मेनायाः क्रोध-विलापः — Menā’s Lament and Reproach (to the Sage)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । संज्ञां लब्धा ततस्सा च मेना शैलप्रिया सती । विललापातिसंक्षुब्धा तिरस्कारमथाकरोत्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಆಮೇಲೆ ಶೈಲಪ್ರಿಯೆಯಾದ ಸತೀ ಮೇನಾ ಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದಳು. ಅತ್ಯಂತ ಅಶಾಂತಳಾಗಿ ಅಳಲು ತೊಡಗಿ, ನಂತರ ತಿರಸ್ಕಾರದಿಂದ ತನ್ನ ಆಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಳು.

Verse 2

तत्र तावत्स्वपुत्रांश्च निनिन्द खलिता मुहुः । प्रथमं सा ततः पुत्री कथयामास दुर्वचः

ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ಅಶಾಂತಳಾಗಿ ಮರುಮರು ತನ್ನ ಪುತ್ರರನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಆ ಪುತ್ರಿಯು ಕಠೋರ ಹಾಗೂ ಅಯೋಗ್ಯವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 3

मेनोवाच । मुने पुरा त्वया प्रोक्तं वरिष्यति शिवा शिवम् । पश्चाद्धिमवतः कृत्यं पूजार्थं विनिवेशितम्

ಮೇನಾ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮುನೇ! ಹಿಂದೆ ನೀವು ‘ಶಿವಾ (ಪಾರ್ವತಿ) ಶಿವನನ್ನೇ ವರಿಸುವಳು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಿರಿ. ನಂತರ ಹಿಮವಂತನು ಪೂಜಾರ್ಥವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯ—ಪೂಜೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ—ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

Verse 4

ततो दृष्टं फलं सत्यं विपरीतमनर्थकम् । मुनेऽधमाहं दुर्बुद्धे सर्वथा वञ्चिता त्वया

ಆಗ ನಾನು ನಿಜವಾದ ಫಲವನ್ನು ಕಂಡೆ—ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧವೂ ಅನರ್ಥಕರವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಓ ಮುನೇ! ನಾನು ಅಧಮೆ, ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯ ಸ್ತ್ರೀ; ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ವಂಚಿಸಿದ್ದೀ.

Verse 5

पुनस्तया तपस्तप्तं दुष्करं मुनिभिश्च यत् । तस्य लब्धं फलं ह्येतत्पश्यतां दुःखदायकम्

ಅವಳು ಮತ್ತೆ ಆ ಘೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಳು; ಅದು ಮುನಿಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭ. ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ದೊರೆತ ಫಲವನ್ನು ಕಂಡವರಿಗೇ ದುಃಖಕಾರಣವಾಯಿತು.

Verse 6

किं करोमि क्व गच्छामि को मे दुःखं व्यपोहताम् । कुलादिकं विनष्टं मे विहितं जीवितं मम

ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ? ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಿ? ನನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ಯಾರು ದೂರಮಾಡುವರು? ನನ್ನ ಕುಲಾದಿ ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾಗಿದೆ; ನನ್ನ ಜೀವನವೂ ದುಃಖಭೋಗಕ್ಕೇ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಇದೆ.

Verse 7

क्व गता ऋषयो दिव्याः श्मश्रूणि त्रोटयाम्यहम् । तपस्विनी च या पत्नी सा धूर्ता स्वयमागता

ದಿವ್ಯ ಋಷಿಗಳು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರು? ಆಕ್ರೋಶದಲ್ಲಿ ನಾನು ನನ್ನ ಗಡ್ಡವನ್ನು ಕೀಳಿಬಿಡುವೆ! ತಪಸ್ವಿನಿಯಾದ ಆ ಪತ್ನಿಯೇ—ಆ ಧೂರ್ತಳು ಸ್ವತಃ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ।

Verse 8

केषाञ्चैवापराधेन सर्वं नष्टं ममाधुना । इत्युक्त्वा वीक्ष्य च सुतामुवाच वचनं कटु

ಕೆಲವರ ಅಪರಾಧದಿಂದ ನನ್ನ ಎಲ್ಲವೂ ಈಗ ನಾಶವಾಗಿದೆ. ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅವನು ಮಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಕಠೋರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 9

किं कृतं ते सुते दुष्टे कर्म दुःखकरं मम । हेम दत्त्वा त्वयानीतः काचो वै दुष्टया स्वयम्

ಓ ದುಷ್ಟ ಪುತ್ರಿಯೇ! ನನಗೆ ದುಃಖಕಾರಕವಾದ ಯಾವ ಕರ್ಮವನ್ನು ನೀನು ಮಾಡಿದೆ? ಬಂಗಾರ ಕೊಟ್ಟು ನೀನು ಗಾಜನ್ನೇ ತಂದೆ—ಇದು ನಿನ್ನ ಕಪಟದಿಂದಲೇ.

Verse 10

हित्वा तु चन्दनं भूयो लेपितः कर्दमस्त्वया । हंसमुड्डीय काको वै गृहीतो हस्तपञ्जरे

ಚಂದನಲೇಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀನು ಮತ್ತೆ ಕೆಸರನ್ನು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡೆ. ಹಂಸವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಹಾರಿ, ಕೈಗಳ ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಕಾಗೆಯನ್ನೇ ಹಿಡಿದೆ.

Verse 11

हित्वा ब्रह्मजलं दूरे पीतं कूपोदकं त्वया । सूर्यं हित्वा तु खद्योतो गृहीतो यत्नतस्त्वया

ಬ್ರಹ್ಮಜಲದಂತೆ ವಿಶಾಲವಾದ ನೀರನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳಿ ನೀನು ಬಾವಿಯ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದೆ. ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಹು ಯತ್ನದಿಂದ ನೀನು ಜ್ಯೋತಿಪುಟ (ಖದ್ಯೋತ)ವನ್ನೇ ಹಿಡಿದೆ.

Verse 12

तण्डुलांश्च तथा हित्वा कृतं वै तुषभक्षणम् । प्रक्षिप्याज्यं तथा तैलं कारण्डं भुक्तमादरात्

ಅಕ್ಕಿಯ ಕಣಗಳನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವನು ತುಷ (ಭೂಸಿ/ಚೋಕರ) ಭಕ್ಷಣವನ್ನೇ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು. ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆ ಸೇರಿಸಿ ಆ ರುಕ್ಷ ಆಹಾರವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಸೇವಿಸಿದನು.

Verse 13

सिंहसेवां तथा मुक्त्वा शृगालस्सेवितस्त्वया । ब्रह्मविद्यां तथा मुक्त्वा कुगाथा च श्रुता त्वया

ಸಿಂಹಸೇವೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನೀನು ಶೃಗಾಲಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀನು ನೀಚವಾದ, ವ್ಯರ್ಥವಾದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದೆ.

Verse 14

गृहे यज्ञविभूतिं हि दूरीकृत्य सुमंगलाम् । गृहीतश्च चिताभस्म त्वया पुत्रि ह्यमंगलम्

ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞದ ಸುಮಂಗಳ ವಿಭೂತಿಯನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ, ಮಗಳೇ, ನೀನು ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆ—ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಮಂಗಳ.

Verse 15

सर्वान् देववरांस्त्यक्त्वा विष्ण्वादीन्परमेश्वरान् । कृतं त्वया कुबुद्ध्या वै शिवार्थं तप ईदृशम्

ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವರುಗಳಾದ ಪರಮೇಶ್ವರರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ನೀನು ಕುಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಶಿವಾರ್ಥವಾಗಿ ಇಂತಹ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದೆ.

Verse 16

धिक्त्वा च तव बुद्धिश्च धिग्रूपं चरितं तव । धिक् चोपदेशकर्त्तारं धिक्सख्यावपि ते तथा

ಧಿಕ್ಕಾರ ನಿನಗೆ ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿಗೆ! ಧಿಕ್ಕಾರ ನಿನ್ನ ರೂಪಕ್ಕೂ ನಿನ್ನ ಆಚರಣಕ್ಕೂ. ಇಂತಹ ಉಪದೇಶ ನೀಡಿದವನಿಗೂ ಧಿಕ್ಕಾರ; ನಿನ್ನ ಸ್ನೇಹಕ್ಕೂ ಧಿಕ್ಕಾರ.

Verse 17

आवां च धिक्तथा पुत्री यौ ते जन्मप्रवर्तकौ । धिक्ते नारद बुद्धिञ्च सप्तर्षींश्च सुबुद्धिदान्

ನಮಗೆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ, ಹಾಗೆಯೇ ನಮ್ಮ ಪುತ್ರಿಗೂ—ನಿನ್ನ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸಿದ ಸಾಧನರಾದ್ದರಿಂದ—ಧಿಕ್ಕಾರ. ಹಾಗೆಯೇ, ನಾರದಾ, ನಿನ್ನ ಆ ಬುದ್ಧಿಗೂ, ಸದುಬುದ್ಧಿ ನೀಡುವ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳಿಗೂ ಧಿಕ್ಕಾರ.

Verse 18

धिक्कुलं धिक्क्रियादाक्ष्यं सर्वं धिग्यत्कृतं त्वया । गृहन्तु धुक्षितं त्वेतन्मरणं तु ममैव हि

ಈ ವಂಶಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ, ಈ ಕ್ರಿಯಾದಕ್ಷತೆಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ—ನೀನು ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಧಿಕ್ಕಾರ. ಈ ಪ್ರಜ್ವಲಿತ ಅಗ್ನಿ ಈ ದೇಹವನ್ನು ದಹಿಸಲಿ; ಏಕೆಂದರೆ ಮರಣವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ನನ್ನದೇ.

Verse 19

पार्वतानामयं राजा नायातु निकटे मम । सप्तर्षयस्स्वयं नैव दर्शयन्तु मुखम्मम

ಪರ್ವತರಾಜ ಹಿಮವಂತನು ನನ್ನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬರಬಾರದು; ಸ್ವತಃ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳೂ ನನಗೆ ತಮ್ಮ ಮುಖವನ್ನು ತೋರಿಸಬಾರದು.

Verse 20

साधितं किञ्च सर्वैस्तु मिलित्वा घातितं कुलम् । वन्ध्याहं न कथं जाता गर्भो न गलितः कथम्

ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ನಿಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ನನ್ನ ಕುಲವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದಿರಿ. ಆದರೂ ನಾನು ವಂಧ್ಯೆಯಾಗದೆ ಹೇಗೆ? ಗರ್ಭವು ಹೇಗೆ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ?

Verse 21

अथो न वा मृता चाहं पुत्रिका न मृता कथम् । रक्षसाद्य कथं नो वा भक्षिता गगने पुनः

ಹಾಗಾದರೆ ನಾನು ಸತ್ತಿಲ್ಲವೇ? ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ಪುತ್ರಿ ಹೇಗೆ ಸತ್ತಿಲ್ಲ? ಅಥವಾ ಮತ್ತೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲೇ ರಾಕ್ಷಸಾದಿಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಹೇಗೆ ಭಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ?

Verse 22

छेदयामि शिरस्तेऽद्य किं करोमि कलेवरैः । त्यक्त्वा त्वां च कुतो यायां हाहा मे जीवितं हतम्

ಇಂದು ನಾನು ನಿನ್ನ ಶಿರವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವೆನು. ಈ ದೇಹಗಳಿಂದ ನನಗೇನು ಕೆಲಸ? ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಿ? ಅಯ್ಯೋ! ನನ್ನ ಜೀವನವೇ ನಾಶವಾಯಿತು.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा पतिता सा च मेना भूमौ विमूर्छिता । व्याकुला शोकरोषाद्यैर्न गता भर्तृसन्निधौ

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಮೇನೆಯು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮೂರ್ಛೆ ಹೋಗಿ ಬಿದ್ದಳು. ಶೋಕ ಮತ್ತು ಕೋಪದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಳಾದ ಅವಳು ತನ್ನ ಪತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 24

हाहाकारो महानासीत्त स्मिन्काले मुनीश्वर । सर्वे समागतास्तत्र क्रमात्तत्सन्निधौ सुराः

ಓ ಮುನೀಶ್ವರನೇ! ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹಾಹಾಕಾರವುಂಟಾಯಿತು. ಆಗ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಸೇರಿದರು.

Verse 25

पुरा देवमुने चाहमागतस्तु स्वयं तदा । मां दृष्ट्वा त्वं वचस्ता वै प्रावोच ऋषिसत्तम

ಹೇ ದೇವಮುನಿಯೇ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸ್ವತಃ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದೆನು. ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ನೀನು ವಚನಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿದೆ, ಹೇ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ।

Verse 26

नारद उवाच । यथार्थं सुंदरं रूपं ना ज्ञातं ते शिवस्य वै । लीलयेदं धृतं रूपं न यथार्थं शिवेन च

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ನಿನಗೆ ಶಿವನ ಯಥಾರ್ಥವಾದ, ಪರಮ ಸುಂದರ ಸ್ವರೂಪ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಈ ರೂಪವನ್ನು ಶಿವನು ಇಲ್ಲಿ ಲೀಲೆಯಾಗಿ ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಇದು ಅವನ ಪರಮ ಸತ್ಯವಲ್ಲ.

Verse 27

तस्मात्क्रोधं परित्यज्य स्वस्था भव पतिव्रते । कार्य्यं कुरु हठं त्यक्त्वा शिवां देहि शिवाय च

ಆದುದರಿಂದ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರು, ಹೇ ಪತಿವ್ರತೆ. ಹಠವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡು; ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಮಯಿ ‘ಶಿವಾ’ಯನ್ನು ಶಿವನಿಗೇ ಅರ್ಪಿಸು.

Verse 28

ब्रह्मोवाच । तदाकर्ण्य वचस्ते सा मेना त्वां वाक्यमब्रवीत् । उत्तिष्ठेतो गच्छ दूरं दुष्टाधमवरो भवान्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ನಿನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮೇನಾ ನಿನಗೆ ಹೀಗೆಂದಳು: ‘ಎದ್ದು ಇಲ್ಲಿಂದ ದೂರ ಹೋಗು; ನೀನು ದುಷ್ಟ, ಅಧಮ, ನೀಚನು.’

Verse 29

इत्युक्ते तु तया देव इन्द्राद्याः सकलाः क्रमात् । समागत्य च दिक्पाला वचनं चेदमब्रुवन्

ಅವಳು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ಇಂದ್ರಾದಿ ಸಮಸ್ತ ದೇವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು. ದಿಕ್ಪಾಲಕರೂ ಸಮಾಗಮಿಸಿ ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 30

देवा ऊचुः । हे मेने पितृकन्ये हि शृण्वस्मद्वचनम्मुदा । अयं वै परमः साक्षाच्छिवः परसुखावहः

ದೇವರು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಮೇನೆ, ಪಿತೃಕನ್ಯೆ! ಹರ್ಷದಿಂದ ನಮ್ಮ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳು. ಇವನೇ ಸాక్షಾತ್ ಪರಮ ಶಿವನು, ಪರಮಸುಖವನ್ನು ನೀಡುವವನು.

Verse 31

कृपया च भवत्पुत्र्यास्तपो दृष्ट्वातिदुस्सहम् । दर्शनं दत्तवाञ्छम्भुर्वरं सद्भक्तवत्सलः

ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರಿಯ ಅತಿದುಸ್ಸಹ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ನೋಡಿ, ಸದ್ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಶಂಭು ಅವಳಿಗೆ ದರ್ಶನ ನೀಡಿ ವರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು.

Verse 32

ब्रह्मोवाच । अथोवाच सुरान्मेना विलप्याति मुहुर्मुहुः । न देया तु मया कन्या गिरिशायोग्ररूपिणे

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು— ಆಗ ದೇವಮಾತೆ ಮೇನಾ ಮರುಮರು ಅಳುತ್ತಾ ಹೇಳಿದಳು— “ಉಗ್ರರೂಪಧಾರಿ ಗಿರೀಶನಿಗೆ ನಾನು ನನ್ನ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಕೊಡಲಾರೆ।”

Verse 33

किमर्थन्तु भवन्तश्च सर्वे देवाः प्रपञ्चिताः । रूपमस्याः परन्नाम व्यर्थीकर्तुं समुद्यतः

ಹೇ ದೇವರೆ! ಇಷ್ಟು ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಕೋಲಾಹಲದೊಂದಿಗೆ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ? ಈ ದೇವಿಯ ಪರಮ ರೂಪವನ್ನೂ ಪರಮ ನಾಮ-ಮಹಿಮೆಯನ್ನೂ ವ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದೀರಾ?

Verse 34

इत्युक्ते च तया तत्र ऋषयस्सप्त एव हि । ऊचुस्ते वच आगत्य वसिष्ठाद्या मुनीश्वर

ಅವಳು ಅಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ವಸಿಷ್ಠಾದಿ ಮುನೀಶ್ವರರಾದ ಆ ಏಳು ಋಷಿಗಳು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದು ತಮ್ಮ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 35

सप्तर्षयः ऊचुः । कार्य्यं साधयितुम्प्राप्ताः पितृकन्ये गिरिप्रिये । विरुद्धं चात्र उक्तार्थे कथम्मन्यामहे वयम्

ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪಿತೃಕನ್ಯೆ, ಹೇ ಗಿರಿಪ್ರಿಯೆ! ನಾವು ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬಂದಿದ್ದೇವೆ; ಆದರೆ ನೀನು ಹೇಳಿದುದು ಇಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು?

Verse 36

ब्रह्मोवाच । अयं वै परमो लाभो दर्शनं शंकरस्य यत् । दानपात्रं स ते भूत्वागतस्तव च मंदिरम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ನಿಜಕ್ಕೂ ಪರಮ ಲಾಭವೆಂದರೆ ಶಂಕರನ ದರ್ಶನ. ಅವನು ನಿನ್ನ ದಾನದ ಪಾತ್ರನಾಗಿ ಈಗ ನಿನ್ನ ಮಂದಿರಕ್ಕೂ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ.

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा तैस्ततो मेना मुनिवाक्यं मृषाकरोत् । प्रत्युवाच च रुष्टा सा तानृषीञ्ज्ञानदुर्बला

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಬಳಿಕ ಮೇನಾ ಮುನಿವಾಕ್ಯವನ್ನು ಸುಳ್ಳೆಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದಳು. ನಂತರ ಕೋಪದಿಂದ ಆವರಿತಳಾಗಿ, ಯಥಾರ್ಥ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲಳಾಗಿ, ಆ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದಳು.

Verse 38

मेनोवाच । शस्त्राद्यैर्घातयिष्येहं न हास्ये शंकरायताम् । दूरं गच्छत सर्वे हि नागन्तव्यं मदन्तिके

ಮೇನಾ ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾದಿಗಳಿಂದ ನಿಮಗೆ ಹೊಡೆದು ನೆಲಕ್ಕಿಳಿಸುತ್ತೇನೆ; ಶಂಕರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ದೂರ ಹೋಗಿರಿ; ನನ್ನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬರಬೇಡಿ।

Verse 39

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा विररामाशु सा विलप्यातिविह्वला । हाहाकारो महानासीत्तत्र तद्वृत्ततो मुने

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅವಳು ತಕ್ಷಣ ಮೌನಗೊಂಡಳು; ಅತೀವ ವ್ಯಾಕುಲಳಾಗಿ ವಿಲಪಿಸಿದಳು. ಮುನೇ, ಆ ಘಟನೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಹಾಹಾಕಾರ ಉಂಟಾಯಿತು।

Verse 40

ततो हिमालयस्तत्राजगामातिसमाकुलः । ताञ्च बोधयितुं प्रीत्या प्राह तत्त्वञ्च दर्शयन्

ನಂತರ ಹಿಮಾಲಯನು ಅಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಅಶಾಂತನಾಗಿ ಬಂದನು. ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಬೋಧನೆ ಕೊಡಲು, ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 41

हिमालय उवाच । शृणु मेने वचो मेऽद्य विकलाऽसि कथम्प्रिये । के के समागता गेहं कथं चैतान्विनिन्दसि

ಹಿಮಾಲಯನು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಿಯ ಮೇನಾ, ಇಂದು ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು. ನೀನು ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ವ್ಯಾಕುಲಳಾಗಿದ್ದೀಯ? ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಯಾರು ಯಾರು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ನೀನು ಅವರನ್ನು ಏಕೆ ನಿಂದಿಸುತ್ತೀಯ?

Verse 42

शंकरं त्वं च जानासि रूपं दृष्ट्वासि विह्वला । विकटं तस्य शंभोस्तु नानारूपाभिधस्य हि

ನೀನು ಶಂಕರನನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದೀಯೆ; ಆದರೂ ಆ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ ನೀನು ವಿಹ್ವಳಳಾದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅನೇಕ ನಾಮರೂಪಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಆ ಶಂಭುವಿನದೇ ಅದು ವಿಕಟ ಸ್ವರೂಪ.

Verse 43

स शंकरो मया ज्ञातस्सर्वेषां प्रतिपालकः । पूज्यानां पूज्य एवासौ कर्तानुग्रहनिग्रहान्

ನಾನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ—ಆ ಶಂಕರನೇ ಎಲ್ಲರ ಪ್ರತಿಪಾಲಕ. ಪೂಜ್ಯರಲ್ಲಿಯೂ ಪೂಜ್ಯನಾದ ಅವನು ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹವೂ ನಿಗ್ರಹವೂ ಮಾಡುವ ಕರ್ತನು.

Verse 44

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वती खण्डे मेनाप्रबोधवर्णनो नाम चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ತೃತೀಯ ಪಾರ್ವತೀಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಮೇನಾ-ಪ್ರಬೋಧ-ವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ನಲವತ್ತ್ನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.

Verse 45

यद्वै द्वारगतश्शंभुः पुरा विकटरूपधृक् । नानालीलाञ्च कृतवाञ्चेतयामि च तामिमाम्

ನಾನು ಆ ಘಟನೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತೇನೆ—ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಂಭು ದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಬಂದು ವಿಕಟರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅನೇಕ ಲೀಲைகளை ಮಾಡಿದನು; ಅದನ್ನೇ ಈಗ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 46

तन्माहात्म्यं परं दृष्ट्वा कन्यां दातुं त्वया मया । अंगीकृतं तदा देवि तत्प्रमाणं कुरु प्रिये

ಆ ಪರಮ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು, ಹೇ ದೇವಿ, ಆಗ ನಿನ್ನೊಡನೆ ನಾನೂ ಕನ್ಯಾದಾನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ. ಪ್ರಿಯೆ, ಈಗ ಆ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿ ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡು.

Verse 47

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा सोऽद्रिनाथो हि विरराम ततो मुने । तदाकर्ण्य शिवामाता मेनोवाच हिमालयम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮುನಿಯೇ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಪರ್ವತನಾಥ ಹಿಮಾಲಯನು ಮೌನನಾದನು. ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಿವಾಮಾತೆ ಮೇನಾ ಆಗ ಹಿಮಾಲಯನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 48

मेनोवाच । मद्वचः श्रूयतां नाथ तथा कर्तुं त्वमर्हसि । गृहीत्वा तनुजां चैनां बद्ध्वा कण्ठे तु पार्वतीम्

ಮೇನಾ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ನಾಥ, ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು; ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದೇ ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯ. ನನ್ನ ಈ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ವರಮಾಲೆಯಂತೆ ನಿನ್ನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೀಕರಿಸು.

Verse 49

अधः पातय निःशंकं दास्ये तां न हराय हि । तथैनामथवा नाथ गत्वा वै सागरे सुताम्

ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ಅವಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸು; ನಾನು ಅವಳನ್ನು ಹರನಿಗೆ (ಶಿವನಿಗೆ) ಕೊಡಲಾರೆ. ಇಲ್ಲವೇ ಹೇ ನಾಥ, ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅವಳನ್ನು ಸಮುದ್ರಕನ್ಯೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ದಾನಮಾಡು.

Verse 50

निमज्जय दयां त्यक्त्वा ततोऽद्रीश सुखी भव । यदि दास्यसि पुत्री त्वं रुद्राय विकटात्मने । तर्हि त्यक्ष्याम्यहं स्वामिन्निश्चयेन कलेवरम्

ಕರುಣೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿ, ಹೇ ಪರ್ವತನಾಥ, ನೀನು ಸುಖಿಯಾಗಿರು. ನೀನು ನಿನ್ನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಭಯಂಕರ ಸ್ವಭಾವದ ರುದ್ರನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರೆ, ಹೇ ಸ್ವಾಮಿ, ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವೆನು.

Verse 51

ब्रह्मोवाच । इत्युक्ते च तदा तत्र वचने मेनया हठान् । उवाच वचनं रम्यं पार्वती स्वयमागता

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಮೇನಾ ಅಲ್ಲಿ ಹಠದಿಂದ ಹಾಗೆ ಮಾತಾಡಿದಾಗ, ಪಾರ್ವತಿ ತಾನೇ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಮೃದು ಹಾಗೂ ಮನೋಹರ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 52

पार्वत्युवाच । मातस्ते विपरीता हि बुद्धिर्जाताऽशुभावहा । धर्मावलम्बनात्त्वं हि कथन्धर्मं जहासि वै

ಪಾರ್ವತಿ ಹೇಳಿದರು—ಅಮ್ಮಾ, ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಪರೀತವಾಗಿದೆ; ಅದು ಅಶುಭ ಫಲವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದೀಯಲ್ಲ, ಹಾಗಾದರೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಗೆ ತ್ಯಜಿಸುವೆ?

Verse 53

अयं रुद्रोऽपरस्साक्षात्सर्वप्रभव ईश्वरः । शम्भुस्सुरूपस्सुखदस्सर्वश्रुतिषु वर्णितः

ಈ ರುದ್ರನೇ ನಿಜವಾಗಿ ಪರಾತ್ಪರ ಸ್ವರೂಪ, ಎಲ್ಲದರ ಮೂಲವಾದ ಈಶ್ವರನು. ಆತನೇ ಶಂಭು—ಮಂಗಳಕರ ಸುಂದರ ರೂಪವಂತ, ಸುಖದಾತ—ಸರ್ವ ಶ್ರುತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವರ್ಣಿತನು।

Verse 54

महेशश्शंकरश्चायं सर्वदेवप्रभुस्स्वराट् । नानारूपाभिधो मातर्हरिब्रह्मादिसेवितः

ಓ ಮಾತೆ, ಈ ಪ್ರಭುವೇ ಮಹೇಶ—ಶಂಕರ—ಸರ್ವ ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಸ್ವರಾಟನು. ಆತನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳೂ ಅನೇಕ ನಾಮಗಳೂಳ್ಳವನು; ಹರಿ, ಬ್ರಹ್ಮ ಮೊದಲಾದ ದೇವರಿಂದಲೂ ಸೇವಿತನು।

Verse 55

अधिष्ठानं च सर्वेषां कर्ता हर्ता च स प्रभुः । निर्विकारी त्रिदेवेशो ह्यविनाशी सनातनः

ಆ ಪ್ರಭುವೇ ಎಲ್ಲದರ ಅಧಿಷ್ಠಾನ; ಆತನೇ ಕರ್ತನೂ ಹರ್ಥನೂ (ಸಂಹಾರಕ) ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಆತನು ನಿರ್ವಿಕಾರಿ, ತ್ರಿದೇವೇಶ, ಅವಿನಾಶಿ, ಸನಾತನನು।

Verse 56

यदर्थे देवतास्सर्वा आयाता किंकरीकृताः । द्वारि ते सोत्सवाश्चाद्य किमतोऽन्यत्परं सुखम्

ಯಾರಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಬಂದು ಸೇವಕರಾದರೋ—ಇಂದು ಅವರು ಉತ್ಸವದೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನ ಬಾಗಿಲಲ್ಲೇ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಪರಮ ಸುಖವೇನು?

Verse 57

उत्तिष्ठातः प्रयत्नेन जीवितं सफलं कुरु । देहि मां त्वं शिवायास्मै स्वाश्रमं कुरु सार्थकम्

ಎದ್ದು ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಜೀವನವನ್ನು ಸಫಲಮಾಡು. ನನ್ನನ್ನು ಆ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸು; ಹೀಗಾಗಿ ನಿನ್ನ ಆಶ್ರಮಧರ್ಮ ಸಾರ್ಥಕವಾಗಲಿ.

Verse 58

देहि मां परमेशाय शंकराय जनन्यहो । स्वीकुरु त्वमिमं मातर्विनयम्मे ब्रवीमि ते

ಓ ತಾಯಿಯೇ! ನನ್ನನ್ನು ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಂಕರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸು. ಓ ಜನನಿಯೇ, ಈ ನನ್ನ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು; ವಿನಯದಿಂದ ನಾನು ನಿನಗೆ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 59

चेन्न दास्यसि तस्मै मां न वृणेऽन्यमहं वरम् । भागं लभेत्कथं सैंहं शृगालः परवंचकः

ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕೊಡದಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಬೇರೆ ಯಾವ ವರವನ್ನೂ ಆರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮೋಸಗಾರ ನರಿಯು ಸಿಂಹದ ಪಾಲನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಬಲ್ಲದು?

Verse 60

मनसा वचसा मातः कर्मणा च हरस्त्वयम् । मया वृतो वृतश्चैव यदिच्छसि तथा कुरु

ಓ ತಾಯಿಯೇ! ಮನಸಿನಿಂದ, ವಾಣಿಯಿಂದ, ಕರ್ಮದಿಂದ ನೀನು ಈ ಹರನನ್ನೇ (ಶಿವನನ್ನೇ) ವರಿಸಿದ್ದೀಯ. ನಾನೂ ನಿನ್ನನ್ನು ವರಿಸಿದ್ದೇನೆ, ನೀನೂ ನನ್ನನ್ನು—ಇನ್ನು ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದಂತೆ ಮಾಡು.

Verse 61

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य शिवावाक्यं मेना शैलेश्वरप्रिया । सुविलप्य महाक्रुद्धा गृहीत्वा तत्कलेवरम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಶಿವನ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪರ್ವತರಾಜನ ಪ್ರಿಯೆಯಾದ ಮೇನೆಯು ಬಹಳವಾಗಿ ವಿಲಪಿಸಿದಳು. ನಂತರ, ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡು ಅವಳು ಆ ದೇಹವನ್ನು ಹಿಡಿದಳು.

Verse 62

मुष्टिभिः कूर्परैश्चैव दन्तान्धर्षयती च सा । ताडयामास तां पुत्रीं विह्वलातिरुषान्विता

ಮುಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಮೊಣಕೈಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾ, ಕೋಪದಿಂದ ಹಲ್ಲು ಕಡಿಯುತ್ತಾ, ಅವಳು ಆ ಮಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದಳು—ತೀವ್ರ ಕೋಪದಿಂದ ಅವಳು ವ್ಯಾಕುಲಳಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 63

ये तत्र ऋषयस्तात त्वदाद्याश्चापरे मुने । तद्धस्तात्ताम्परिच्छिद्य नित्युर्दूरतरं ततः

ಪ್ರಿಯನೇ, ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಋಷಿಗಳು—ನಿನ್ನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಓ ಮುನಿಯೇ, ಇತರರೂ—ಅವನ ಕೈಯಿಂದ ಅವಳನ್ನು ತೆಗೆದು ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿ, ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ നിന്ന് ಬಹಳ ದೂರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು.

Verse 64

तान्वै तथा विधान्दृष्ट्वा भर्त्सयित्वा पुनः पुनः । उवाच श्रावयन्ती सा दुर्वचो निखिलान्पुनः

ಅವರು ಅಸಂಗತವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವಳು ಅವರನ್ನು ಮರುಮರು ಗದರಿಸಿದಳು; ಎಲ್ಲರೂ ಕೇಳುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಅವಳು ಮತ್ತೆ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಕಠೋರ ವಚನಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದಳು.

Verse 65

मेनोवाच । किं मेना हि करिष्येऽहं दुष्टां ग्रहवतीं शिवाम् । दास्याम्यस्यै गरन्तीव्रं कूपे क्षेप्स्यामि वा ध्रुवम्

ಮೇನಾ ಹೇಳಿದರು: ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನ, ದುಷ್ಪ್ರಭಾವದ ಗ್ರಹಬಾಧೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಈ ಶಿವೆಯನ್ನು ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ? ಅವಳಿಗೆ ಭಯಂಕರ ವಿಷವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ, ಇಲ್ಲವೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಬಾವಿಗೆ ಎಸೆದುಬಿಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 66

छेत्स्यामि कालीमथवा शस्त्रास्त्रैर्भूरिखण्डशः । निमज्जयिष्ये वा सिन्धौ स्वसुताम्पार्वतीं खलु

ನಾನು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಕಾಳಿಯನ್ನು ಅನೇಕ ಖಂಡಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸುವೆನು; ಇಲ್ಲವೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನ ಸ್ವಪುತ್ರಿ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುವೆನು।

Verse 67

अथवा स्वशरीरं हि त्यक्ष्याम्याश्वन्यथा ध्रुवम् । न दास्ये शम्भवे कन्यां दुर्गां विकटरूपिणे

ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಾನು ಈ ದೇಹವನ್ನೇ ಶೀಘ್ರ ತ್ಯಜಿಸುವೆನು—ಇದು ಧ್ರುವ. ಭಯಂಕರರೂಪಿಣಿ ದುರ್ಗಾ ಎಂಬ ನನ್ನ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಶಂಭುವಿಗೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 68

वरोऽयं कीदृशो भीमोऽनया लब्धश्च दुष्टया । कारितश्चोपहासो मे गिरेश्चापि कुलस्य हि

“ಈ ದುಷ್ಟ ಸ್ತ್ರೀ ಯಾವ ವಿಧದ ಭೀಕರ ವರವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಳೆ? ಅವಳು ನನ್ನನ್ನು ಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಗುರಿಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ—ಗಿರೀಶ (ಶಿವ)ನನ್ನೂ, ನಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಲದ ಗೌರವವನ್ನೂ ಸಹ.”

Verse 69

न माता न पिता भ्राता न बन्धुर्गोत्रजोऽपि हि । नो सुरूपं न चातुर्य्यं न गुहं वास्य किंचन

ಅವನಿಗೆ ತಾಯಿ ಇಲ್ಲ, ತಂದೆ ಇಲ್ಲ, ಸಹೋದರ ಇಲ್ಲ, ಗೋತ್ರಬಂಧುವೂ ಇಲ್ಲ. ಅವನಲ್ಲಿ ಸೌಂದರ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಚಾತುರ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ; ಯಾವುದೇ ಗುಪ್ತ ವಿಶೇಷ ಗುಣವೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 70

न वस्त्रं नाप्यलङ्कारास्सहायाः केऽपि तस्य न । वाहनं न शुभं ह्यस्य न वयो न धनन्तथा

ಅವನಿಗೆ ವಸ್ತ್ರವೂ ಇಲ್ಲ, ಆಭರಣಗಳೂ ಇಲ್ಲ; ಯಾವುದೇ ಸಹಾಯಕರೂ ಇಲ್ಲ. ಶುಭ ವಾಹನವೂ ಇಲ್ಲ; ಯೌವನವೂ ಇಲ್ಲ, ಧನವೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 71

न पावित्र्यं न विद्या च कीदृशः काय आर्तिदः । किं विलोक्य मया पुत्री देयास्मै स्यात्सुमंगला

ಅವನಲ್ಲಿ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ವಿದ್ಯೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಈ ಪೀಡಾಕಾರಿ ಯಾವ ರೀತಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ? ಯಾವ ಗುಣವನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ನನ್ನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕೊಡಲಿ, ಅವಳು ನಿಜವಾಗಿ ಸುಮಂಗಳಳಾಗಲು?

Verse 72

ब्रह्मोवाच । इत्यादि सुविलप्याथ बहुशो मेनका तदा । रुरोदोच्चैर्मुने सा हि दुःखशोकपरिप्लुता

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ಮರುಮರು ಕರುಣವಾಗಿ ವಿಲಪಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದುಃಖಶೋಕದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮೇನಕಾ, ಓ ಮುನಿಯೇ, ಜೋರಾಗಿ ಅತ್ತಳು.

Verse 73

अथाहन्द्रुतमागत्याकथयम्मेनकां च ताम् । शिवतत्त्वं च परमं कुज्ञानहरमुत्तमम्

ನಂತರ ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೋಗಿ ಆ ಮೇನಕೆಯಿಗೂ ಹೇಳು; ಕುಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹರಿಸುವ ಪರಮೋತ್ತಮ ಶಿವತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅವಳಿಗೆ ಬೋಧಿಸು.”

Verse 74

ब्रह्मोवाच । श्रोतव्यम्प्रीतितो मेने मदीयं वचनं शुभम् । यस्य श्रवणतः प्रीत्या कुबुद्धिस्ते विनश्यति

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಮೇನೆ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನನ್ನ ಶುಭ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳು. ಯಾರು ಪ್ರೇಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಶ್ರವಣಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಅವರ ಕುಬುದ್ಧಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.”

Verse 75

शङ्करो जगतः कर्ता भर्ता हर्ता तथैव च । न त्वं जानासि तद्रूपं कथन्दुःखं समीहसे

ಶಂಕರನೇ ಜಗತ್ತಿನ ಕರ್ತಾ, ಭರ್ತಾ ಮತ್ತು ಹর্তಾ ಕೂಡ. ನೀನು ಅವರ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ, ದುಃಖವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಯಸುತ್ತೀ?

Verse 76

अनेकरूपनामा च नाना लीलाकरः प्रभुः । सर्वस्वामी स्वतन्त्रश्च मायाधीशोऽविकल्पकः

ಆ ಪ್ರಭು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳೂ ಅನೇಕ ನಾಮಗಳೂಳ್ಳವನು; ನಾನಾವಿಧ ದಿವ್ಯಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವನು. ಸರ್ವಸ್ವಾಮಿ, ಸದಾ ಸ್ವತಂತ್ರ, ಮಾಯಾಧೀಶ, ವಿಕಲ್ಪಭೇದರಹಿತನು.

Verse 77

इति विज्ञाय मेने त्वं शिवान्देहि शिवाय वै । कुहठन्त्यज कुज्ञानं सर्वकार्यविनाशनम्

ಇಂತೆ ತಿಳಿದು ಅವನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು—“ನೀನು ಶಿವಾ; ನಿಜವಾಗಿ ಶಿವನಿಗೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಅರ್ಪಿಸು. ವಕ್ರ ಹಠವನ್ನು ಬಿಡು, ಕುಜ್ಞಾನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು; ಅದು ಎಲ್ಲ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.”

Verse 78

ब्रह्मोवाच । इत्युक्ता सा मया मेना विलपन्ती मुहुर्मुहुः । लज्जां किंचिच्छनैस्त्यक्त्वा मुने मां वाक्यमब्रवीत्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಮೇನಾ ಮರುಮರು ಅಳಲುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಳು. ನಂತರ, ಓ ಮುನಿಯೇ, ಅವಳು ಸ್ವಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಲಜ್ಜೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನನಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 79

मेनोवाच । किमर्थन्तु भवान्ब्रह्मन्रूपमस्य महावरम् । व्यर्थीकरोति किमियं हन्यतां न स्वयं शिवा

ಮೇನಾ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಅವನ ಈ ಮಹತ್ತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರೂಪವನ್ನು (ಮತ್ತು ವರವನ್ನು) ನೀವು ಏಕೆ ವ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸುತ್ತೀರಿ? ಇವಳನ್ನು ಏಕೆ ಸಂಹರಿಸಬೇಕು—ಸ್ವತಃ ಶಿವಾ ಏಕೆ ಇವಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವುದಿಲ್ಲ?

Verse 80

न वक्तव्यं च भवता शिवाय प्रतिदीयताम् । न दास्येऽहं शिवायैनां स्वसुताम्प्राणवल्लभाम्

ನೀವು ‘ಇವಳನ್ನು ಶಿವನಿಗೆ ನೀಡಲಿ’ ಎಂದು ಹೇಳುವುದೂ ಬೇಡ. ನನ್ನ ಪ್ರಾಣಪ್ರಿಯ ಸ್ವಪುತ್ರಿಯನ್ನು—ಇವಳನ್ನು ನಾನು ಶಿವನಿಗೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 81

ब्रह्मोवाच । इत्युक्ते तु तदा सिद्धाः सनकाद्या महामुने । समागत्य महाप्रीत्या वचनं हीदमब्रुवन्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮಹಾಮುನಿಯೇ! ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಸನಕಾದಿ ಸಿದ್ಧರು ಮಹಾ ಹರ್ಷದಿಂದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದು ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 82

सिद्धा ऊचुः । अयम्वै परमस्साक्षाच्छिवः परसुखावहः । कृपया च भवत्पुत्र्यै दर्शनन्दत्तवान्प्रभुः

ಸಿದ್ಧರು ಹೇಳಿದರು—ಇವನೇ ಪರಮನು, ಸాక్షಾತ್ ಶಿವನು, ಪರಮಸೌಖ್ಯದಾತನು. ಕೃಪೆಯಿಂದ ಪ್ರಭುವು ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರಿಗೆ ದಿವ್ಯ ದರ್ಶನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 83

ब्रह्मोवाच । अथोवाच तु तान्मेना विलप्य च मुहुर्मुहुः । न देया तु मया सम्यग्गिरिशायोग्ररूपिणे

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಆಮೇಲೆ ಮೇನಾ ಮರುಮರು ಅಳಲುತ್ತಾ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು: ‘ಉಗ್ರರೂಪಧಾರಿ ಗಿರೀಶನಿಗೆ ನಾನು ನನ್ನ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ನೀಡಲಾರೆ.’

Verse 84

किमर्थन्तु भवन्तश्च सर्वे सिद्धाः प्रपञ्चिनः । रूपमस्याः परं नाम व्यर्थीकर्त्तुं समुद्यताः

‘ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ—ಸಿದ್ಧರಾಗಿಯೂ ಲೋಕವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾಗಿಯೂ ಇದ್ದು—ಇವಳ ಪರಮರೂಪ ಮತ್ತು ಪರಮನಾಮವನ್ನು ವ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಲು ಉದ್ಯತರಾಗಿದ್ದೀರಿ?’

Verse 85

इत्युक्ते च तया तत्र मुनेऽहं चकितोऽभवम् । सर्वे विस्मयमापन्ना देवसिद्धर्षिमानवाः

ಅವಳು ಅಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಓ ಮುನೇ, ನಾನು ಚಕಿತನಾದೆ; ದೇವರು, ಸಿದ್ಧರು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರು—ಎಲ್ಲರೂ ವಿಸ್ಮಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು.

Verse 86

एतस्मिन्समये तस्या हठं श्रुत्वा दृढं महत् । द्रुतं शिवप्रियो विष्णुस्समागत्याऽब्रवीदिदम्

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಮಹತ್ತಾದ ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಶಿವಪ್ರಿಯನಾದ ವಿಷ್ಣು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಂದು ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 87

विष्णुरुवाच । पितॄणां च प्रिया पुत्री मानसी गुणसंयुता । पत्नी हिमवतस्साक्षाद्ब्रह्मणः कुलमुत्तमम्

ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು—“ಅವಳು ಪಿತೃಗಳ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರಿ, ಮಾನಸಜನಿತೆ ಹಾಗೂ ಗುಣಸಂಪನ್ನೆ; ಅವಳು ಸాక్షಾತ್ ಹಿಮವಂತನ ಪತ್ನಿ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವಳು.”

Verse 88

सहायास्तादृशा लोके धन्या ह्यसि वदामि किम् । धर्मस्याधारभूतासि कथं धर्मं जहासि हि

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನಂತಹ ಸಹಾಯಕನು ಅಪರೂಪ; ನೀ ನಿಜಕ್ಕೂ ಧನ್ಯೆ—ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಲಿ? ನೀ ಧರ್ಮದ ಆಧಾರವೇ; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಗೆ ತ್ಯಜಿಸುವೆ?

Verse 89

देवैश्च ऋषिभिश्चैव ब्रह्मणा वा मया तथा । विरुद्धं कथ्यते किं नु त्वयैव सुविचार्यताम्

ದೇವರುಗಳಾಗಲಿ, ಋಷಿಗಳಾಗಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮನಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ನಾನಾಗಲಿ—ಇಲ್ಲಿ (ಸತ್ಯ-ಧರ್ಮಕ್ಕೆ) ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಏನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ? ನೀನೇ ಇದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸು.

Verse 90

शिवत्वं न च जानासि निर्गुणस्य गुणस्स हि । विरूपस्स सुरूपो हि सर्वसेव्यस्सतां गतिः

ನೀ ಶಿವತ್ವವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ನಿರ್ಗುಣರಾಗಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾನವೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಲೋಕದೃಷ್ಟಿಗೆ ವಿರೂಪವಾಗಿ ಕಂಡರೂ ತತ್ತ್ವತಃ ಪರಮ ಸರೂಪರು. ಅವರು ಸರ್ವಸೇವ್ಯರು; ಸತ್ಪುರುಷರ ಪರಮ ಗತಿಯೂ ಅವರೇ.

Verse 91

तेनैव निर्मिता देवी मूलप्रकृतिरीश्वरी । तत्पार्श्वे च तदा तेन निर्मितः पुरुषोत्तमः

ಅವನಿಂದಲೇ ದೇವಿ—ಈಶ್ವರಿ, ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿ—ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು; ನಂತರ ಅವಳ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅವನಿಂದಲೇ ಪುರುಷೋತ್ತಮನು ಪ್ರಕಟನಾದನು।

Verse 92

ताभ्यां चाहं तथा ब्रह्मा ततश्च गुणरूपतः । अवतीर्य स्वयं रुद्रो लोकानां हितकारकः

ಆ ಎರಡು ಆದಿತತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ನಾನು ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮನು ಉದ್ಭವಿಸಿದರು; ನಂತರ ಗುಣಮಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸ್ವಯಂ ರುದ್ರನು ಲೋಕಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದನು।

Verse 93

ततो वेदास्तथा देवा यत्किंचिद्दृश्यते जगत् । स्थावरं जंगमं चैव तत्सर्वं शकरादभूत्

ಅವನಿಂದಲೇ ವೇದಗಳೂ ದೇವರೂ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು; ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಎಲ್ಲವೂ—ಸ್ಥಾವರವೂ ಜಂಗಮವೂ—ಅದೆಲ್ಲವೂ ಶಂಕರನಿಂದಲೇ ಪ್ರकटವಾಯಿತು।

Verse 94

तद्रूपम्वर्णितं केन ज्ञायते केन वा पुनः । मया च ब्रह्मणा यस्य ह्यतो लब्धश्च नैव हि

ಆ ರೂಪವನ್ನು ಯಾರು ವರ್ಣಿಸಬಲ್ಲರು? ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯಾರು ತಿಳಿಯಬಲ್ಲರು? ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನಾದರೂ ಸಹ ಅವನ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ।

Verse 95

आब्रह्मस्तम्बपर्यंतं यत्किञ्चिद्दृश्यते जगत् । तत्सर्वं च शिवं विद्धि नात्र कार्या विचारणा

ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹುಲ್ಲಿನ ಕಡ್ಡಿವರೆಗೆ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಎಲ್ಲವೂ ಶಿವನೇ ಎಂದು ತಿಳಿ; ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಚಾರ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ।

Verse 96

स एवेदृक्सुरूपेणावतीर्णो निजलीलया । शिवातपः प्रभावाद्धि तव द्वारि समागतः

ಅವನೇ ತನ್ನ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಇಂತಹ ಸುಂದರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಶಿವತಪಸ್ಸಿನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೇ ನಿನ್ನ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ।

Verse 97

तस्मात्त्वं हिमवत्पत्नि दुःखं मुञ्च शिवम्भज । भविष्यति महानन्दः क्लेशो यास्यति संक्षयम्

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಹಿಮವತ್ಪತ್ನಿ, ದುಃಖವನ್ನು ಬಿಡಿ ಶಿವನನ್ನು ಭಜಿಸು. ಮಹಾನಂದ ಉಂಟಾಗುವುದು; ನಿನ್ನ ಕ್ಲೇಶಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕ್ಷಯವಾಗುವವು।

Verse 98

ब्रह्मोवाच एवम्प्रबोधितायास्तु मेनकाया अभून्मुने । तस्यास्तु कोमलं किंचिन्मनो विष्णुप्रबोधितम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮುನೇ, ಹೀಗೆ ಬೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಮೇನಕಾ ಸ್ವೀಕಾರಭಾವಕ್ಕೆ ಬಂದಳು. ಅವಳ কোমಲ ಮನಸ್ಸು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಉಪದೇಶದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಜಾಗೃತವಾಯಿತು.

Verse 99

परं हठं न तत्याज कन्यान्दातुं हराय न । स्वीचकार तदा मेना शिवमायाविमोहि ता

ಆದರೂ ಅವಳು ತನ್ನ ಹಠವನ್ನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ; ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಹರ (ಶಿವ)ನಿಗೆ ಕೊಡಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಳು. ನಂತರ ಶಿವಮಾಯೆಯಿಂದ ವಿಮೋಹಿತಳಾದ ಮೇನಾ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದಳು.

Verse 100

उवाच च हरिं मेना किञ्चिद्बुद्ध्वा गिरिप्रिया । श्रुत्वा विष्णुवचो रम्यं गिरिजाजननी हि सा

ಆಗ ಗಿರಿಪ್ರಿಯಳಾದ, ಗಿರಿಜೆಯ ಜನನಿಯಾದ ಮೇನಾ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ರಮ್ಯ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಅರಿತು, ಹರಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದಳು.

Verse 101

यदि रम्यतनुस्स स्यात्तदा देया मया सुता । नान्यथा कोटिशो यत्नैर्वच्मि सत्यन्दृढं वचः

ಅವನು ನಿಜಕ್ಕೂ ರಮ್ಯವೂ ಯೋಗ್ಯವೂ ಆದ ದೇಹಧಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ನಾನು ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ನೀಡುವೆನು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲ—ಕೋಟ್ಯಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲ; ಇದು ನನ್ನ ದೃಢ ಸತ್ಯವಚನ।

Verse 102

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा वचनं मेना तूष्णीमास दृढव्रता । शिवेच्छाप्रेरिता धन्या तथा याखिलमोहिनी

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂತೆಂದು ವಚನ ಹೇಳಿ ದೃಢವ್ರತೆಯಾದ ಮೇನಾ ಮೌನವಾದಳು. ಶಿವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತಳಾದ ಆಕೆ ಧನ್ಯಳು; ಸರ್ವರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುವವಳಾಗಿ ಉಳಿದಳು।