ऋषभचरित्रवर्णनम् (Ṛṣabha-caritra-varṇanam) — “Account of Ṛṣabha’s Sacred Narrative”

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ चरितं शांकरं मुदा । रुद्रेण कथितं प्रीत्या ब्रह्मणे सुखदं सदा

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಸರ್ವಜ್ಞ ಸನತ್ಕುಮಾರ! ನಾನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಶಂಕರಚರಿತವನ್ನು ಹೇಳುವೆನು; ರುದ್ರನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದದು, ಅದು ಸದಾ ಸುಖದಾಯಕವಾಗಿದೆ।

Verse 2

शिव उवाच । सप्तमे चैव वाराहे कल्पे मन्वन्तराभिधे । कल्पेश्वरोऽथ भगवान्सर्वं लोकप्रकाशनः

ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು: ಏಳನೆಯ ವಾರಾಹಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ, ಮನ್ವಂತರವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಪೇಶ್ವರನಾದ ಭಗವಾನ್—ಸರ್ವ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು—ಅಂದು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು.

Verse 3

मर्नोर्वैवस्वतस्यैव ते प्रपुत्रो भविष्यति । तदा चतुर्युगाश्चैव तस्मिन्मन्वन्तरे विधे

ಹೇ ವಿಧೇ! ನೀ ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಪ್ರಪೌತ್ರನಾಗುವಿ; ಆ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲೇ ಚತುರ್ಯುಗಚಕ್ರವು ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು.

Verse 4

अनुग्रहार्थं लोकानां ब्राह्मणानां हिताय च । उत्पश्यामि विधे ब्रह्मन्द्वापराख्ययुगान्तिके

ಲೋಕಗಳ ಅನುಗ್ರಹಾರ್ಥವೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಹಿತಾರ್ಥವೂ ಆಗಿ, ಹೇ ವಿಧೇ, ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ದ್ವಾಪರವೆಂಬ ಯುಗದ ಅಂತ್ಯಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 5

युगप्रवृत्त्या च तदा तस्मिंश्च प्रथमे युगे । द्वापरे प्रथमे ब्रह्मन्यदा व्यासः स्वयंप्रभुः

ಯುಗಪ್ರವೃತ್ತಿ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಆ ಮೊದಲ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ದ್ವಾಪರಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವಯಂಪ್ರಭು ವ್ಯಾಸನು ತನ್ನ ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು.

Verse 6

तदाहं ब्राह्मणार्थाय कलौ तस्मिन्युगान्तिके । भविष्यामि शिवायुक्तः श्वेतो नाम महामुनिः

ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ, ಕಲಿಯುಗದ ಆ ಯುಗಾಂತ ಸಂಧಿಕಾಲದಲ್ಲಿ, ನಾನು ಶಿವಯುಕ್ತನಾಗಿ ‘ಶ್ವೇತ’ ಎಂಬ ಮಹಾಮುನಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವೆನು.

Verse 7

हिमवच्छिखरे रम्ये छागले पर्वतोत्तमे । तदा शिष्याः शिखायुक्ता भविष्यन्ति विधे मम

ಹಿಮವತ್‌ನ ಮನೋಹರ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ‘ಛಾಗಲ’ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಆಗ—ಓ ವಿಧಾತಾ—ನನ್ನ ಶಿಷ್ಯರು ಶಿಖಾ (ಚೂಡಾ) ಯುಕ್ತರಾಗಿರುವರು.

Verse 8

श्वेतः श्वेतशिखश्चैव श्वेताश्वः श्वेतलोहितः । चत्वारो ध्यानयोगात्ते गमिष्यन्ति पुरं मम

ಶ್ವೇತ, ಶ್ವೇತಶಿಖ, ಶ್ವೇತಾಶ್ವ ಮತ್ತು ಶ್ವೇತಲೋಹಿತ—ಈ ನಾಲ್ವರು ಧ್ಯಾನಯೋಗದ ಅನುಷ್ಠಾನದಿಂದ ನನ್ನ ಪುರಕ್ಕೆ, ನನ್ನ ದಿವ್ಯ ಧಾಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವರು।

Verse 9

ततो भक्ता भविष्यन्ति ज्ञात्वा मां तत्त्वतोऽव्ययम् । जन्ममृत्युजराहीनाः परब्रह्मसमाधयः

ಆಮೇಲೆ ನನ್ನನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ಅವ್ಯಯ ಸತ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದು ಅವರು ಭಕ್ತರಾಗುವರು। ಜನನ-ಮರಣ-ಜರಾರಹಿತರಾಗಿ ಪರಬ್ರಹ್ಮ—ಮೋಕ್ಷದಾತ ಪತಿ ಶಿವ—ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿಸ್ಥರಾಗಿರುವರು।

Verse 10

द्रष्टुं शक्यो नरैर्नाहमृते ध्यानात्पितामह । दानधर्मादिभिर्वत्स साधनैः कर्महेतुभिः

ಹೇ ಪಿತಾಮಹ! ಧ್ಯಾನವಿಲ್ಲದೆ ಮಾನವರು ನನ್ನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಲಾರರು। ವತ್ಸ, ದಾನ-ಧರ್ಮಾದಿ ಕರ್ಮಹೇತು ಸಾಧನಗಳಿಂದ ನನ್ನ ಸాక్షಾತ್ಕಾರವಾಗದು।

Verse 11

द्वितीये द्वापरे व्यासः सत्यो नाम प्रजापतिः । यदा तदा भविष्यामि सुतारो नामतः कलौ

ಎರಡನೇ ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸನು ‘ಸತ್ಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿರುವನು. ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಭ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲ ನಾನು ‘ಸುತಾರ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಸೂತರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವೆನು.

Verse 12

तत्रापि मे भविष्यन्ति शिष्या वेदविदो द्विजाः । दुन्दुभिः शतरूपश्च हृषीकः केतुमांस्तथा

ಅಲ್ಲಿಯೂ ನನಗೆ ಶಿಷ್ಯರು ಇರುವರು—ವೇದವಿದರಾದ ದ್ವಿಜರು: ದುಂದುಭಿ, ಶತರೂಪ, ಹೃಷೀಕ, ಹಾಗೆಯೇ ಕೇತುಮಾನ.

Verse 13

चत्वारो ध्यानयोगात्ते गमिष्यन्ति पुरं मम । ततो मुक्ता भविष्यन्ति ज्ञात्वा मां तत्त्वतोऽव्ययम्

ಆ ನಾಲ್ವರೂ ಧ್ಯಾನಯೋಗದ ಸಾಧನೆಯಿಂದ ನನ್ನ ದಿವ್ಯಪುರಿಗೆ ಸೇರುವರು. ನಂತರ ನನ್ನನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ಅವ್ಯಯ ಪರತತ್ತ್ವವೆಂದು ತಿಳಿದು ಮುಕ್ತರಾಗುವರು.

Verse 14

तृतीये द्वापरे चैव यदा व्यासस्तु भार्गवः । तदाप्यहं भविष्यामि दमनस्तु पुरान्तिके

ಮೂರನೇ ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸನು ಭಾರ್ಗವನಾಗುವಾಗ, ಆಗ ನಾನೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುವೆನು—ನಗರದ ಅಂಚಿನ ಸಮೀಪ ‘ದಮನ’ ರೂಪದಲ್ಲಿ.

Verse 15

तत्रापि च भविष्यन्ति चत्वारो मम पुत्रकाः । विशोकश्च विशेषश्च विपापः पापनाशनः

ಅಲ್ಲಿಯೂ ನನ್ನ ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟುವರು—ವಿಶೋಕ, ವಿಶೇಷ, ವಿಪಾಪ, ಪಾಪನಾಶನ; ಅವರು ಶೋಕವರ್ಜಿತರು, ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವದವರು, ಪಾಪನಾಶಕರು.

Verse 16

शिष्यैः साहाय्यं व्यासस्य करिष्ये चतुरानन । निवृत्तिमार्गं सुदृढं वर्त्तयिष्ये कलाविह

ಹೇ ಚತುರಾನನ ಬ್ರಹ್ಮಾ, ನಾನು ನನ್ನ ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಸನಿಗೆ ಸಹಾಯಮಾಡುವೆನು; ಈ ಕಲಿಯುಗದಾದ್ಯಂತ ನಿವೃತ್ತಿಮಾರ್ಗವನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವೆನು।

Verse 17

चतुर्थे द्वापरे चैव यदा व्यासोंऽगिराः स्मृतः । तदाप्यहं भविष्यामि सुहोत्रो नाम नामतः

ನಾಲ್ಕನೇ ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ, ವ್ಯಾಸನು ‘ಆಂಗಿರಸ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವಾಗ, ನಾನೂ ‘ಸುಹೋತ್ರ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಕಟನಾಗುವೆನು।

Verse 18

तत्रापि मम ते पुत्राश्चत्वारो योगसाधकाः । भविष्यंति महात्मानस्तन्नामानि ब्रुवे विधे

ಹೇ ವಿಧೇ (ಬ್ರಹ್ಮಾ), ಅಲ್ಲಿ ಸಹ ನಿನ್ನ ನಾಲ್ವರು ಪುತ್ರರು—ಯೋಗಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಮಹಾತ್ಮರು—ಉತ್ಪನ್ನರಾಗುವರು. ಈಗ ಅವರ ನಾಮಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 19

सुमुखो दुर्मुखश्चैव दुदर्भो दुरतिक्रमः । शिष्यैः साहाय्यं व्यासस्य करिष्येऽहं तदा विधे

ಸುಮುಖ, ದುರ್ಮುಖ, ದುದರ್ಭ, ದುರತಿಕ್ರಮ—ನನ್ನ ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವರು, ಹೇ ವಿಧೇ.

Verse 20

पञ्चमे द्वापरे चैव व्यासस्तु सविता स्मृतः । तदा योगी भविष्यामि कंको नाम महातपाः

ಐದನೇ ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರು ‘ಸವಿತಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗುವರು. ಆಗ ನಾನು ‘ಕಂಕ’ ಎಂಬ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಯೋಗಿಯಾಗುವೆನು.

Verse 21

तत्रापि मम ते पुत्राश्चत्वारो योगसाधकाः । भविष्यन्ति महात्मानस्तन्नामानि शृणुष्व मे

ಅಲ್ಲಿಯೂ ನನ್ನ ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರರು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸುವರು— ಯೋಗಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರಾದ ಮಹಾತ್ಮರು. ಈಗ ಅವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು।

Verse 22

सनकः सनातनश्चैव प्रभुर्यश्च सनन्दनः । विभुः सनत्कुमारश्च निर्मलो निरहंकृतिः

ಸನಕ, ಸನಾತನ, ಪ್ರಭು, ಸನಂದನ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಭು ಮತ್ತು ಸನತ್ಕುಮಾರ— ಇವರು ನಿರ್ಮಲ, ಅಹಂಕಾರರಹಿತ ಮಹರ್ಷಿಗಳು; ಶಿವಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಶಿವತತ್ತ್ವಜ್ಞರು।

Verse 23

तत्रापि कंकनामाहं साहाय्यं सवितुर्विधे । व्यासस्य हि करिष्यामि निवृत्तिपथवर्द्धकः

ಅಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ‘ಕಂಕನ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ, ಸೂರ್ಯಸಮಾನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ವಿಧಾತ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ವ್ಯಾಸನಿಗಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವವನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 24

परिवर्ते पुनः षष्ठे द्वापरे लोककारकः । कर्ता वेदविभागस्य मृत्युर्व्यासो भविष्यति

ಮತ್ತೆ ಆರನೇ ಪರಿವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ, ದ್ವಾಪರ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಲೋಕಕಾರಕನು ‘ಮೃತ್ಯು-ವ್ಯಾಸ’ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟನಾಗುವನು; ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ವೇದಗಳನ್ನು ವಿಭಾಗಿಸುವನು.

Verse 25

तदाऽप्यहं भविष्यामि लोकाक्षिर्नाम नामतः । व्यासस्य सुसाहा य्यार्थं निवृत्तिपथवर्द्धनः

ಆಗಲೂ ನಾನು ‘ಲೋಕಾಕ್ಷಿ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಕಟನಾಗುವೆನು. ವ್ಯಾಸನಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವವನಾಗಿರುವೆನು.

Verse 26

तत्रापि शिष्याश्चत्वारो भविष्यन्ति दृढव्रताः । सुधामा विरजाश्चैव संजयो विजयस्तथा

ಅಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢವ್ರತಿಗಳಾದ ನಾಲ್ಕು ಶಿಷ್ಯರು ಇರುವರು—ಸುಧಾಮಾ, ವಿರಜಾ, ಸಂಜಯ ಮತ್ತು ವಿಜಯ।

Verse 27

सप्तमे परिवर्ते तु यदा व्यासः शतक्रतुः । तदाप्यहं भविष्यामि जैगीषव्यो विभुर्विधे

ಹೇ ವಿಭು ವಿಧೇ (ಬ್ರಹ್ಮಾ)! ಏಳನೇ ಪರಿವರ್ತನಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸನು ಶತಕ್ರತು (ಇಂದ್ರ) ಆಗುವಾಗ, ನಾನು ಸಹ ಜೈಗೀಷವ್ಯ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುವೆನು, ದಿವ್ಯ ನಿಯಮ ಸ್ಥಿರವಾಗಲೆಂದು।

Verse 28

योगं संद्रढयिष्यामि महायोगविचक्षणः । काश्यां गुहान्तरे संस्थो दिव्यदेशे कुशास्तरिः

ಮಹಾಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತನಾದ ನಾನು ಈಗ ನನ್ನ ಯೋಗವನ್ನು ದೃಢವೂ ಅಚಲವೂ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಕಾಶಿಯ ದಿವ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಗುಹಾಂತರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಪವಿತ್ರ ಕುಶಾಸನದ ಮೇಲೆ ಆಸೀನನಾಗಿರುವೆನು।

Verse 29

साहाय्यं च करिष्यामि व्यासस्य हि शतक्रतोः । उद्धरिष्यामि भक्तांश्च संसारभयतो विधे

ನಾನು ವ್ಯಾಸನಿಗೂ ಶತಕ್ರತು (ಇಂದ್ರ)ಗೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಹೇ ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮಾ), ನನ್ನ ಭಕ್ತರನ್ನೂ ಸಂಸಾರಭಯದಿಂದ ಉದ್ಧರಿಸುವೆನು।

Verse 30

तत्रापि मम चत्वारो भविष्यन्ति सुता युगे । सारस्वतश्च योगीशो मेघवाहः सुवाहनः

ಆ ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಲಿ ನನಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರರು ಇರುವರು—ಸಾರಸ್ವತ, ಯೋಗೀಶ, ಮೇಘವಾಹ, ಸುವಾಹನ।

Verse 31

अष्टमे परिवर्ते हि वसिष्ठो मुनिसत्तमः । कर्त्ता वेदविभागस्य वेदव्यासो भविष्यति

ನಿಜವಾಗಿ ಎಂಟನೇ ಪರಿವರ್ತದಲ್ಲಿ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ವಸಿಷ್ಠನು ವೇದವಿಭಾಗದ ಕರ್ತನಾಗಿ ವೇದವ್ಯಾಸನಾಗುವನು।

Verse 32

तत्राप्यहं भविष्यामि नामतो दधिवाहनः । व्यासस्य हि करिष्यामि साहाय्यं योगवित्तम

ಅಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ‘ದಧಿವಾಹನ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರकटವಾಗುವೆನು; ಯೋಗವಿದನಾದ ವ್ಯಾಸನ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವೆನು।

Verse 33

कपिलश्चासुरिः पञ्चशिखः शाल्वलपूर्वकः । चत्वारो योगिनः पुत्रा भविष्यन्ति समा मम

ಕಪಿಲ, ಆಸುರಿ, ಪಂಚಶಿಖ, ಶಾಲ್ವಲ—ಈ ನಾಲ್ವರು ನನ್ನ ಪುತ್ರರಾಗುವರು; ಯೋಗಿಗಳಾಗಿ ಸಾಧನಾ-ಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಮಾನರಾಗುವರು.

Verse 34

नवमे परिवर्ते तु तस्मिन्नेव युगे विधे । भविष्यति मुनिश्रेष्ठो व्यासः सारस्वताह्वयः

ಹೇ ವಿಧಾತ (ಬ್ರಹ್ಮಾ), ಅದೇ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಒಂಬತ್ತನೇ ಪರಿವರ್ತನ-ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ಯಾಸನು ಉದ್ಭವಿಸುವನು; ‘ಸಾರಸ್ವತ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗುವನು.

Verse 35

व्यासस्य ध्यायतस्तस्य निवृत्तिपथवृद्धये । तदाप्यहं भविष्यामि ऋषभो नामतः स्मृतः

ವ್ಯಾಸನು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಅವನ ನಿವೃತ್ತಿ-ಮಾರ್ಗದ ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ನಾನೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುವೆನು—‘ಋಷಭ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವೆನು.

Verse 36

पराशरश्च गर्गश्च भार्गवो गिरिशस्तथा । चत्वारस्तत्र शिष्या मे भविष्यन्ति सुयोगिनः

ಪರಾಶರ, ಗರ್ಗ, ಭಾರ್ಗವ ಮತ್ತು ಗಿರಿಶ—ಈ ನಾಲ್ವರು ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಶಿಷ್ಯರಾಗುವರು, ಸಿದ್ಧ ಯೋಗಿಗಳು॥

Verse 37

तैः साकं द्रढयिष्यामि योगमार्गं प्रजापते । करिष्यामि साहाय्यं वै वेदव्यासस्य सन्मुने

ಅವರೊಂದಿಗೆ, ಹೇ ಪ್ರಜಾಪತೇ, ನಾನು ಯೋಗಮಾರ್ಗವನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವೆನು; ಮತ್ತು ಹೇ ಸನ್ಮುನಿ, ನಾನು ವೇದವ್ಯಾಸರಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವೆನು॥

Verse 38

तेन रूपेण भक्तानां बहूनां दुःखिनां विधे । उद्धारं भवतोऽहं वै करिष्यामि दयाकरः

ಹೇ ವಿಧೇ (ಬ್ರಹ್ಮಾ), ಅದೇ ರೂಪದಲ್ಲೇ ನಾನು ಅನೇಕ ದುಃಖಿತ ಭಕ್ತರನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಉದ್ಧರಿಸುವೆನು; ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಸ್ವಭಾವತಃ ದಯಾಮಯನು।

Verse 39

सोऽवतारो विधे मे हि ऋषभाख्यस्सुयोगकृत् । सारस्वतव्यासमनः कर्त्ता नानोतिकारकः

ಹೇ ವಿಧೇ (ಬ್ರಹ್ಮಾ), ನನ್ನ ಆ ಅವತಾರ ‘ಋಷಭ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು; ಅವನು ಪರಮ ಯೋಗಶಾಸನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವನು. ಅವನು ಸಾರಸ್ವತ-ವ್ಯಾಸ ಪರಂಪರೆಯ ಕರ್ತೃ; ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರ, ಮತ್ತು ಅವನು ಹಾನಿಕರ ಅಥವಾ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 40

अवतारेण मे येन भद्रायुर्नृपबालकः । जीवितो हि मृतः क्ष्वेडदोषतो जनकोज्झितः

ನನ್ನ ಆ ಅವತಾರದಿಂದ ರಾಜಕುಮಾರ ಬಾಲಕ ಭದ್ರಾಯು—ವಿಷದೋಷದಿಂದ ಮೃತಪ್ರಾಯನಾಗಿ, ತಂದೆಯಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ—ನಿಜವಾಗಿ ಪುನರ್ಜೀವಿತನಾದನು।

Verse 41

प्राप्तेऽथ षोडशे वर्षे तस्य राजशिशोः पुनः । ययौ तद्वेश्म सहसा ऋषभः स मदात्मकः

ಆ ರಾಜಶಿಶು ಹದಿನಾರನೇ ವರ್ಷವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಮದ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಋಷಭನು ಅಚಾನಕವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಆ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 42

पूजितस्तेन स मुनिः सद्रूपश्च कृपानिधिः । उपादिदेश तद्धर्मान्राज्ययोगान्प्रजापते

ಅವನಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಮುನಿ—ಸದ್ರೂಪನೂ ಕೃಪಾನಿಧಿಯೂ—ಆಗ ಪ್ರಜಾಪತಿಗೆ ಆ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯಯೋಗದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು.

Verse 43

ततः स कवचं दिव्यं शंखं खङ्गं च भास्वरम् । ददौ तस्मै प्रसन्नात्मा सर्वशत्रुविनाशनम्

ಆಗ ಪ್ರಸನ್ನಹೃದಯನಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ದಿವ್ಯ ಕವಚ, ಶಂಖ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಖಡ್ಗವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು—ಅವು ಸರ್ವ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವು।

Verse 44

तदङ्ग भस्मनामृश्य कृपया दीनवत्सलः । स द्वादशसहस्रस्य गजानां च बलं ददौ

ನಂತರ ದೀನರಕ್ಷಕನಾದ ಆ ಪ್ರಭು ಕೃಪೆಯಿಂದ ಅವನ ದೇಹವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ಹನ್ನೆರಡು ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳ ಬಲವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು।

Verse 45

इति भद्रायुषं सम्यगनुश्वास्य समातृकम् । ययौ स्वैरगतस्तस्यां पूजितस्त्वृषभः प्रभुः

ಈ ರೀತಿ ಭದ್ರಾಯುಷನನ್ನು ಅವನ ತಾಯಿಯೊಡನೆ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಪೂಜಿತನಾದ ಪ್ರಭು ವೃಷಭನು ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ತನ್ನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಟನು।

Verse 46

भद्रायुरपि राजर्षिर्जित्वा रिपुगणान्विधे । राज्यं चकार धर्मेण विवाह्य कीर्त्तिमालिनीम्

ಹೇ ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮಾ)! ರಾಜರ್ಷಿ ಭದ್ರಾಯುವೂ ಶತ್ರುಗಣಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಕೀರ್ತಿಮಾಲಿನಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿ, ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ರಾಜ್ಯವಾಡಿದನು।

Verse 47

इत्थं प्रभावं ऋषभोऽवतारः शङ्करस्य मे । सतां गतिर्दीनबन्धुर्नवमः कथितस्तव

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಾನು ನಿನಗೆ ಶಂಕರನ ಋಷಭಾವತಾರದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದೆನು—ಅವನು ಸಜ್ಜನರ ಆಶ್ರಯ, ದೀನರ ಬಂಧು—ಎಂದು ನವಮ ಅವತಾರವಾಗಿ ವರ್ಣಿತನು।

Verse 48

ऋषभस्य चरित्रं हि परमं पावनं महत् । स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं श्रोतव्यं च प्रयत्नतः

ಋಷಭನ ಪರಮ ಪಾವನ ಹಾಗೂ ಮಹತ್ತಾದ ಚರಿತ್ರೆ ಸ್ವರ್ಗ್ಯ ಪುಣ್ಯ, ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೇಳಬೇಕು।