यक्षेश्वरावतारः (Yakṣeśvara-Avatāra) and the Nīlakaṇṭha Paradigm in the Churning of the Ocean

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । यक्षेश्वरावतारं च शृणु शंभोर्मुनीश्वर । गर्विणं गर्वहन्तारं सताम्भक्तिविवर्द्धनम्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮುನೀಶ್ವರಾ! ಶಂಭುವಿನ ಯಕ್ಷೇಶ್ವರ ಅವತಾರದ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳು; ಆತ ಅಹಂಕಾರಿಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ, ಗರ್ವವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ಸಜ್ಜನರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 2

पुरा देवाश्च दैत्याश्च पीयूषार्थम्महाबलाः । क्षीरोदधिं ममन्थुस्ते सुकृत स्वार्थ सन्धयः

ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವರೂ ದೈತ್ಯರೂ—ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳಾಗಿ, ಪೀಯೂಷ (ಅಮೃತ) ಪಡೆಯಲು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿ—ತಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ, ಸಂಚಿತ ಪುಣ್ಯದ ಬಲದಿಂದ, ಕ್ಷೀರಸಾಗರವನ್ನು ಮಥಿಸಿದರು।

Verse 3

मथ्यमानेऽमृते पूर्वं क्षीराब्धेस्सुरदानवैः । अग्नेः समुत्थितं तस्माद्विषं कालानलप्रभम्

ದೇವರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಅಮೃತಾರ್ಥವಾಗಿ ಕ್ಷೀರಸಾಗರವನ್ನು ಮಥಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಮೃತವು ಉದ್ಭವಿಸುವ ಮೊದಲು, ಆ ಮಥನದಿಂದ ಮೊದಲಿಗೆ ಒಂದು ವಿಷ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು—ಅದು ಪ್ರಳಯಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 4

तं दृष्ट्वा निखिला देवा दैत्याश्च भयविह्वलाः । विद्रुत्य तरसा तात शंभोस्ते शरणं ययुः

ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಸಮಸ್ತ ದೇವರೂ ದೈತ್ಯರೂ ಭಯದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲರಾದರು. ಅವರು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಓಡಿ, ಓ ಪ್ರಿಯನೇ, ಶಂಭು (ಶಿವ)ನ ಶರಣಿಗೆ ಸೇರಿದರು.

Verse 5

दृष्ट्वा तं शंकरं सर्वे सर्वदेवशिखामणिम् । प्रणम्य तुष्टुवुर्भक्त्या साच्युता नतमस्तकाः

ಸರ್ವ ದೇವರಲ್ಲಿಯೂ ಶಿಖಾಮಣಿಯಾದ ಶಂಕರನನ್ನು ಕಂಡು, ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ತಲೆಬಾಗಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅಚಲ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು.

Verse 6

ततः प्रसन्नो भगवाच्छङ्करो भक्तवत्सलः । पपौ विषं महाघोरं सुरासुरगणार्दनम्

ಆಮೇಲೆ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಭಗವಾನ್ ಶಂಕರನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ, ದೇವಾಸುರ ಗಣಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಮಹಾಘೋರ ವಿಷವನ್ನು ಕುಡಿದನು.

Verse 7

पतिं तं विषमं कण्ठे निदधे विषमुल्बणम् । रेजेतेनाति स विभुर्नीलकण्ठो बभूव ह

ಆ ಸರ್ವಾಧಿಪತಿ ಪ್ರಭುವು ಆ ಭಯಂಕರ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾದ ವಿಷವನ್ನು ತನ್ನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟನು. ಅದರಿಂದ ಆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ವಿಭು ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ‘ನೀಲಕಂಠ’ನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 8

ततः सुरा सुरगणा ममन्थुः पुनरेव तम् । विषदाहविनिर्मुक्ताः शिवानुग्रहतोऽखिलाः

ಆಮೇಲೆ ದೇವರೂ ದೇವಗಣರೂ ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಥಿಸಿದರು. ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ವಿಷದ ದಾಹವೇದನೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ಅವರು ಸ್ಥಿರಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪುನಃ ಮಥನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.

