गृहस्थ-जीवनसंस्काराः तथा पुत्रजन्म-शुभलक्षणवर्णनम् / Household Saṃskāras and the Auspicious Portents of a Son’s Birth

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । स विप्रो गृहमागत्य महाहर्षसमन्वितः । प्रियायै कथयामास तद्वृत्तान्तमशेषतः

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮಹಾಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿ ಮನೆಗೆ ಬಂದು, ನಡೆದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಏನೂ ಬಿಡದೆ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದನು।

Verse 2

तच्छ्रुत्वा विप्रपत्नी सा मुदम्प्राप शुचिष्मती । अतीव प्रेमसंयुक्ता प्रशशंस विधिन्निजम्

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪತ್ನಿ—ಶುದ್ಧಳೂ ಪ್ರಕಾಶಮಯಳೂ—ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದಳು. ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತನ್ನ ವಿಧಿನಿಷ್ಠ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದಳು।

Verse 3

अथ कालेन तद्योषिदन्तर्वत्नी बभूव ह । विधिवद्विहिते तेन गर्भाधानाख्यकर्मणि

ನಂತರ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅವನ ಪತ್ನಿ ಗರ್ಭವತಿಯಾದಳು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಿಂದ ‘ಗರ್ಭಾಧಾನ’ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದನು।

Verse 4

ततः पुंसवनन्तेन स्यन्दनात्प्राग्विपश्चिता । गृह्योक्तविधिना सम्यक्कृतम्पुंस्त्वविवृद्धये

ಅನಂತರ ಗರ್ಭಲಕ್ಷಣಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಮೊದಲು ಆ ವಿವೇಕವತಿಯಾದ ಸ್ತ್ರೀ ಗೃಹ್ಯಸೂತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಾನದಂತೆ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪುಂಸವನ-ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದಳು; ಪುಂಸ್ತ್ವತತ್ತ್ವಕ್ಕೂ ಗರ್ಭಸ್ಥ ಶಿಶುವಿನ ಸಮ್ಯಕ್ ವೃದ್ಧಿ-ಮಂಗಳಕ್ಕೂ।

Verse 5

सीमन्तोऽथाष्टमे मासे गर्भरूपसमृद्धिकृत् । सुखप्रसवसिद्धौ च तेनाकरि कृपाविदा

ನಂತರ ಎಂಟನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಸ್ಥ ಶಿಶುವಿನ ರೂಪವನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ‘ಸೀಮಂತ’ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು; ಆ ಕರುಣಾಮಯ, ಜ್ಞಾನಪೂರ್ಣ ಆಚರಣೆಯಿಂದ ಸುಖಪ್ರಸವವೂ ಶುಭಪ್ರಸವಸಿದ್ಧಿಯೂ ನಿಶ್ಚಿತವಾಯಿತು।

Verse 6

अथातश्शुभतारासु ताराधिपवराननः । केन्द्रे गुरौ शुभे लग्ने सुग्रहेषु युगेषु च

ಇದೀಗ—ಶುಭ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ತಾರಾಧಿಪ ಚಂದ್ರನು ಅನುಕೂಲವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಾಗ, ಗುರುವು ಶುಭ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಶುಭ ಲಗ್ನದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಯೋಗಗಳು ಶುಭವಾಗಿರುವಾಗ—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶೈವ ವಿಧಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 7

अरिष्टदीपनिर्वाणस्सर्वारिष्टविनाशकृत् । तनयो नाम तस्यान्तु शुचिष्मत्याम्बभूव ह

ಶುಚಿಷ್ಮತಿಯಲ್ಲಿ ‘ಅರಿಷ್ಟದೀಪನಿರ್ವಾಣ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು; ಅವನು ಎಲ್ಲ ಅరిష್ಟಗಳ (ಅಮಂಗಳ ಸೂಚನೆಗಳ) ನಾಶಕನು; ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದೇ ಅವನ ನಾಮವಾಯಿತು।

Verse 8

शर्वस्समस्तसुखदो भूर्भुवः स्वर्न्निवासिनाम् । गन्धवाहनवाहाश्च दिग्वधूर्मुखवाससः

ಶರ್ವ (ಭಗವಾನ್ ಶಿವ) ಭೂಃ, ಭುವಃ, ಸ್ವಃ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರಿಗೆ ಸಮಸ್ತ ಸುಖವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಾಯುವೇ ಅವನ ವಾಹನ; ದಿಕ್ಕುಗಳ ಮುಖಗಳೇ ಅವನ ವಸ್ತ್ರ—ಇಂತೆ ಅವನು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪರಮೇಶ್ವರನು।

Verse 9

इष्टगन्धप्रसूनौघैर्ववृषुस्ते घनाघनाः । देवदुन्दुभयो नेदुः प्रसेदुस्सर्व्वतो दिशः

ಆಗ ಆ ದಟ್ಟವಾದ ಮಳೆಮೋಡಗಳು ಇಷ್ಟಸುಗಂಧದ ಪುಷ್ಪಗಳ ಮಹಾಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಸುರಿಸಿತು. ದೇವದುಂದುಭಿಗಳು ಮೊಳಗಿದವು; ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿ ನಿರ್ಮಲವಾದವು।

Verse 10

परितस्सरितस्स्वच्छा भूतानां मानसैस्सह । तमोऽताम्यत्तु नितरां रजोऽपि विरजोऽभवत्

ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ನದೀಪ್ರವಾಹಗಳು ಸ್ವಚ್ಛವಾದವು; ಜೀವಿಗಳ ಮನಸ್ಸುಗಳೂ ನಿರ್ಮಲವಾದವು. ತಮಸ್ಸಿನ ಗಾಢ ಅಂಧಕಾರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೂರವಾಯಿತು; ರಜಸ್ಸೂ ಮಲಿನತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಶುದ್ಧವಾಯಿತು।

Verse 11

सत्त्वास्सत्त्वसमायुक्ताः सुधावृष्टिर्बभूव वै । कल्याणी सर्वथा वाणी प्राणिनः प्रियवत्यभूत्

ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಸತ್ತ್ವಗುಣದಿಂದ ತುಂಬಿದರು. ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಮೃತವೃಷ್ಟಿಯೇ ನಡೆದಂತಾಯಿತು; ವಾಣಿ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಕಲ್ಯಾಣಮಯವಾಗಿ, ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವೂ ಮಧುರವೂ ಆಯಿತು।

Verse 12

रंभामुख्या अप्सरसो मङ्गलद्रव्यपाणयः । विद्याधर्यश्च किन्नर्य्यस्तथा मर्य्यस्सहस्रशः

ರಂಭೆಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಸರಸ್ತ್ರಿಯರು ಮಂಗಳದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಬಂದರು. ಅವರೊಡನೆ ವಿದ್ಯಾಧರಿಯರು, ಕಿನ್ನರಿಯರು ಹಾಗೂ ಸಹಸ್ರಾರು ಮನುಷ್ಯರೂ ಆಗಮಿಸಿದರು.

Verse 13

गन्धर्वोरगयक्षाणां सुमानियः शुभस्वराः । गायन्त्यो मंगलं गीतन्तत्राजग्मुरनेकशः

ನಂತರ ಗಂಧರ್ವರು, ಉರಗರು (ನಾಗರು) ಮತ್ತು ಯಕ್ಷರು ಎಂಬ ಅನೇಕ ದಿವ್ಯಗಣಗಳು ಸುಂದರ ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಗಳನ್ನು ತಂದು, ಮಧುರ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರ ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಗೀತಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದರು.

Verse 14

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां गृहपत्यवतारोपाख्याने गृहपत्यवतारवर्णनंनाम चतुर्दशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವ ಮಹಾಪುರಾಣದ ತೃತೀಯ ಭಾಗವಾದ ಶತರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ, ಗೃಹಪತ್ಯಾವತಾರೋಪಾಖ್ಯಾನದೊಳಗಿನ ‘ಗೃಹಪತ್ಯಾವತಾರವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।

Verse 15

लोमशो रोमचरणो भरद्वाजोऽथ गौतमः । भृगुस्तु गालवो गर्गो जातूकर्ण्यः पराशरः

ಲೋಮಶ, ರೋಮಚರಣ, ಭರದ್ವಾಜ ಮತ್ತು ನಂತರ ಗೌತಮ; ಹಾಗೆಯೇ ಭೃಗು, ಗಾಲವ, ಗರ್ಗ, ಜಾತೂಕರ್ಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಾಶರ—(ಈ ಋಷಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು/ಜ್ಞಾತವ್ಯರು)।

Verse 16

आपस्तम्बो याज्ञवल्क्यो दक्षवाल्मीकिमुद्गलाः । शातातपश्च लिखितश्शिलादः शंख उञ्छभुक्

ಆಪಸ್ತಂಬ, ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ, ದಕ್ಷ, ವಾಲ್ಮೀಕಿ, ಮುದ್ಗಲ, ಶಾತಾತಪ, ಲಿಖಿತ, ಶಿಲಾದ, ಶಂಖ ಮತ್ತು ಉಞ್ಛಭುಕ್—ಈ ಪೂಜ್ಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಇವರ ನಿಯಮೋಪದೇಶಗಳು ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನೂ, ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳ ಉಪಾಸನಾ-ಬೋಧವನ್ನೂ ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 17

जमदग्निश्च संवर्तो मतंगो भरतोंशुमान् । व्यासः कात्यायनः कुत्सः शौनकस्तु श्रुतश्शुकः

ಜಮದಗ್ನಿ, ಸಂವರ್ತ, ಮತಂಗ, ಭರತ, ತೇಜಸ್ವಿ ಅಂಶುಮಾನ; ಹಾಗೆಯೇ ವ್ಯಾಸ, ಕಾತ್ಯಾಯನ, ಕುತ್ಸ, ಶೌನಕ ಮತ್ತು ಶ್ರುತಶ್ಶುಕ—ಈ ಪೂಜ್ಯ ಋಷಿಗಳೂ ಶಿವನ ಬಹುರೂಪ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವದ ಈ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ।

Verse 18

ऋष्यशृङ्गोऽथ दुर्व्वासाश्शुचिर्नारद तुम्बुरुः । उत्तंको वामदेवश्च पवनोऽसितदेवलौ

ನಂತರ ಋಷ್ಯಶೃಂಗ, ದುರ್ವಾಸ, ಶುಚಿ, ನಾರದ ಮತ್ತು ತುಂಬುರು; ಹಾಗೆಯೇ ಉತ್ತಂಕ, ವಾಮದೇವ, ಪವನ, ಅಸಿತ ಮತ್ತು ದೇವಲ—ಈ ಪೂಜ್ಯ ಋಷಿಗಳು (ಅಲ್ಲಿ) ಇದ್ದರು॥

Verse 19

सालंकायनहारीतौ विश्वामित्रोऽथ भार्गवः । मृकण्डस्सह पुत्रेण पर्व्वतो दारुकस्तथा

ಸಾಲಂಕಾಯನ ಮತ್ತು ಹಾರೀತ; ನಂತರ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಭಾರ್ಗವ (ಪರಶುರಾಮ); ಮೃಕಂಡು ಪುತ್ರನೊಡನೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ದಾರುಕ—ಇವರೂ (ಅಲ್ಲಿ) ಇದ್ದರು॥

Verse 20

धौम्योपमन्युवत्साद्या मुनयो मुनिकन्यकाः । तच्छान्त्यर्थं समाजग्मुर्धन्यं विश्वानराश्रमम्

ಧೌಮ್ಯ, ಉಪಮನ್ಯು, ವತ್ಸ ಮೊದಲಾದ ಮುನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮುನಿಕನ್ಯೆಯರು—ಆ ಅಶಾಂತಿಯನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು—ಧನ್ಯ ವಿಶ್ವಾನರಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ತೆರಳಿದರು॥

Verse 21

ब्रह्मा बृहस्पतियुतो देवो गरुडवाहनः । नन्दिभृङ्गि समायुक्तो गौर्य्या सह वृषध्वजः

ಬೃಹಸ್ಪತಿಯೊಡನೆ ಬ್ರಹ್ಮ, ಗರುಡವಾಹನ ದೇವ (ವಿಷ್ಣು) ಕೂಡ; ಹಾಗೆಯೇ ನಂದಿ-ಭೃಂಗಿಯಿಂದ ಸೇವಿತ, ಗೌರಿಯೊಡನೆ ವೃಷಧ್ವಜ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನು (ಅಲ್ಲಿ) ವಿರಾಜಿಸಿದನು॥

Verse 22

महेन्द्रमुख्या गीर्वाणा नागाः पातालवासिनः । रत्नान्यादाय बहुशस्ससरित्का महाब्धयः

ಮಹೇಂದ್ರಾದಿ ದೇವಗಣ, ಪಾತಾಳವಾಸಿ ನಾಗರು ಹಾಗೂ ನದಿಗಳೊಡನೆ ಮಹಾಸಮುದ್ರಗಳು—ಮರುಮರು ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳನ್ನು ತಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿದರು।

Verse 23

स्थावरा जंगमं रूपं धृत्वा यातास्सहस्रशः । महामहोत्सवे तस्मिन्बभूवाकालकौमुदी

ಸ್ಥಾವರ ಹಾಗೂ ಜಂಗಮ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವರು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಟರು. ಆ ಮಹಾಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಕಾಲಾತೀತ ಚಂದ್ರಪ್ರಕಾಶದಂತೆ ಅದ್ಭುತ ಕಾಂತಿ ಉದಯವಾಯಿತು.

Verse 24

जातकर्म स्वयं तस्य कृतवान्विधिरानतः । श्रुतिं विचार्य्य तद्रूपन्नाम्ना गृहपतिस्त्वयम्

ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಸ್ವತಃ ಅವನ ಜಾತಕರ್ಮವನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಶ್ರುತಿಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿ, ಆ ರೂಪಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ನಾಮದಿಂದ ನೀನು ಗೃಹಪತಿಯಾದೆ।

Verse 25

इति नाम ददौ तस्मै देयमेकादशेऽहनि । नामकर्मविधानेन तदर्थश्रुतिमुच्चरन्

ಹೀಗೆ ಅವನು ಶಿಶುವಿಗೆ ನಾಮವನ್ನು ನೀಡಿದನು—ಅದು ಹನ್ನೊಂದನೇ ದಿನ ನೀಡಬೇಕಾದದ್ದು. ನಾಮಕರ್ಮವಿಧಿಯಂತೆ, ಆ ನಾಮಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಶ್ರುತಿವಾಕ್ಯವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು।

Verse 26

चतुर्निगममन्त्रोक्तैराशीर्भिरभिनन्द्य च । समयाद्धंसमारुह्य सर्वेषाञ्च पितामहः

ನಾಲ್ಕು ವೇದಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಆಶೀರ್ವಚನಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಿ, ಸಮಸ್ತರ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಂಸವನ್ನು ಏರಿ ಹೊರಟನು।

Verse 27

कृत्वा बालोचितां रक्षां लौकिकीं गतिमाश्रितः । आरुह्य यानं स्वन्धाम हरोऽपि हरिणा ययौ

ಮಗುವಿಗೆ ತಕ್ಕ ಸರಳ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ಲೋಕಿಕ ಕ್ರಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಹರನೂ ತನ್ನ ವಾಹನವನ್ನು ಏರಿ ಹರಿಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಧಾಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು।

Verse 28

अहो रूपमहो तेजस्त्वहो सर्वांगलक्षणम् । अहो शुचिष्मती भाग्यमाविरासीत्स्वयं हरः

ಅಹೋ! ಎಂತಹ ಅದ್ಭುತ ರೂಪ, ಅಹೋ! ಎಂತಹ ತೇಜಸ್ಸು! ನಿಜಕ್ಕೂ ಪ್ರತಿಯಂಗದಲ್ಲೂ ಮಂಗಳಲಕ್ಷಣಗಳು! ಅಹೋ, ಎಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಧನ್ಯಭಾಗ್ಯ—ಸ್ವಯಂ ಹರನು ಪ್ರಕಟನಾದನು।

Verse 29

अथवा किमिदं चित्रं शर्वभक्तजनेष्वहो । स्वयमाविरभूद्रुद्रो ययो रुद्रस्तदर्चितः

ಅಥವಾ ಇದರಲ್ಲಿ ಏನು ವಿಚಿತ್ರ, ಓ ಶರ್ವಭಕ್ತಜನರೇ! ಸ್ವಯಂ ರುದ್ರನು ಅವಿರ್ಭವಿಸಿದನು—ಆ ಅವಿರ್ಭಾವದ ಮೂಲಕವೇ ರುದ್ರ (ಶಿವ) ಆರಾಧಿತನಾಗಲೆಂದು.

Verse 30

इति स्तुवन्तस्तेन्योन्यं सम्प्रहृष्टतनूरुहः । विश्वानरं समापृच्छ्य जग्मुः सर्वे यथागतम्

ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ, ಪರಸ್ಪರ ಹರ್ಷಗೊಳಿಸುತ್ತಾ—ಭಕ್ತಿರೋಮಾಂಚದಿಂದ ದೇಹ ಪುಲಕಿತವಾಗಿ—ಅವರು ವಿಶ್ವಾನರನನ್ನು ವಿದಾಯ ಕೇಳಿ, ಬಂದಂತೆ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದರು.

Verse 31

अतः पुत्रं समीहन्ते गृहस्थाश्रमवासिनः । पुत्रेण लोकाञ्जयति श्रुतिरेषा सनातनी

ಆದ್ದರಿಂದ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮವಾಸಿಗಳು ಪುತ್ರನನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಪುತ್ರನಿಂದ ಲೋಕಪ್ರಾಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ—ಇದು ಶ್ರುತಿಯ ಸನಾತನ ಉಪದೇಶ.

Verse 32

अपुत्रस्य गृहं शून्यमपुत्रस्यार्जनं वृथा । अपुत्रस्य तपश्छिन्नं नो पवित्रत्यपुत्रतः

ಪುತ್ರನಿಲ್ಲದವನ ಮನೆ ಶೂನ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಪುತ್ರನಿಲ್ಲದವನ ಧನಸಂಚಯ ವ್ಯರ್ಥ. ಪುತ್ರನಿಲ್ಲದವನ ತಪಸ್ಸು ನಿರಂತರತೆಯಲ್ಲಿ ಛಿನ್ನವೆಂದು ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಪುತ್ರವಿಲ್ಲದೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪವಿತ್ರ ಫಲ ದೊರೆಯದು.

Verse 33

न पुत्रात्परमो लाभो न पुत्रात्परमं सुखम् । न पुत्रात्परमं मित्रम्परत्रेह च कुत्रचित्

ಪುತ್ರನಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಲಾಭವಿಲ್ಲ, ಪುತ್ರನಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಸುಖವಿಲ್ಲ; ಪುತ್ರನಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಿತ್ರನೂ ಇಲ್ಲ—ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 34

निष्क्रमोऽथ चतुर्थेऽस्य मासि पित्रा कृतो गृहात् । अन्नप्राशनमब्दार्द्धे चूडार्द्धे चार्थवत्कृता

ನಂತರ ಅವನ ನಾಲ್ಕನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ತಂದೆಯು ಗೃಹದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದ ನಿಷ್ಕ್ರಮಣ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಅರ್ಧವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅನ್ನಪ್ರಾಶನ ಮಾಡಿ, ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಚೂಡಾಕರ್ಮವನ್ನೂ ಪವಿತ್ರಾರ್ಥದಿಂದ ಮಾಡಿಸಿದನು.

Verse 35

कर्णवेधन्ततः कृत्वा श्रवणर्क्षे स कर्मवित् । ब्रह्मतेजोभिवृद्ध्यर्थं पञ्चमेऽब्दे व्रतन्ददौ

ಆಮೇಲೆ ಆ ಕರ್ಮವಿತ್ ಶ್ರವಣ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣವೇಧ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮತೇಜಸ್ಸು—ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕಾಂತಿ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧತೆ—ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲೆಂದು ಬಾಲಕನ ಐದನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವ್ರತವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿಸಿದನು।

Verse 36

उपाकर्मं ततः कृत्वा वेदानध्यापयत्सुधीः । अब्दं वेदान्स विधिनाऽध्यैष्ट सांगपदक्रमान्

ನಂತರ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಉಪಾಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಆ ಸುಧೀ ವೇದಾಧ್ಯಯನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು। ಅವನು ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ವರ್ಷ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ವೇದಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದನು—ವೇದಾಂಗಗಳೊಡನೆ, ಪದಪಾಠ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಪಾಠ ವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ।

Verse 37

विद्याजातं समस्तं च साक्षिमात्रं गुरोमुखात् । विनयादिगुणानाविष्कुर्वञ्जग्राह शक्तिमान्

ಆ ಶಕ್ತಿಮಾನನು ಗುರುವಿನ ಮುಖದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ವಿದ್ಯಾಶಾಖೆಗಳನ್ನೂ ಸಾಕ್ಷಿಭಾವದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು; ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಲೇ ವಿನಯಾದಿ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು।

Verse 38

ततोऽथ नवमे वर्षे पित्रोश्शुश्रूषणे रतम् । वैश्वानरं गृहपतिं द्रष्टुमायाच्च नारदः

ನಂತರ ಒಂಬತ್ತನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅವನು ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಶುಶ್ರೂಷೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗೃಹಾಗ್ನಿಯ ಅಧಿಪತಿ ವೈಶ್ವಾನರನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ ನಾರದನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು।

Verse 39

विश्वानरोटजम्प्राप्य देवर्षिस्तं तु कौतुकी । अपृच्छत्कुशलन्तत्र गृहीतार्धासनः क्रमात्

ವಿಶ್ವಾನರನ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ತಲುಪಿದ ದೇವರ್ಷಿ ಭಕ್ತಿಭರಿತ ಕುತೂಹಲದಿಂದ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅರ್ಧಾಸನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಅವನ ಕುಶಲಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದನು.

Verse 40

ततः सर्वं च तद्भाग्यं पुत्रधर्मं च सम्मुखे । वैश्वानरं समवदत्स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम्

ನಂತರ ಶ್ರೀಶಿವನ ಪದ್ಮಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಅವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸರ್ವ ಭಾಗ್ಯವನ್ನೂ ಪುತ್ರಧರ್ಮವನ್ನೂ ಹೇಳಿ, ವೈಶ್ವಾನರನನ್ನೂ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಸಂಬೋಧಿಸಿದನು.

Verse 41

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्तो मुनिना बालः पित्रोराज्ञामवाप्य सः । प्रणम्य नारदं श्रीमान् भक्त्या प्रह्व उपाविशत

ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಮುನಿಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಾಲನು ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾರದನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ವಿನಯದಿಂದ ಕುಳಿತನು.

Verse 42

वैश्वानर समभ्येहि ममोत्संगे निषीद भोः । लक्षणानि परीक्षेऽहं पाणिन्दर्शय दक्षिणम्

“ಓ ವೈಶ್ವಾನರ, ಇಲ್ಲಿ ಬಾ, ನನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕೂತು. ನಿನ್ನ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಾನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತೇನೆ—ನಿನ್ನ ಬಲಗೈಯನ್ನು ತೋರಿಸು.”

Verse 43

ततो दृष्ट्वा तु सर्वं हि तालुजिह्वादि नारदः । विश्वानरं समवदच्छिवप्रेरणया सुधीः

ನಂತರ ನಾರದನು ತಾಲು ಮತ್ತು ನಾಲಿಗೆ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ನೋಡಿದನು. ಶಿವಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಆ ಧೀಮಾನ್ ವಿಶ್ವಾನರನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 44

नारद उवाच । विश्वानर मुने वच्मि शृणु पुत्रांकमादरात् । सर्वांगस्वंकवान्पुत्रो महालक्षणवानयम्

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ವಿಶ್ವಾನರ ಮುನೇ, ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಮಗನನ್ನು ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಕೇಳು. ಈ ಪುತ್ರನು ಪ್ರತಿಯಂಗದಲ್ಲೂ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಮಹಾಲಕ್ಷಣವಂತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 45

किन्तु सर्वगुणोपेतं सर्वलक्षणलक्षितम् । सम्पूर्णनिर्मलकलं पालयेद्विधुवद्विधिः

ಆದರೆ ಸರ್ವಗುಣೋಪೇತನಾಗಿ, ಸರ್ವಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷಿತನಾಗಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಮಲ ಅಂಗಭಾಗಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿರುವವನನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ, ಚಂದ್ರನಂತೆ ಸ್ಥಿರ ಸೌಮ್ಯತೆಯಿಂದ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.

Verse 46

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन रक्षणीयस्त्वसौ शिशु । गुणोऽपि दोषतां याति वक्रीभूते विधातरि

ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಶಿಶುವನ್ನು ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ವಿಧಾತನು ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದಾಗ ಗುಣವೂ ದೋಷವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

Verse 47

शंकेऽस्य द्वादशे मासि प्रत्यूहो विद्युदग्नितः । इत्युक्त्वा नारदोऽगच्छद्देवलोकं यथागतम्

“ಅವನ ದ್ವಾದಶ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೂಹ ಉಂಟಾಗುವೆಂದು ನನಗೆ ಶಂಕೆ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ನಾರದರು ಬಂದಂತೆ ದೇವಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು.