Mantra 16
Rishi: Traditionally associated with Yājñavalkya’s transmission (Śukla-Yajurvedic school lineage); specific r̥ṣi attribution for this unit is not fixed in the provided excerpt.
Devata: Agni (as ‘purīṣya’, the earth-established fire).
Chandas: Mixed/prose-like yajus-formula with rhythmic repetitions (not a strict ṛgvedic metre).
Samhita Patha (Devanagari)
पृ॒थि॒व्याः स॒धस्था॑द॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वदा भ॑रा॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वदच्छे॑मो॒ ऽग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वद्भ॑रिष्यामः
Transliteration
pṛthivyā́ḥ sadhásthād agníṃ purīṣyám aṅgirasvádā́ bharāgníṃ purīṣyám aṅgirasvád ácchémó ’gníṃ purīṣyám aṅgirasvád bhariṣyā́maḥ
Translation
ಪೃಥ್ವಿಯ ದೃಢ ಆಸನದಿಂದ ಅಗ್ನಿ—ಪೃಥ್ವೀಪೋಷಿತನನ್ನು—ಅಂಗಿರಸರೆಂಬವರ ವಿಧಾನದಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ತಂದುಕೊಡು; ಅಗ್ನಿ—ಪೃಥ್ವೀಪೋಷಿತನನ್ನು—ಅಂಗಿರಸರೆಂಬವರ ವಿಧಾನದಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ತಂದುಕೊಡು. ನಾವು ಅಗ್ನಿ—ಪೃಥ್ವೀಪೋಷಿತನ ಬಳಿಗೆ ಅಂಗಿರಸರೆಂಬವರ ವಿಧಾನದಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತೇವೆ; ನಾವು ಅಗ್ನಿ—ಪೃಥ್ವೀಪೋಷಿತನನ್ನು—ಅಂಗಿರಸರೆಂಬವರ ವಿಧಾನದಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ತರುವೆವು.
Padapatha (Word Analysis)
पृ॒थि॒व्याः । स॒धस्था॑त् । अ॒ग्निम् । पु॒री॒ष्य॒म् । अङ्गिर॒स्वत् । आ । भ॒र॒ । अ॒ग्निम् । पु॒री॒ष्य॒म् । अङ्गिर॒स्वत् । अच्छ॑ । इ॒मः । अ॒ग्निम् । पु॒री॒ष्य॒म् । अङ्गिर॒स्वत् । भ॒रि॒ष्या॒मः ।
Word by Word
पृथिव्याःfrom/of the earth
पृथिव्याः:
Apādāna
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
सधस्थात्from the seat/abode
सधस्थात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootसधस्थ (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni (fire), as object
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पुरीष्यम्abounding in nourishment/strength (epithet of Agni)
पुरीष्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपुरीष्य (प्रातिपदिक; अग्नेः विशेषण)
अङ्गिरस्वत्Angiras-like; endowed with the Angiras quality
अङ्गिरस्वत्:
Karma
TypeAdjective
Rootअङ्गिरस् + वत् (तद्धितान्त प्रातिपदिक)
आhither, towards (prefixal)
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
भराbring! bear (hither)!
भरा:
—
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पुरीष्यम्nourishing/strength-giving
पुरीष्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपुरीष्य (प्रातिपदिक)
अङ्गिरस्वत्Angiras-like
अङ्गिरस्वत्:
Karma
TypeAdjective
Rootअङ्गिरस् + वत्
अच्छtowards, to
अच्छ:
—
TypeIndeclinable
Rootअच्छ (अव्यय)
इमःthese (we)
इमः:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पुरीष्यम्nourishing/strength-giving
पुरीष्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपुरीष्य (प्रातिपदिक)
अङ्गिरस्वत्Angiras-like
अङ्गिरस्वत्:
Karma
TypeAdjective
Rootअङ्गिरस् + वत्
भरिष्यामःwe shall bring/bear
भरिष्यामः:
—
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
Entities Mentioned
A
Agni (Purīṣya)A
Aṅgirases (seer-lineage motif)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary