हनूमत्प्रादुर्भावः (Hanūmat-prādurbhāvaḥ) — The Manifestation/Birth of Hanumān as Śiva’s Agency
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಂದೀಶ್ವರನು ಮುನಿಗೆ ಹನುಮತ್ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವದ ಶುಭ, ಲೋಕಹಿತಕರ ಕಥೆಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇದು ರಾಮಕಾರ್ಯಾರ್ಥ ಶಿವನ ಲೀಲೆಯೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆ. ಶಂಭು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೋಹಿನೀರೂಪವನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ ಕೇವಲ ಕಾಮಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದಲ್ಲ, ನಿಯತ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಶಿವವೀರ್ಯವನ್ನು ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಎಲೆಯ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಗೌತಮವಂಶಸಂಬಂಧಿತ ಅಂಜನಾಳಿಗೆ ‘ಕರ್ಣಮಾರ್ಗ’ದ ಮೂಲಕ ಅದು ವರ್ಗಾಯಿಸಿ, ಅವಳಲ್ಲಿ ಶಂಭುವಿನ ಕಪಿರೂಪವಾಗಿ ಮಹಾಬಲ-ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಹನುಮಾನ್ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನುಂಗಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಘಟನೆ ಅವನ ಅತಿಮಾನವ ಶಕ್ತಿಯ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವತೆಗಳು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಶಿವಾವತಾರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿ, ದೇವ-ಋಷಿಗಳಿಂದ ವರಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಹನುಮಾನ್ ತಾಯಿಯ ಬಳಿಗೆ ಮರಳಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವ—ಶಿವನ ಪರತ್ವ ಕುಗ್ಗದೆ, ಅವತಾರವು ಧರ್ಮರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿಯೋಜಿತ ಕೃಪಾಶಕ್ತಿ।
Shlokas
Verse 1
नन्दीश्वर उवाच । अतः परं श्रुणु प्रीत्या हनुमच्चरितम्मुने । यथा चकाराशु हरो लीलास्तद्रूपतो वराः
ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಮುನಿಯೇ, ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಪ್ರೀತಿಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹನುಮಂತನ ಪವಿತ್ರ ಚರಿತವನ್ನು ಕೇಳು; ಹರು (ಶಿವನು) ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಹೇಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನೋ.
Verse 2
चकार सुहितं प्रीत्या रामस्य परमेश्वराः । तत्सर्वं चरितं विप्र शृणु सर्वसुखावहम्
ಪರಮೇಶ್ವರನು (ಶಿವನು) ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ರಾಮನ ಪರಮ ಹಿತವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಓ ವಿಪ್ರ, ಆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪವಿತ್ರ ಚರಿತವನ್ನು ಕೇಳು—ಅದು ಸರ್ವ ಮಂಗಳಸুখಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
Verse 3
एकस्मिन्समये शम्भुरद्भुतोतिकरः प्रभुः । ददर्श मोहिनीरूपं विष्णोस्स हि वसद्गुणः
ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತಿಶಯ ಅದ್ಭುತಪ್ರಭಾವಿ ಪ್ರಭು ಶಂಭು, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೋಹಿನೀರೂಪವನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು—ಅದು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಂತರ್ನಿಹಿತ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ದಿವ್ಯ ಪ್ರಕಾಶ.
Verse 4
चक्रे स्वं क्षुभितं शम्भुः कामबाणहतो यथा । स्वम्वीर्यम्पातयामास रामकार्यार्थमीश्वरः
ಕಾಮಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದವನಂತೆ ಶಂಭು ತನ್ನ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಕ್ಷೋಭಗೊಳಿಸಿದನು; ರಾಮಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಈಶ್ವರನು ತನ್ನ ವೀರ್ಯತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸಿದನು।
Verse 5
तद्वीर्यं स्थापयामासुः पत्रे सप्तर्षयश्च ते । प्रेरिता मनसा तेन रामकार्यार्थ मादरात
ಅವನ ಮನೋಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಆ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ರಾಮಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಆ ವೀರ್ಯತತ್ತ್ವವನ್ನು ಒಂದು ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು।
Verse 6
तैर्गौतमसुतायां तद्वीर्यं शम्भोर्महर्षिभिः । कर्णद्वारा तथांजन्यां रामकार्यार्थमाहितम्
ಆ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಮೂಲಕ ಶಂಭುವಿನ ವೀರ್ಯವು ಗೌತಮರ ಪುತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು; ಹಾಗೆಯೇ ಕರ್ಣದ್ವಾರದಿಂದ ಅಂಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ರಾಮಕಾರ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ನಾಟಲಾಯಿತು।
Verse 7
ततश्च समये तस्माद्धनूमा निति नामभाक् । शम्भुर्जज्ञे कपितनुर्महाबलपराक्रमः
ನಂತರ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಂಭು ಕಪಿತನುವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮಹಾಬಲ-ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ‘ಹನುಮಾನ್’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಅವತರಿಸಿದನು।
Verse 8
हनूमान्स कपीशानः शिशुरेव महाबलः । रविबिम्बं बभक्षाशु ज्ञात्वा लघुफलम्प्रगे
ಹನುಮಾನ್ ಕಪೀಶ್ವರನು; ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದರೂ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ. ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಬಿಂಬವನ್ನು ಚಿಕ್ಕ ಫಲವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ವೇಗವಾಗಿ ಹಾರಿ ಅದನ್ನು ನುಂಗಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು.
Verse 9
देवप्रार्थनया तं सोऽत्यजज्ज्ञात्वा महाबलम् । शिवावतारं च प्राप वरान्दत्तान्सुरर्षिभिः
ದೇವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಿಂದ, ಅವನ ಮಹಾಬಲವನ್ನು ಅರಿತು, ಅವನು ಅವನನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದನು. ದೇವರು ಹಾಗೂ ದಿವ್ಯ ಋಷಿಗಳು ನೀಡಿದ ವರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಶಿವಾವತಾರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು.
Verse 10
स्वजनन्यन्तिकम्प्रागादथ सोतिप्रहर्षितः । हनूमान्सर्वमाचख्यौ तस्यै तद्वृत्तमादरात्
ನಂತರ ಅತಿಹರ್ಷಿತನಾಗಿ ಹನುಮಾನ್ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಬಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಹೋದನು. ನಡೆದ ಎಲ್ಲ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದನು.
Verse 11
तदाज्ञया ततो धीरस्सर्वविद्यामयत्नतः । सूर्यात्पपाठ स कपिर्गत्वा नित्यं तदान्तिकम्
ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಆ ಧೀರನು ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾದನು. ಆ ಕಪಿವೀರನು ನಿತ್ಯವೂ ಸೂರ್ಯನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವನಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದನು.
Verse 12
सूर्याज्ञया तदंशत्य सुग्रीवस्यान्तिकं ययौ । मातुराज्ञामनुप्राप्य रुद्रांशः कपिसत्तमः
ಸೂರ್ಯನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಆ ದಿವ್ಯಾಂಶನು ಸುಗ್ರೀವನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋದನು. ತಾಯಿಯ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನೂ ಪಡೆದು, ರುದ್ರಾಂಶನಾದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಪಿ ತದನುಸಾರ ಹೊರಟನು.
Verse 13
ज्येष्ठभ्रात्रा वालिना हि स्वस्त्रीभोक्त्रा तिरस्कृतः । ऋष्यमृकगिरौ तेन न्यवसत्स हनूमता
ಅವನು ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ವಾಲಿಯಿಂದ—ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಭೋಗಿಸಿದ ವಾಲಿಯಿಂದ—ತಿರಸ್ಕೃತನಾದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಹನುಮಂತನೊಂದಿಗೆ ಋಷ್ಯಮೂಕ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿದನು.
Verse 14
ततोऽभूत्स सुकण्ठस्य मन्त्री कपिवरस्सुधीः । सर्वथा सुहितं चक्रे सुग्रीवस्य हरांशजः
ಆಮೇಲೆ ಪರಮ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಕಪಿವರನು ಸುಕಂಠನ ಮಂತ್ರಿಯಾದನು. ಹರ (ಶಿವ)ನ ಅಂಶಜನೆಂದು, ಅವನು ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಸರ್ವಥಾ ಕ್ಷೇಮ-ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದನು।
Verse 15
तत्रागतेन सभ्रात्रा हृतभार्येण दुःखिना । कारयामास रामेण तस्य सख्यं सुखावहम्
ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ಸಹೋದರನೊಡನೆ ಬಂದನು; ಪತ್ನಿ ಅಪಹೃತಳಾದ ಕಾರಣ ದುಃಖಿತನಾಗಿದ್ದನು. ಆಗ ಅವನು ರಾಮನಿಂದ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸಖ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಸಿದನು; ಅದು ಸುಖಕರ ಬಂಧವಾಯಿತು।
Verse 16
घातयामास रामश्च वालिनं कपिकुञ्जरम् । भ्रातृपत्न्याश्च भोक्तारं पापिनम्वीरमानिनम्
ರಾಮನು ಕಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಜದಂತಿರುವ ವಾಲಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು—ಸಹೋದರನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಭೋಗಿಸಿದ ಪಾಪಿ, ನಿಜವಾಗಿ ಪತಿತನಾಗಿದ್ದರೂ ತಾನು ವೀರನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದವನು।
Verse 17
ततो रामाऽऽज्ञया तात हनूमान्वानरेश्वरः । स सीतान्वेषणञ्चक्रे बहुभिर्वानरैस्सुधीः
ನಂತರ, ಪ್ರಿಯನೇ, ರಾಮನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ವಾನರೇಶ್ವರ ಹನುಮಾನ್ ಅನೇಕ ವಾನರರೊಂದಿಗೆ ಜ್ಞಾನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸೀತಾನ್ವೇಷಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು।
Verse 18
ज्ञात्वा लङ्कागतां सीतां गतस्तत्र कपीश्वरः । द्रुतमुल्लंघ्य सिंधुन्तमनिस्तीर्य्यं परैस्स वै
ಸೀತೆಯು ಲಂಕೆಗೆ ತಲುಪಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಕಪೀಶ್ವರನು ಅತ್ತಗೆ ಹೋದನು. ಇತರರು ದಾಟಲಾರದ ಆ ದುರೋತ್ತರ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಅವನು ವೇಗವಾಗಿ ಹಾರಿ ದಾಟಿದನು.
Verse 19
चक्रेऽद्भुतचरित्रं स तत्र विक्रमसंयुतम् । अभिज्ञानन्ददौ प्रीत्या सीतायै स्वप्रभोर्वरम्
ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ವಿಕ್ರಮಸಂಪನ್ನನಾಗಿ ಅದ್ಭುತ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸೀತೆಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಭುವಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಭಿಜ್ಞಾನ-ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಹರ್ಷದಿಂದ ನೀಡಿದನು॥
Verse 20
सीताशोकं जहाराशु स वीरः कपिनायकः । श्रावयित्वा रामवृत्तं तत्प्राणावनकारकम्
ಆ ವೀರ ಕಪಿನಾಯಕನು ಸೀತೆಯ ಶೋಕವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿವಾರಿಸಿದನು. ಪ್ರಾಣರಕ್ಷಕವಾಗಿಯೂ ಆಶೆಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವ ರಾಮವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಅವಳಿಗೆ ಕೇಳಿಸಿದನು॥
Verse 21
तदभिज्ञानमादाय निवृत्तो रामसन्निधिम् । रावणाऽऽराममाहत्य जघान बहुराक्षसान्
ಆ ಅಭಿಜ್ಞಾನ-ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವನು ರಾಮನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಮರಳಿದನು. ರಾವಣನ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡಿ ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು॥
Verse 22
तदेव रावणसुतं हत्वा सबहुराक्षसम् । स महोपद्रवं चक्रे महोतिस्तत्र निर्भयः
ರಾವಣನ ಆ ಪುತ್ರನನ್ನು ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರೊಡನೆ ಸಂಹರಿಸಿ, ಮಹೋಟಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಮಹಾ ಉಪದ್ರವವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದನು।
Verse 23
यदा दग्धो रावणेनावगुंठ्य वसनानि च । तैलाभ्यक्तानि सुदृढं महाबलवता मुने
ಓ ಮುನಿಯೇ! ಮಹಾಬಲವಂತನಾದ ರಾವಣನು ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಿದ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿ ಅವನಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದಾಗ—
Verse 24
उत्प्लुत्योत्प्लुत्य च तदा महादेवांशजः कपिः । ददाह लंकां निखिलां कृत्वा व्याजन्तमेव हि
ಆಗ ಮಹಾದೇವಾಂಶಜನಾದ ಆ ಕಪಿ ಮರುಮರು ಜಿಗಿದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಲಂಕೆಯನ್ನು ದಹಿಸಿ, ಜ್ವಾಲೆಗಳಾಗಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು।
Verse 25
दग्ध्वा लंकां वंचयित्वा विभीषणगृहं ततः । अपतद्वारिधौ वीरस्ततस्स कपिकुञ्जरः
ಲಂಕೆಯನ್ನು ದಹಿಸಿ, ವಿಭೀಷಣನ ಮನೆಯನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸದೆ ಬಿಟ್ಟು, ಆ ವೀರ ಕಪಿಕುಂಜರನು ನಂತರ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹಾರಿಬಿದ್ದನು।
Verse 26
स्वपुच्छ तत्र निर्वाप्य प्राप तस्य परन्तटम् । अखिन्नस्स ययौ रामसन्निधिं गिरिशांशजः
ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಾಲದಿಂದ (ಬೆಂಕಿಯನ್ನು) ನಂದಿಸಿ, ಅವನು ಆಪಾರದ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿದನು. ಗಿರೀಶಾಂಶಜನಾದ ಆ ಕಪಿ ಅಲಸದೆ ರಾಮನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋದನು।
Verse 27
अविलंबेन सुजवो हनूमान् कपिसत्तमः । रामोपकण्ठमागत्य ददौ सीताशिरोमणिम्
ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ, ಅತಿವೇಗಿಯಾದ ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಹನುಮಾನ್ ಶ್ರೀರಾಮನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೀತೆಯ ಶಿರೋಮಣಿಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು।
Verse 28
ततस्तदाज्ञया वीरस्सिन्धौ सेतुमबन्धयत् । वानरस्स समानीय बहून्गिरिवरान्बली
ನಂತರ ಆ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಆ ವೀರ ಬಲವಂತನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದನು; ವಾನರರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಅನೇಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತಂದನು।
Verse 29
गत्वा तत्र ततो रामस्तर्तुकामो यथा ततः । शिवलिंगं समानर्च प्रतिष्ठाप्य जयेप्सया
ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ದಾಟಲು ಬಯಸಿದ ಶ್ರೀರಾಮನು ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಜಯಾಭಿಲಾಷೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು।
Verse 30
तद्वरात्स जयं प्राप्य वरं तीर्त्वोदधिं ततः । लंकामावृत्य कपिभी रणं चक्रे स राक्षसैः
ಆ ವರದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವನು ಜಯವನ್ನು ಪಡೆದನು; ನಂತರ ಆ ಅನುಗ್ರಹದಂತೆ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿ, ಕಪಿಸೈನ್ಯಗಳಿಂದ ಲಂಕೆಯನ್ನು ಆವರಿಸಿ ರಾಕ್ಷಸರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು।
Verse 31
जघानाथासुरान्वीरो रामसैन्यं ररक्ष सः । शक्ति क्षतं लक्ष्मणं च संजीविन्या ह्यजीवयत्
ಆ ವೀರನು ಅಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಶ್ರೀರಾಮನ ಸೇನೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಸಂಜೀವಿನಿಯಿಂದ ಪುನರ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದನು।
Verse 32
सर्वथा सुखिनं चक्रे सरामं लक्ष्मणं हि सः । सर्वसैन्यं ररक्षासौ महादेवात्मजः प्रभुः
ಅವನು ರಾಮನೊಡನೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಸುಖಿ ಹಾಗೂ ನಿಶ್ಚಿಂತನೆಗೊಳಿಸಿದನು. ಮಹಾದೇವನ ಪುತ್ರನಾದ ಆ ಪ್ರಭುವು ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಹ ರಕ್ಷಿಸಿದನು.
Verse 33
रावणं परिवाराढ्यं नाशयामास विश्रमः । सुखीचकार देवान्स महाबलग्रहः कपि
ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಕಪಿ ವಿಶ್ರಮನು ಪರಿವಾರಸಹಿತ ರಾವಣನನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದನು. ಅವನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸುಖಿ ಹಾಗೂ ಸುರಕ್ಷಿತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.
Verse 34
महीरावणसंज्ञं स हत्वा रामं सलक्ष्मणम् । तत्स्थानादानयामास स्वस्थानम्परिपाल्य च
ಮಹೀರಾವಣನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಅವನು ರಾಮನನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ಆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಮರಳಿ ಕರೆತಂದನು. ತನ್ನ ಸ್ವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾ ಅವರನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದನು.
Verse 35
रामकार्यं चकाराशु सर्वथा कपिपुंगवः । असुरान्नमयामास नानालीलां चकार च
ಕಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಆ ವೀರನು ರಾಮಕಾರ್ಯವನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಅವನು ಅಸುರರನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿ, ಅನೇಕ ಅದ್ಭುತ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು.
Verse 36
स्थापयामास भूलोके रामभक्तिं कपीश्वरः । स्वयं भक्तवरो भूत्वा सीतारामसुखप्रदः
ಕಪೀಶ್ವರನು ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ರಾಮಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ತಾನೇ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ, ಸೀತಾರಾಮರಿಗೆ ಸುಖವನ್ನು ನೀಡುವವನಾದನು.
Verse 37
लक्ष्मणप्राणदाता च सर्वदेवमदापहः । रुद्रावतारो भगवान्भक्तोद्धारकरस्स वै
ಅವನೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಪ್ರಾಣದಾತ, ಸಮಸ್ತ ದೇವರ ಗರ್ವವನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವವನು. ಅವನೇ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರಾವತಾರ; ಭಕ್ತರಿಗೆ ಉದ್ಧಾರ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷೋನ್ನತಿಯನ್ನು ನೀಡುವವನು.
Verse 38
हनुमान्स महावीरो रामकार्यकरस्सदा । रामदूताभिधो लोके दैत्यघ्नो भक्तवत्सलः
ಹನುಮಾನ್ ಆ ಮಹಾವೀರನು; ಸದಾ ರಾಮಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವವನು. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ‘ರಾಮದೂತ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತ; ದೈತ್ಯಘ್ನ, ಭಕ್ತವತ್ಸಲನು.
Verse 39
इति ते कथितं तात हनुमच्चरितम्वरम् । धन्यं यशस्यमायुष्यं सर्वकामफलप्रदम्
ಮಗನೇ, ಹೀಗೆ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹನುಮಂತನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದೆನು. ಇದು ಪುಣ್ಯಕರ, ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾಯು ನೀಡುವದು, ಸರ್ವಕಾಮಫಲಪ್ರದವು.
Verse 40
य इदं शृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वा समाहितः । स भुक्त्वेहाखिलान्कामानन्ते मोक्षं लभेत्परम्
ಯಾರು ಇದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳುವನೋ, ಅಥವಾ ಸಮಾಹಿತನಾಗಿ ಇತರರಿಗೆ ಪಠಿಸಿ ಕೇಳಿಸುವನೋ—ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಸಕಲ ಕಾಮ್ಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು.
Frequently Asked Questions
It presents Hanumān’s manifestation as Śiva’s intentional līlā undertaken for Rāma’s task: Śiva beholds Viṣṇu’s Mohinī-form, his potency is ritually safeguarded by the Saptarṣis, transmitted to Añjanā, and results in Hanumān’s birth as a kapi-bodied Śiva-avatāra endowed with extraordinary power and boons.
The ‘leaf-vessel’ containment and ṛṣi-custodianship symbolize regulated tejas (spiritual potency) under dharmic governance; the ‘ear-door’ transmission motif encodes non-ordinary conception through sanctioned śakti-transfer rather than biological accident; the sun-consumption episode functions as a semiotic proof of avatāric energy and the necessity of divine/social regulation (devas’ intervention).
Śiva is highlighted as Śambhu/Hara acting through avatāra-agency culminating in Hanumān as a Śiva-avatāra; the chapter’s cited verses do not foreground a distinct Gaurī-form, focusing instead on Śiva’s purposeful embodiment and empowerment of Hanumān for the Rāma-kārya.