Mantra 23
Rishi: Vājasaneyin tradition; RV provenance likely (Vāyu/niyut imagery).
Devata: Vāyu (with niyut teams; prosperity as result).
Chandas: Jagatī (longer pādas; typical of Vāyu hymnic diction).
Samhita Patha (Devanagari)
पीवो॑ अन्ना रयि॒वृध॑: सुमे॒धाः श्वे॒तः सि॑षक्ति नि॒युता॑मभि॒श्रीः । ते वा॒यवे॒ सम॑नसो॒ वि त॑स्थु॒र्विश्वेन्नर॑: स्वप॒त्यानि॑ चक्रुः
Transliteration
pī́vo annā́ rayivṛ́dhaḥ sumedhā́ḥ śvetáḥ siṣakti niyútām abhiśrī́ḥ | té vāyáve sámanaso ví tasthur víśve ín nárāḥ svapatyā́ni cakruḥ
Translation
ಅನ್ನಗಳು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ, ಧನವರ್ಧಕವಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಸುಮೇಧಾಃ (ಸುಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ) ಆಗಿವೆ; ಶ್ವೇತ ತೇಜಸ್ಸು ವಾಯುವಿನ ನಿಯುತ (ರಥ-ಯುಗ)ಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಮಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವರು ವಾಯುವಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾದರು; ಈ ಎಲ್ಲ ನರರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಸುಪತ್ಯ (ಸುಶಾಸನ) ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು.
Padapatha (Word Analysis)
पीवः । अन्नाः । रयिवृधः । सुमेधाः । श्वेतः । सिषक्ति । नियुताम् । अभिश्रीः । ते । वायवे । समनसः । वि । तस्थुः । विश्वे । इत् । नरः । स्वपत्यानि । चक्रुः ।
Word by Word
पीवःfat, well-nourished
पीवः:
Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृपदस्य) / Sambandha
TypeAdjective
Rootपीवस्- (प्रातिपदिक; ‘स्थूल/पुष्ट’)
अन्नाःfoods, grains
अन्नाः:
Kartā
TypeNoun
Rootअन्न-
रयिवृधःincreasing wealth
रयिवृधः:
Kartā (अन्नाः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootरयि-वृध्- (समास; ‘wealth-increasing’)
सुमेधाःof good wisdom
सुमेधाः:
Kartā (अन्नाः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु-मेधा- (प्रातिपदिक; ‘good intelligence’)
श्वेतःwhite, bright
श्वेतः:
Kartā
TypeAdjective
Rootश्वेत-
सिषक्तिattaches, joins
सिषक्ति:
Kriyā
TypeVerb
Rootसञ्ज्/सज् (धातु; ‘to attach, join’) → सिषक्ति (लिट्/लट्-प्रयोगः; वैदिक रूप)
नियुताम्the yoked teams (pairs)
नियुताम्:
Karma
TypeNoun
Rootनियुत्- (प्रातिपदिक; ‘yoked team, pair’)
अभिश्रीःsplendour, prosperity
अभिश्रीः:
Kartā
TypeNoun
Rootअभि-श्री- (प्रातिपदिक; ‘splendour, prosperity’)
तेthey
ते:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
वायवेfor Vāyu
वायवे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootवायु-
समानसःlike-minded
समानसः:
Kartā (ते इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootस-मानस्- (प्रातिपदिक; ‘of one mind’)
विapart, forth
वि:
Kriyā-viśeṣaṇa
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
तस्थुःstood, took their stations
तस्थुः:
Kriyā
TypeVerb
Rootस्था (धातु) → तस्थुः
विश्वेall
विश्वे:
Kartā (नरः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविश्व-
नरःmen, heroes
नरः:
Kartā
TypeNoun
Rootनर-
स्वपतानिtheir own lordships/independent powers
स्वपतानि:
Karma
TypeNoun
Rootस्व-पति- (समास; ‘own lordship/one’s own mastery’) → स्वपत्य- (नपुंसक)
चand
च:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
चक्रुःmade, fashioned
चक्रुः:
Kriyā
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → चक्रुः
Entities Mentioned
V
VāyuN
Niyut (Vāyu’s teams)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes