पञ्चकृत्यलक्षणनिर्णयः (Definition of Śiva’s Five Cosmic Acts—Pañcakṛtya)

Verse 1

ब्रह्मविष्णू ऊचतुः । सर्गादिपंचकृत्यस्य लक्षणं ब्रूहि नौ प्रभो । शिव उवाच । मत्कृत्यबोधनं गुह्यं कृपया प्रब्रवीमि वाम्

ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು—“ಪ್ರಭೋ! ಸೃಷ್ಟಿ ಮೊದಲಾದ ಪಂಚಕೃತ್ಯಗಳ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನಮಗೆ ಹೇಳಿರಿ.” ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—“ಕರುಣೆಯಿಂದ, ನನ್ನ ದಿವ್ಯ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಈ ಗುಹ್ಯ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ನಿಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.”

Verse 2

सृष्टिः स्थितिश्च संहारस्तिरोभावोऽप्यनुग्रहः । पंचैव मे जगत्कृत्यं नित्यसिद्धमजाच्युतौ

ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಸಂಹಾರ, ತಿರೋಭಾವ (ಆವರಣ) ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹ—ಇವೆಯೇ ಜಗತ್ತಿನ ಕುರಿತು ನನ್ನ ಐದು ಕೃತ್ಯಗಳು; ನಾನು ಅಜನು, ಅಚ್ಯುತನು; ಇವು ನಿತ್ಯಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.

Verse 3

सर्गः संसारसंरंभस्तत्प्रतिष्ठा स्थितिर्मता । संहारो मर्दनं तस्य तिरोभावस्तदुत्क्रमः

ಸರ್ಗವೆಂದರೆ ಸಂಸಾರದ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವ; ಅದರ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯೇ ಸ್ಥಿತಿ (ಪಾಲನೆ) ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಂಹಾರವೆಂದರೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಮರ್ಧನ/ಸಂಕೋಚ, ತಿರೋಭಾವವೆಂದರೆ ಅದರ ಆವರಣ—ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಅಂತರಧಾನ.

Verse 4

तन्मोक्षोऽनुग्रहस्तन्मे कृत्यमेवं हि पंचकम् । कृत्यमेतद्वहत्यन्यस्तूष्णीं गोपुरबिंबवत्

ಅದೇ (ಅಂತಿಮ) ಕಾರ್ಯ ಮೋಕ್ಷ—ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹ. ಹೀಗೆ ಇದು ನನ್ನ ಪಂಚಕೃತ್ಯವೇ. ಇನ್ನೊಂದು ಶಕ್ತಿ ಗೋಪುರದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಂತೆ ಮೌನವಾಗಿ ಕೇವಲ ಅದನ್ನು ಹೊರುತ್ತದೆ; ತಾನೇ ಕರ್ತೃ ಅಲ್ಲ.

Verse 5

सर्गादि यच्चतुष्कृत्यं संसारपरिजृंभणम् । पंचमं मुक्तिहेतुर्वै नित्यं मयि च सुस्थिरम्

ಸೃಷ್ಟಿ ಮೊದಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಅವುಗಳಿಂದ ಸಂಸಾರದ ವಿಸ್ತಾರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಐದನೆಯದು ನಿಜವಾಗಿ ಮುಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣ—ನನ್ನಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯವೂ ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವುದು.

Verse 6

तदिदं पंचभूतेषु दृश्यते मामकैर्जनैः । सृष्टिर्भूमौ स्थितिस्तोये संहारः पावके तथा

ಈ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ನನ್ನ ಭಕ್ತರು ಪಂಚಮಹಾಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ—ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿ (ಪಾಲನೆ), ಹಾಗೆಯೇ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಹಾರ.

Verse 7

तिरोभावोऽनिले तद्वदनुग्रह इहाम्बरे । सृज्यते धरया सर्वमद्भिः सर्वं प्रवर्द्धते

ವಾಯು ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ತಿರೋಭಾವಶಕ್ತಿ (ಆವರಣ) ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಆಕಾಶ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಅನುಗ್ರಹಶಕ್ತಿ (ಕೃಪೆ) ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಸೃಜ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ನೀರಿನಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಪೋಷಿತವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 8

अर्द्यते तेजसा सर्वं वायुना चापनीयते । व्योम्नानुगृह्यते सर्वं ज्ञेयमेवं हि सूरिभिः

ಅಗ್ನಿಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ತಾಪಗೊಂಡು ಪರಿಪಕ್ವವಾಗುತ್ತದೆ; ವಾಯುವಿನಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಹರಿದು ಚಲಿಸುತ್ತದೆ; ವ್ಯೋಮವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿ ಧರಿಸುತ್ತದೆ—ಇಂತೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 9

पंचकृत्यमिदं वोढुं ममास्ति मुखपंचकम् । चतुर्दिक्षु चतुर्वक्त्रं तन्मध्ये पंचमं मुखम्

ಈ ಪಂಚಕೃತ್ಯವನ್ನು ವಹಿಸಲು ನನಗೆ ಐದು ಮುಖಗಳಿವೆ. ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳು ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳತ್ತ, ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಐದನೆಯ ಮುಖವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 10

इति श्रीशिवमहापुराणे विद्येश्वरसंहितायां दशमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ವಿದ್ಯೇಶ್ವರಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ದಶಮ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.

Verse 11

तथा रुद्र महेशाभ्यामन्यत्कृत्यद्वयं परम् । अनुग्रहाख्यं केनापि लब्धुं नैव हि शक्यते

ಹಾಗೆಯೇ ರುದ್ರ ಮತ್ತು ಮಹೇಶರ ಹೊರತು ‘ಅನುಗ್ರಹ’ವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆ ಪರಮ ದ್ವಿವಿಧ ದೈವಿಕ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಯಾರೂ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

Verse 12

तत्सर्वं पौर्विकं कर्म युवाभ्यां कालविस्मृतम् । न तद्रुद्र महेशाभ्यां विस्मृतं कर्म तादृशम्

ಆ ಎಲ್ಲಾ ಪೌರ್ವಿಕ ಕರ್ಮಗಳು ನಿಮಿಬ್ಬರಿಗೆ ಕಾಲದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮರೆತುಹೋಗಿವೆ; ಆದರೆ ರುದ್ರ ಮತ್ತು ಮಹೇಶರಿಗೆ ಅಂತಹ ಕರ್ಮ ಯಾವುದೂ ಎಂದಿಗೂ ಮರೆತುದಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 13

रूपे वेशे च कृत्ये च वाहने चासने तथा । आयुधादौ च मत्साम्यमस्माभिस्तत्कृते कृतम्

ರೂಪದಲ್ಲಿ, ವೇಷದಲ್ಲಿ, ಕೃತ್ಯದಲ್ಲಿ, ವಾಹನದಲ್ಲೂ ಆಸನದಲ್ಲೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಆಯುಧಾದಿಗಳಲ್ಲೂ—ಅವನ ನಿಮಿತ್ತವಾಗಿ ನಮ್ಮಿಂದ ನನ್ನಂತೆಯೇ ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 14

मद्ध्यानविरहाद्वत्सौ मौढ्यं वामेवमागतम् । मज्ज्ञाने सति नैवं स्यान्मानं रूपे महेशवत्

ಓ ವತ್ಸಗಳೇ, ನನ್ನ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ದೂರವಾದುದರಿಂದಲೇ ನಿಮಗೆ ಈ ಮೋಹ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ಯಥಾರ್ಥ ಜ್ಞಾನ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ, ರೂಪದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇಂತಹ ಅಹಂಕಾರ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ—ತಾನೇ ಮಹೇಶ್ವರನೆಂಬಂತೆ.

Verse 15

तस्मान्मज्ज्ञानसिद्ध्यर्थं मंत्रमओंकारनामकम् । इतः परं प्रजपतं मामकं मानभंजनम्

ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಜ್ಞಾನಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಇನ್ನುಮುಂದೆ ‘ಓಂಕಾರ’ ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು—ನನ್ನದೇ ಮಂತ್ರವನ್ನು—ಜಪಿಸಿರಿ; ಅದು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಭಂಗಗೊಳಿಸುವುದು.

Verse 16

उपादिशं निजं मंत्रमओंकारमुरुमंगलम् । ओंकारो मन्मुखाज्जज्ञे प्रथमं मत्प्रबोधकः

ನಾನು ಅವನಿಗೆ ನನ್ನದೇ ಮಂತ್ರವಾದ—ಪರಮ ಮಂಗಳಕರ ಓಂಕಾರವನ್ನು—ಉಪದೇಶಿಸಿದೆನು. ಆ ಓಂಕಾರವು ನನ್ನ ಮುಖದಿಂದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿ, ನನ್ನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಆದ್ಯ ಪ್ರಬೋಧಕವಾಯಿತು.

Verse 17

वाचकोऽयमहं वाच्यो मंत्रोऽयं हि मदात्मकः । तदनुस्मरणं नित्यं ममानुस्मरणं भवेत्

ಜಪಿಸುವವನು ನಾನೇ, ಜಪ್ಯನೂ (ವಾಚ್ಯನೂ) ನಾನೇ; ಈ ಮಂತ್ರವು ನಿಜಕ್ಕೂ ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪವೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದರ ನಿತ್ಯ ಸ್ಮರಣೆ ಎಂದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ನನ್ನ ಸ್ಮರಣೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ.

Verse 18

अकार उत्तरात्पूर्वमुकारः पश्चिमाननात् । मकारो दक्षिणमुखाद्बिंदुः प्राण्मुखतस्तथा

‘ಅ’ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ‘ಉ’ ಅನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮಮುಖದಿಂದ; ‘ಮ’ ಅನ್ನು ದಕ್ಷಿಣಮುಖದಿಂದ; ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಂದು (ಓಂನ ನಾಸಿಕ್ಯ ಬಿಂದು) ಪೂರ್ವಮುಖದಿಂದ. ಈ ರೀತಿ ಲಿಂಗದ ದಿಕ್ಕುಮುಖಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಣವಧ್ಯಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 19

नादो मध्यमुखादेवं पंचधाऽसौ विजृंभितः । एकीभूतः पुनस्तद्वदोमित्येकाक्षरो भवेत्

ಮಧ್ಯಮುಖದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಆ ನಾದವು ಐದು ವಿಧವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಅದು ಏಕೀಭೂತವಾದಾಗ, ಅದೇ ‘ಓಂ’ ಎಂಬ ಏಕಾಕ್ಷರ ಅಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 20

नामरूपात्मकं सर्वं वेदभूतकुलद्वयम् । व्याप्तमेतेन मंत्रेण शिवशक्त्योश्च बोधकः

ನಾಮರೂಪಾತ್ಮಕವಾದ ಸಮಸ್ತವೂ—ವೇದರೂಪವಾದ ಎರಡು ಕುಲಗಳು (ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ) ಸಹಿತ—ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ; ಇದು ಶಿವ-ಶಕ್ತಿಗಳ ಬೋಧಕವಾಗಿದೆ.

Verse 21

अस्मात्पंचाक्षरं जज्ञे बोधकं सकलस्यतत् । आकारादिक्रमेणैव नकारादियथाक्रमम्

ಇದರಿಂದ ಪಂಚಾಕ್ಷರೀ ಮಂತ್ರವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಅದು ಸಮಸ್ತ ತತ್ತ್ವಗಳ ಸತ್ಯವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವುದು. ಅದನ್ನು ಯೋಗ್ಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು—ಮೊದಲು ‘ಆ’ದಿಂದ, ನಂತರ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷರ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ‘ನ’ದಿಂದ ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ।

Verse 22

अस्मात्पंचाक्षराज्जाता मातृकाः पंचभेदतः । तस्माच्छिरश्चतुर्वक्त्रात्त्रिपाद्गाय त्रिरेव हि

ಈ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿಯಿಂದ ಐದು ಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತೃಕಾ ವರ್ಣಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಪವಿತ್ರ ಮೂಲದಿಂದ ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಪ್ರವಹಿಸಿದ ತ್ರಿಪದ ಗಾಯತ್ರಿಯೂ ಜನ್ಮಿಸಿದೆ—ಮೂರು ಪಾದಗಳದ್ದೇ.

Verse 23

वेदः सर्वस्ततो जज्ञे ततो वै मंत्रकोटयः । तत्तन्मंत्रेण तत्सिद्धिः सर्वसिद्धिरितो भवेत्

ಅವನಿಂದಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೇದವು ಜನ್ಮಿಸಿತು; ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಮಂತ್ರಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು. ಯಾವ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಯಾವ ಸಿದ್ಧಿ, ಅದು ಅದೇ ಮಂತ್ರದಿಂದಲೇ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಸಾಧನೆಯಿಂದ ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 24

अनेन मंत्रकंदेन भोगो मोक्षश्च सिद्ध्यति । सकला मंत्रराजानः साक्षाद्भोगप्रदाः शुभाः

ಈ ಮಂತ್ರಕಂದ (ಮಂತ್ರದ ಮೂಲಸಾರ)ದಿಂದ ಭೋಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ಎರಡೂ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರರಾಜಗಳು ಶುಭಕರ; ಅವು ನೇರವಾಗಿ ಭೋಗವನ್ನು ನೀಡುವವು.

Verse 25

नंदिकेश्वर उवाच । पुनस्तयोस्तत्र तिरः पटं गुरुः प्रकल्प्य मंत्रं च समादिशत्परम् । निधाय तच्छीर्ष्णि करांबुजं शनैरुदण्मुखं संस्थितयोः सहांबिकः

ನಂದಿಕೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಮತ್ತೆ ಗುರುವು ಅವರಿಬ್ಬರ ಮಧ್ಯೆ ತಿರಃಪಟ (ಪರದೆ)ಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ ಪರಮಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು. ಅವರ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪದ್ಮಹಸ್ತವನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ ಇಟ್ಟು, ಅಂಬಿಕಾಸಹಿತವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಉತ್ತರಮುಖವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು.

Verse 26

त्रिरुच्चार्याग्रहीन्मंत्रं यंत्रतंत्रोक्तिपूर्वकम् । शिष्यौ च तौ दक्षिणायामात्मानं च समर्पयत्

ಮಂತ್ರವನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ಯಂತ್ರ-ತಂತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಂತೆ ಅದನ್ನು ವಿಧಿವತವಾಗಿ ಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿಸಿದನು. ನಂತರ ಆ ಇಬ್ಬರು ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ತನ್ನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ, ತಾನೂ ಆತ್ಮಸಮರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 27

प्रबद्धहस्तौ किल तौ तदंतिके तमेव देवं जगतुर्जगद्गुरुम्

ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಕರಜೋಡಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಜಗತ್ತಿನ ದೇವನೂ ಜಗದ್ಗುರುವೂ ಆದ ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೇ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು।

Verse 28

ब्रह्माच्युतावूचतुः । नमो निष्कलरूपाय नमो निष्कलतेजसे । नमः सकलनाथाय नमस्ते सकलात्मने

ಬ್ರಹ್ಮಾ ಮತ್ತು ಅಚ್ಯುತನು ಹೇಳಿದರು—ನಿಷ್ಕಲರೂಪನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ನಿಷ್ಕಲತೇಜಸ್ಸಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸಕಲದ ನಾಥನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸಕಲಾತ್ಮನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 29

नमः प्रणववाच्याय नमः प्रणवलिंगिने । नमः सृष्ट्यादिकर्त्रे च नमः पंचमुखायते

ಪ್ರಣವ (ಓಂ) ದಿಂದ ವಾಚ್ಯನಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪ್ರಣವಲಿಂಗಸ್ವರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸೃಷ್ಟ್ಯಾದಿಗಳ ಕರ್ತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ಪಂಚಮುಖನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 30

पंचब्रह्मस्वरूपाय पंच कृत्यायते नमः । आत्मने ब्रह्मणे तुभ्यमनंतगुणशक्तये

ಪಂಚಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ಪಂಚಕೃತ್ಯಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾತನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಪರಮಾತ್ಮ, ಹೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಅನಂತ ಗುಣಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 31

सकलाकलरूपाय शंभवे गुरवे नमः । इति स्तुत्वा गुरुं पद्यैर्ब्रह्मा विष्णुश्च नेमतुः

ಸಕಲವೂ ನಿಷ್ಕಲವೂ ಆದ ಸ್ವರೂಪದ ಗುರು-ಸ್ವರೂಪ ಶಂಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೀಗೆ ಪದ್ಯಗಳಿಂದ ಗುರುವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದರು.

Verse 32

ईश्वर उवाच । वत्सकौ सर्वतत्त्वं च कथितं दर्शितं च वाम् । जपतं प्रणवं मंत्रं देवीदिष्टं मदात्मकम्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರರೇ, ನಾನು ನಿಮಗೆ ಸಮಸ್ತ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಹೇಳಿಯೂ ತೋರಿಸಿಯೂ ಇದ್ದೇನೆ. ಈಗ ದೇವಿಯ ಆದೇಶಿತ, ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಪ್ರಣವಮಂತ್ರ ‘ಓಂ’ ಅನ್ನು ಜಪಿಸಿರಿ.

Verse 33

ज्ञानं च सुस्थिरं भाग्यं सर्वं भवति शाश्वतम् । आद्रा र्यां च चतुर्दश्यां तज्जाप्यं त्वक्षयं भवेत्

ಜ್ಞಾನವೂ ಸುಸ್ಥಿರ ಭಾಗ್ಯವೂ ಎಲ್ಲವೂ ಶಾಶ್ವತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್ಧ್ರಾ ನಕ್ಷತ್ರದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಆ ಮಂತ್ರಜಪ ಮಾಡಿದರೆ ಅದರ ಪುಣ್ಯ ಅಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 34

सूर्यगत्या महाद्रा र्यामेकं कोटिगुणं भवेत् । मृगशीर्षांतिमो भागः पुनर्वस्वादिमस्तथा

ಸೂರ್ಯಗತಿಯ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಮಹಾಕಾಲವಿಭಾಗಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಘಟಕವು ಕೋಟಿ ಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೃಗಶೀರ್ಷ ನಕ್ಷತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಭಾಗವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಪುನರ್ವಸು ನಕ್ಷತ್ರದ ಆದಿಭಾಗವೂ.

Verse 35

आद्रा र्समः सदा ज्ञेयः पूजाहोमादितर्पणे । दर्शनं तु प्रभाते च प्रातःसंगवकालयोः

ಪೂಜೆ, ಹೋಮಾದಿ ಮತ್ತು ತರ್ಪಣಕ್ಕೆ ಸದಾ ಆರ್ಧ್ರ-ಸಮ (ಶೀತಲ-ಆರ್ಧ್ರ) ಕಾಲವೇ ಯೋಗ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಆದರೆ ಶಿವದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ—ಪ್ರಾತಃ ಮತ್ತು ಸಂಗವ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ—ಶುಭ.

Verse 36

चतुर्दशी तथा ग्राह्या निशीथव्यापिनी भवेत् । प्रदोषव्यापिनी चैव परयुक्ता प्रशस्यते

ನಿಶೀಥ (ಅರ್ಧರಾತ್ರಿ) ವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಚತುರ್ದಶಿಯನ್ನೇ ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರದೋಷಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಪರಯುಕ್ತ (ಅಧಿಕ ಫಲಪ್ರದ) ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಚತುರ್ದಶಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿತ.

Verse 37

लिंगं बेरं च मेतुल्यं यजतां लिंगमुत्तमम् । तस्माल्लिंगं परं पूज्यं बेरादपि मुमुक्षुभिः

ನನಗೆ ಲಿಂಗವೂ ಬೇರವೂ (ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಮೂರ್ತಿ) ಎರಡೂ ಉಪಾಸ್ಯವೇ; ಆದರೆ ಉಪಾಸಕರಿಗೆ ಲಿಂಗಪೂಜೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೋಕ್ಷಕಾಂಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಬೇರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಲಿಂಗವೇ ಪರಮ ಪೂಜ್ಯ.

Verse 38

लिंगमओंकारमंत्रेण बेरं पंचाक्षरेण तु । स्वयमेव हि सद्द्रव्यैः प्रतिष्ठाप्यं परैरपि

ಲಿಂಗದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಓಂಕಾರಮಂತ್ರದಿಂದ, ಬೇರ (ವಿಗ್ರಹ)ದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪಂಚಾಕ್ಷರಿಯಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು. ಶುದ್ಧ ಸದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ—ತಾನೇ ಮಾಡಿದರೂ ಅಥವಾ ಇತರರಿಂದ ಮಾಡಿಸಿದರೂ—ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೆರವೇರಬೇಕು.

Verse 39

पूजयेदुपचारैश्च मत्पदं सुलभं भवेत् । इति शास्य तथा शिष्यौ तत्रैवांऽतर्हितः शिवः

‘ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದರೆ ನನ್ನ ಪದ (ಮೋಕ್ಷಧಾಮ) ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿ ಶಿವನು ಅಲ್ಲೀಯೇ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು।