एकादशरुद्रावतारकथनम् / Account of the Eleven Rudra Manifestations (Rudrāvatāras)

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । एकादशवतारान्वै शृण्वथो शांकरान्वरान् । याञ्छ्रुत्वा न हि बाध्येत बाधासत्यादिसम्भवा

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಶಂಕರನ ಪರಮ ಮಂಗಳಕರವಾದ ಹನ್ನೊಂದು ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಅವನ್ನು ಕೇಳಿದವನು ‘ಸತ್ಯ’ವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಬಾಧೆ ಮೊದಲಾದ ಕ್ಲೇಶಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 2

पुरा सर्वे सुराश्शक्रमुखा दैत्यपराजिताः । त्यक्त्वामरावतीम्भीत्याऽपलायन्त निजाम्पुरीम्

ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನ ನೇತೃತ್ವದ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ದೈತ್ಯರಿಂದ ಪರಾಜಿತರಾದರು. ಭಯದಿಂದ ಅಮರಾವತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಆಶ್ರಯಾರ್ಥ ತಮ್ಮದೇ ನಗರಕ್ಕೆ ಓಡಿಹೋದರು।

Verse 3

दैत्यप्रपीडिता देवा जग्मुस्ते कश्यपा न्तिकम् । बद्ध्वा करान्नतस्कन्धाः प्रणेमुस्तं सुविह्वलम्

ದೈತ್ಯರಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ದೇವರುಗಳು ಕಶ್ಯಪನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು. ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಭುಜಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ, ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದರು.

Verse 4

सुनुत्वा तं सुरास्सर्व्वे कृत्वा विज्ञप्तिमादरात् । सर्वं निवेदयामा स्स्वदुःखन्तत्पराजयम्

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಆದರದಿಂದ ವಿನಂತಿ ಮಾಡಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದರು—ತಮ್ಮ ದುಃಖವನ್ನೂ, ತಮಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಪರಾಜಯವನ್ನೂ.

Verse 5

कपाली १ पिंगलो २ भीमो ३ विरूपाक्षो ४ विलोहितः

ಅವನು ಕಪಾಲೀ, ಪಿಂಗಲ, ಭೀಮ, ವಿರೂಪಾಕ್ಷ, ವಿಲೋಹಿತ—ಇವು ಶಿವನ ನಾನಾರೂಪಗಳ ಪವಿತ್ರ ನಾಮಗಳು.

Verse 6

तानाश्वास्य मुनिस्सोऽथ धैर्यमाधाय शान्तधीः । काशीं जगाम सुप्रीत्या विश्वेश्वरपुरीम्मुने

ಅವರನ್ನು ಆಶ್ವಾಸನಗೊಳಿಸಿ ಆ ಮುನಿ ಶಾಂತಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಪರಮ ಪ್ರೀತಿ-ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಾಶೀ—ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಶಿವನ ಪುರಿ—ಯತ್ತ ಹೊರಟನು, ಓ ಮುನೇ।

Verse 7

गंगाम्भसि ततः स्नात्वा कृत्वा तं विधिमादरात् । विश्वेश्वरं समानर्च साम्बं सर्वेश्वरम्प्रभुम्

ನಂತರ ಗಂಗಾಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಆ ವಿಧಿಯನ್ನು ಆದರದಿಂದ ನೆರವೇರಿಸಿ, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನಾದ ಸಾಂಬಶಿವ—ಸರ್ವೇಶ್ವರ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದನು.

Verse 8

शिवलिंगं सुसंस्थाप्य चकार विपुलन्तपः । शम्भुमुद्दिश्य सुप्रीत्या देवानां हितकाम्यया

ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಸುಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅವನು ಅಪಾರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು. ದೇವರ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ, ಪರಮ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಶಂಭುವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಆರಾಧಿಸಿದನು.

Verse 9

महान्कालो व्यतीयाय तपतस्तस्य वै मुनेः । शिवपादाम्बुजासक्तमनसो धैर्य्यशालिनः

ಆ ಮುನಿಯು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿರಲು ಬಹಳ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕಳೆದಿತು. ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಶಿವನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಆಸಕ್ತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 10

अथ प्रादुरभूच्छम्भुर्वरन्दातुन्तदर्षये । स्वपदासक्तमनसे दीनबन्धुस्सतांगतिः

ಆಮೇಲೆ ವರದಾತ ಶಂಭು, ತನ್ನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ದೃಢವಾಗಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ಆ ಋಷಿಯ ಮುಂದೆ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ದೀನಬಂಧು, ಸಜ್ಜನರ ಶರಣಾಗತಿ.

Verse 11

वरम्ब्रूहीति चोवाच सुप्रसन्नो महेश्वरः । कश्यपं मुनिशार्दूलं स्वभक्तं भक्तवत्सलः

ಅತಿಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನು ತನ್ನ ಭಕ್ತನಾದ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ ಕಶ್ಯಪನಿಗೆ—“ವರವನ್ನು ಹೇಳು” ಎಂದು ನುಡಿದನು; ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಪ್ರಭು ಅವನನ್ನು ವರ ಕೇಳಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು.

Verse 12

दृष्ट्वाथ तं महेशानं स प्रणम्य कृताञ्जलिः । तुष्टाव कश्यपो हृष्टो देवतातः प्रस न्नधीः

ಆಮೇಲೆ ಮಹೇಶಾನನನ್ನು ಕಂಡು ದೇವತಾಪಿತ ಕಶ್ಯಪನು ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ಹರ್ಷಭರಿತನಾಗಿ, ಪ್ರಸನ್ನಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 13

कश्यप उवाच । देवदेव महेशान शरणागतवत्सल । सर्वेश्वरः परात्मा त्वं ध्यानगम्योद्वयोऽव्ययः

ಕಶ್ಯಪನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವದೇವ ಮಹೇಶಾನ, ಶರಣಾಗತವತ್ಸಲ! ನೀನೇ ಸರ್ವೇಶ್ವರ, ಪರಾತ್ಮ; ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಲಭ್ಯ, ಅದ್ವಯ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಯ.

Verse 14

बलनिग्रह कर्ता त्वं महेश्वर सतां गतिः । दीनबन्धुर्दयासिन्धुर्भक्तरक्षणदक्षधीः

ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರ! ನೀನು ಎಲ್ಲ ಬಲಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು; ಸತ್ಪುರುಷರ ಗತಿ ಹಾಗೂ ಆಶ್ರಯ ನೀನೇ. ನೀನು ದೀನರ ಬಂಧು, ದಯಾಸಿಂಧು, ಮತ್ತು ಭಕ್ತರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷವಾದ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು.

Verse 15

एते सुरास्त्वदीया हि त्वद्भक्ताश्च विशेषतः । दैत्यैः पराजिताश्चाथ पाहि तान्दुःखितान् प्रभो

ಈ ದೇವತೆಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ನಿಮ್ಮವರೇ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಭಕ್ತರು. ದೈತ್ಯರಿಂದ ಪರಾಜಿತರಾಗಿ ದುಃಖಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಹೇ ಪ್ರಭು, ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿರಿ.

Verse 16

असमर्थो रमेशोपि दुःखदस्ते मुहुर्मुहुः । अतः सुरा मच्छरणा वेदयन्तोऽसुखं च तत्

ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರಮೇಶ (ವಿಷ್ಣು)ನೂ ಸಹ ಸಮರ್ಥನಲ್ಲ; ಮರುಮರು ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವವನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ದೇವತೆಗಳೇ, ನನ್ನ ಶರಣಾಗತಿಯಾದರೆ ಆ ದುಃಖವನ್ನೂ ಅದರ ಪರಿಹಾರವನ್ನೂ ನನ್ನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ತಿಳಿಯುವಿರಿ.

Verse 17

तदर्थं देवदेवेश देवदुःखविनाशकः । तत्पूरितुं तपोनिष्ठां प्रसन्नार्थं तवासदम्

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ದೇವದೇವೇಶ, ದೇವರ ದುಃಖವಿನಾಶಕನೇ! ಇದು ನೆರವೇರಲಿ ಮತ್ತು ನನ್ನ ತಪೋನಿಷ್ಠೆ ಫಲಿಸಲಿ ಎಂಬುದಕ್ಕಾಗಿ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಸನ್ನತೆಯನ್ನು ಬೇಡಿ ನಿನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ।

Verse 18

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां एकादशावतारवर्णनं नामाष्टादशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ತೃತೀಯ ಶತರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ‘ಏಕಾದಶಾವತಾರವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಅಷ್ಟಾದಶ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।

Verse 19

पुत्रदुःखैश्च देवेश दुःखितोऽहं विशेषतः । सुखिनं कुरु मामीश सहाय स्त्वन्दिवौकसाम्

ಹೇ ದೇವೇಶ! ಪುತ್ರಜನಿತ ದುಃಖಗಳಿಂದ ನಾನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ಈಶ! ನನಗೆ ಸುಖವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು; ನೀನೇ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳ ಸಹಾಯಕನೂ ಶರಣವೂ ಆಗಿದ್ದೀ.

Verse 20

भूत्वा मम सुतो नाथ देवा यक्षाः पराजिताः । दैत्यैर्महाबलैश्शम्भो सुरानन्दप्रदो भव

ಹೇ ನಾಥ! ನನ್ನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಅವತರಿಸು. ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ದೈತ್ಯರಿಂದ ದೇವರೂ ಯಕ್ಷರೂ ಪರಾಜಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೇ ಶಂಭೋ! ಸುರರಿಗೆ ಆನಂದ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ನೀಡುವವನಾಗು.

Verse 21

सदैवास्तु महेशान सर्वलेखसहायकः । यथा दैत्यकृता बाधा न बाधेत सुरान्प्रभो

ಹೇ ಮಹೇಶಾನ! ನೀವು ಸದಾ ಸಮಸ್ತ ಪವಿತ್ರ ಲೇಖನಗಳಿಗೂ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೂ ಸಹಾಯಕನೂ ಆಧಾರವೂ ಆಗಿರಲಿ; ದೈತ್ಯರುಂಟುಮಾಡುವ ಬಾಧೆಗಳು, ಹೇ ಪ್ರಭು, ದೇವರನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತಡೆಯದಿರಲಿ.

Verse 22

नंदीश्वर उवाच । इत्युक्तस्स तु सर्वेशस्तथेति प्रोच्य शंकरः । पश्यतस्तस्य भगवांस्तत्रैवांतर्दधे हरः

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಸರ್ವೇಶನಾದ ಶಂಕರನು “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿ; ಅವನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಭಗವಾನ್ ಹರನು ಅಲ್ಲೀಯೇ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು.

Verse 23

कश्यपोऽपि महाहृष्टः स्वस्थानमगमद्द्रुतम् । देवेशः कथयामास सर्ववृत्तान्तमादरात्

ಕಶ್ಯಪನೂ ಮಹಾಹರ್ಷದಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ನಂತರ ದೇವೇಶನು ಆದರದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದನು.

Verse 24

ततस्स शंकरश्शर्वस्सत्यं कर्तुं स्वकं वचः । सुरभ्यां कश्यपाज्जज्ञे एकादशस्वरूपवान्

ನಂತರ ಶಂಕರ—ಶರ್ವನು ತನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಸತ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ಕಶ್ಯಪನ ಮೂಲಕ ಸುರಭಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿ, ಏಕಾದಶ ರೂಪಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.

Verse 25

महोत्सवस्तदासीद्वे सर्वं शिवमयं त्वभूत् । आसन्हृष्टाः सुराश्चाथ मुनिना कश्यपेन च

ಆಗ ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಹೋತ್ಸವ ಉಂಟಾಯಿತು; ಎಲ್ಲವೂ ಶಿವಮಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. ದೇವತೆಗಳು ಹರ್ಷಿತರಾದರು, ಮುನಿಕಶ್ಯಪನೂ ಹರ್ಷಗೊಂಡನು.

Verse 26

शास्ताऽ ६ जपाद ७ हिर्बुध्न्य ८ श्शंभु ९ श्चण्डो १० भवस्तथा ११

ಇವುಗಳೂ ಅವನ ಪವಿತ್ರ ನಾಮಗಳು—ಶಾಸ್ತಾ, ಜಪಾದ, ಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯ, ಶಂಭು, ಚಂಡ, ಹಾಗೂ ಭವ.

Verse 27

एकादशैते रुद्रास्तु सुरभतिनयाः स्मृताः । देवकार्य्यार्थमुत्पन्नाश्शिवरूपास्सुखास्पदम्

ಈ ಹನ್ನೊಂದು ರುದ್ರರು ಸುರಭತಿಯ ಪುತ್ರರೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ದೇವಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅವರು ಪ್ರಕಟರಾದರು; ಅವರು ಶಿವಸ್ವರೂಪಗಳು, ಶುಭಾನಂದದ ಆಶ್ರಯಸ್ಥಾನ.

Verse 28

ते रुद्राः काश्यपा वीरा महाबलपराक्रमाः । दैत्याञ्जघ्नुश्च संग्रामे देवसाहाय्यकारिणः

ಆ ಕಾಶ್ಯಪಪುತ್ರ ವೀರ ರುದ್ರರು ಮಹಾಬಲ-ಪರಾಕ್ರಮಯುತರು; ದೇವರಿಗೆ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದರು.

Verse 29

तद्रुद्रकृपया देवा दैत्याञ्जित्वा च निर्भयाः । चक्रुस्वराज्यं सर्वे ते शक्राद्यास्स्वस्थमानसाः

ಆ ರುದ್ರಕೃಪೆಯಿಂದ ದೇವರುಗಳು ದೈತ್ಯರನ್ನು ಜಯಿಸಿ ನಿರ್ಭಯರಾದರು; ಶಕ್ರಾದಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸ್ವಸ್ಥಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ಸ್ವರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದರು.

Verse 30

अद्यापि ते महारुद्रास्सर्वे शिवस्वरूपकाः । देवानां रक्षणार्थाय विराजन्ते सदा दिवि

ಇಂದಿಗೂ ಆ ಮಹಾರುದ್ರರು ಎಲ್ಲರೂ ಶಿವಸ್ವರೂಪಿಗಳಾಗಿ, ದೇವರ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ಸದಾ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 31

ऐशान्याम्पुरि ते वासं चक्रिरे भक्तवत्सलाः । विरमन्ते सदा तत्र नानालीलाविशारदाः

ಭಕ್ತವತ್ಸಲರಾದ ಅವರು ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಆ ಪುರಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಸದಾ ನೆಲೆಸಿ, ನಾನಾ ದಿವ್ಯ ಲೀಲಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆನಂದಿಸಿದರು।

Verse 32

तेषामनुचरा रुद्राः कोटिशः परिकीर्तिताः । सर्वत्र संस्थितास्तत्र त्रिलोकेष्वभिभागशः

ಅವರ ಅನುಚರ ರುದ್ರರು ಕೋಟ್ಯಂತರರೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸ್ಥಿತರಾಗಿ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವಿಭಾಗದಂತೆ, ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ।

Verse 33

इति ते वर्णितास्तातावताराश्शंकरस्य वै । एकादशमिता रुद्रास्सर्वलोकसुखावहाः

ಹೇ ತಾತ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಶಂಕರನ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದು ಇರುವ ಈ ರುದ್ರರು ನಿಜಕ್ಕೂ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಸುಖ-ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ತರುವವರು।

Verse 34

इदमाख्यानममलं सर्वपापप्रणाशकम् । धन्यं यशस्यमायुष्यं सर्वकामप्रदायकम्

ಈ ನಿರ್ಮಲ ಆಖ್ಯಾನವು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಧನ್ಯತೆ, ಯಶಸ್ಸು, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಸರ್ವಕಾಮಗಳ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 35

य इदं शृणुयात्तात श्रावयेद्वै समाहितः । इह सर्वसुखम्भुक्त्वा ततो मुक्तिं लभेत सः

ಹೇ ತಾತ, ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೇಳುವವನು ಅಥವಾ ಇತರರಿಗೆ ಕೇಳಿಸುವವನು, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ಮಂಗಳಸুখಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ನಂತರ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।