Śiva–Arjuna Yuddha and the Subjugation of Pride (Śiva-parīkṣā)

Verse 1

तमागतन्ततो दृष्ट्वा ध्यानं कृत्वा शिवस्य सः । गत्वा तत्रार्जुनस्तेन युद्धं चक्रे सुदारुणम्

ಅವನು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅರ್ಜುನನು ಶ್ರೀಶಿವನ ಧ್ಯಾನಮಾಡಿ; ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಅತಿಭೀಕರವಾದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು।

Verse 2

गणैश्च विविधैस्तीक्ष्णैरायुधैस्तं न्यपीडयत् । तैस्तदा पीडितः पार्थः सस्मार स्वामिनं शिवम्

ಆಗ ವಿವಿಧ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದ ಗಣಗಳು ಅವನನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಒತ್ತಿ ಪೀಡಿಸಿದವು; ಅವರಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಪಾರ್ಥನು ಆ ಕ್ಷಣ ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು.

Verse 3

अर्जुनश्च तदा तेषां बाणावलिमथाच्छिनत् । यदायुद्धं च तैः क्षिप्तं ततः शर्वं परामृशत्

ಆಗ ಅರ್ಜುನನು ಅವರ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯನ್ನೆಲ್ಲ ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕಿದನು; ಅವರು ಎಸೆದ ಆಯುಧಗಳು ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅವನು ಶರ್ವನಾದ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಕಡೆಗೆ ಮನಸ್ಸು ತಿರುಗಿಸಿದನು.

Verse 4

पीडितास्ते गणास्तेन ययुश्चैव दिशो दश । गणेशा वारितास्ते च नाजग्मुस्स्वामिनम्प्रति

ಅವನಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಆ ಗಣಗಳು ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳತ್ತ ಓಡಿಹೋದವು; ಗಣೇಶನು ತಡೆದರೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಳಿಗೆ ಮರಳಲಿಲ್ಲ.

Verse 5

शिवश्चैवार्जुनश्चैव युयुधाते परस्परम् । नानाविधैश्चायुधैर्हि महाबलपराक्रमौ

ಶಿವನೂ ಅರ್ಜುನನೂ ಪರಸ್ಪರ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದರು. ನಾನಾವಿಧ ಆಯುಧಗಳಿಂದ, ಇಬ್ಬರೂ ಮಹಾಬಲಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾಗಿ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದರು.

Verse 6

शिवोऽपि मनसा नूनं दयां कृत्वार्जुनं ह्यगात् । अर्जुनश्च दृढं तत्र प्रहारं कृतवांस्तदा

ಶಿವನೂ ಸಹ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದಯೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅರ್ಜುನನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು. ಆಗ ಅರ್ಜುನನು ಅಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತು ಬಲವಾದ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಿದನು.

Verse 7

आयुधानि शिवस्सो वै ह्यर्जुनस्याच्छिनत्तदा । कवचानि च सर्वाणि शरीरं केवलं स्थितम्

ಆಗ ಪ್ರಭು ಶಿವನು ನಿಜವಾಗಿ ಅರ್ಜುನನ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಕವಚಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದನು; ಕೇವಲ ದೇಹ ಮಾತ್ರ ನಿಂತಿತು।

Verse 8

तदार्जुनः शिवं स्मृत्वा मल्लयुद्धं चकार सः । वाहिनीपतिना तेन भयात्क्लिष्टोपि धैर्यवान्

ಆಗ ಅರ್ಜುನನು ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿದನು. ಆ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯ ಭಯದಿಂದ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟರೂ ಅವನು ಧೈರ್ಯವಂತನಾಗಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 9

तद्युद्धेन मही सर्वा चकंपे ससमुद्रका । देवा दुःखं समापन्नः किं भविष्यति वा पुनः

ಆ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಸಮುದ್ರಗಳೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿ ಕಂಪಿಸಿತು. ದೇವತೆಗಳು ದುಃಖಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಮರುಮರು ‘ಇನ್ನು ಏನಾಗುವುದು?’ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದರು।

Verse 10

एतस्मित्रंतरे देवः शिवो गगनमास्थितः । युद्धं चकार तत्रस्थस्सोर्जुनश्च तथाऽकरोत्

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ದೇವಾಧಿದೇವ ಶ್ರೀಶಿವನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು; ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತ ಅರ್ಜುನನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು।

Verse 11

उड्डीयोड्डीय तौ युद्धं चक्रतुर्देवपार्थिवौ । देवाश्च विस्मयं प्रापू रणं दृष्ट्वा तदाद्भुतम्

ಮರುಮರು ಹಾರಿಹಾರುತ್ತಾ ಆ ದಿವ್ಯ ಹಾಗೂ ರಾಜಸ ವೀರರು ಯುದ್ಧಮಾಡಿದರು. ಆ ಅದ್ಭುತ ರಣವನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವರುಗಳು ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡರು।

Verse 12

अथार्जुनोत्तरे ज्ञात्वा स्मृत्वा शिवपदांबुजम् । दधार पादयोस्तं वै तद्ध्यानादाप्तसद्बलः

ನಂತರ ಅರ್ಜುನನು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರಿತು ಶ್ರೀಶಿವನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು; ಆ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಪಡೆದ ಬಲದಿಂದ ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಪಾದಗಳ ಬಳಿ ದೃಢವಾಗಿ ಹಿಡಿದನು।

Verse 13

धृत्वा पादौ तदा तस्य भ्रामयामास सोर्जुनः । विजहास महादेवो भक्तवत्सल ऊतिकृत्

ಆಗ ಅರ್ಜುನನು ಅವನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಭಕ್ತವತ್ಸಲ ಹಾಗೂ ಹಿತಕರ್ತನಾದ ಮಹಾದೇವನು ನಗುನಗುತ್ತಾ ಹಾಸ್ಯಮಾಡಿದನು।

Verse 14

दातुं स्वदासतां तस्मै भक्तवश्यतया मुने । शिवेनैव कृतं ह्येतच्चरितन्नान्यथा भवेत्

ಓ ಮುನೇ, ಭಕ್ತಿಗೆ ವಶನಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ದಾಸತ್ವವನ್ನು ನೀಡಲು ಈ ಚರಿತವನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಶಿವನೇ ಮಾಡಿದನು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇದು ಸಂಭವಿಸಲಾರದು।

Verse 15

पश्चाद्विहस्य तत्रैव शंकरो रूपम द्भुतम् । दर्शयामास सहसा भक्तवश्यतया शुभम्

ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಗುತ್ತಾ, ಭಕ್ತಿವಶನಾದ ಶಂಕರನು ಸಹಸಾ ತನ್ನ ಅದ್ಭುತ ಹಾಗೂ ಶುಭರೂಪವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದನು।

Verse 16

यथोक्तं वेदशास्त्रेषु पुराणे पुरुषोत्तमम् । व्यासोपदिष्टं ध्यानाय तस्य यत्सर्वसिद्धिदम्

ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಧ್ಯಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ವ್ಯಾಸರು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಆ ಪುರುಷೋತ್ತಮನು ಧ್ಯಾನಿಸುವವನಿಗೆ ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 17

तद्दृष्ट्वा सुंदरं रूपं ध्यानप्राप्तं शिवस्य तु । बभूव विस्मितोतीव ह्यर्जुनो लज्जितः स्वयम्

ಧ್ಯಾನಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾದ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಆ ಪರಮಸುಂದರ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು ಅರ್ಜುನನು ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ಮಿತನಾಗಿ, ಸ್ವಯಂ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಲಜ್ಜಿತನಾಗಿ ವಿನಮ್ರನಾದನು।

Verse 18

अहो शिवश्शिवस्सोय यो मे प्रभुतया वृतः । त्रिलोकेशः स्वयं साक्षाद्धा कृतं किं मयाऽधुना

ಅಹೋ! ಇವನೇ ಶಿವ—ಶಿವನೇ—ತನ್ನ ಪ್ರಭುತ್ವಮಯ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದವನು. ತ್ರಿಲೋಕೇಶ್ವರನು ಸాక్షಾತ್ ಎದುರು ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ; ಇನ್ನು ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕಿದೆ?

Verse 19

प्रभोर्बलवती माया मायिनामपि मोहिनी । किं कृतं रूपमाच्छाद्य प्रभुणा छलितो ह्यहम्

ಪ್ರಭುವಿನ ಮಾಯೆ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಂತದ್ದು; ಅದು ಮಾಯಾವಂತರನ್ನೂ ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಕೃತಕ ರೂಪವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಭುವು ನನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದನು—ನಾನು ಹೇಗೆ ಭ್ರಮಿತನಾದೆ?

Verse 20

धियेति संविचार्य्यैव साञ्जलिर्नतमस्तकः । प्रणनाम प्रभुं प्रीत्या तदोवाच स खिन्नधीः

‘ಇದು ಬುದ್ಧಿ-ವಿವೇಕಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ’ ಎಂದು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಿಸಿ, ಅವನು ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು ತಲೆ ಬಾಗಿದನು. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಮನಸ್ಸು ಇನ್ನೂ ವ್ಯಾಕುಲವಾಗಿದ್ದರೂ ಮಾತನಾಡಿದನು।

Verse 21

अर्जुन उवाच देवदेव महादेव करुणाकर शंकर । ममापराधः सर्वेश क्षन्तव्यश्च त्वया पुनः

ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೇವದೇವ, ಹೇ ಮಹಾದೇವ, ಕರುಣಾಕರ ಶಂಕರ! ಹೇ ಸರ್ವೇಶ್ವರ, ನನ್ನಿಂದ ನಡೆದ ಯಾವ ಅಪರಾಧವಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ನೀವು ಮತ್ತೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು.

Verse 22

किं कृतं रूपमाच्छाद्य च्छलितोऽस्मि त्वयाधुना । धिङ् मां समरकर्तारं स्वामिना भवता प्रभो

ನೀನು ಏನು ಮಾಡಿದಿ—ನಿನ್ನ ನಿಜರೂಪವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಈಗ ನನ್ನನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದ್ದೀಯೆ? ಧಿಕ್ಕಾರ ನನಗೆ, ಈ ಸಮರದ ಕರ್ತನಿಗೆ; ಓ ಪ್ರಭು, ನನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯಾದ ನೀನೇ ನನ್ನನ್ನು ಮಣಿಸಿದ್ದೀ.

Verse 23

नन्दीश्वर उवाच । इत्येवं पाण्डवस्सोथ पश्चात्तापमवाप सः । पादयोर्निपपाताशु शंकरस्य महाप्रभोः

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಆ ಪಾಂಡವನು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಿಂದ ತುಂಬಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ಮಹಾಪ್ರಭು ಶಂಕರನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.

Verse 24

अथेश्वरः प्रसन्नात्मा प्रत्युवाचार्जुनं च तम् । समाश्वास्येति बहुशो महेशो भक्तवत्सलः

ನಂತರ ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮನಾದ ಈಶ್ವರನು ಆ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಮಹೇಶನು ಅವನನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದನು.

Verse 25

शंकर उवाच । न खिद्य पार्थ भक्तोसि मम त्वं हि विशेषतः । परीक्षार्थं मया तेऽद्य कृतमेवं शुचञ्जहि

ಶಂಕರನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ದುಃಖಿಸಬೇಡ. ನೀನು ನನ್ನ ಭಕ್ತನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯನು. ಇಂದು ನಿನ್ನ ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥವೇ ನಾನು ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದೆನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಶೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು.

Verse 26

नंदीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा तं स्वहस्ताभ्यामुत्थाप्य प्रभुरर्जुनम् । विलज्जं कारयामास गणैश्च स्वामिनो गणैः

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು— ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಪ್ರಭುವು ತನ್ನ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು; ಸ್ವಾಮಿಯ ಗಣಗಳ ಮೂಲಕ ಅವನಿಗೆ ಲಜ್ಜೆ ಮತ್ತು ವಿನಯ ಉಂಟುಮಾಡಿದನು.

Verse 27

पुनश्शिवोऽर्जुनम्प्राह पाण्डवं वीरसम्मतम् । हर्षयन् सर्वथा प्रीत्या शंकरो भक्तवत्सलः

ಮತ್ತೆ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಶಂಕರನು, ವೀರರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಪಾಂಡವ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು; ಪ್ರೀತಿಭರಿತ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಹರ್ಷಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 28

शिव उवाच । हे पार्थ पाण्डवश्रेष्ठ प्रसन्नोस्मि वरं वृणु । प्रहारैस्ताडनैस्तेऽद्य पूजनम्मानितम्मया

ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಪಾಂಡವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ವರವನ್ನು ಬೇಡು. ಇಂದು ನಿನ್ನ ಪ್ರಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ತಾಡನೆಗಳಿಂದ ನಡೆದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಾನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 29

इच्छया च कृतं मेऽद्य नापराधस्तवाधुना । नादेयं विद्यते तुभ्यं यदिच्छसि वृणीष्व तत्

ಇಂದು ನಾನು ಮಾಡಿದದ್ದು ನನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲೇ; ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಅಪರಾಧವಿಲ್ಲ. ನಿನಗೆ ಕೊಡಲಾಗದದ್ದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ—ನೀನು ಬಯಸುವುದನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡು.

Verse 30

ते शत्रुषु यशोराज्यस्थापनाय शुभं कृतम् । एतद्दुःखं न कर्तव्यं वैक्लव्यं च त्यजाखिलम्

ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ ಯಶಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಈ ಶುಭಕರ್ಮ ನೆರವೇರಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದುಃಖಿಸಬೇಡ; ಎಲ್ಲ ವೈಕಲ್ಯವನ್ನೂ ಹೃದಯದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ತ್ಯಜಿಸು।

Verse 31

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्तस्त्वर्जुनस्तेन प्रभुणा शंकरेण सः । उवाच शंकरं भक्त्या सावधानतया स्थितः

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಪ್ರಭು ಶಂಕರನು ಹೀಗೆ ಉಕ್ತನಾದಾಗ ಅರ್ಜುನನು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಸಮಾಧಾನವಾಗಿ ನಿಂತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಂಕರನಿಗೆ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು।

Verse 32

अर्जुन उवाच । भक्तप्रियस्य शम्भोस्ते सुप्रभो किं समीहितम् । वर्णनीयं मया देव कृपालुस्त्वं सदाशिव

ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು—ಭಕ್ತಪ್ರಿಯ ಶಂಭೋ! ಓ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಪ್ರಭು, ನಿನಗೆ ಏನು ಅಭಿಪ್ರಾಯ? ದೇವಾ, ನಾನು ಏನು ವರ್ಣಿಸಲಿ? ನೀನು ಕರುಣಾಮಯನು, ಓ ಸದಾಶಿವ।

Verse 33

इत्युक्त्वा संस्तुतिं तस्य शंकरस्य महाप्रभोः । चकार पाण्डवस्सोथ सद्भक्तिं वेदसंमताम्

ಈ ರೀತಿ ಮಹಾಪ್ರಭು ಶಂಕರನ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿ, ಪಾಂಡವನು (ಅರ್ಜುನನು) ನಂತರ ವೇದಸಮ್ಮತವಾದ ಸತ್ಯಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.

Verse 34

अर्जुन उवाच । नमस्ते देवदेवाय नमः कैलासवासिने । सदाशिव नमस्तुभ्यं पञ्चवक्त्राय ते नमः

ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು—ದೇವದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಕೈಲಾಸವಾಸಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಓ ಸದಾಶಿವ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ನಿನ್ನ ಪಂಚವಕ್ತ್ರ ರೂಪಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 35

कपर्दिने नमस्तुभ्यन्त्रिनेत्राय नमोऽस्तु ते । मनः प्रसन्नरूपाय सहस्रवदनाय च

ಹೇ ಕಪರ್ದಿನೇ (ಜಟಾಧಾರೀ), ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ತ್ರಿನೇತ್ರ, ನಿನಗೆ ನಮೋ ನಮಃ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸುವ ರೂಪವಂತನಿಗೂ, ಸಹಸ್ರವದನನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 36

नीलकंठ नमस्तेस्तु सद्योजाताय वै नमः । वृषध्वज नमस्तेस्तु वामांगगिरिजाय च

ಹೇ ನೀಲಕಂಠನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸದ್ಯೋಜಾತ ರೂಪಕ್ಕೂ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ವೃಷಧ್ವಜನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ವಾಮಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಿರಿಜಾ ವಿರಾಜಿಸುವ ಶಿವನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 37

दशदोष नमस्तुभ्यन्नमस्ते परमात्मने । डमरुकपालहस्ताय नमस्ते मुण्डमालिने

ಹೇ ದಶದೋಷಹರನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ಪರಮಾತ್ಮನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ। ಡಮರು ಮತ್ತು ಕಪಾಲವನ್ನು ಹಿಡಿದ ಹಸ್ತವಿರುವವನೆ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ಮುಂಡಮಾಲಾಧಾರೀ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 38

शुद्धस्फटिकसंकाशशुद्धकर्पूरवर्ष्मणे । पिनाकपाणये तुभ्यन्त्रिशूलवरधारिणे

ಶುದ್ಧ ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಶುದ್ಧ ಕರ್ಪೂರದಂತೆ ನಿರ್ಮಲ ದೇಹವಿರುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ। ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪಿನಾಕವನ್ನು ಹಿಡಿದವನೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರೀ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 39

व्याघ्रचर्मोत्तरीयाय गजाम्बरविधारिणे । नागांगाय नमस्तुभ्यं गंगाधर नमोस्तु ते

ವ್ಯಾಘ್ರಚರ್ಮವನ್ನು ಮೇಲಂಗಿಯಾಗಿ ಧರಿಸಿದವನೆ, ಗಜಚರ್ಮವನ್ನು ಆವರಣವಾಗಿ ಧರಿಸಿದವನೆ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ। ನಾಗಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ದೇಹವಿರುವವನೆ, ಹೇ ಗಂಗಾಧರನೇ, ನಿನಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 40

सुपादाय नमस्तेऽस्तु आरक्तचरणाय च । नन्द्यादिगणसेव्याय गणेशाय च ते नमः

ಸುಂದರ ಪಾದಗಳಿರುವ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಅರుణವರ್ಣ ಚರಣಗಳಿರುವ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಂದಿ ಮೊದಲಾದ ಗಣಗಳಿಂದ ಸೇವಿತ ಗಣೇಶನಿಗೆ ನನ್ನ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು.

Verse 41

इत्यष्टाशीत्यवताराः । इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां किरातेश्वरावतारवर्णनं नामैकचत्वारिंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಎಂಭತ್ತೆಂಟು ಅವತಾರಗಳು (ಪ್ರಕಟ ಸ್ವರೂಪಗಳು) ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ತೃತೀಯ ಶತರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ‘ಕಿರಾತೇಶ್ವರಾವತಾರವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ನಲವತ್ತೊಂದನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।

Verse 42

अगुणाय नमस्तेस्तु सगुणाय नमोनमः । अरूपाय सरूपाय सकलायाकलाय च

ನಿರ್ಗುಣನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸಗುಣನಾದ ನಿನಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ. ಅರൂപನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಸರೂಪನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸಕಲ (ವ್ಯಕ್ತ)ಕ್ಕೂ ಅಕಲ (ಅವ್ಯಕ್ತ)ಕ್ಕೂ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 43

नमः किरातरूपाय मदनुग्रहकारिणे । युद्धप्रियाय वीराणां नानालीलानुकारिणे

ಕಿರಾತರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡುವ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಧರ್ಮಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯುಳ್ಳವನೇ, ವೀರರ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ನಾನಾವಿಧ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವವನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 44

यत्किंचिद्दृश्यते रूपन्तत्तेजस्तावकं स्मृतम् । चिद्रूपस्त्वं त्रिलोकेषु रमसेन्वयभेदतः

ಎಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೂಪ ಕಂಡರೂ ಅದು ನಿನ್ನದೇ ತೇಜಸ್ಸೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೀನು ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪನು; ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಭೇದದಿಂದ, ಸಂಬಂಧವೈವಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಲೀಲೆಯಿಂದ ವಿಹರಿಸುತ್ತೀ.

Verse 45

गुणानान्ते न संख्यास्ति यथा भूरजसामिह । आकाशे तारकाणां हि कणानां वृष्ट्यपामपि

ಪ್ರಭುವಿನ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಎಣಿಸಲಾಗದು. ಭೂಮಿಯ ಧೂಳಿಕಣಗಳು, ಆಕಾಶದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಮಳೆಯ ಜಲಬಿಂದುಗಳು ಹೇಗೆ ಅಸಂಖ್ಯವೋ ಹಾಗೆಯೇ.

Verse 46

न ते गुणास्तु संख्यातुं वेदा वै सम्भवन्ति हि । मन्दबुद्धिरहं नाथ वर्णयामि कथम्पुनः

ನಿನ್ನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಲು ವೇದಗಳಿಗೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹೇ ನಾಥ, ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಅಲ್ಪ—ಹಾಗಾದರೆ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ವರ್ಣಿಸಲಿ?

Verse 47

सोसि योसि नमस्तेऽस्तु कृपां कर्तुमिहार्हसि । दासोहं ते महेशान स्वामी त्वं मे महेश्वर

ನೀನೇ ಅದು, ನೀನೇ ಇದೂ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಇಲ್ಲಿ ಕೃಪೆ ತೋರಲು ನೀನೇ ಅರ್ಹನು. ಹೇ ಮಹೇಶಾನ, ನಾನು ನಿನ್ನ ದಾಸನು; ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರ, ನೀನೇ ನನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ।

Verse 48

नन्दीश्वर उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य पुनः प्रोवाच शंकर । सुप्रसन्नतरो भूत्वा विहसन्प्रभुरर्जुनम्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಂಕರನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದರು. ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಪ್ರಭು ನಗುತ್ತಾ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು।

Verse 49

शंकर उवाच । वचसा किम्बहूक्तेन शृणुष्व वचनम्मम । शीघ्रं वृणु वरम्पुत्र सर्वन्तच्च ददामि ते

ಶಂಕರನು ಹೇಳಿದರು—ಬಹು ಮಾತುಗಳೇಕೆ? ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳು. ಪ್ರಿಯಪುತ್ರಾ, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವರವನ್ನು ಆರಿಸು; ನೀನು ಬೇಡುವ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ನಿನಗೆ ನೀಡುವೆನು.

Verse 50

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्तश्चार्जुनस्तेन प्रणिपत्य सदाशिवम् । साञ्जलिर्नतकः प्रेम्णा प्रोवाच गद्गदाक्षरम्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅರ್ಜುನನು ಸದಾಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಣಿಪಾತ ಮಾಡಿದನು. ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು, ತಲೆ ಬಾಗಿಸಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಗದ್ಗದ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 51

अर्जुन उवाच । किं ब्रूयां त्वं च सर्वेषामन्तर्यामितया स्थितः । तथापि वर्णितं मेऽद्य श्रूयतां च त्वया विभो

ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದರು— ನಾನು ಏನು ಹೇಳಲಿ? ನೀನು ಎಲ್ಲರೊಳಗೂ ಅಂತರ್ಯಾಮಿಯಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವೆ. ಆದರೂ ಹೇ ವಿಭೋ, ಇಂದು ನಾನು ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಹೇಳಿದುದನ್ನು ನೀನು ಕೇಳಿ ಸ್ವೀಕರಿಸು.

Verse 52

शत्रूणां संकटं यच्च तद्गतन्दर्शनात्तव । ऐहिकीं च परां सिद्धिम्प्राप्नुयां वै तथा कुरु

ನಿನ್ನ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದ ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ಸಂಕಟವು ಶಮನವಾಗಲಿ. ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ಲೋಕಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಪರಮ ಸಿದ್ಧಿ—ಎರಡನ್ನೂ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಕೃಪೆಮಾಡು.

Verse 53

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा तं नमस्कृत्य शंकरम्भक्तवत्सलम् । नतस्कन्धोऽर्जुनस्तत्र बद्धाञ्जलिरुपस्थितः

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು— ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅರ್ಜುನನು ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಶಂಕರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ಭುಜಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿಂತನು.

Verse 54

शिवोपि च तथाभूतञ्ज्ञात्वा पाण्डवमर्जुनम् । निजभक्तवरं स्वामी महातुष्टो बभूव ह

ಶಿವನೂ ಪಾಂಡವ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಅಂಥವನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಪರಮಭಕ್ತನೆಂದು ಮನಸಿ, ಆ ಸ್ವಾಮಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು।

Verse 55

अस्त्रम्पाशुपतं स्वीयन्दुर्जयं सर्वदाखिलैः । ददौ तस्मै महेशानो वचनश्चेदमब्रवीत्

ಆಮೇಲೆ ಮಹೇಶಾನನು ತನ್ನ ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು—ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸದಾ ಅಜೇಯವಾದುದನ್ನು—ಅವನಿಗೆ ದಯಪಾಲಿಸಿ, ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 56

शिव उवाच । स्वं महास्त्रम्मया दत्तन्दुर्जयस्त्वम्भविष्यति । अनेन सर्वशत्रूणां जयकृत्यमवाप्नुहि

ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನದೇ ಮಹಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ; ನೀನು ಅಜೇಯನಾಗುವೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲಾ ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೆ ಜಯಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸು.

Verse 57

कृष्णं च कथयिष्यामि साहाय्यन्ते करिष्यति । स वै ममात्मभूतश्च मद्भक्तः कार्य्यकारकः

ಕೃಷ್ಣನ ವಿಷಯವನ್ನೂ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಅವನು ನಿನಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವನು. ಅವನು ನನ್ನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪದಂತೆಯೇ, ನನ್ನ ಭಕ್ತನು, ಕಾರ್ಯಸಾಧಕನು.

Verse 58

मत्प्रभावान्भारत त्वं राज्यन्निकण्टकं कुरु । धर्म्यान्नानाविधान्भ्रात्रा कारय त्वं च सर्वदा

ಹೇ ಭಾರತ, ನನ್ನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಂಟಕರಹಿತ—ವಿಘ್ನವಿರೋಧರಹಿತ—ಮಾಡು. ಹಾಗೆಯೇ ನಿನ್ನ ಸಹೋದರರ ಮೂಲಕ ನಾನಾವಿಧ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸದಾ ನೆರವೇರಿಸು.

Verse 59

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा निजहस्तं च धृत्वा शिरसि तस्य सः । पूजितो ह्यर्जुनेनाशु शंकरोन्तरधीयत

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಭಗವಾನ್ ಶಂಕರನು ತನ್ನ ಸ್ವಹಸ್ತವನ್ನು ಅರ್ಜುನನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟನು. ಅರ್ಜುನನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಪೂಜಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅವರು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಅಂತರ್ಧಾನರಾದರು.

Verse 60

अथार्जुनः प्रसन्नात्मा प्राप्यास्त्रं च वरं प्रभोः । जगाम स्वाश्रमे मुख्यं स्मरन्भक्त्या गुरुं शिवम्

ಆಮೇಲೆ ಅರ್ಜುನನ ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಸನ್ನವಾಯಿತು. ಪ್ರಭುವಿನಿಂದ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರವೂ ವರವೂ ಪಡೆದು ಅವನು ತನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು—ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗುರು ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ.

Verse 61

सर्व्वे ते भ्रातरः प्रीतास्तन्वः प्राणमिवागतम् । मिलित्वा तं सुखं प्रापुर्द्रौपदी चाति सुव्रता

ಆ ಎಲ್ಲ ಸಹೋದರರೂ ದೇಹಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಣ ಮರಳಿ ಬಂದಂತೆಯೇ ಹರ್ಷಿಸಿದರು. ಅವನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಮಹಾಸುಖವನ್ನು ಪಡೆದರು; ಅತಿ ಸುವ್ರತೆಯಾದ ದ್ರೌಪದಿಯೂ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಳು।

Verse 62

शिवं परं च सन्तुष्टम्पाण्डवाः सर्व एव हि । नातृप्यन्सर्ववृत्तान्तं श्रुत्वा हर्षमुपागताः

ಎಲ್ಲ ಪಾಂಡವರೂ ಪರಮಶಿವನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರು; ಆದರೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳಿ ತೃಪ್ತಿಯಾಗದೆ, ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದರು।

Verse 63

आश्रमे पुष्पवृष्टिश्च चन्दनेन समन्विता । पपात सुकरार्थं च तेषाञ्चैव महात्मनाम्

ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಚಂದನಸುವಾಸನೆಯೊಡನೆ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಯಿತು; ಅದು ಆ ಮಹಾತ್ಮರಿಗೆ ಮಂಗಳ, ಸುಖ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ನೀಡಿತು।

Verse 64

धन्यं च शंकरं चैव नमस्कृत्य शिवम्मुदा । अवधिं चागतं ज्ञात्वा जयश्चैव भविष्यति

ಧನ್ಯನಾದ ಶಂಕರನಿಗೆ—ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶಿವನಿಗೆ—ಆನಂದದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಿತಿ (ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಅಂತ್ಯ) ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಜಯವು ಸಂಭವಿಸುವುದು।

Verse 65

एतस्मिन्नन्तरे कृष्णश्श्रुत्वार्जुनमथागतम् । मेलनाय समायातश्श्रुत्वा सुखमुपागतः

ಈ ನಡುವೆ ಅರ್ಜುನನು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಕೃಷ್ಣನು ಕೇಳಿ, ಅವನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು; ಆ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿದನು।

Verse 66

अतश्चैव मयाख्यातः शंकरः सर्वदुःखहा । स सेव्यते मया नित्यं भवद्भिरपि सेव्यताम्

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಶಂಕರನನ್ನು ಸರ್ವ ದುಃಖಹರನೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ನಿತ್ಯವೂ ಅವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತೇನೆ; ನೀವೂ ಅವನನ್ನೇ ಸೇವಿಸಿರಿ.

Verse 67

इत्युक्तस्ते किराताह्वोवतारश्शंकस्य वै । तं श्रुत्वा श्रावयन्वापि सर्वान्कामानवाप्नुयात्

ಈ ರೀತಿ ಶಂಕರನ ‘ಕಿರಾತ’ ಎಂಬ ಅವತಾರದ ಕಥನವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಳುವವನು ಅಥವಾ ಇತರರಿಗೆ ಕೇಳಿಸುವವನು ಸಹ ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛಿತ ಫಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.