
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ವ್ಯಾಸಪ್ರಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ಪಾರ್ಥಿವ-ಮಾಹೇಶ-ಲಿಂಗದ ಪರಮ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಪುನಃ ಹೇಳುವಂತೆ ಸೂತನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸೂತನು ಭಕ್ತಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ ಲಿಂಗಗಳ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥಿವ ಲಿಂಗವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮ, ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು), ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು ಪಾರ್ಥಿವ ಲಿಂಗಪೂಜೆಯಿಂದ ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದರು ಎಂಬ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ; ದೇವರು, ಅಸುರ, ಮನುಷ್ಯ, ಗಂಧರ್ವ, ನಾಗ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸ—ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಇದರ ಫಲಪ್ರದತೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಯುಗಾನುಸಾರ ದ್ರವ್ಯನಿಯಮ: ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ರತ್ನಲಿಂಗ, ತ್ರೇತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣ, ದ್ವಾಪರದಲ್ಲಿ ಪಾರದ, ಕಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು/ಭೂಮಿ—ಆದ್ದರಿಂದ ಕಲಿಯುಗಕ್ಕೆ ಪಾರ್ಥಿವ ಲಿಂಗವೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾಧ್ಯಮ ಎಂದು ಸ್ಥಾಪನೆ. ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥಿವೀ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ನೀಡಿ, ಏಕಾಂತಾರಾಧನೆ ಮಹತ್ತಪಸ್ಸಿನಂತೆ ಫಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಮಾನಗಳಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ದೃಢಪಡುತ್ತದೆ—ದೇವರಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರ, ನದಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯಂತೆ, ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥಿವ ಲಿಂಗವೇ ಪ್ರಧಾನ।
Verse 1
ऋषय ऊचुः । सूत सूत चिरंजीव धन्यस्त्वं शिवभक्तिमान् । सम्यगुक्तस्त्वया लिंगमहिमा सत्फलप्रदः
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸೂತ, ಹೇ ಸೂತ! ನೀನು ಚಿರಂಜೀವಿಯಾಗಿರು. ಶಿವಭಕ್ತನಾದ ನೀನು ಧನ್ಯನು. ಲಿಂಗಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನೀನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದೀ; ಅದು ಸತ್ಪಲಪ್ರದವಾಗಿದೆ।
Verse 2
यत्र पार्थिवमाहेशलिंगस्य महिमाधुना । सर्वोत्कृष्टश्च कथितो व्यासतो ब्रूहि तं पुनः
ಯಾವ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥಿವ ಮಾಹೇಶಲಿಂಗದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಈಗ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಅದನ್ನೇ ನಮಗೆ ಮತ್ತೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು।
Verse 3
सूत उवाच । शृणुध्वमृषयः सर्वे सद्भक्त्या हरतो खिलाः । शिवपार्थिवलिंगस्य महिमा प्रोच्यते मया
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಋಷಿಗಳೇ, ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಸದ್ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳಿರಿ, ಎಲ್ಲ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿರಿ. ಈಗ ನಾನು ಶಿವನ ಪಾರ್ಥಿವ ಲಿಂಗದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 4
उक्तेष्वेतेषु लिंगेषु पार्थिवं लिंगमुत्तमम् । तस्य पूजनतो विप्रा बहवः सिद्धिमागताः
ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಪಾರ್ಥಿವ ಲಿಂಗವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಅದರ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಅನೇಕರು ಸಿದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
Verse 5
हरिर्ब्रह्मा च ऋषयः सप्रजापतयस्तथा । संपूज्य पार्थिवं लिंगं प्रापुःसर्वेप्सितं द्विजाः
ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು), ಬ್ರಹ್ಮ, ಋಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳೂ—ಪಾರ್ಥಿವ ಲಿಂಗವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂಪೂಜಿಸಿ, ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಎಲ್ಲರೂ ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.
Verse 6
देवासुरमनुष्याश्च गंधर्वोरगराक्षसाः । अन्येपि बहवस्तं संपूज्य सिद्धिं गताः परम्
ದೇವರು, ಅಸುರರು, ಮಾನವರು; ಗಂಧರ್ವರು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು—ಮತ್ತೂ ಅನೇಕರು—ಅವನನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂಪೂಜಿಸಿ ಪರಮ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.
Verse 7
कृते रत्नमयं लिंगं त्रेतायां हेमसंभवम् । द्वापरे पारदं श्रेष्ठं पार्थिवं तु कलौ युगे
ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ರತ್ನಮಯ ಲಿಂಗ, ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಹೇಮನಿರ್ಮಿತ; ದ್ವಾಪರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಾರದ ಲಿಂಗ, ಮತ್ತು ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥಿವ (ಮಣ್ಣಿನ) ಲಿಂಗ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 8
अष्टमूर्तिषु सर्वासु मूर्तिर्वै पार्थिवी वरा । अनन्यपूजिता विप्रास्तपस्तस्मान्महत्फलम्
ಎಂಟು ಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪಾರ್ಥಿವೀ ಮೂರ್ತಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಅದನ್ನು ಅನನ್ಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಆ ವ್ರತವು ಮಹಾಫಲಪ್ರದ ತಪಸ್ಸಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 9
यथा सर्वेषु देवेषु ज्येष्ठः श्रेष्ठो महेश्वरः । एवं सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्टमुच्यते
ಎಲ್ಲ ದೇವರಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಮಹೇಶ್ವರನಾಗಿರುವಂತೆ, ಎಲ್ಲ ಲಿಂಗಾರಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥಿವ (ಮಣ್ಣಿನ) ಲಿಂಗವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।
Verse 10
यथा नदीषु सर्वासु ज्येष्ठा श्रेष्ठा सुरापगा । तथा सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्ठमुच्यते
ಎಲ್ಲ ನದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸುರಾಪಗಾ—ದಿವ್ಯ ಗಂಗಾ—ಜ್ಯೇಷ್ಠವೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವೂ ಎಂದು ಮಾನ್ಯವಾದಂತೆ, ಎಲ್ಲ ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪಾರ್ಥಿವ (ಮಣ್ಣಿನ) ಲಿಂಗವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 11
यथा सर्वेषु मंत्रेषु प्रणवो हि महान्स्मृतः । तथेदं पार्थिवं श्रेष्ठमाराध्यं पूज्यमेव हि
ಎಲ್ಲ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಣವ (ಓಂ) ಮಹಾನ್ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವಂತೆ, ಈ ಪಾರ್ಥಿವ ಲಿಂಗವೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ—ನಿಜಕ್ಕೂ ಆರಾಧ್ಯವೂ ಪೂಜ್ಯವೂ ಆಗಿದೆ।
Verse 12
यथा सर्वेषु वर्णेषु ब्राह्मणःश्रेष्ठ उच्यते । तथा सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्ठमुच्यते
ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವಂತೆ, ಎಲ್ಲ ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪಾರ್ಥಿವ ಲಿಂಗವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 13
यथा पुरीषु सर्वासु काशीश्रेष्ठतमा स्मृता । तथा सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्ठमुच्यते
ಎಲ್ಲಾ ಪವಿತ್ರ ಪುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಶಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತಮವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವಂತೆ, ಎಲ್ಲಾ ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥಿವ (ಮಣ್ಣಿನ) ಶಿವಲಿಂಗವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।
Verse 14
यथा व्रतेषु सर्वेषु शिवरात्रिव्रतं परम् । तथा सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्थमुच्यते
ಎಲ್ಲಾ ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವರಾತ್ರಿ ವ್ರತವು ಪರಮವಾದಂತೆ, ಎಲ್ಲಾ ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥಿವ (ಮಣ್ಣಿನ) ಶಿವಲಿಂಗವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।
