂರ್ವವಾದುದು ಸಂಭವಿಸಿತು—ನಿಮ್ಮ ಶಿರಸ್ಸು ಛಿನ್ನವಾಯಿತು; ತಲೆ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು।

Verse 24

सूर्याश्वशीर्षमानीय विश्व कर्मातिचातुरः । समधत्त शिरो विष्णो हयग्रीवोऽस्यतः प्रभो

ನಂತರ ಪ್ರಭು ಹಯಗ್ರೀವನು ಸೂರ್ಯಾಶ್ವದ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟನು; ಅತಿಚಾತುರ್ಯವಂತ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಅದನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶಿರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।

Verse 25

विष्णुरुवाच । तुष्टोऽहं नाकिनः सर्वे ददाम्रि वरमीप्सितम् । हयग्रीवोऽस्म्यहं जातो देवदेवो जगत्पतिः

ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳೇ! ನಾನು ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನೀವು ಬಯಸಿದ ವರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಹಯಗ್ರೀವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ—ದೇವದೇವ, ಜಗತ್ಪತಿ।

Verse 26

न रौद्रं न विरूपं च सुरैरपि च सेवितम् । जातोऽहं वरदो देवा हयाननेति तोषितः

ನಾನು ರೌದ್ರನಲ್ಲ, ವಿರೂಪನಲ್ಲ; ದೇವರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುವವನು ಕೂಡ ಅಲ್ಲ. ಹೇ ದೇವರೆ! ‘ಹಯಾನನ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ನಾನು ವರದಾತನಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾದೆನು।

Verse 27

व्यास उवाच । कृते सत्रे ततो वेधा धीमान्सन्तुष्टचेतसा । यज्ञभागं ततो दत्त्वा वम्रीभ्यो विश्वकर्मणे

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು—ಸತ್ರಯಜ್ಞ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ವೇಧಾ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಸಂತುಷ್ಟಚಿತ್ತನಾದನು. ನಂತರ ಯಜ್ಞಭಾಗವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ನಿಮಿತ್ತ ವಮ್ರೀಗಳಿಗೆ ದಾನಮಾಡಿದನು।

Verse 28

यज्ञांते च सुरश्रेष्ठं नमस्कृत्य दिवं ययौ । एतच्च कारणं विद्धि हयाननो यतो हरिः

ಯಜ್ಞಾಂತದಲ್ಲಿ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅವನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಇದನ್ನೇ ಕಾರಣವೆಂದು ತಿಳಿ—ಆದ್ದರಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ‘ಹಯಾನನ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 29

युधिष्ठिर उवाच । येनाक्रांता मही सर्वा क्रमेणैकेन तत्त्वतः । विवरे विवरे रोम्णां वर्तंते च पृथक्पृथक्

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದನು—ಯಾವನ ಒಂದೇ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಕ್ರಮದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿ ತತ್ತ್ವತಃ ವ್ಯಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ, ಅವನ ರೋಮರಂಧ್ರ ರೋಮರಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವು (ಲೋಕಗಳು) ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ।

Verse 30

ब्रह्मांडानि सहस्राणि दृश्यंते च महाद्युते । न वेत्ति वेदो यत्पारं शीर्षघातो हि वै कथम्

ಹೇ ಮಹಾದ್ಯುತೇ! ಸಾವಿರಾರು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಯಾರ ಪರಮ ಪಾರವನ್ನು ವೇದವೂ ತಿಳಿಯದು, ಅಲ್ಲಿ ‘ಶೀರ್ಷಘಾತ’—ಅಂದರೆ ಅಂತಿಮ ಅಂಚಿಗೆ ತಲುಪುವುದು—ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?

Verse 31

व्यास उवाच । शृणु त्वं पांडवश्रेष्ठ कथां पौराणिकीं शुभाम् । ईश्वरस्य चरित्रं हि नैव वेत्ति चराचरे

ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪಾಂಡವಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಈ ಶುಭ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳು. ನಿಜವಾಗಿ, ಈಶ್ವರನ ಲೀಲೆಗಳು ಚರಾಚರ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 32

एकदा ब्रह्मसभायां गता देवाः सवासवाः । भूर्लोकाद्याश्च सर्वे हि स्थावराणि चराणि च

ಒಮ್ಮೆ ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ದೇವರುಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಸಭೆಗೆ ಬಂದರು. ಭೂರ್ಲೋಕಾದಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ—ಸ್ಥಾವರರೂ ಚರರೂ—ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು.

Verse 33

देवा ब्रह्मर्षयः सर्वे नमस्कर्तुं पितामहम् । विष्णुरप्यागतस्तत्र सभायां मंत्रकारणात्

ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಲು ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳೂ ಬಂದರು. ದಿವ್ಯ ಮಂತ್ರ-ವಿಚಾರದ ಕಾರಣದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವೂ ಆ ಸಭೆಗೆ ಆಗಮಿಸಿದನು.

Verse 34

ब्रह्मा चापि विगर्विष्ठ उवाचेदं वचस्तदा । भोभो देवाः शृणुध्वं कस्त्रयाणां कारणं महत्

ಆಗ ಗರ್ವಭರಿತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—‘ಹೋ ಹೋ ದೇವರೆ, ಕೇಳಿರಿ! ತ್ರಯದ (ತ್ರಿಲೋಕ/ತ್ರಯೀ) ಮಹಾಕಾರಣ ಯಾರು?’

Verse 35

सत्यं ब्रुवंतु वै देवा ब्रह्मेशविष्णुमध्यतः । तां वाचं च समाकर्ण्य देवा विस्मयमागताः

‘ದೇವರುಗಳು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳಲಿ—ಬ್ರಹ್ಮ, ಈಶ, ವಿಷ್ಣು ಇವರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ.’ ಆ ಮಾತು ಕೇಳಿ ದೇವರುಗಳು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡರು.

Verse 36

ऊचुश्चैव ततो देवा न जानीमो वयं सुराः । ब्रह्मपत्नी तदोवाच विष्णुं प्रति सुरेश्वरम् । त्रयाणामपि देवानां महांतं च वदस्व मे

ಆಗ ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—“ನಾವು ಸುರರು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.” ಅನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮಪತ್ನಿಯು ದೇವೇಶ್ವರನಾದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದಳು—“ತ್ರಿದೇವರಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ಮಹಾನ್ ಯಾರು? ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.”

Verse 37

विष्णुरुवाच । विष्णुमायाबलेनैव मोहितं भुवनत्रयम् । ततो ब्रह्मोवाच चेदं न त्वं जानासि भो विभोः

ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು—“ವಿಷ್ಣುವಿನದೇ ಮಾಯಾಬಲದಿಂದ ತ್ರಿಭುವನ ಮೋಹಿತವಾಗಿದೆ.” ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ವಿಭೋ, ನೀನು (ಸತ್ಯವನ್ನು) ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲವೇ?”

Verse 38

नैव मुह्यति ते मायाबलेन नैवमेव च । गर्वहिंसापरो देवो जगद्भर्ता जगत्प्रभुः

“ಅವನು ನಿನ್ನ ಮಾಯಾಬಲದಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಮೋಹಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ—ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಗರ್ವ ಹಾಗೂ ಹಿಂಸೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಆ ದೇವನು (ತನ್ನನ್ನು) ಜಗದ್ಧರ, ಜಗತ್ಪ್ರಭು ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.”

Verse 39

ज्येष्ठं त्वां न विदुः सर्वे विष्णुमायावृताः खिलाः । ततो ब्रह्मा स रोषेण क्रुद्धः प्रस्फुरिताननः

“ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಆವೃತರಾದ ಎಲ್ಲರೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಜ್ಯೇಷ್ಠ (ಶ್ರೇಷ್ಠ) ಎಂದು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.” ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ರೋಷದಿಂದ ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ, ಅವನ ಮುಖ ಕಂಪಿಸಿತು.

Verse 40

उवाच वचनं कोपाद्धे विष्णो शृणु मे वचः । येन वक्त्रेण सभायां वचनं समुदीरितम्

ಕೋಪದಿಂದ ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ವಿಷ್ಣೋ, ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು. ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಆ ವಚನವನ್ನು ಯಾವ ಮುಖದಿಂದ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಯಿತೋ—”

Verse 41

तच्छीर्षं पततादाशु चाल्पकालेन वै पुनः । ततो हाहाकृतं सर्वं सेंद्राः सर्षिपुरोगमाः

“ಆ ಶಿರಸ್ಸು ಶೀಘ್ರವೇ ಬೀಳಲಿ—ಹೌದು, ಅಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲೇ!” ಎಂದು. ಆಗ ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ದೇವರುಗಳು, ಮುಂಚೆ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲರೂ ಭೀತಿಯಿಂದ ‘ಹಾ ಹಾ’ ಎಂದು ಕೂಗಿದರು।

Verse 42

ब्रह्माणं क्षमयामासुर्विष्णुं प्रति सुरोत्तमाः । विष्णुश्च तद्वचः श्रुत्वा सत्यंसत्यं भविष्यति

ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವರುಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕಡೆ ತಿರುಗಿದರು. ವಿಷ್ಣು ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ—“ಸತ್ಯಂ, ಸತ್ಯಂ; ಅದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ” ಎಂದನು।

Verse 43

ततो विष्णुर्महातेजास्तीर्थस्योत्पादनेन च । तपस्तेपे तु वै तत्र धर्मारण्ये सुरेश्वरः । अश्वशीर्ष मुखं दृष्ट्वा हयग्रीवो जनार्द्दनः

ನಂತರ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ವಿಷ್ಣು—ತೀರ್ಥೋತ್ಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಸಹ—ಧರ್ಮಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವೇಶ್ವರನಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ಅಶ್ವಶಿರೋಮುಖವನ್ನು ಕಂಡು ಜನಾರ್ದನನು ಹಯಗ್ರೀವರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾದನು।

Verse 44

तपस्तेपे महाभाग विधिना सह भारत । न शक्यं केनचित्कर्त्तुमात्मनात्मैव तुष्टवान्

ಮಹಾಭಾಗ ಭಾರತ, ಅವನು ವಿಧಾತೃ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನೊಂದಿಗೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ಇದನ್ನು ಯಾರಿಂದಲೂ ಸಾಧಿಸಲಾಗದು; ಅವನು ತನ್ನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪದಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತನಾಗಿ (ಸ್ವಯಂಸಿದ್ಧನಾಗಿ) ನಿಂತನು।

Verse 45

ब्रह्मापि तपसा युक्तस्तेपे वर्षशतत्रयम् । तिष्ठन्नेव पुरो विष्णोर्विष्णुमायाविमोहितः

ಬ್ರಹ್ಮನೂ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಮೂರು ನೂರು ವರ್ಷ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು—ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದರೂ, ವಿಷ್ಣುಮಾಯೆಯಿಂದ ವಿಮೋಹಿತನಾಗಿಯೇ ಉಳಿದನು।

Verse 46

यज्ञार्थमवदत्तुष्टो देवदेवो जगत्पतिः । ब्रह्मंस्ते मुक्तताद्यास्ति मम मायाप्यदुःसहा

ಯಜ್ಞಾರ್ಥವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ ದಾನದಿಂದ ತೃಪ್ತನಾದ ದೇವದೇವ, ಜಗತ್ಪತಿ ಹೀಗೆಂದನು— “ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ನಿನಗೆ ಮೋಕ್ಷಾದಿ ಸಿದ್ಧವೇ; ಆದರೂ ನನ್ನ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಸಹಿಸುವುದು ದುರ್ಘಟ.”

Verse 47

ततो लब्धवरो ब्रह्मा हृष्टचित्तो जनार्द्दनः । उवाच मधुरां वाचं सर्वेषां हितकारणात्

ನಂತರ ವರವನ್ನು ಪಡೆದ ಬ್ರಹ್ಮನೂ, ಹೃದಯಾನಂದದಿಂದಿರುವ ಜನಾರ್ದನನೂ, ಎಲ್ಲರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮಧುರ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 48

अत्राभवन्महाक्षेत्रं पुण्यं पापप्रणाशनम् । विधिविष्णुमयं चैतद्भवत्वेतन्न संशयः

ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರವು ಉದ್ಭವಿಸಲಿ— ಪುಣ್ಯಕರ, ಪಾಪನಾಶಕ. ಈ ಸ್ಥಳವು ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುಮಯವಾಗಿರಲಿ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 49

तीर्थस्य महिमा राजन्हयशीर्षस्तदा हरिः । शुभाननो हि संजातः पूर्वेणैवा ननेन तु

ಓ ರಾಜನ್! ಈ ತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆ ಹೀಗಿದೆ— ಆಗ ಹರಿ ಹಯಶೀರ್ಷ (ಹಯಗ್ರೀವ)ನಾದನು; ಪೂರ್ವಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ಈ ತೀರ್ಥದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೂ ಅವನ ಮುಖ ಶುಭವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು।

Verse 50

कंदर्पकोटिलावण्यो जातः कृष्णस्तदा नृप । ब्रह्मापि तपसा युक्तो दिव्यं वर्षशतत्रयम्

ಓ ನೃಪ! ಆಗ ಕೃಷ್ಣನು ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಮನ್ಮಥರ ಲಾವಣ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಜನಿಸಿದನು; ಬ್ರಹ್ಮನೂ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ ಮೂರು ನೂರು ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಪಶ್ಚರ್ಯೆ ಮಾಡಿದನು।

Verse 51

सावित्र्या च कृतं यत्र विष्णुमाया न बाधते । मायया तु कृतं शीर्षं पंचमं शार्दुलस्य वा

ಸಾವಿತ್ರಿಯೊಡನೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕರ್ಮ ನಡೆದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುಮಾಯೆ ಬಾಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಶಾರ್ದೂಲನ (ಹುಲಿಯ) ಐದನೇ ತಲೆಯಂತೆ ಒಂದು ಶಿರಸ್ಸು ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು.

Verse 52

धर्मारण्ये कृतं रम्यं हरेण च्छेदितं पुरा । तस्मै दत्त्वा वरं विष्णुर्जगामादर्शनं ततः

ಧರ್ಮಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹರಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಆ ರಮ್ಯವಾದುದನ್ನು ಛೇದಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅವನಿಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿ ವಿಷ್ಣು ಅಂತರಧಾನನಾದನು.

Verse 53

स्थापयित्वा विधिस्तत्र तीर्थं चैव त्रिलोचनम् । मुक्तेशं नाम देवस्य मोक्षतीर्थमरिंदम

ನಂತರ ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ತೀರ್ಥವನ್ನೂ, ತ್ರಿಲೋಚನ (ಶಿವ)ನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಹೇ ಅರಿಂದಮ! ‘ಮುಕ್ತೇಶ’ ದೇವನ ಆ ಸ್ಥಳ ‘ಮೋಕ್ಷತೀರ್ಥ’ವೆಂದು ಖ್ಯಾತಿಯಾಯಿತು.

Verse 54

गतः सोऽपि सुरश्रेष्ठः स्वस्थानं सुरसेवितम् । तत्र प्रेता दिवं यांति तर्पणेन प्रतर्पिताः

ಆ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ದೇವರುಗಳು ಸೇವಿಸುವ ತನ್ನ ಸ್ವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ತರ್ಪಣದಿಂದ ತೃಪ್ತಿಗೊಂಡ ಪ್ರೇತಾತ್ಮಗಳು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ.

Verse 55

अश्वमेधफलं स्नाने पाने गोदानजं फलम् । पुष्कराद्यानि तीर्थानि गंगाद्याः सरितस्तथा

ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಈ ನೀರನ್ನು ಪಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಗೋदानಫಲ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪುಷ್ಕರಾದಿ ತೀರ್ಥಗಳಿಗೂ ಗಂಗಾದಿ ನದಿಗಳಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.

Verse 56

स्नानार्थमत्रागच्छंति देवताः पितरस्तथा । कार्त्तिक्यां कृत्तिकायोगे मुक्तेशं पूजयेत्तु यः

ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ದೇವತೆಗಳೂ ಪಿತೃಗಳೂ ಸಹ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಕೃತ್ತಿಕಾ-ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಮುಕ್ತೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಈ ತೀರ್ಥದ ವಿಶೇಷ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 57

स्नात्वा देवसरे रम्ये नत्वा देवं जनार्द्दनम् । यः करोति नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते

ರಮ್ಯ ದೇವಸರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಜನಾರ್ದನನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 58

भुक्त्वा भोगा न्यथाकामं विष्णुलोकं स गच्छति । अपुत्रा काकवंध्या च मृतवत्सा मृतप्रजा

ಇಷ್ಟದಂತೆ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಅವನು ವಿಷ್ಣುಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅಪುತ್ರೆ, ಕಾಕವಂಧ್ಯೆ, ಮೃತವತ್ಸೆ, ಮೃತಪ್ರಜೆ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೂ ಈ ವಿಧಿ ದುಃಖ-ದೋಷ ನಿವಾರಕವೆಂದು ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 59

एकांबरेण सुस्नातौ पतिपत्न्यौ यथाविधि । तद्दोषं नाशयेन्नूनं प्रजाप्तिप्रतिबन्धकम्

ಗಂಡ-ಹೆಂಡತಿ ಒಂದೇ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ ವಿಧಿಯಂತೆ ಸುಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ, ಆ ಕರ್ಮವು ಸಂತಾನಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ದೋಷವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.

Verse 60

मोक्षेश्वरप्रसादेन पुत्रपौत्रादि वर्द्धयेत् । दद्याद्वैकेन चित्तेन फलानि सत्यसंयुता

ಮೋಕ್ಷೇಶ್ವರನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರಾದಿ ವಂಶವು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತವಾಗಿ ಫಲಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು.

Verse 61

निधाय वंशपात्रेऽपि नारी दोषात्प्रमुच्यते । प्राप्नुवंति च देवाश्च अग्निष्टोमफलं नृप

ವಂಶಪಾತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಹವಿಯನ್ನು ನಿಕ್ಷೇಪಿಸಿದರೆ ಸ್ತ್ರೀ ದೋಷದಿಂದ ಮುಕ್ತಳಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಓ ನೃಪನೇ! ದೇವರೂ ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮ ಯಾಗಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 62

वेधा हरिर्हरश्चैव तप्यंते परमं तपः । धर्मारण्ये त्रिसंध्यं च स्नात्वा देवसरस्यथ

ವೇಧಾ ಬ್ರಹ್ಮ, ಹರಿ ಮತ್ತು ಹರ—ಇವರೇ ಪರಮ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಧರ್ಮಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿನ ದೇವಸರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತ್ರಿಸಂಧ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ (ಪ್ರಾತಃ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ಸಾಯಂ) ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಆ ಪವಿತ್ರ ನಿಯಮಸಾಧನೆ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ.

Verse 63

तत्र मोक्षेश्वरः शंभुः स्थापितो वै ततः सुरैः । तत्र सांगं जपं कृत्वा न भूयः स्तनपो भवेत्

ಅಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ಶಂಭುವನ್ನು ‘ಮೋಕ್ಷೇಶ್ವರ’ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಗವಾಗಿ (ನಿಯಮ-ಉಪಾಂಗಗಳೊಡನೆ) ಜಪ ಮಾಡಿದರೆ ಮತ್ತೆ ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವ ಶಿಶುವಾಗುವುದಿಲ್ಲ—ಅಂದರೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲ.

Verse 64

एवं क्षेत्रं महाराज प्रसिद्धं भुवनत्रये । यस्तत्र कुरुते श्राद्धं पितॄणां श्रद्धयान्वितः

ಓ ಮಹಾರಾಜನೇ! ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಯಾರು ಅಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳಿಗಾಗಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡುವನೋ—

Verse 65

उद्धरेत्सप्त गोत्राणि कुलमेकोत्तरं शतम् । देवसरो महारम्यं नानापुष्पैः समन्वितम् । श्यामं सकलकल्हारैर्विविधैर्जलजंतुभिः

ಅವನು ಏಳು ಗೋತ್ರಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ, ನೂರೊಂದು ಕುಲಗಳನ್ನು ತಾರಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇವಸರಸ್ಸು ಅತ್ಯಂತ ರಮಣೀಯ; ನಾನಾವಿಧ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ; ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಕಲ್ಹಾರ ಕಮಲಗಳಿಂದ ಶ್ಯಾಮವರ್ಣವಾಗಿ, ವಿಭಿನ್ನ ಜಲಚರ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.

Verse 66

ब्रह्मविष्णुमहेशाद्यैः सेवितं सुरमानुषैः । सिद्धैर्यक्षैश्च मुनिभिः सेवितं सर्वतः शुभम्

ಈ ಸರೋವರವು ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರಾದಿ ದೇವರಿಂದ ಸೇವಿತವೂ ಪೂಜಿತವೂ ಆಗಿದೆ. ದೇವರು-ಮಾನವರು, ಸಿದ್ಧರು, ಯಕ್ಷರು, ಮುನಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇದು ಸರ್ವತಃ ಶುಭಕರ ಹಾಗೂ ಪುಣ್ಯಪ್ರದ.

Verse 67

युधिष्ठिर उवाच । कीदृशं तत्सरः ख्यातं तस्मि न्स्थाने द्विजोत्तम । तस्य रूपं प्रकारं च कथयस्व यथातथम्

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸರೋವರವು ಹೇಗಿದೆ? ಅದರ ರೂಪವೂ ಸ್ವಭಾವವೂ ಯಥಾತಥವಾಗಿ ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿರಿ.

Verse 68

व्यास उवाच । साधुसाधु महाप्राज्ञ धर्मपुत्र युधिष्ठिर । यस्य संकीर्तनान्नूनं सर्वपापैः प्रमुच्यते

ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ಸಾಧು, ಸಾಧು! ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ಧರ್ಮಪುತ್ರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ನೀನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದೆ. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅದರ ಸಂಕೀರ್ತನ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 69

अतिस्वछतरं शीतं गंगोदकसमप्रभम् । पवित्रं मधुरं स्वादु जलं तस्य नृपोत्तम

ಹೇ ನೃಪೋತ್ತಮ! ಆ ಸರೋವರದ ಜಲವು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವಚ್ಛವೂ ಶೀತಲವೂ, ಗಂಗಾಜಲದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ. ಅದು ಪವಿತ್ರ, ಮಧುರ ಮತ್ತು ರುಚಿಕರವಾಗಿದೆ.

Verse 70

महाविशालं गंभीरं देवखातं मनोरमम् । लहर्यादिभिर्गंभीरः फेनावर्तसमाकुलम्

ಅದು ಮಹಾವಿಶಾಲವೂ ಗಂಭೀರವೂ ಆಗಿದೆ; ದೇವರುಗಳು ತೋಡಿದಂತೆ ಮನೋಹರವಾದ ಕುಂಡ. ಅಲೆ-ತರಂಗಗಳಿಂದ ಅದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ನುರಿತಿರುವ ಭ್ರಮರಾವರ್ತಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.

Verse 71

झषमंडूककमठैर्मकरैश्च समाकुलम् । शंखशुक्त्यादि भिर्युक्तं राजहंसैः सुशोभितम्

ಆ ಸರೋವರವು ಮೀನು, ಕಪ್ಪೆ, ಆಮೆ ಹಾಗೂ ಮಕರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತದೆ; ಶಂಖ-ಶುಕ್ತಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ರಾಜಹಂಸಗಳಿಂದ ಸುಶೋಭಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 72

वटप्लक्षैः समायुक्तमश्वत्थाम्रैश्च वेष्टितम् । चक्रवाकसमोपतं बकसारसटिट्टिभैः

ಅದು ವಟ ಮತ್ತು ಪ್ಲಕ್ಷ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ; ಅಶ್ವತ್ಥ ಹಾಗೂ ಮಾವಿನ ಮರಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿದೆ; ಚಕ್ರವಾಕ, ಬಕ, ಸಾರಸ ಮತ್ತು ಟಿಟ್ಟಿಭ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 73

कमनीय प्रगन्धाच्छच्छत्रपत्रैः सुशोभितम् । सेव्यमानं द्विजैः सर्वैः सारसाद्यैः सुशोभितम्

ಅದು ಮನೋಹರ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ, ಛತ್ರದಂತೆ ವಿಶಾಲ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಸುಶೋಭಿತವಾಗಿದೆ; ಎಲ್ಲ ದ್ವಿಜರಿಂದ ಸೇವಿತವಾಗಿದ್ದು, ಸಾರಸಾದಿ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 74

सदेवैर्मुनिभिश्चैव विप्रैर्मत्यैश्च भूमिप । सेवितं दुःखहं चैव सर्वपापप्रणाशनम्

ಹೇ ಭೂಮಿಪ! ಆ ಸರೋವರವನ್ನು ದೇವರುಗಳು, ಮುನಿಗಳು, ವಿಪ್ರರು ಹಾಗೂ ಮನುಷ್ಯರೂ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದು ದುಃಖಹರ ಮತ್ತು ಸರ್ವಪಾಪಪ್ರಣಾಶಕವಾಗಿದೆ.

Verse 75

अनादिनिधनोदंतं सेवितं सिद्धमंडलैः । स्नानादिभिः सर्वदैव तत्सरो नृपसत्तम

ಹೇ ನೃಪಸತ್ತಮ! ಆ ಸರೋವರವು ಅನಾದಿ ಹಾಗೂ ಅವಿನಾಶಿ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳದು; ಸಿದ್ಧಮಂಡಲಗಳಿಂದ ಸೇವಿತವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ನಾನಾದಿ ದೇವಕಾರ್ಯಾನುಷ್ಠಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಸದಾ ಉಪಾಸ್ಯವಾಗಿದೆ.

Verse 76

विधिना कुरुते यस्तु नीलोत्सर्गं च तत्तटे । प्रेता नैव कुले तस्य यावदिंद्राश्चतुर्दश

ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆ ತಟದಲ್ಲಿ ನೀಲೋತ್ಸರ್ಗವನ್ನು ಮಾಡುವವನ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಇಂದ್ರರ ಕಾಲವರೆಗೆ ಪ್ರೇತನು ಉದ್ಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 77

कन्यादानं च ये कुर्युर्विधिना तत्र भूपते । ते तिष्ठन्ति ब्रह्मलोके यावदाभूतसंप्लवम्

ಓ ಭೂಪತೇ! ಅಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕನ್ಯಾದಾನ ಮಾಡುವವರು ಆಭೂತಸಂಪ್ಲವ (ಪ್ರಳಯ) ವರೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 78

महिषीं गृहदासीं च सुरभीं सुतसंयुताम् । हेम विद्यां तथा भूमिं रथांश्च गजवाससी

ಮಹಿಷಿ (ಎಮ್ಮೆ), ಗೃಹದಾಸಿ, ಕರುಸಹಿತ ಸುರಭಿ (ಹಾಲುಕೊಡುವ ಹಸು), ಹಿರಣ್ಯ, ವಿದ್ಯೆ, ಭೂಮಿ, ರಥಗಳು, ಆನೆಗಳು, ವಸ್ತ್ರಗಳು—ಇವು ದಾನಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 79

ददाति श्रद्धया तत्र सोऽक्षयं स्वर्गमश्नुते । देवखातस्य माहात्म्यं यः पठेच्छिवसन्निधौ । दीर्घमायुस्तथा सौख्यं लभते नात्र संशयः

ಯಾರು ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ದಾನಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಅಕ್ಷಯ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಶಿವಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಖಾತದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಪಠಿಸುವವನು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಹಾಗೂ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 80

यः शृणोति नरो भक्त्या नारी वा त्विदमद्भुतम् । कुले तस्य भवेच्छ्रेयः कल्पांतेऽपि युधिष्ठिर

ಹೇ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ! ಪುರುಷನಾಗಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಲಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಅದ್ಭುತ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳುವವನ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಾಂತದವರೆಗೂ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮಂಗಳ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 81

एतत्सर्वं मयाख्यातं हयग्रीवस्य कारणम् । प्रभास्तस्य तीर्थस्य सर्वपापायनुत्तये

ಹಯಗ್ರೀವನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರಣসহಿತವಾಗಿ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನಾನು ವಿವರಿಸಿದೆನು. ಆ ತೀರ್ಥದ ಪ್ರಭಾ-ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಸರ್ವ ಪಾಪಗಳ ಪರಮ ನಿವೃತ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.