Adhyaya 22
Vidyesvara SamhitaAdhyaya 2235 Verses

Śiva-Naivedya-Grāhyatā-Nirṇayaḥ (On the Proper Acceptance and Merit of Śiva’s Consecrated Food-Offering)

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಹಿಂದೆ ಕೇಳಿದ “ಶಿವ-ನೈವೇದ್ಯ ಅಗ್ರಾಹ್ಯ” ಎಂಬ ಮಾತಿನ ಕುರಿತು ನಿಶ್ಚಿತ ನಿರ್ಣಯ ಹಾಗೂ ಬಿಲ್ವ-ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸೂತನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ—ಶುದ್ಧ, ನಿಯಮಶೀಲ, ವ್ರತಸ್ಥನಾದ ಅರ್ಹ ಶಿವಭಕ್ತನು ಶಿವಪ್ರಸಾದರೂಪ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ‘ಅಗ್ರಾಹ್ಯ’ ಭಾವನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಶಿವ-ನೈವೇದ್ಯದ ದರ್ಶನವೇ ಪಾಪನಾಶಕ; ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಭುಜಿಸುವುದು ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಬಹುಗುಣ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ; ಅದರ ಫಲ ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳ ಫಲಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ್ದು ಮೋಕ್ಷೋಪಯೋಗಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಯಾವ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವ-ನೈವೇದ್ಯ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೋ ಆ ಮನೆ ಇತರರನ್ನೂ ಪಾವನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ತಲೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಶಿವಸ್ಮರಣಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತಕ್ಷಣ ಭುಜಿಸಬೇಕು; ವಿಳಂಬವು ಪಾಪಸಂಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೈವೇದ್ಯ ಸ್ವೀಕಾರದಲ್ಲಿ ಹಿಂಜರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಂದಿಸಿ, ದೀಕ್ಷಾವಂತ ಭಕ್ತನಂತಹ ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ ಪ್ರಸಾದ, ಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಮಾರ್ಗದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.

Shlokas

Verse 1

ऋषयः ऊचुः । अग्राह्यं शिवनैवेद्यमिति पूर्वं श्रुतं वचः । ब्रूहि तन्निर्णयं बिल्वमाहात्म्यमपि सन्मुने

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹಿಂದೆ ‘ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಇತರರು ಗ್ರಹಿಸಬಾರದು’ ಎಂಬ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಹೇ ಸನ್ಮುನಿಯೇ, ಅದರ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಹೇಳು; ಬಿಲ್ವದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನೂ ವಿವರಿಸು.

Verse 2

सूत उवाच । शृणुध्वं मुनयः सर्वे सावधानतयाधुना । सर्वं वदामि संप्रीत्या धन्या यूयं शिवव्रताः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಗಳೇ, ಈಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕೇಳಿರಿ. ನಾನು ಹೃದಯಾನಂದದಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳುವೆನು. ನೀವು ಶಿವವ್ರತಧಾರಿಗಳು; ನಿಜಕ್ಕೂ ಧನ್ಯರು.

Verse 3

शिवभक्तः शुचिः शुद्धः सद्व्रतीदृढनिश्चयः । भक्षयेच्छिवनैवेद्यं त्यजेदग्राह्यभावनाम्

ಶಿವಭಕ್ತನು—ಶುಚಿ, ಅಂತರಂಗಶುದ್ಧ, ಸದ್ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ದೃಢನಿಶ್ಚಯಿ—ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ನೈವೇದ್ಯ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ಅದು ಅಗ್ರಾಹ್ಯವೆಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.

Verse 4

दृष्ट्वापि शिवनैवेद्ये यांति पापानि दूरतः । भक्ते तु शिवनैवेद्ये पुण्यान्या यांति कोटिशः

ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ನೋಡಿದರೂ ಪಾಪಗಳು ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ಶಿವ-ನೈವೇದ್ಯ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿದರೆ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಪುಣ್ಯಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 5

अलं यागसहस्रेणाप्यलं यागार्बुदैरपि । भक्षिते शिवनैवेद्ये शिवसायुज्यमाप्नुयात्

ಸಾವಿರ ಯಾಗಗಳೂ ಬೇಕಿಲ್ಲ, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಯಾಗಗಳೂ ಬೇಕಿಲ್ಲ; ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ನೈವೇದ್ಯ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿದರೆ ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯ—ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಏಕತ್ವ—ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 6

यद्गृहे शिवनैवेद्यप्रचारोपि प्रजायते । तद्गृहं पावनं सर्वमन्यपावनकारणम्

ಯಾವ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವನೈವೇದ್ಯದ ಅರ್ಪಣೆಯೂ ಪ್ರಸಾದಪ್ರಚಾರವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೋ, ಆ ಮನೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾವನವಾಗುತ್ತದೆ; ಇತರರನ್ನೂ ಪಾವನಗೊಳಿಸುವ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 7

आगतं शिवनैवेद्यं गृहीत्वा शिरसा मुदा । भक्षणीयं प्रयत्नेन शिवस्मरणपूर्वकम्

ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಭಕ್ತಿಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ (ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿದಂತೆ) ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ನಂತರ ಶಿವಸ್ಮರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಭುಂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 8

आगतं शिवनैवेद्यमन्यदा ग्राह्यमित्यपि । विलंबे पापसंबंधो भवत्येव हि मानवे

ಶಿವನೈವೇದ್ಯವು ಬಂದಿದ್ದರೂ ‘ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದುಕೊಂಡರೂ—ವಿಳಂಬವಾದರೆ ಮಾನವನಿಗೆ ಪಾಪಸಂಬಂಧವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 9

न यस्य शिवनैवेद्यग्रहणेच्छा प्रजायते । स पापिष्ठो गरिष्ठः स्यान्नरकं यात्यपि ध्रुवम्

ಯಾರಲ್ಲಿ ಶಿವನ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಇಚ್ಛೆ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವನು ಮಹಾಪಾಪಿ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ನಿಂದ್ಯನು; ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 10

हृदये चन्द्र कान्ते च स्वर्णरूप्यादिनिर्मिते । शिवदीक्षावता भक्तेनेदं भक्ष्यमितीर्य्यते

ಹೃದಯಾಕಾರದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಚಂದ್ರಕಾಂತ ಮಣಿಯ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲವೆ ಬಂಗಾರ-ಬೆಳ್ಳಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ—ಶಿವದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದ ಭಕ್ತನು ‘ಇದು ಭಕ್ಷ್ಯ (ಪವಿತ್ರ ಅರ್ಪಣೆ)’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಬೇಕು।

Verse 11

शिवदीक्षान्वितो भक्तो महाप्रसादसंज्ञकम् । सर्वेषामपि लिंगानां नैवेद्यं भक्षयेच्छुभम्

ಶಿವದೀಕ್ಷೆಯುಳ್ಳ ಭಕ್ತನು ಎಲ್ಲ ಶಿವಲಿಂಗಗಳ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ‘ಮಹಾಪ್ರಸಾದ’ವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಭಕ್ತಿಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆ ಶುಭ ಅನ್ನವನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು।

Verse 12

अन्यदीक्षायुजां नॄणां शिवभक्तिरतात्मनाम् । शृणुध्वं निर्णयं प्रीत्या शिवनैवेद्यभक्षणे

ಇತರೆ ದೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದವರಾದರೂ, ಮನಸ್ಸು ಶಿವಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿರುವ ಜನರು—ಶಿವನ ನೈವೇದ್ಯ ಭಕ್ಷಣದ ಕುರಿತು ನಿಶ್ಚಿತ ನಿಯಮವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ।

Verse 13

शालग्रामोद्भवे लिंगे रसलिंगे तथा द्विजाः । पाषाणे राजते स्वर्णे सुरसिद्धप्रतिष्ठिते

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ಲಿಂಗವು ಶಾಲಗ್ರಾಮಶಿಲೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದದಾಗಲಿ, ರಸಲಿಂಗವಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಕಲ್ಲು, ಬೆಳ್ಳಿ, ಬಂಗಾರದದಾಗಲಿ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೇವರುಗಳು ಅಥವಾ ಸಿದ್ಧರು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರೆ—ಅದು ಶಿವನ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಪೂಜ್ಯವಾಗಿದೆ.