Verse 15
यथा देवीषु सर्वासु शैवीशक्तिः परास्मृता । तथा सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्ठमुच्यते
ಎಲ್ಲಾ ದೇವಿಯರೊಳಗೆ ಶೈವೀ ಶಕ್ತಿ ಪರಮವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವಂತೆ, ಎಲ್ಲಾ ಲಿಂಗಗಳೊಳಗೆ ಪಾರ್ಥಿವ (ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ) ಲಿಂಗವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Verse 16
प्रकृत्यपार्थिवं लिंगं योन्यदेवं प्रपूजयेत् । वृथा भवति सा पूजा स्नानदानादिकं वृथा
ಸ್ವಭಾವತಃ ಪಾರ್ಥಿವ (ಮಣ್ಣಿನ) ಲಿಂಗವಲ್ಲದದ್ದನ್ನು, ಅಥವಾ ದೈವಿಕವಲ್ಲದ ಯೋನಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಆ ಪೂಜೆ ಫಲರಹಿತವಾಗುತ್ತದೆ; ಸ್ನಾನ‑ದಾನಾದಿ ಕರ್ಮಗಳೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತವೆ।
Verse 17
पार्थिवाराधनं पुण्यं धन्यमायुर्विवर्धनम् । तुष्टिदं पुष्टिदंश्रीदं कार्यं साधकसत्तमैः
ಪಾರ್ಥಿವ ಲಿಂಗಾರಾಧನೆ ಪುಣ್ಯಕರವೂ ಧನ್ಯವೂ ಆಗಿ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ತೃಪ್ತಿ, ಪುಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ—ಆದುದರಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಧಕರು ಇದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 18
यथा लब्धोपचारैश्च भक्त्या श्रद्धासमन्वितः । पूजयेत्पार्थिवं लिंगं सर्वकामार्थसिद्धिदम्
ಲಭ್ಯವಾದ ಉಪಚಾರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಶಿವನ ಪಾರ್ಥಿವ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಅದು ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಕಾಮನೆಗಳೂ ಗುರಿಗಳೂ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುವಂತೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 19
इति श्रीशिवमहापुराणे विद्येश्वरसंहितायां साध्यसाधनखंडे पार्थिवशिवलिंगपूजनमाहात्म्यवर्णनं नामैकोनविंशोऽध्यायः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ವಿದ್ಯೇಶ್ವರಸಂಹಿತೆಯ ಸಾಧ್ಯಸಾಧನಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಪಾರ್ಥಿವ ಶಿವಲಿಂಗಪೂಜೆಯ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನೆ’ ಎಂಬ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।
Verse 20
त्रिसंध्यं योर्चयंल्लिंगं कृत्वा बिल्वेन पार्थिवम् । दशैकादशकंयावत्तस्य पुण्यफलं शृणु
ಯಾರು ಪ್ರತಿದಿನ ತ್ರಿಸಂಧ್ಯಾಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥಿವ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಬಿಲ್ವಪತ್ರಗಳಿಂದ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಿ, ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಹತ್ತು ಅಥವಾ ಹನ್ನೊಂದು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೋ—ಅವರ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ಕೇಳು।
Verse 21
अनेनैव स्वदेहेन रुद्र लोके महीयते । पापहं सर्वमर्त्यानां दर्शनात्स्पर्शनादपि
ಈದೇ ದೇಹದಿಂದಲೇ ಅವನು ರುದ್ರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಎಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯರ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಕೇವಲ ದರ್ಶನದಿಂದಲೂ ಸ್ಪರ್ಶನದಿಂದಲೂ ಸಹ।
Verse 22
जीवन्मुक्तः स वैज्ञानी शिव एव न संशयः । तस्य दर्शनमात्रेण भुक्तिर्मुक्तिश्च जायते
ಜೀವನ್ಮುಕ್ತನಾದ ಆ ಜ್ಞಾನಿ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಶಿವನೇ. ಅವನ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದ ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿ ಎರಡೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ।
Verse 23
शिवं यः पूजयेन्नित्यं कृत्वा लिंगं तु पार्थिवम् । यावज्जीवनपर्यंतं स याति शिवमन्दिरम्
ಪಾರ್ಥಿವ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ನಿತ್ಯ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವವನು ಶಿವಮಂದಿರ, ಅಂದರೆ ಶಿವಧಾಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 24
मृडेनाप्रमितान्वर्षाञ्छिवलोकेहि तिष्ठति । सकामः पुनरागत्य राजेन्द्रो भारते भवेत्
ಮೃಡ (ಶಿವ)ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅವನು ಅಪರಿಮಿತ ವರ್ಷಗಳು ಶಿವಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇನ್ನೂ ಕಾಮನೆ ಇದ್ದರೆ ಪುನಃ ಬಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಜೇಂದ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 25
निष्कामः पूजयेन्नित्यं पार्थिवंलिंगमुत्तमम् । शिवलोके सदा तिष्ठेत्ततः सायुज्यमाप्नुयात्
ನಿಷ್ಕಾಮ ಭಕ್ತನು ನಿತ್ಯವೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಾರ್ಥಿವ (ಮಣ್ಣಿನ) ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಅವನು ಸದಾ ಶಿವಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ, ನಂತರ ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 26
पार्थिवं शिवलिंगं च विप्रो यदि न पूजयेत् । स याति नरकं घोरं शूलप्रोतं सुदारुणम्
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಪಾರ್ಥಿವ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಘೋರ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ—ಅತಿದಾರುಣವಾಗಿ ತ್ರಿಶೂಲದಲ್ಲಿ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವನಾಗಿ।
Verse 27
यथाकथंचिद्विधिना रम्यं लिंगं प्रकारयेत् । पंचसूत्रविधानां च पार्थिवेन विचारयेत्
ಯಾವ ರೀತಿಯಿಂದ ಸಾಧ್ಯವೋ ಆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸುಂದರ ಲಿಂಗವನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ಪಾರ್ಥಿವ ಲಿಂಗದೊಂದಿಗೆ ಪಂಚಸೂತ್ರ-ವಿಧಾನವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು।
Verse 28
अखण्डं तद्धि कर्तव्यं न विखण्डं प्रकारयेत् । द्विखण्डं तु प्रकुर्वाणो नैव पूजाफलं लभेत्
ಆ (ಪವಿತ್ರ ಅರ್ಪಣೆ/ವಸ್ತು) ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅಖಂಡವಾಗಿರಬೇಕು; ತುಂಡುಮಾಡಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಾರದು; ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡುವವನು ಪೂಜಾಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 29
रत्नजं हेमजं लिंगं पारदं स्फाटिकं तथा । पार्थिवं पुष्परागोत्थमखंडं तु प्रकारयेत्
ರತ್ನದಿಂದ, ಚಿನ್ನದಿಂದ, ಪಾರದದಿಂದ ಹಾಗೂ ಸ್ಫಟಿಕದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಶಿವಲಿಂಗ; ಹಾಗೆಯೇ ಮಣ್ಣಿನದು, ಪುಷ್ಪರಾಗ (ಟೋಪಾಜ್)ದಿಂದ ರೂಪಿಸಿದದು ಮತ್ತು ಅಖಂಡ (ಅವಿಭಕ್ತ) ಲಿಂಗ—ಇವುಗಳನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಬೇಕು.
Verse 30
अखंडं तु चरं लिंगं द्विखंडमचरं स्मृतम् । खंडाखंडविचारोयं सचराचरयोः स्मृतः
ಚರ (ಜಂಗಮ) ಲಿಂಗವನ್ನು ‘ಅಖಂಡ’ ಎಂದು, ಅಚರ (ಸ್ಥಾವರ) ಲಿಂಗವನ್ನು ‘ದ್ವಿಖಂಡ’ ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಖಂಡ–ಅಖಂಡ ವಿಚಾರವು ಚರ–ಅಚರ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 31
वेदिका तु महाविद्या लिंगं देवो महेश्वरः । अतो हि स्थावरे लिंगे स्मृता श्रेष्ठादिखंडिता
ವೇದಿಕಾ ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಹಾವಿದ್ಯೆ; ಲಿಂಗವೇ ಸ್ವತಃ ದೇವ ಮಹೇಶ್ವರ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ಥಾವರ (ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ) ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರೇಷ್ಠ’ ಮೊದಲಾದ ಹಂತಗಳಂತೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 32
द्विखंडं स्थावरं लिंगं कर्तव्यं हि विधानतः । अखंडं जंगमं प्रोक्तंश् ऐवसिद्धान्तवेदिभिः
ವಿಧಾನದಂತೆ ಸ್ಥಾವರ ಲಿಂಗವನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಆದರೆ ಜಂಗಮ ಲಿಂಗವನ್ನು ಅಖಂಡ (ಒಂದೇ, ಅವಿಭಕ್ತ) ಎಂದು ಶೈವಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.
Verse 33
द्विखंडं तु चरां लिंगं कुर्वन्त्यज्ञानमोहिताः । नैव सिद्धान्तवेत्तारो मुनयः शास्त्रकोविदाः
ಅಜ್ಞಾನಮೋಹಿತರಾದ ಕೆಲವರು ಚರಲಿಂಗವನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಸಿದ್ಧಾಂತವೇತ್ತರಾದ, ಶಾಸ್ತ್ರಕೋವಿದರಾದ ಮುನಿಗಳು ಅಂಥ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 34
अखंडं स्थावरं लिंगं द्विखंडं चरमेव च । येकुर्वन्तिनरामूढानपूजाफलभागिनः
ಸ್ಥಾವರ ಲಿಂಗವು ಅಖಂಡವಾಗಿಯೂ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿಯೂ ಇರಬೇಕು; ಚರ ಲಿಂಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾಡುವ ಮೂಢರು ಪೂಜಾಫಲಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾಗರು.
Verse 35
तस्माच्छास्त्रोक्तविधिना अखंडं चरसंज्ञकम् । द्विखंडं स्थावरं लिंगं कर्तव्यं परया मुदा
ಆದ್ದರಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಂತೆ ‘ಚರ’ ಎಂಬ ಲಿಂಗವನ್ನು ಅಖಂಡವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು; ‘ಸ್ಥಾವರ’ ಲಿಂಗವನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಪರಮ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆನಂದದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು.
Verse 36
अखंडे तु चरे पूजा सम्पूर्णफलदायिनी । द्विखंडे तु चरे पूजामहाहानिप्रदा स्मृता
ಅಖಂಡವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಪೂಜೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ವಿಭಜಿತವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಪೂಜೆ ಮಹಾಹಾನಿಕರವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 37
अखंडे स्थावरे पूजा न कामफलदायिनी । प्रत्यवायकरी नित्यमित्युक्तं शास्त्रवेदिभिः
ಶಾಸ್ತ್ರವೇದಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಅಖಂಡ ಸ್ಥಾವರ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಪೂಜೆ ಇಷ್ಟಫಲ ನೀಡದು; ಅದು ನಿತ್ಯವೂ ಪ್ರತ್ಯವಾಯ (ವಿಧಿದೋಷ)ಕಾರಿಣಿಯಾಗುತ್ತದೆ।
A theological argument of comparative excellence is presented: Sūta, responding to the sages, asserts that among liṅga types the pārthiva liṅga is supreme, supporting the claim by exemplary precedent (Brahmā, Viṣṇu, ṛṣis, Prajāpatis) and by analogical ranking (Śiva among devas; Gaṅgā among rivers).
The chapter’s rahasya is the alignment of material form with cosmic time: earth (pārthiva) becomes the Kali-yuga-appropriate medium, implying that accessibility and immediacy of ritual contact are themselves theological principles; the liṅga here signifies a universally available locus for siddhi when worship is exclusive and devotionally grounded.
Śiva is highlighted primarily as Maheśvara/Viśveśvara accessed through the pārthiva-liṅga; within the aṣṭamūrti framework the pārthivī mūrti is singled out as superior. Gaurī is not foregrounded in the sampled verses for this chapter.