Verse 9

तातो बहूनि रत्नानि निस्सृतानि ततो मुने । अमृतं च पदार्थं हि सुरदानवयोर्मुने

ಆಮೇಲೆ, ಓ ಮುನಿಯೇ, ಅದರಿಂದ ಅನೇಕ ರತ್ನಗಳು ಹೊರಬಂದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಅದೇ ಮಥನದಿಂದ, ಓ ಋಷಿಯೇ, ‘ಅಮೃತ’ವೆಂಬ ಪದಾರ್ಥವೂ ಉದ್ಭವಿಸಿತು—ದೇವರು ಹಾಗೂ ದಾನವರು ಇಬ್ಬರಿಗೂ।

Verse 10

तत्पपुः केवलन्देवा नासुराः कृपया हरेः । ततो बभूव सुमहद्रत्नं तेषां मिथोऽकदम्

ಹರಿಯ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ದೇವರುಗಳೇ ಕುಡಿದರು, ಅಸುರರು ಅಲ್ಲ. ನಂತರ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತರ ರತ್ನವು ಉದ್ಭವಿಸಿ, ಅದು ಅವರ ಪರಸ್ಪರ ಕಲಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

Verse 11

द्वन्द्वयुद्धम्बभूवाथ देवदानवयोर्मुने । तत्र राहुभयाच्चन्द्रो विदुद्राव तदर्दितः

ಓ ಮುನಿಯೇ, ಆಗ ದೇವರು ಮತ್ತು ದಾನವರ ನಡುವೆ ಭೀಕರ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧ ಉಂಟಾಯಿತು. ಆ ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ ರಾಹುವಿನ ಭಯದಿಂದ ಚಂದ್ರನು ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಓಡಿ ಹೋದನು.

Verse 12

जगाम सदनं शंभोः शरणम्भय विह्वलः । सुप्रणम्य च तुष्टाव पाहिपाहीति संवदन्

ಭಯದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಅವನು ಶಂಭುವಿನ ಸದನಕ್ಕೆ ಶರಣಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಹೋದನು. ಸುವಿನಯದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಮರುಮರು “ಪಾಹಿ, ಪಾಹಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 13

ततस्सतामभयदः शंकरो भक्तवत्सलः । दध्रे शिरसि चन्द्रं स विभुश्शरणमागतम्

ಆಮೇಲೆ ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಅಭಯದಾತನಾದ, ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಶಂಕರನು ಶರಣಾಗಿ ಬಂದ ಚಂದ್ರನನ್ನು ತನ್ನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿದನು; ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಭುವು ಅವನಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಗೌರವ ನೀಡಿದನು.

Verse 14

अथागतस्तदा राहुस्तुष्टाव सुप्रणम्य तम् । शंकरं सकलाधीशं वाग्भिरिष्टाभिरादरात्

ಆಮೇಲೆ ರಾಹು ಬಂದು, ಸಕಲಾಧೀಶನಾದ ಶಂಕರನಿಗೆ ಆಳವಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಆರಿಸಿದ ವಚನಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದನು.

Verse 15

शंभुस्तन्मतमाज्ञाय तच्छिरांस्यच्युतेन ह । पुरा छिन्नानि वै केतुसंज्ञानि निदधे गले

ಆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಿಳಿದು ಶಂಭುವು ಅಚ್ಯುತ (ವಿಷ್ಣು)ನಿಂದ ಆ ತಲೆಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿದನು; ನಂತರ ‘ಕೇತು’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಆ ಶಿರಗಳನ್ನು ಶಿವನು ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಆಭರಣವಾಗಿ ಧರಿಸಿದನು.

Verse 16

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां यक्षेश्वरावतारवर्णनं नाम षोडशोध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವ ಮಹಾಪುರಾಣದ ತೃತೀಯ ಶತರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ‘ಯಕ್ಷೇಶ್ವರಾವತಾರವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಹದಿನಾರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।

Verse 17

विष्णुप्रभृतयः सर्व्वे बभूवुश्चातिगर्विताः । बलानि चांकुरंतोन्तश्शिवमायाविमोहिताः

ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ಅತಿಗರ್ವಿತರಾದರು. ಶಿವಮಾಯೆಯಿಂದ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಮೋಹಿತರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯಿಸಿ ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

Verse 18

ततस्स शंकरो देवः सर्वाधीशोथ गर्वहा । यक्षो भूत्वा जगामाशु यत्र देवाः स्थिता मुने

ಆಮೇಲೆ ಸರ್ವಾಧೀಶನೂ ಗರ್ವಹರನೂ ಆದ ದೇವ ಶಂಕರನು, ಓ ಮುನಿಯೇ, ಯಕ್ಷರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ದೇವರು ನಿಂತಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೋದನು.

Verse 19

सर्वान्दृष्ट्वाच्युतमुखान्देवान्यक्षपतिस्स वै । महागर्वाढ्यमनसा महेशाः प्राह गर्वहा

ಅಚ್ಯುತ (ವಿಷ್ಣು) ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ದೇವರನ್ನು ನೋಡಿ, ಯಕ್ಷಪತಿ (ಕುಬೇರ)—ಮಹಾಗರ್ವದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ—ಗರ್ವಹರನಾದ ಮಹೇಶನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು.

Verse 20

यक्षेश्वर उवाच । किमर्थं संस्थिता यूयमत्र सर्वे सुरा मिथः । किमु काष्ठाखिलम्ब्रूत कारणं मेनुपृच्छते

ಯಕ್ಷೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು: “ನೀವು ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ಇಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸೇರಿ ಏಕೆ ನಿಂತಿದ್ದೀರಿ? ನಾನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಡದೆ ನಿಜವಾದ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳಿರಿ.”

Verse 21

देवा ऊचुः । अभूदत्र महान्देव रणः परमदारुणः । असुरा नाशितास्सर्वेऽवशिष्टा विद्रुता गताः

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾದೇವ, ಇಲ್ಲಿ ಪರಮ ದಾರುಣವಾದ ಮಹಾ ಯುದ್ಧವು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಎಲ್ಲಾ ಅಸುರರು ನಾಶರಾದರು; ಉಳಿದವರು ಭಯದಿಂದ ಓಡಿ ಹೋದರು।

Verse 22

वयं सर्वे महावीरा दैत्यघ्ना बलवत्तराः । अग्रेस्माकं कियन्तस्ते दैत्य क्षुद्रबलास्सदा

ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಮಹಾವೀರರು, ದೈತ್ಯಘಾತಕರು, ಬಲದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕರು. ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ನೀನು ಎಷ್ಟು, ಓ ದೈತ್ಯಾ, ಸದಾ ಕ್ಷುದ್ರಬಲವಂತನೇ?

Verse 23

नन्दीश्वर उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तेषां सुराणां गर्वगर्भितम् । गर्वहासौ महादेवो यक्षरूपो वचोऽब्रवीत्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ದೇವತೆಗಳ ಗರ್ವಭರಿತ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವರ ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ನಗುತ್ತ ಮಹಾದೇವನು ಯಕ್ಷರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 24

यक्षेश्वर उवाच । हे सुरा निखिला यूयं मद्वचश्शृणुतादरात् । यथार्थं वच्मि नासत्यं सर्वगर्वापहारकम्

ಯಕ್ಷೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳೇ, ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಆದರದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ. ನಾನು ಯಥಾರ್ಥವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಅಸತ್ಯವಲ್ಲ; ಇದು ಎಲ್ಲ ಗರ್ವವನ್ನೂ ಅಪಹರಿಸುವುದು.

Verse 25

गर्व्वमेनं न कुरुत कर्त्ता हर्त्ताऽपरः प्रभुः । विस्मृताश्च महेशानं कथयध्वम्वृथाबलाः

ಈ ಗರ್ವವನ್ನು ಮಾಡಬೇಡಿ; ಕರ್ತಾ-ಹರ್ತಾ ನಿಮ್ಮಲ್ಲ, ನಿಮ್ಮಿಂದ ಭಿನ್ನನಾದ ಪರಮ ಪ್ರಭುವೇ. ಮಹೇಶಾನನನ್ನು ಮರೆತು ನೀವು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಬಲದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತೀರಿ.

Verse 26

युष्माकञ्चेत्स हि मदो जानतां स्वबलम्महत् । मत्स्थापितं तृणमिदं छिन्त स्वास्त्रैश्च तैस्सुराः

ನಿಮಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಿಮ್ಮ ಮಹಾಬಲದ ಅಹಂಕಾರವಿದ್ದರೆ, ಓ ದೇವರೆ, ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಈ ತೃಣವನ್ನು ನಿಮ್ಮದೇ ಆ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕಿರಿ।

Verse 27

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वैकतृणन्तेषां निचिक्षेप पुरस्ततः । जह्रे सर्वमदं यक्षरूप ईशस्सतांगतिः

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ, ಸಜ್ಜನರ ಆಶ್ರಯನಾದ ಆ ಈಶನು ಅವರ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ತೃಣವನ್ನು ಎಸೆದನು. ಯಕ್ಷರೂಪ ಧರಿಸಿ ಅವರ ಸರ್ವ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡನು।

Verse 28

अथ सर्वे सुरा विष्णुप्रमुखा वीरमानिनः । कृत्वा स्वपौरुषन्तत्र स्वायुधानि विचिक्षिपुः

ಆಮೇಲೆ ವಿಷ್ಣುಪ್ರಮುಖರಾದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು, ತಮ್ಮ ವೀರತ್ವದ ಗರ್ವದಿಂದ, ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ತೋರಿಸಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಎಸೆದರು।

Verse 29

तत्रासन् विफलान्याशु तान्यस्त्राणि दिवौकसाम् । शिवप्रभावतस्तेषां मूढगर्वापहारिणः

ಅಲ್ಲಿ ದೇವಲೋಕದವರ ಅಸ್ತ್ರಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ವಿಫಲವಾದವು; ಶಿವಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವರ ಮೋಹಜನಿತ ಗರ್ವವು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು।

Verse 30

अथासीत्तु नभोवाणी देवविस्मयहारिणी । यक्षोऽयं शंकरो देवाः सर्वगर्वापहारकः

ನಂತರ ದೇವರ ವಿಸ್ಮಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಳಿಬಂತು—“ಓ ದೇವರೆ, ಈ ‘ಯಕ್ಷ’ನೇ ಶಂಕರ; ಸರ್ವ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವವನು.”

Verse 31

कर्ता हर्त्ता तथा भर्त्ताऽयमेव परमेश्वरः । एतद्बलेन वलिनो जीवाः सर्वेऽन्यथा न हि

ಕರ್ತಾ, ಹರ್ತಾ ಹಾಗೂ ಭರ್ತಾ—ಇವನೇ ಪರಮೇಶ್ವರನು. ಅವನ ಬಲದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಸಮರ್ಥರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ.

Verse 32

अस्य मायाप्रभावाद्वै मोहिताः स्वप्रभुं शिवम् । मदतो बुबुधु नैवाद्यापि बोधतनुम्प्रभुम्

ನಿಜವಾಗಿ ಅವನ ಮಾಯಾಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವರು ಮೋಹಿತರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಪ್ರಭು ಶಿವನನ್ನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ವಿಷಯಮದದಲ್ಲಿ ಮತ್ತರಾಗಿದ್ದು, ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪನಾದ ಆ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಬೋಧಿಸಲಾರರು.

Verse 33

नन्दीश्वर उवाच । इति श्रुत्वा नभोवाणीं बुबुधुस्ते गतस्मयाः । यक्षेश्वरम्प्रणेमुश्च तुष्टुवुश्च तमीश्वरम्

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆ ಆಕಾಶವಾಣಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರ ಅಹಂಕಾರ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿ ಅವರು ಚೇತನಗೊಂಡರು. ಅವರು ಯಕ್ಷೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಆ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

Verse 34

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव सर्वगर्वापहारक । यक्षेश्वरमहालील माया तेत्यद्भुता प्रभो

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವದೇವ ಮಹಾದೇವ, ಸರ್ವ ಗರ್ವವನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವವನೇ! ಹೇ ಪ್ರಭೋ, ಯಕ್ಷೇಶ್ವರ ಮಹಾಲೀಲೆಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಿನ್ನ ಮಾಯೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ.

Verse 35

मोहिता माययाद्यापि तव यक्षस्वरूपिणः । सगर्वमभिभाषन्तस्त्वत्पुरो हि पृथङ्मयाः

ಹೇ ಶಿವನೇ! ನಿನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಇನ್ನೂ ಮೋಹಿತರಾದ ಯಕ್ಷಸ್ವರೂಪಿಗಳು ನಿನ್ನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಗರ್ವದಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ತಮಗೆ ಬೇರೆತನವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಅವರು ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ವ್ಯಾಪ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 36

इदानीं ज्ञानमायातन्तवैव कृपया प्रभो । कर्ता हर्ता च भर्ता च त्वमेवान्यो न शंकर

ಹೇ ಪ್ರಭೋ, ಈಗ ನಿಮ್ಮ ಕೃಪೆಯಿಂದಲೇ ಸತ್ಯಜ್ಞಾನ ಉದಯಿಸಿದೆ। ಕರ್ತಾ, ಹರ್ತಾ ಮತ್ತು ಭರ್ತಾ ನೀವು ಮಾತ್ರ; ಹೇ ಶಂಕರ, ನಿಮ್ಮ ಹೊರತು ಇನ್ನಾರೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 37

त्वमेव सर्वशक्तीनां सर्वेषां हि प्रवर्तकः । निवर्तकश्च सर्वेशः परमात्माव्ययोऽद्वयः

ನೀವು ಮಾತ್ರವೇ ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರವર્તಕ, ನಿಜಕ್ಕೂ ಎಲ್ಲರ ಪ್ರೇರಕ. ನೀವು ಅವುಗಳನ್ನು ನಿವರ್ತಿಸುವವರೂ; ಹೇ ಸರ್ವೇಶ, ನೀವು ಪರಮಾತ್ಮ—ಅವ್ಯಯ, ಅದ್ವಯ।

Verse 38

यक्षेश्वरस्वरूपेण सर्वेषां नो मदो हृतः । इतो मन्यामहे तत्तेनुग्रहो हि कृपालुना

ಯಕ್ಷೇಶ್ವರಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪ್ರಭುವು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಹರಣಮಾಡಿದನು. ಇದರಿಂದ ಇದು ಕೃಪಾಳು ಪ್ರಭುವಿನ ನಮ್ಮ ಮೇಲಿನ ಅನುಗ್ರಹವೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತೇವೆ.

Verse 39

अथो स यक्षनाथोऽनुगृह्य वै सकलान् सुरान् । विबोध्य विविधैर्वाक्यैस्तत्रैवान्तरधीयत

ನಂತರ ಯಕ್ಷರ ನಾಥನು ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡಿ, ವಿವಿಧ ಉಪದೇಶವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತರಧಾನನಾದನು.

Verse 40

इत्थं स वर्णितः शम्भोरवतारः सुखावहः । यक्षेश्वराख्यस्सुखदस्सतान्तुष्टोऽभयंकरः

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಶಂಭುವಿನ ಶುಭಕರ, ಸುಖಾವಹ ಅವತಾರವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ‘ಯಕ್ಷೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿ, ಸುಖವನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಸಜ್ಜನರ ಮೇಲೆ ಸದಾ ತೃಪ್ತನಾಗಿ, ಅಭಯವನ್ನು ದಾನಮಾಡುವನು.

Verse 41

इदमाख्यानममलं सर्वगर्वापहारकम् । सतां सुशान्तिदन्नित्यं भुक्तिमुक्तिप्रदं नृणाम्

ಈ ನಿರ್ಮಲ ಪವಿತ್ರಾಖ್ಯಾನವು ಸರ್ವ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವುದು. ಇದು ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ನಿತ್ಯ ಗಾಢ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರಿಗೆ ಭೋಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ಎರಡನ್ನೂ ಪ್ರಸಾದಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 42

य इदं शृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वा सुधीः पुमान् । सर्वकामानवाप्नोति ततश्च लभते गतिम्

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೇಳುವ ಅಥವಾ ಇತರರಿಗೆ ಪಠಿಸಿ ಕೇಳಿಸುವ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಸರ್ವ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಶಿವಕೃಪೆಯಿಂದ ಪರಮಗತಿ—ಮೋಕ್ಷ—ವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ।