Mantra 63
Rishi: Traditionally assigned within Pitṛ-hymn lineages (often attributed in anukramaṇī tradition to seers of Pitṛ-sūkta strata; verify against the Vājasaneyin anukramaṇī for 19.63).
Devata: Pitaraḥ (the Fathers)
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (as transmitted in VS Pitṛ sections; confirm by metrical scan in your edition).
Samhita Patha (Devanagari)
आसी॑नासो अरु॒णीना॑मु॒पस्थे॑ र॒यिं ध॑त्त दा॒शुषे॒ मर्त्या॑य । पु॒त्रेभ्य॑ः पितर॒स्तस्य॒ वस्व॒ः प्र य॑च्छत॒ त इ॒होर्जं॑ दधात
Transliteration
ā́sīnāsō aruṇī́nām upásthe rayíṃ dhatta dāśúṣe mártyāya | putrébhyaḥ pitaras tásya vásvaḥ prá yacchata ta ihórjaṃ dadhāta
Translation
ಅರುಣವರ್ಣ (ರುದ್ರವರ್ಣ) ಪ್ರದೇಶಗಳ ಉಪಸ್ಥದಲ್ಲಿ ಆಸೀನರಾದ (ಪಿತರರು), ಯಜ್ಞಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ ಮರಣಶೀಲನಿಗೆ ಧನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿರಿ. ಹೇ ಪಿತರರೇ! ಅವನ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಅವನ ಪುತ್ರರಿಗೆ ಸಹ ಪಾಲನ್ನು ನೀಡಿರಿ; ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಊರ್ಜೆಯನ್ನೂ ಪೋಷಣಾಬಲವನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರಿ.
Padapatha (Word Analysis)
आसीनासः । अरुणीनाम् । उपस्थे । रयिम् । धत्त । दाशुषे । मर्त्याय । पुत्रेभ्यः । पितरः । तस्य । वस्वः । प्र । यच्छत । ते । इह । ऊर्जम् । दधात
Word by Word
आसीनासःsitting (ones)
आसीनासः:
Kartā
TypeAdjective
Rootआसीन (√आस् ‘to sit’ का क्त-प्रत्ययान्त/विशेषण-प्रातिपदिक) अथवा ‘आसीन’ (ppp) से बहुवचन
अरुणीनाम्of the ruddy/dawn(-like) (females)
अरुणीनाम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअरुणी (प्रातिपदिक)
उपस्थेin the lap/bosom
उपस्थे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootउपस्थ (प्रातिपदिक)
रयिम्wealth
रयिम्:
Karma
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
धत्तplace / bestow
धत्त:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√धा (दधाति)
दाशुषेto the worshipper/giver
दाशुषे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदाशु (√दाश्/√दास् ‘to give, worship’ से कृत्-प्रातिपदिक ‘दाशु’)
मर्त्यायto the mortal
मर्त्याय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
पुत्रेभ्यःto (his) sons
पुत्रेभ्यः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
पितरःthe Fathers (Pitṛs)
पितरः:
Kartā
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
तस्यof him
तस्य:
(सम्बन्ध/निर्देश)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वसवःthe Vasus
वसवः:
Kartā
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
प्रforth / forward
प्र:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
यच्छतgrant / give
यच्छत:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√यम् (यच्छति)
तेto you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootइह
ऊर्जम्strength / nourishment
ऊर्जम्:
Karma
TypeNoun
Rootऊर्ज्/ऊर्जा (प्रातिपदिक)
दधातplaces / bestows
दधात:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√धा (दधाति)
Entities Mentioned
P
Pitaraḥ (Fathers)A
Aruṇīnāṃ (ruddy regions/directions)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes