Arjuna’s Mantra-Empowerment and the Pāṇḍavas’ Separation (Śiva-rūpa through Mantra)

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । अर्जुनोपि तदा तत्र दीप्यमानो व्यदृश्यत । मन्त्रेण शिवरूपेण तेजश्चातुलमावहत्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ವೇಳೆ ಅಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನೂ ದೀಪ್ತಿಮಾನನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು; ಮಂತ್ರಬಲದಿಂದ ಶಿವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅತುಲ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಹೊತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು।

Verse 2

ते सर्वे चार्जुनन्दृष्ट्वा पाण्डवा निश्चयं गताः । जयोऽस्माकं धुवञ्जातन्तेजश्च विपुलं यतः

ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಕಂಡು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಂಡವರು ದೃಢನಿಶ್ಚಯಕ್ಕೆ ಬಂದರು—“ನಮ್ಮ ಜಯ ಈಗ ಧ್ರುವ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನಿಂದ ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬಲ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ।”

Verse 3

इदङ्कार्य्यन्त्वया साध्यन्नान्येन च कदाचन । व्यासस्य वचनाद्भाति सफलं कुरु जीवितम्

“ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೀನೇ ಸಾಧಿಸಬೇಕು—ಯಾವಾಗಲೂ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ. ವ್ಯಾಸರ ವಚನದಿಂದ ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಸಾರ್ಥಕಮಾಡು।”

Verse 4

इति प्रोच्यार्जुनन्ते वै विरहौत्सुक्यकातराः । अनिच्छन्तोपि तत्रैव प्रेषयामासुरादरात्

ಹೀಗೆ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಹೇಳಿ, ವಿರಹಜನಿತ ಆತುರದಿಂದ ಕಾತರರಾದವರು—ಇಚ್ಛೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ—ಅದೇ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು.

Verse 5

द्रौपदी दुःखसंयुक्ता नेत्राश्रूणि निरुध्य च । प्रेषयन्ती शुभं वाक्यन्तदोवाच पतिव्रता

ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿದ ದ್ರೌಪದಿ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ತಡೆದು, ಆ ಪತಿವ್ರತೆ ಶುಭವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತ ಅವನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದಳು.

Verse 6

द्रौपद्युवाच । व्यासोपदिष्टं यद्राजंस्त्वया कार्यं प्रयत्नतः । शुभप्रदोऽस्तु ते पन्थाश्शंकरश्शंकरोस्तु वै

ದ್ರೌಪದಿ ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ, ವ್ಯಾಸರು ಉಪದೇಶಿಸಿದುದನ್ನು ನೀನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ನೆರವೇರಿಸು. ನಿನ್ನ ಪಥವು ಶುಭಪ್ರದವಾಗಲಿ; ಸರ್ವಮಂಗಳಕರ ಶಂಕರನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿನ್ನ ರಕ್ಷಕನಾಗಲಿ.

Verse 7

ते सर्वे चावसंस्तत्र विसृज्यार्जुनमादरात् । अत्यन्तदुःखमापन्ना मिलित्वा पञ्च एव च

ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಆದರದಿಂದ ಕಳುಹಿಸಿ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿದರು; ನಂತರ ಆ ಐವರೂ ಸೇರಿ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು।

Verse 8

स्थितास्तत्र वदन्ति स्म श्रूयतामृषिसत्तम । दुःखेपि प्रियसंगो वै न दुःखाय प्रजायते

ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತು ಅವರು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಕೇಳಿರಿ. ದುಃಖದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಿಯಸಂಗವು ದುಃಖವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಪೀಡೆಯ ಕಾರಣವಾಗದು.”

Verse 9

वियोगे द्विगुणन्तस्य दुःखम्भवति नित्यशः । तत्र धैर्य्यधरस्यापि कथन्धैर्य्यम्भवेदिह

ವಿಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅವನ ದುಃಖವು ಪ್ರತಿಕ್ಷಣವೂ ದ್ವಿಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯಧಾರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುವುದು?

Verse 10

नन्दीश्वर उवाच । कुर्वतस्त्वेव तदा दुःखम्पाण्डवेषु मुनीश्वरः । कृपासिंधुश्च स व्यास ऋषिवर्य्यस्समागत

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—“ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರಲ್ಲಿ ದುಃಖವು ಉಂಟಾಯಿತು. ಆಗ ಕೃಪಾಸಿಂಧುವಾದ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹರ್ಷಿ ವ್ಯಾಸರು ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದರು.”

Verse 11

तन्तदा पाण्डवास्ते वै नत्वा सम्पूज्य चादरात् । दत्त्वासनं हि दुःखाढ्याः करौ बद्ध्वा वचोऽब्रुवन्

ನಂತರ ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಪಾಂಡವರು ಅವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಆದರದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ, ಆಸನವನ್ನು ನೀಡಿ, ಕೈಮುಗಿದು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 12

पाण्डवा ऊचुः । श्रूयतामृषभश्रेष्ठ दुःखदग्धा वयम्प्रभो । दर्शनन्तेऽद्य सम्प्राप्य ह्यानन्दं प्राप्नुमो मुने

ಪಾಂಡವರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಓ ಪ್ರಭು, ನಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ದುಃಖದಿಂದ ದಗ್ಧರಾದ ನಾವು ಇಂದು ನಿಮ್ಮ ಪಾವನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದು, ಓ ಮುನಿಯೇ, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದೇವೆ.

Verse 13

कियत्कालं वसात्रैव दुःखनाशाय नः प्रभो । दर्शनात्तव विप्रर्षेस्सर्वं दुःखं विलीयते

ಓ ಪ್ರಭು, ನಮ್ಮ ದುಃಖನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ವಾಸಿಸುವಿರಿ? ಓ ವಿಪ್ರಋಷೇ, ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ದುಃಖವೂ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 14

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्तस्स ऋषिश्रेष्ठो न्यवसत्तत्सुखाय वै । कथाभिर्विविधाभिश्च तद्दुःखं नोदयंस्तदा

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಆ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಅವರ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ತಂಗಿದನು; ನಂತರ ವಿಭಿನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆ ದುಃಖವು ಮತ್ತೆ ಉದಯಿಸದಂತೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 15

वार्तायां क्रियमाणायान्तेन व्यासेन सन्मुने । सुप्रणम्य विनीतात्मा धर्मराजोऽब्रवीदिदम्

ಓ ಸನ್ಮುನಿಯೇ, ಆ ವ್ಯಾಸನು ಈ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ವಿನೀತಮನಸ್ಸಿನ ಧರ್ಮರಾಜನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 16

धर्मराज उवाच । शृणु त्वं हि ऋषिश्रेष्ठ दुःखशान्तिर्मता मम । पृच्छामि त्वां महाप्राज्ञ कथनीयन्त्वया प्रभो

ಧರ್ಮರಾಜನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಕೇಳು. ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ದುಃಖಶಾಂತಿಯ ನಿಜವಾದ ಮಾರ್ಗ ಇದಲ್ಲಿದೆ. ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ಪ್ರಭು, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ—ಹೇಳಬೇಕಾದುದನ್ನು ಕೃಪೆಯಿಂದ ಹೇಳು.

Verse 17

ईदृशं चैव दुःखं च पुरा प्राप्तश्च कश्चन । वयमेव परं दुःखं प्राप्ता वै नैव कश्चन

ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಇಂತಹ ದುಃಖ ಬಂದಿತೇ? ಇಲ್ಲ—ನಾವೇ ಪರಮ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದೇವೆ; ಮತ್ತಾರೂ ಅಲ್ಲ.

Verse 18

व्यास उवाच । राज्ञस्तु नलनाम्नो वै निषधाधिपतेः पुरा । भवद्दुःखाधिकं दुःखं जातन्तस्य महात्मनः

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿಷಧಾಧಿಪತಿ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ನಲರಾಜನಿಗೆ, ನೀನು ಅನುಭವಿಸುವ ದುಃಖಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾದ ದುಃಖ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 19

हरिश्चन्द्रस्य नृपतेर्जातं दुःखम्महत्तरम् । अकथ्यन्तद्विशेषेण परशोकावहन्तथा

ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ರಾಜನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತರವಾದ ದುಃಖ ಉಂಟಾಯಿತು; ಅದರ ವಿಶೇಷ ವಿವರಗಳು ಹೇಳಲಾಗದವು, ಮತ್ತು ಅದು ಇತರರಿಗೂ ಗಾಢ ಶೋಕವನ್ನು ತಂದಿತು.

Verse 20

दुःखम्तथैव विज्ञेयं रामस्याप्यथ पाण्डव । यच्छ्रुत्वा स्त्रीनराणां च भवेन्मोहो महत्तरः

ಹೇ ಪಾಂಡವ, ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೂ ಅಂಥದೇ ದುಃಖ ಸಂಭವಿಸಿತೆಂದು ತಿಳಿ; ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಮಹತ್ತರವಾದ ಮೋಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 21

तस्माद्वर्णयितुन्नैव शक्यते हि मया पुनः । शरीरं दुःखराशिं च मत्वा त्याज्यन्त्वयाधुना

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಿವರಿಸಲು ಶಕ್ತನಲ್ಲ. ದೇಹವನ್ನು ದುಃಖರಾಶಿಯೆಂದು ತಿಳಿದು, ಈಗ ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮೋಕ್ಷಪ್ರದನಾದ ಪ್ರಭು ಶಿವನ ಶರಣಾಗು.

Verse 22

येनेदञ्च धृतन्तेन व्याप्तमेव न संशयः । प्रथमम्मातृगर्भे वै जन्म दुःखस्य कारणम्

ಯಾರು ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವರಿಂದಲೇ ಇದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ—ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿನ ಜನ್ಮವೇ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 23

कौमारेऽपि महादुःखं बाललीलानुसारि यत् । ततोपि यौवने कामान्भुन्जानो दुःखरूपिणः

ಕೌಮಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಬಾಲಲೀಲೆಯ ಹಿಂದೆ ಮಹಾದುಃಖವು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ; ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುವ ವಿಷಯಭೋಗಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ದುಃಖರೂಪವೇ.

Verse 24

गतागतैर्दिनानां हि कार्यभारैरनेकशः । आयुश्च क्षीयते नित्यं न जानाति ह तत्पुनः

ದಿನಗಳ ಆಗಮನ-ಗಮನ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಭಾರಗಳಿಂದ ಮರುಮರು ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಆಯುಷ್ಯವು ನಿತ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ; ಆದರೂ ಅವನು ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 25

अन्ते च मरणं चैव महादुःखमतः परम् । नानानरकपीडाश्च भुज्यंतेज्ञैर्नरैस्सदा

ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮರಣವೇ ಬರುತ್ತದೆ—ಅದು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮಿಗಿಲಾದ ಮಹಾದುಃಖ. ಅದರ ನಂತರ ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅನೇಕ ನರಕಪೀಡೆಗಳನ್ನು ಸದಾ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 26

तस्मादिदमसत्यं च त्वन्तु सत्यं समाचर । येनैव तुष्यते शम्भुस्तथा कार्यं नरेण च

ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ಅಸತ್ಯ; ನೀನು ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸು. ಶಂಭು (ಭಗವಾನ್ ಶಿವ) ತೃಪ್ತನಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಮನುಷ್ಯನು ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 27

नन्दीश्वर उवाच । एवं विविधवार्ताभिः कालनिर्यापणन्तदा । चक्रुस्ते भ्रातरः सर्वे मनोरथपथैः पुनः

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾನಾವಿಧ ಮಾತುಕತೆಗಳಿಂದ ಕಾಲವನ್ನು ಕಳೆಯಿದರು. ಆ ಎಲ್ಲ ಸಹೋದರರು ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೋರಥಗಳೂ ಯೋಜನೆಗಳೂ ಇರುವ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು.

Verse 28

अर्जुनोपि स्वयं गच्छन्दुर्गाद्रिषु दृढव्रतः । यक्षं लब्ध्वा च तेनैव दस्यून्निघ्नन्ननेकशः

ಅರ್ಜುನನೂ ದೃಢವ್ರತನಾಗಿ ತಾನೇ ದುರ್ಗಮ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷನನ್ನು ಪಡೆದು, ಅದೇ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಅನೇಕ ದಸ್ಯುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

Verse 29

मनसा हर्षसंयुक्तो जगामाचलमुत्तमम् । तत्र गत्वा च गंगायास्समीपं सुन्दरं स्थलम्

ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಗಂಗೆಯ ಸಮೀಪದ ಸುಂದರ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪಿದನು.

Verse 30

अशोककाननं यत्र तिष्ठति स्वर्ग उत्तमः । तत्र तस्थौ स्वयं स्नात्वा नत्वा च गुरुमुत्तमम्

ಅಶೋಕ ಕಾನನವು ನಿಂತಿರುವ ಸ್ಥಳ—ಉತ್ತಮ ಸ್ವರ್ಗದಂತೆ—ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವನು ತಂಗಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುರುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತನು.

Verse 31

यथोपदिष्टं वेषादि तथा चैवाकरोत्स्वयम् । इन्द्रियाण्यपकृष्यादौ मनसा संस्थितोऽभवत्

ಉಪದೇಶಿಸಿದಂತೆ ವೇಷಾದಿಗಳನ್ನು ಅವನು ತಾನೇ ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದು, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದನು—ಶಿವಸ್ಮರಣದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠನಾಗಿ.

Verse 32

पुनश्च पार्थिवं कृत्वा सुन्दरं समसूत्रकम् । तदग्रे प्रणिदध्यौ स तेजोराशिमनुत्तमम्

ಮತ್ತೆ ಸುಂದರವಾದ ಮತ್ತು ಸುಸೂತ್ರವಾದ ಪಾರ್ಥಿವ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅದರ ಮುಂದೆ ಆ ಅನುಪಮ ತೇಜೋರಾಶಿಯಾದ ಶಿವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು.

Verse 33

त्रिकालं चैव सुस्नातः पूजनं विविधं तदा । चकारोपासनन्तत्र हरस्य च पुनः पुनः

ಮೂರು ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ಹರನಿಗೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪುನಃ ಪುನಃ ಉಪಾಸನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು.

Verse 34

तस्यैव शिरसस्तेजो निस्सृतन्तच्चरास्तदा । दृष्ट्वा भयं समापन्नाः प्रविष्टश्च कदा ह्ययम्

ಅದೇ ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ದಹಿಸುವ ತೇಜಸ್ಸು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಅದನ್ನು ಕಂಡ ಚಾರರು ಭಯಗ್ರಸ್ತರಾಗಿ—“ಇವನು ಇಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು?” ಎಂದು ಅಚ್ಚರಿಪಟ್ಟರು.

Verse 35

पुनस्ते च विचार्यैवं कथनीयं बिडौजसे । इत्युक्त्वा तु गतास्ते वै शक्रस्यान्तिकमञ्जसा

ಮತ್ತೆ ಹೀಗೆ ವಿಚಾರಿಸಿ ಅವರು—“ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಿಡೌಜಸ (ಇಂದ್ರ)ನಿಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು” ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದರು. ಹಾಗೆಂದು ಹೇಳಿ ಅವರು ತಕ್ಷಣ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು.

Verse 36

चरा ऊचुः । देवो वाऽथ ऋषिश्चैव सूर्यो वाथ विभावसुः । तपश्चरति देवेश न जानीमो वने च तम्

ಚಾರರು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ದೇವೇಶ! ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವ ಆವನು ಯಾರು ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ತಿಳಿಯದು—ದೇವನಾ, ಋಷಿಯೇ, ಸೂರ್ಯನೇ, ಅಥವಾ ವಿಭಾವಸು (ಅಗ್ನಿ)ಯೇ?”

Verse 37

तस्यैव तेजसा दग्धा आगतास्तव सन्निधौ । निवेदितञ्चरित्रं तत्क्रियतामुचितन्तु यत्

ಅವನದೇ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದಗ್ಧರಾಗಿ ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ. ನಮ್ಮ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಿವೇದಿಸಿದ್ದೇವೆ; ಈಗ ಯೋಗ್ಯವೂ ಸಮಂಜಸವೂ ಆದುದನ್ನು ಮಾಡಿರಿ.

Verse 38

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां किरातावतारवर्णनप्रसंगेऽर्जुनतपोवर्णनं नामाष्टत्रिंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ತೃತೀಯ ಶತರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ, ಕಿರಾತಾವತಾರದ ವರ್ಣನಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ, “ಅರ್ಜುನನ ತಪೋವರ್ಣನೆ” ಎಂಬ ಅಷ್ಟತ್ರಿಂಶ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 39

स वृद्धब्राह्मणो भूत्वा ब्रह्मचारी शचीपतिः । जगाम तत्र विप्रेन्द्र परीक्षार्थं हि तस्य वै

ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ! ಶಚೀಪತಿ ಇಂದ್ರನು ವೃದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿ ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿ ರೂಪಧರಿಸಿ, ನಿಜವಾಗಿ ಅವನ ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥ ಅಲ್ಲಿ ಹೋದನು।

Verse 40

तमागतन्तदा दृष्ट्वाकार्षीत्पूजाश्च पाण्डवः । स्थितोग्रे च स्तुतिं कृत्वा क्वायातोसि वदाधुना

ಅವನು ಬಂದುದನ್ನು ಆಗ ಕಂಡ ಪಾಂಡವನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದನು. ನಂತರ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿ—“ನೀನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ? ಈಗ ಹೇಳು” ಎಂದನು।

Verse 41

इत्युक्तस्तेन देवेशो धैर्य्यार्थन्तस्य प्रीतितः । परीक्षागर्वितं वाक्यं पाण्डवन्तं ततोऽब्रवीत्

ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ದೇವೇಶ್ವರನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ, ಅವನ ಧೈರ್ಯಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದು ಪಾಂಡುಪುತ್ರನಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥ ಗರ್ವಭರಿತ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 42

ब्राह्मण उवाच । नवे वयसि वै तात किन्तपस्यसि साम्प्रतम् । मुक्त्यर्थं वा जयार्थं किं सर्वथैतत्तपस्तव

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ನೀನು ಇನ್ನೂ ನವಯೌವನದಲ್ಲಿದ್ದೀಯೆ; ಈಗ ತಪಸ್ಸು ಏಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ? ಇದು ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥವೇ, ಅಥವಾ ಜಯ ಮತ್ತು ಲೌಕಿಕ ಸಿದ್ಧಿಗಳಿಗಾಗಿ? ನಿಜವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಈ ತಪಸ್ಸಿನ ಉದ್ದೇಶವೇನು?

Verse 43

नन्दीश्वर उवाच । इति पृष्टस्तदा तेन सर्वं संवेदितम्पुनः । तच्छ्रुत्वा स पुनर्वाक्यमुवाच ब्राह्मणस्तदा

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮತ್ತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಆಗ ಪುನಃ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 44

ब्राह्मण उवाच । युक्तं न क्रियते वीर सुखं प्राप्तुं च यत्तपः । क्षात्रधर्मेण क्रियते मुक्त्यर्थं कुरुसत्तम

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವೀರ, ಕೇವಲ ಸುಖಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ತಪಸ್ಸು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮದಂತೆ ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿ ಮಾಡುವ ಅದೇ ಸಾಧನೆ, ಹೇ ಕೂರುಶ್ರೇಷ್ಠ, ಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 46

इन्द्रस्तु सुखदाता वै मुक्तिदाता भवेन्न हि । तस्मात्त्वं सर्वथा श्रेष्ठ कर्तुमर्हसि सत्तपः । नन्दीश्वर उवाच । इदन्तद्वचनं श्रुत्वा क्रोधं चक्रेऽर्जुनस्तदा । प्रत्युवाच विनीतात्मा तदनादृत्य सुव्रतः

“ಇಂದ್ರನು ಸುಖದಾತನಾದರೂ ಮುಕ್ತಿದಾತನಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ಹೇ ಸತ್ತಪಸ್ವೀ, ನೀನು ನಿಜವಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು (ಶಿವಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದು).” ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅರ್ಜುನನು ಆಗ ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಆದರೂ ವಿನೀತಾತ್ಮನಾಗಿ, ಸುವ್ರತನಾಗಿ, ಆ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು।

Verse 47

अर्जुन उवाच । राज्यार्थं न च मुक्त्यर्थ किमर्थं भाषसे त्विदम् । व्यासस्य वचनेनैव क्रियते तप ईदृशम्

ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ತಪಸ್ಸು ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಕೂಡ ಅಲ್ಲ; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನೀನು ಏಕೆ ಹಾಗೆ ಹೇಳುತ್ತೀ? ಇಂತಹ ತಪಸ್ಸು ವ್ಯಾಸರ ವಚನದಂತೆ ಮಾತ್ರ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ।

Verse 48

इतो गच्छ ब्रह्मचारिन्मा पातयितुमिच्छसि । प्रयोजनं किमत्रास्ति तव वै ब्रह्मचारिणः

ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೋಗು, ಓ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿನ್; ನನ್ನನ್ನು ನನ್ನ ವ್ರತದಿಂದ ಪತನಗೊಳಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಬೇಡ. ನಿನಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ, ಓ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ?

Verse 49

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्तः स प्रसन्नोभूत्सुन्दरं रूपमद्भुतम् । स्वोपस्करणसंयुक्तं दर्शयामास वै निजम्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅವನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ, ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ಉಪಸ್ಕರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ಅದ್ಭುತ ಸುಂದರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದನು।

Verse 50

शक्ररूपन्तदा दृष्ट्वा लज्जितश्चार्जुनस्तदा । स इन्द्रस्तं समाश्वास्य पुनरेव वचोब्रवीत्

ಆ ವೇಳೆ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನ ಆ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು ಅರ್ಜುನನು ಲಜ್ಜಿತನಾದನು. ಇಂದ್ರನು ಅವನಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬಿ ಮತ್ತೆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 51

इंद्र उवाच । वरं वृणीष्व हे तात धनंजय महामते । यदिच्छसि मनोभीष्टन्नादेयं विद्यते तव

ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ತಾತ, ಮಹಾಮತಿ ಧನಂಜಯ, ವರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡು. ನೀನು ಏನು ಬಯಸಿದರೂ, ಮನೋಭೀಷ್ಟವೂ ಸಹ, ನಿನಗೆ ಅಪ್ರದೆಯವೆಂಬುದು ಇಲ್ಲ।

Verse 52

तच्छ्रुत्वा शक्रवचनम्प्रत्युवाचार्जुनस्तदा । विजयन्देहि मे तात शत्रुक्लिष्टस्य सर्वथा

ಇಂದ್ರನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅರ್ಜುನನು ತಕ್ಷಣ ಉತ್ತರಿಸಿದನು—“ಪೂಜ್ಯ ತಂದೆಯೇ, ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಷ್ಟಪಡುವ ನನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಜಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ.”

Verse 53

शक्र उवाच । बलिष्ठाश्शत्रवस्ते च दुर्योधनपुरःसराः । द्रोणो भीमश्च कर्णश्च सर्वे ते दुर्जया धुवम्

ಶಕ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ನಿನ್ನ ಶತ್ರುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠರು; ದುರ್ಯೋಧನನು ಅವರ ಮುಂಚೂಣಿ ನಾಯಕ. ದ್ರೋಣ, ಭೀಮ ಮತ್ತು ಕರ್ಣ—ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದುರ್ಜೇಯರು.

Verse 54

अश्वत्थामा द्रोणपुत्रो रौद्रोंशो दुर्जयोऽति सः । मया साध्या भवेयुस्ते सर्वथा स्वहितं शृणु

ಅವನು ದ್ರೋಣಪುತ್ರ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ—ರೌದ್ರಶಕ್ತಿಯ ಅಂಶ, ಅತಿದುರ್ಜೇಯನು. ನನ್ನಿಂದ ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಡುವವು; ನಿನ್ನ ಹಿತವಚನವನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 55

एतद्वीर जपं कर्तुं न शक्तः कश्चनाधुना । वर्तते हि शिवोवर्यस्तस्माच्छम्भोर्जयोऽ धुना

ಹೇ ವೀರ, ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಈ ವೀರಜಪವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಯಾರೂ ಸಮರ್ಥರಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿವನೇ ಸ್ವಯಂ ಸನ್ನಿಹಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗಲೂ ಜಯ ಶಂಭುವಿಗೇ.

Verse 56

शंकरः सर्वलोकेशश्चराचरपतिः स्वराट् । सर्वं कर्तुं समर्थोस्ति भुक्तिमुक्तिफलप्रदः

ಶಂಕರನು ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಈಶ್ವರ, ಚರಾಚರಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಸ್ವರಾಟ್. ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥನು; ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯ ಫಲಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವವನು.

Verse 57

अहं मन्ये च ब्रह्माद्या विष्णुः सर्ववरप्रदः । अन्ये जिगीषवो ये च ते सर्वे शिवपूजकाः

ನಾನು ಹೀಗೆ ಮನಗಾಣುತ್ತೇನೆ: ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು, ಸರ್ವವರಪ್ರದನಾದ ವಿಷ್ಣುವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಜಯವನ್ನು ಬಯಸುವ ಇತರರೂ—ಎಲ್ಲರೂ ನಿಜವಾಗಿ ಶಿವಪೂಜಕರೇ.

Verse 58

अद्यप्रभृति तन्मन्त्रं हित्वा भक्त्या शिवं भज । पार्थिवेन विधानेन ध्यानेनैव शिवस्य च

ಇಂದಿನಿಂದ ಆ (ಇತರೆ) ಮಂತ್ರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಭಜಿಸು; ಪಾರ್ಥಿವ ಲಿಂಗದ ವಿಧಾನದಂತೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ಶಿವನನ್ನೇ ಧ್ಯಾನಿಸು.

Verse 59

उपचारैरनेकैश्च सर्वभावेन भारत । सिद्धिः स्यादचला तेद्य नात्र कार्या विचारणा

ಓ ಭಾರತ, ಅನೇಕ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾವದಿಂದಲೂ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಇಂದೇ ನಿನಗೆ ಅಚಲ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳವಿಲ್ಲ.

Verse 60

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा च चरान्सर्वान्समाहूयाब्रवीदिदम् । सावधानेन वै स्थेयमेतत्संरक्षणे सदा

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಎಲ್ಲ ಗುಪ್ತಚಾರರನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ: ‘ಇದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಸದಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

Verse 61

प्रबोध्य स्वचरानिन्द्रोऽर्जुनसंरक्षणादिकम् । वात्सल्यपूर्णहृदयः पुनरूचे कपिध्वजम्

ಇಂದ್ರನು ತನ್ನ ಅನುಚರರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿ ಅರ್ಜುನನ ರಕ್ಷಣೆ ಮೊದಲಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದನು; ವಾತ್ಸಲ್ಯಭರಿತ ಹೃದಯದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಕಪಿಧ್ವಜನಾದ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 62

इन्द्र उवाच । राज्यं त्वया प्रमादाद्वै न कर्तव्यं कदाचन । श्रेयसे भद्र विद्येयं भवेत्तव परन्तप

ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಪರಂತಪ! ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ರಾಜ್ಯಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡಬೇಡ. ಹೇ ಭದ್ರ! ನಿನ್ನ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಈ ಮಾತನ್ನು ತಿಳಿದು ದೃಢವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೋ।

Verse 63

धैर्यं धार्य साधकेन सर्वथा रक्षकः शिवः । संपत्तीश्च फलन्तुल्यं दास्यते नात्र संशयः

ಸಾಧಕನು ಯಾವಾಗಲೂ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಶಿವನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ರಕ್ಷಕನು. ಸಾಧನೆಗೆ ತಕ್ಕ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಫಲವನ್ನು ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೀಡುವನು—ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 64

नन्दीश्वर उवाच । इति दत्त्वा वरन्तस्य भारतस्य सुरेश्वरः । स्मरञ्छिवपदाम्भोजञ्जगाम भवनं स्वकम्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ರೀತಿ ಭಾರತನಿಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿ ದೇವಾಧಿಪತಿ (ಇಂದ್ರನು) ಶ್ರೀಶಿವನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತ ತನ್ನ ಸ್ವಧಾಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು।

Verse 65

अर्जुनोपि महावीरस्सुप्रणम्य सुरेश्वरम् । तपस्तेपे संयतात्मा शिवमुद्दिश्य तद्विधम्

ಅರ್ಜುನನೂ ಆ ಮಹಾವೀರನು, ದೇವಾಧಿಪತಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸುಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಸಂಯತಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಶ್ರೀಶಿವನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು।