Arjuna–Gaṇa Saṃvāda: Bāṇādhikāra, Tāpasa-veṣa, and the Ethics of Tapas (अर्जुन-गणसंवादः)

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ शृणु लीलाम्परात्मनः । भक्तवात्सल्यसंयुक्तां तद्दृढत्वविदर्भिताम्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಸರ್ವಜ್ಞ ಸನತ್ಕುಮಾರ, ಪರಮಾತ್ಮನ ದಿವ್ಯಲೀಲೆಯನ್ನು ಕೇಳು; ಅದು ಭಕ್ತವಾತ್ಸಲ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು ಭಕ್ತಿಯ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 2

शिवोप्यथ स्वभृत्यं वै प्रेषयामास स द्रुतम् । बाणार्थे च तदा तत्रार्जुनोपि समगात्ततः

ಆಮೇಲೆ ಶಿವನೂ ತನ್ನ ಭೃತ್ಯನನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದನು; ಅದೇ ವೇಳೆ ಬಾಣಗಳಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜುನನೂ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು।

Verse 3

एकस्मिन् समये प्राप्तौ बाणार्थं तद्गणार्जुनौ । अर्जुनस्तं पराभर्त्स्य स्वबाणं चाग्रहीत्तदा

ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಾಣಗಳಿಗಾಗಿ ಆ ಗಣನೂ ಅರ್ಜುನನೂ ಇಬ್ಬರೂ ಬಂದರು; ಆಗ ಅರ್ಜುನನು ಅವನನ್ನು ಗದರಿಸಿ ತಕ್ಷಣ ತನ್ನ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದನು।

Verse 4

गण प्रोवाच तं तत्र किमर्थं गृह्यते शरः । बाणश्चैवास्मदीयो वै मुच्यतां ऋषिसत्तम

ಗಣರು ಅವನಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು—“ಈ ಶರವನ್ನು ಏಕೆ ಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ? ಇದು ನಮ್ಮ ಪಕ್ಷದ ಬಾಣವೀರನದೇ. ಓ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಇದನ್ನು ಬಿಡಿರಿ।”

Verse 5

इत्युक्तस्तेन भिल्लस्य गणेन मुनिसत्तमः । सोर्जुनः शंकरं स्मृत्वा वचनं च तमब्रवीत्

ಆ ಭಿಲ್ಲಗಣವು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅರ್ಜುನನು ಶಂಕರನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಅವನಿಗೆ ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 6

अर्जुन उवाच । अज्ञात्वा किंच वदसि मूर्खोसि त्वं वनेचर । बाणश्च मोचितो मेऽद्य त्वदीयश्च कथं पुनः

ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ವನಚರ ಮೂರ್ಖನೇ! ತಿಳಿಯದೇ ಏಕೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೀ? ಇಂದು ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ಬಾಣ ನನ್ನದೇ; ಮತ್ತೆ ಅದು ನಿನ್ನದೇ ಎಂದು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಹುದು?

Verse 7

रेखारूपं च पिच्छानि मन्नामांकित एव च । त्वदीयश्च कथं जातः स्वभावो दुस्त्यजस्तव

ಈ ರೇಖಾರೂಪ ಗುರುತುಗಳೂ ಈ ಪಿಚ್ಛಗಳೂ ನನ್ನ ನಾಮದಿಂದಲೇ ಅಂಕಿತವಾಗಿವೆ. ಆದರೂ ನೀನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಕಷ್ಟಪಡುವ ಈ ಸ್ವಭಾವ ಹೇಗೆ ‘ನಿನ್ನದೇ’ ಆಯಿತು?

Verse 8

नन्दीश्वर उवाच । इत्येवन्तद्वचः श्रुत्वा विहस्य स गणेश्वरः । अर्जुनं ऋषिरूपं तं भिल्लो वाक्यमुपाददे

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಗಣೇಶ್ವರನು ನಗಿದನು. ನಂತರ ಭಿಲ್ಲ (ಬೇಟೆಗಾರ) ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಋಷಿರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 9

तापस श्रूयतां रे त्वं न तपः क्रियते त्वया । वेषतश्च तपस्वी त्वं न यथार्थं छलायते

ಓ ತಾಪಸನೇ, ಕೇಳು! ನೀನು ನಿಜವಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ವೇಷದಿಂದ ಮಾತ್ರ ತಪಸ್ವಿ; ಯಥಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೀನು ಛಲದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದೀಯೇ ಹೊರತು ಸತ್ಯ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ.

Verse 10

तपस्वी च कथं मिथ्या भाषते कुरुते नरः । नैकाकिनं च मां त्वं च जानीहि वाहिनीपतिम्

ತಪಸ್ವಿ ಮನುಷ್ಯನು ಹೇಗೆ ಸುಳ್ಳು ಮಾತಾಡಲಿ ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿ? ತಿಳಿದುಕೋ—ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಅಲ್ಲ, ನೀನೂ ಅಲ್ಲ; ನನ್ನನ್ನು ದೇವಸೇನೆಯ ಅಧಿಪತಿ ‘ವಾಹಿನೀಪತಿ’ ಎಂದು ಅರಿತುಕೋ.

Verse 11

बहुभिर्वनभिल्लैश्च युक्तः स्वामी स आसत । समर्थस्सर्वथा कर्तुं विग्रहानुग्रहौ पुनः

ಆ ಸ್ವಾಮಿ ಅನೇಕ ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದನು. ಅವನು ಸರ್ವಥಾ ಸಮರ್ಥನು—ಮತ್ತೆ ವಿರೋಧವೂ ಅನುಗ್ರಹವೂ; ಧರ್ಮವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಕೃಪೆ ನೀಡಲು.

Verse 12

वर्तते तस्य वाणीयं यो नीतश्च त्वयाधुना । अयं बाणश्च ते पार्श्वे न स्थास्यति कदाचन

ಅವನ ಆಜ್ಞೆ ಇನ್ನೂ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ—ನೀನು ಈಗಷ್ಟೇ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದವನ ಕುರಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ನಿನ್ನ ಈ ಬಾಣವು ಇನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನಿನ್ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯದು।

Verse 13

तपःफलं कथं त्वं च हातुमिच्छसि तापस । चौर्य्याच्छलार्द्यमानाच्च विस्मयात्सत्य भञ्जनात्

ಹೇ ತಾಪಸನೇ! ನೀನು ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವನ್ನು ಹೇಗೆ ತ್ಯಜಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯ? ಅದು ಕಳ್ಳತನ ಮತ್ತು ಛಲದಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿದ್ದು, ಮೋಹದಿಂದ ಸತ್ಯಭಂಗವೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 14

तपसा क्षीयते सत्यमेतदेव मया श्रुतम् । तस्माच्च तपसस्तेद्य भविष्यति फलं कुतः

“ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ—ಇದೇ ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಪೂಜ್ಯನೇ! ಅಂಥ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಫಲ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುವುದು?”

Verse 15

तस्माच्च मुच्यते बाणात्कृतघ्नस्त्वं भविष्यसि । ममैव स्वामिनो बाणस्तवार्थे मोचितो ध्रुवम्

ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಬಾಣದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುವೆ; ಆದರೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕೃತಘ್ನನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗುವೆ. ನನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಾಣವು ನಿನ್ನಿಗಾಗಿ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

Verse 16

शत्रुश्च मारितस्तेन पुनर्बाणश्च रक्षितः । अत्यन्तं च कृतघ्नोसि तपोशुभकरस्तथा

ಅವನು ಶತ್ರುವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು, ಮತ್ತೆ ಬಾಣನನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸಿದನು. ಆದರೂ ನೀನು ಅತ್ಯಂತ ಕೃತಘ್ನನು; ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಶುಭಕರ, ಪುಣ್ಯದಾಯಕ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದರೂ.

Verse 17

सत्यं न भाषसे त्वं च किमतः सिद्धिमिच्छसि । प्रयोजनं चेद्बाणेन स्वामी च याच्यतां मम

ನೀನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ ಇದರಿಂದ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಯಸುತ್ತೀ? ಬಾಣನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಪ್ರಯೋಜನವಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ (ಶಿವ) ಯವರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಯಾಚಿಸು.

Verse 18

ईदृशांश्च बहून्बाणांस्तदा दातुं क्षमः स्वयम् । राजा च वर्तते मेऽद्य किं त्वेवं याच्यते त्वया

ನಾನೇ ಇಂತಹ ಅನೇಕ ಬಾಣಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಲು ಸಮರ್ಥನು. ಮೇಲಾಗಿ ಇಂದು ರಾಜನೂ ನನ್ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ—ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನೀನು ನನಗೆ ಹೀಗೆ ಏಕೆ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀ?

Verse 19

उपकारं परित्यज्य ह्यपकारं समीहसे । नैतद्युक्तं त्वयाद्यैव क्रियते त्यज चापलम्

ಉಪಕಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀನು ಅಪಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವೆ. ಇದು ನಿನಗೆ ಯುಕ್ತವಲ್ಲ—ಇಂದೇ ಈ ಚಪಲ, ಅಜಾಗರೂಕ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು.

Verse 20

नन्दीश्वर उवाच । इत्येवं वचनन्तस्य श्रुत्वा पार्थोर्जुनस्तदा । क्रोधं कृत्वा शिवं स्मृत्वा मितं वाक्यमथाब्रवीत्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನ ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಪಾರ್ಥ ಅರ್ಜುನನು ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಆದರೆ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಮಿತವಾದ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 21

अर्जुन उवाच । शृणु भिल्ल प्रवक्ष्यामि न सत्यं तव भाषणम् । यथा जातिस्तथा त्वां च जानामि हि वनेचर

ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು—ಕೇಳು, ಓ ಭಿಲ್ಲಾ! ನಿನ್ನ ಮಾತು ಸತ್ಯವಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ನಿನ್ನ ಜನ್ಮಜಾತಿ ಹೇಗಿದೆಯೋ ನೀನೂ ಹಾಗೆಯೇ; ಓ ವನಚರ, ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ.

Verse 22

अहं राजा भवांश्चौरः कथं युद्धप्रयुक्तता । युद्धं मे सबलैः कार्यं नाधमैर्हि कदाचन

ನಾನು ರಾಜನು, ನೀನು ಕಳ್ಳನು; ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ ಹೇಗೆ ಯುಕ್ತ? ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ ಅದು ಬಲಿಷ್ಠರೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ, ಎಂದಿಗೂ ಅಧಮರೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲ.

Verse 23

तस्मात्ते च तथा स्वामी भविष्यति भवादृशः । दातारश्च वयं प्रोक्ताश्चौरा यूयं वनेचराः

ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆಯೂ ನಿನ್ನಂತೆಯೇ ಒಬ್ಬ ಸ್ವಾಮಿ ಇರುತ್ತಾನೆ. ನಾವು ದಾತರು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ; ನೀವು ವನಚರರು ಕಳ್ಳರು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೀರಿ.

Verse 24

कथं याच्यो मया भिल्लराज एवं च साम्प्रतम् । त्वमेव याचसे नैव बाणं मां किं वनेचरः

ಓ ಭಿಲ್ಲರಾಜ, ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನ್ನ ಬಳಿ ಹೇಗೆ ಯಾಚಿಸಲಿ? ನಿಜವಾಗಿ ನೀನೇ ನನ್ನ ಬಳಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ. ಓ ವನಚರ, ನನ್ನಿಂದ ಬಾಣವನ್ನು ಏಕೆ ಕೇಳುತ್ತೀಯೆ?

Verse 25

ददामि ते तथा बाणान्सन्ति मे बहवो ध्रुवम् । राजा च ग्रहणं चैव न दास्यति तथा भवेत्

ನಾನು ನಿನಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ಬಾಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವೆನು; ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನ ಬಳಿ ಅನೇಕ ಬಾಣಗಳಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜನೂ ಸ್ವೀಕಾರವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ—ಹೀಗೆಯೇ ಆಗುವುದು.

Verse 26

किम्पुनश्च तथा बाणान्प्रयच्छामि वनेचर । यदि मे या चिकीर्षा स्यात्कथं नागम्यतेऽधुना

ಮತ್ತೂ, ಓ ವನಚರನೇ, ನಾನು ಅಂಥ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಏಕೆ ನೀಡಬೇಕು? ನನಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧಿಸಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶ ಇದ್ದರೆ, ಅದು ಈಗಲೇ ಏಕೆ ನೆರವೇರುವುದಿಲ್ಲ?

Verse 27

यथागच्छतु ते भर्ता किमर्थं भाषतेऽधुना । आगत्य च मया सार्द्धं जित्वा युद्धे च माम्पुनः

ನಿನ್ನ ಪತಿ ಹೇಗೇ ಬಯಸಿದರೂ ಬರಲಿ—ಈಗ ನೀನು ಏಕೆ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೀ? ಅವನು ಬಂದು ನನ್ನೊಡನೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಮತ್ತೆ ನನ್ನನ್ನು ಜಯಿಸಲಿ.

Verse 28

नीत्वा बाणमिमं भिल्ल स्वामी ते वाहिनीपतिः । निजालयं सुखं यातु विलंबः क्रियते कथम्

ಓ ಭಿಲ್ಲ, ಈ ಬಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗು. ನಿನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ, ವಾಹಿನೀಪತಿ, ತನ್ನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಸುಖವಾಗಿ ಹೋಗಲಿ—ವಿಳಂಬವನ್ನು ಏಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ?

Verse 29

नन्दीश्वर उवाच । महेश्वरकृपाप्राप्तसद्बलस्यार्जुनस्य हि । इत्येतद्वचनं श्रुत्वा भिल्लो वाक्यमथाब्रवीत्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಮಹೇಶ್ವರನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಸತ್ಯಬಲವನ್ನು ಪಡೆದ ಅರ್ಜುನನ ಈ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಭಿಲ್ಲನು ಆಗ ಪ್ರತಿವಚನ ಹೇಳಿದನು.

Verse 30

भिल्ल उवाच । अज्ञोसि त्वं ऋषिर्नासि मरणं त्वीहसे कथम् । देहि बाणं सुखन्तिष्ठ त्वन्यथा क्लेशभाग्भवेः

ಭಿಲ್ಲನು ಹೇಳಿದನು—ನೀನು ಅಜ್ಞಾನಿ, ಋಷಿಯಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಮರಣವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಯಸುತ್ತೀ? ಬಾಣವನ್ನು ಕೊಡು, ಸುಖವಾಗಿ ಇರು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕ್ಲೇಶದ ಪಾಲುದಾರನಾಗುವೆ.

Verse 31

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्तस्तेन भिल्लेन शिवसच्छक्तिशोभिना । गणेन पाण्डवस्तं च प्राह स्मृत्वा च शङ्करम्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಭಿಲ್ಲನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಶಿವನ ಸತ್ಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಗಣದೊಂದಿಗೆ ಪಾಂಡವನು ಶಂಕರನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 32

अर्जुन उवाच । मद्वाक्यन्तत्त्वतो भिल्ल शृणु त्वं च वनेचर । आगमिष्यति ते स्वामी दर्शयिष्ये फलन्तदा

ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಿಲ್ಲ, ವನಚರ! ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ತತ್ತ್ವವಾಗಿ ಕೇಳು. ನಿನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಬರುತ್ತಾನೆ; ಆಗ ನಾನು ಇದರ ಫಲವನ್ನು ನಿನಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 33

न शोभते त्वया युद्धं करिष्ये स्वामिना तव । उपहासकरं ज्ञेयं युद्धं सिंहसृगालयोः

ಈ ಯುದ್ಧ ನಿನಗೆ ಶೋಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನಾನು ನಿನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ನರಿಯ ಯುದ್ಧವು ಕೇವಲ ಹಾಸ್ಯದ ಕಾರಣವೆಂದು ತಿಳಿ.

Verse 34

श्रुतं च मद्वचस्तेऽद्य द्रक्ष्यसि त्वं महाबलम् । गच्छ स्वस्वामिनं भिल्ल यथेच्छसि तथा कुरु

ಇಂದು ನೀನು ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿದೆ; ಈಗ ಮಹಾಬಲವನ್ನು ಕಾಣುವೆ. ಓ ಭಿಲ್ಲ, ನಿನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದಂತೆ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡು.

Verse 35

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्तस्तु गतस्तत्र भिल्लः पार्थेन वै मुने । शिवावतारो यत्रास्ते किरातो वाहिनीपतिः

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮುನೇ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಭಿಲ್ಲನು ಪಾರ್ಥ (ಅರ್ಜುನ)ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಹೋದನು; ಅಲ್ಲಿ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಕಿರಾತರೂಪ ಶಿವಾವತಾರನು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 36

अथार्जुनस्य वचनं भिल्लनाथाय विस्तरात् । सर्वं निवेदयामास तस्यै भिल्लपरात्मने

ನಂತರ ಅವನು ಭಿಲ್ಲರ ನಾಥನಿಗೆ ಅರ್ಜುನನ ವಚನವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದನು; ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನ ಭಕ್ತನಾದ ಆ ಭಿಲ್ಲಾಧಿಪತಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಿ ಹೇಳಿದನು.

Verse 37

स किरातेश्वरः श्रुत्वा तद्वचो हर्षमागतः । आजगाम स्वसैन्येन शंकरो भिल्लरूपधृक्

ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕಿರಾತೇಶ್ವರನು ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದನು. ನಂತರ ಭಿಲ್ಲರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಶಂಕರನು ತನ್ನ ಗಣಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು.

Verse 38

अर्जुनश्च तदा सेनां किरातस्य च पाण्डवः । दृष्ट्वा गृहीत्वा सशरन्धनुः सन्मुख आययौ

ಆಗ ಪಾಂಡವ ಅರ್ಜುನನು ಕಿರಾತನ ಸೇನೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಬಾಣಗಳೊಡನೆ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು ನೇರವಾಗಿ ಎದುರಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆದನು.