Verse 14

काश्मीरे स्फाटिके रात्ने ज्योतिर्लिंगेषु सर्वशः । चान्द्रायणसमं प्रोक्तं शंभोर्नैवेद्यभक्षणम्

ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿನ ಸ್ಫಟಿಕ ರತ್ನಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ—ಶಂಭುವಿನ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಭಕ್ಷಿಸುವುದು ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಪುಣ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 15

ब्रह्महापि शुचिर्भूत्वा निर्माल्यं यस्तु धारयेत् । भक्षयित्वा द्रुतं तस्य सर्वपापं प्रणश्यति

ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದವನೂ ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ಶಿವಪೂಜೆಯ ನಿರ್ಮಾಲ್ಯವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಭಕ್ಷಿಸಿದರೆ—ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 16

चंडाधिकारो यत्रास्ति तद्भोक्तव्यं न मानवैः । चंडाधिकारो नो यत्र भोक्तव्यं तच्च भक्तितः

ಎಲ್ಲಿ ಚಂಡಾಧಿಕಾರ (ಕಠೋರ/ಅಶುದ್ಧ ಹಕ್ಕುದಾವೆ) ಇರುತ್ತದೋ, ಅಲ್ಲಿ ಇರುವ ಭೋಗವನ್ನು ಮಾನವರು ಭಕ್ಷಿಸಬಾರದು; ಎಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಚಂಡಾಧಿಕಾರ ಇಲ್ಲವೋ, ಅಲ್ಲಿ ಇರುವ ಶುದ್ಧ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.

Verse 17

बाणलिंगे च लौहे च सिद्धे लिंगे स्वयंभुवि । प्रतिमासु च सर्वासु न चंडोधिकृतो भवेत्

ಬಾಣಲಿಂಗ, ಕಬ್ಬಿಣದ ಲಿಂಗ, ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ, ಸ್ವಯಂಭೂ ಲಿಂಗ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ—ಚಂಡ (ಕಠೋರ/ಹಿಂಸಕ) ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಧಿಕಾರಿ/ಪರಿವೀಕ್ಷಕರಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ನೇಮಿಸಬಾರದು.

Verse 18

स्नापयित्वा विधानेन यो लिंगस्नापनोदकम् । त्रिःपिबेत्त्रिविधं पापं तस्येहाशु विनश्यति

ವಿಧಾನಾನುಸಾರ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ನಾಪಿಸಿ, ಆ ಲಿಂಗಸ್ನಾಪನೋದಕವನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಕುಡಿಯುವವನ ತ್ರಿವಿಧ ಪಾಪವು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಶೀಘ್ರ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 19

अग्राह्यं शिवनैवेद्यं पत्रं पुष्पं फलं जलम् । शालग्रामशिलासंगात्सर्वं याति पवित्रिताम्

ಶಿವನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅಗ್ರಾಹ್ಯವೆಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಪತ್ರ, ಪುಷ್ಪ, ಫಲ, ಜಲವೂ ಶಾಲಗ್ರಾಮಶಿಲೆಯ ಸಂಗದಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಪವಿತ್ರವಾಗಿ ಪೂಜಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 20

लिंगोपरि च यद्द्रव्यं तदग्राह्यं मुनीश्वराः । सुपवित्रं च तज्ज्ञेयं यल्लिंगस्पर्शबाह्यतः

ಓ ಮುನೀಶ್ವರರೇ, ಲಿಂಗದ ಮೇಲೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಅದು ಪರಮ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ; ಲಿಂಗಸ್ಪರ್ಶವಾದ ನಂತರ ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಪರ್ಶ–ಅಶೌಚ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಅತೀತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 21

नैवेद्यनिर्णयः प्रोक्तं इत्थं वो मुनिसत्तमाः । शृणुध्वं बिल्वमाहात्म्यं सावधानतयाऽदरात्

ಓ ಮುನಿಸತ್ತಮರೇ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನೈವೇದ್ಯದ ನಿಯಮವನ್ನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಲೂ ಶಿವಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಬಿಲ್ವದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.

Verse 22

महादेवस्वरूपोयं बिल्वो देवैरपि स्तुतिः । यथाकथंचिदेतस्य महिमा ज्ञायते कथम्

ಈ ಬಿಲ್ವ ವೃಕ್ಷವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಹಾದೇವನ ಸ್ವರೂಪವೇ; ದೇವತೆಗಳೂ ಇದನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೋ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಮಹಿಮೆ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ತಿಳಿದರೂ, ಇದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈಭವವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯ?

Verse 23

पुण्यतीर्थानि यावंति लोकेषु प्रथितान्यपि । तानि सर्वाणि तीर्थानिबिल्वमूलेव संति हि

ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಎಷ್ಟೇ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥಗಳಿದ್ದರೂ, ಆ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಬಿಲ್ವವೃಕ್ಷದ ಬೇರುದಲ್ಲೇ ಇವೆ।

Verse 24

बिल्वमूले महादेवं लिंगरूपिणमव्ययम् । यः पूजयति पुण्यात्मा स शिवं प्राप्नुयाद्ध्रुवम्

ಬಿಲ್ವಮೂಲದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯ ಲಿಂಗರೂಪಿಯಾದ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಯಾರು ಪುಣ್ಯಾತ್ಮನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶಿವನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 25

बिल्वमूले जलैर्यस्तु मूर्द्धानमभिषिंचति । स सर्वतीर्थस्नातः स्यात्स एव भुवि पावनः

ಬಿಲ್ವಮೂಲದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಿಂದ ತನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವನು, ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನೇ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪಾವನನು।

Verse 26

एतस्य बिल्वमूलस्याथालवालमनुत्तमम् । जलाकुलं महादेवो दृष्ट्वा तुष्टोभवत्यलम्

ಈ ಬಿಲ್ವವೃಕ್ಷದ ಬೇರುಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಜಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆಲವಾಲವನ್ನು ನೋಡಿ ಮಹಾದೇವನು ಅತಿಶಯ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 27

पूजयेद्बिल्वमूलं यो गंधपुष्पादिभिर्नरः । शिवलोकमवाप्नोति संततिर्वर्द्धते सुखम्

ಗಂಧ, ಪುಷ್ಪ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಬಿಲ್ವವೃಕ್ಷದ ಬೇರುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನು ಶಿವಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಸಂತಾನವೂ ಸುಖವೂ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 28

बिल्वमूले दीपमालां यः कल्पयति सादरम् । स तत्त्वज्ञानसंपन्नो महेशांतर्गतो भवेत्

ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಬಿಲ್ವಮೂಲದಲ್ಲಿ ದೀಪಮಾಲೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವವನು ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನನಾಗಿ ಮಹೇಶನಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 29

बिल्वशाखां समादाय हस्तेन नवपल्लवम् । गृहीत्वा पूजयेद्बिल्वं स च पापैः प्रमुच्यते

ಕೈಯಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಹೊಸ ಪಲ್ಲವಗಳಿರುವ ಬಿಲ್ವಶಾಖೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಆ ಬಿಲ್ವಾರ್ಪಣದಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಭಕ್ತನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 30

बिल्वमूले शिवरतं भोजयेद्यस्तु भक्तितः । एकं वा कोटिगुणितं तस्य पुण्यं प्रजायते

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬಿಲ್ವವೃಕ್ಷದ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಶಿವನಿಷ್ಠ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿದವನು—ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರವಾದರೂ—ಕೋಟಿಗುಣ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 31

बिल्वमूले क्षीरमुक्तमन्नमाज्येन संयुतम् । यो दद्याच्छिवभक्ताय स दरिद्रो न जायते

ಬಿಲ್ವವೃಕ್ಷದ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಹಾಲಿಲ್ಲದೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಶಿವಭಕ್ತನಿಗೆ ನೀಡುವವನು ಎಂದಿಗೂ ದರಿದ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 32

सांगोपांगमिति प्रोक्तं शिवलिंगप्रपूजनम् । प्रवृत्तानां निवृत्तानां भेदतो द्विविधं द्विजाः

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ಶಿವಲಿಂಗದ ಪೂಜೆ ‘ಸಾಂಗೋಪಾಂಗ’ ಅಂದರೆ ಎಲ್ಲ ಅಂಗ‑ಉಪಾಂಗಗಳೊಡನೆ ಸಂಪೂರ್ಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಭೇದದಿಂದ ಅದು ಎರಡು ವಿಧ—ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗಸ್ಥರಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗಸ್ಥರಿಗೆ।

Verse 34

प्रवृत्तानां पीठपूजां सर्वपूजां समाचरेत् । अभिषेकान्ते नैवेद्यं शाल्यन्नेन समाचरेत् । पूजान्ते स्थापयेल्लिंगं पुटे शुद्धे पृथग्गृहे

ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗಸ್ಥರಿಗಾಗಿ ಪೀಠಪೂಜೆಯನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೂಜೆಯನ್ನೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಅಭಿಷೇಕಾಂತದಲ್ಲಿ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಅಕ್ಕಿ ಅನ್ನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಪೂಜಾಂತದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಪుటದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 35

करपूजानिवृत्तानां स्वभोज्यं तु निवेदयेत् । निवृत्तानां परं सूक्ष्मं लिंगमेव विशिष्यते

ಕರಪೂಜೆ (ಬಾಹ್ಯ ಪೂಜೆ) ಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದವರು ತಮ್ಮದೇ ಭೋಜ್ಯವನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ನಿವೃತ್ತ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪರಮ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತತ್ತ್ವರূপವಾಗಿ ಲಿಂಗವೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ.

Verse 36

विभूत्यभ्यर्चनं कुर्याद्विभूतिं च निवेदयेत् । पूजां कृत्वा तथा लिंगं शिरसाधारयेत्सदा

ವಿಭೂತಿಯಿಂದ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದೇ ವಿಭೂತಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸದಾ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಬೇಕು—ಅಂದರೆ ಪರಮವೆಂದು ಗೌರವಿಸಿ ಭಕ್ತಿಚೇತನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Frequently Asked Questions

It overturns the claim that Śiva-naivedya is inherently “agrāhya” by asserting that a qualified Śiva-bhakta should accept and consume it; the chapter argues from soteriological outcomes—pāpa-kṣaya by mere sight, puṇya multiplication by devoted consumption, and even Śiva-sāyujya as the stated result.

Śiva-naivedya functions as a sacramental medium: contact (darśana), reception (śirasā gṛhītvā), and consumption (bhakṣaṇa) are treated as progressively intensifying modes of participation in Śiva’s grace, with Śiva-smaraṇa as the inner rite that converts food-offering into liberation-oriented praxis.

Rather than a named iconographic form, the chapter highlights Śiva as the giver of prasāda and the category of the “śivadīkṣā-vat bhakta” (initiated/authorized devotee) as the paradigmatic recipient, indicating that devotional status and purity govern the proper handling of Śiva’s consecrated offering.