Verse 39

अथो किरातश्च पुनः प्रेषयामास तं चरम् । तन्मुखेन जगौ वाक्यम्भारताय महात्मने

ಆಮೇಲೆ ಕಿರಾತನು ಮತ್ತೆ ಆ ಗುಪ್ತಚರ-ದೂತನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು; ಅವನ ಮುಖದಿಂದ ಮಹಾತ್ಮ ಭಾರತ (ಅರ್ಜುನ)ನಿಗೆ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಹೇಳಿಸಿದನು।

Verse 40

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायाम किरातावतारवर्णने भिल्लार्जुनसंवादोनाम चत्वारिंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ತೃತೀಯ ಶತರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ, ಶಿವನ ಕಿರಾತಾವತಾರವರ್ಣನೆಯೊಳಗಿನ ‘ಭಿಲ್ಲ–ಅರ್ಜುನ ಸಂವಾದ’ ಎಂಬ ನಲವತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 41

भ्रातरस्तव दुःखार्त्ताः कलत्रं च ततः परम् । पृथिवी हस्ततस्तेद्य यास्यतीति मतिर्मम

ನಿನ್ನ ಸಹೋದರರು ದುಃಖದಿಂದ ಆಕ್ರಾಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಅವರ ನಂತರ ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯೂ. ಇಂದು ಭೂಮಿಯೂ ನಿನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಜಾರಿಹೋಗುತ್ತದೆ—ಇದೇ ನನ್ನ ದೃಢಮತಿ.

Verse 42

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्तं परमेशेन पार्थदार्ढ्यपरीक्षया । सर्वथार्जुनरक्षार्थं धृतरूपेण शंभुना

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಪಾರ್ಥನ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಪರಮೇಶ್ವರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಅರ್ಜುನನ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ಶಂಭುವು ಯೋಗ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಹಾಗೆ ನುಡಿದನು.

Verse 43

इत्युक्तस्तु तदागत्य सगणश्शंकरश्च तत् । विस्तराद्वृत्तमखिलमर्जुनाय न्यवेदयत्

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಗಣಗಳೊಡನೆ ಶಂಕರನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು, ನಡೆದ ಸಮಸ್ತ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು।

Verse 44

तच्छ्रुत्वा तु पुनः प्राह प्रार्थस्तं दूतमागतम् । वाहिनीपतये वाच्यम्विपरीतम्भविष्यति

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಬೇಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದ ದೂತನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ನಿನ್ನ ಸೇನಾಧಿಪತಿಗೆ ಹೇಳು; ಫಲವು ನಿನ್ನ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗುವುದು.”

Verse 45

यद्यहं चैव ते बाणं यच्छामि च मदीयकम् । कुलस्य दूषणं चाहं भविष्यामि न संशयः

“ನಾನು ನಿನಗೆ ನನ್ನದೇ ಬಾಣವನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೆ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾನು ನನ್ನ ಕುಲಕ್ಕೆ ಕಳಂಕವಾಗುವೆನು—ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ.”

Verse 46

भ्रातरश्चैव दुखार्ताः भवन्तु च तथा ध्रुवम् । विद्याश्च निष्फलाः स्युस्तास्तस्मादागच्छ वै ध्रुवम्

ನಿನ್ನ ಸಹೋದರರೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಲಿ. ಅವರ ವಿದ್ಯೆಯೂ ಫಲವಿಲ್ಲದಾಗಲಿ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತಕ್ಷಣ ಹಿಂದಿರುಗು.

Verse 47

सिंहश्चैव शृगालाद्वा भीतो नैव मया श्रुतः । तथा वनेचराद्राजा न बिभेति कदाचन

ಸಿಂಹವು ಶೃಗಾಲವನ್ನು ಭಯಪಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಕೇಳಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ವನಚರರ ರಾಜನು ಎಂದಿಗೂ ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 48

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्तस्तं पुनर्गत्वा स्वामिनं पाण्डवेन सः । सर्वं निवेदयामास तदुक्तं हि विशेषतः

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಅವನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಪಾಂಡವನು ಹೇಳಿದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದನು.

Verse 49

अथ सोपि किराताह्वो महादेवस्ससैन्यकः । तच्छ्रुत्वा सैन्यसंयुक्तो ह्यर्जुनं चागमत्तदा

ಆಗ ಕಿರಾತ (ಬೇಟೆಗಾರ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಮಹಾದೇವನು ತನ್ನ ಗಣಸೈನ್ಯসহ ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸೇನೆಯೊಡನೆ ತಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿದು ಅರ್ಜುನನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು।