Adhyaya 41
Rudra SamhitaParvati KhandaAdhyaya 4154 Verses

हिमालयगृहे नारदस्य आगमनम् तथा विश्वकर्मनिर्मितवैभववर्णनम् — Nārada’s Arrival at Himālaya’s Palace and the Description of Viśvakarman’s Marvels

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಶಿವ–ಪಾರ್ವತಿ ವಿವಾಹಪ್ರಸಂಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೂತ-ಕ್ರಮವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಂಕರಿಯ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಮೊದಲು ನಾರದರನ್ನು ಹಿಮಾಲಯದ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಾರದರು ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹಿಮಾಚಲನ ಗೃಹಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅಚ್ಚರಿಯ ಕೃತಕ ವೈಭವ ಕಾಣುತ್ತದೆ—ರತ್ನಖಚಿತ ಮಂಟಪ, ಸ್ವರ್ಣಕಲಶಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತ ಶಿಖರಗಳು, ದಿವ್ಯ ಅಲಂಕಾರ, ಸಾವಿರ ಸ್ತಂಭಗಳ ಆಧಾರ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ವೇದಿಕೆ. ಅದನ್ನು ಕಂಡು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧರಾದ ನಾರದರು ‘ಪರ್ವತರಾಜ’ ಹಿಮವಾನನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ: ವಿಷ್ಣುಪ್ರಮುಖ ದೇವರು, ಋಷಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರು ಬಂದಿದಾರೆಯೇ? ಹಾಗೆಯೇ ವೃಷಭಾರೂಢನಾಗಿ ಗಣಪರಿವೃತ ಮಹಾದೇವನು ವಿವಾಹಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಂದಿದಾನೆಯೇ? ಹಿಮವಾನ್ ಯಥಾರ್ಥ ಉತ್ತರ ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಾಹ ಸಿದ್ಧತೆ, ಆಗಮನ ಮತ್ತು ಮರ್ಯಾದೆಯ ಕ್ರಮ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ।

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । ततस्सम्मन्त्र्य च मिथः प्राप्याज्ञां शांकरीं हरिः । मुने त्वाम्प्रेषयामास प्रथमं कुधरालयम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿ, ಶಾಂಕರೀ (ಪಾರ್ವತಿ)ಯ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಹರಿಯು, ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ಮೊದಲು ಕುಧರಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು।

Verse 2

अथ प्रणम्य सर्वेशं गतस्त्वं नारदाग्रतः । हरिणा नोदितः प्रीत्या हिमाचलगृहम्प्रति

ನಂತರ ಸರ್ವೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನೀನು ನಾರದನ ಮುಂದಾಗಿ ಹೊರಟೆ; ಹರಿಯು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ ಕಾರಣ ಹಿಮಾಚಲನ ಗೃಹದ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಿದೆ।

Verse 3

त्वं मुनेऽपश्य आत्मानं गत्वा तद्व्रीडयान्वितम् । कृत्रिमं रचितं तत्र विस्मितो विश्वकर्मणा

ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಅದೇ ಲಜ್ಜಾಭಾವದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ನೋಡು; ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕೃತಕ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ ನೀನು ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡುವೆ।

Verse 4

श्रान्तस्त्वमात्मना तेन कृत्रिमेण महामुने । अवलोकपरस्सोऽभूच्चरितं विश्वकर्मणः

ಹೇ ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಆ ಕೃತಕ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ನೀನು ದಣಿದೆಯೆ; ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕೈಚಾತುರ್ಯವನ್ನೂ ನೋಡುವುದಲ್ಲೇ ನೀನು ತಲ್ಲೀನನಾದೆ।

Verse 5

प्रविष्टो मण्डपस्तस्य हिमाद्रे रत्नचित्रितम् । सुवर्णकलशैर्जुष्टं रम्भादिबहुशोभितम्

ಅವನು ಹಿಮಾದ್ರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಅದು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಿತ, ಸ್ವರ್ಣಕಲಶಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತ, ರಂಭಾದಿ ಅಪ್ಸರೆಯರಿಂದ ಬಹುಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 6

सहस्रस्तम्भसंयुक्तं विचित्रम्परमाद्भुतम् । वेदिकां च तथा दृष्ट्वा विस्मयं त्वं मुने ह्ययाः

ಸಹಸ್ರ ಸ್ತಂಭಗಳಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತವಾದ, ವಿಚಿತ್ರವೂ ಪರಮಾದ್ಭುತವೂ ಆದ ಆ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಓ ಮುನೇ, ನೀನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡೆ।

Verse 7

तदावोचश्च स मुने नारद त्वं नगेश्वरम् । विस्मितोऽतीव मनसि नष्टज्ञानो विमूढधीः

ಆಗ, ಓ ಮುನೇ, ನಾರದನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ಮಿತನಾಗಿ, ಜ್ಞಾನವು ಮಂಕಾಗಿ, ಬುದ್ಧಿ ಗೊಂದಲಗೊಂಡವನಾಗಿ, ನಗೇಶ್ವರನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 8

आगतास्ते किमधुना देवा विष्णुपुरोगमाः । तथा महर्षयस्सर्वे सिद्धा उपसुरास्तथा

ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಾಗಿ ಈ ದೇವರುಗಳು ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಉಪದೇವರೂ ಏಕೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದಾರೆ?

Verse 9

महादेवो वृषारूढो गणैश्च परिवारितः । आगतः किं विवाहार्थं वद तथ्यं नगेश्वर

ಮಹಾದೇವನು ವೃಷಭಾರೂಢನಾಗಿ, ಗಣಗಳಿಂದ ಪರಿವಾರಿತನಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಓ ನಗೇಶ್ವರ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು—ಅವನು ವಿವಾಹಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಂದನೇ?

Verse 10

ब्रह्मोवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा तव विस्मित चेतसः । उवाच त्वां मुने तथ्यं वाक्यं स हिमवान् गिरिः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ನಿನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದಾಗ, ಪರ್ವತರಾಜ ಹಿಮವಾನ್, ಓ ಮುನೇ, ನಿನಗೆ ಸತ್ಯವೂ ಯುಕ್ತವೂ ಆದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 11

हिमवानुवाच । हे नारद महाप्राज्ञागतो नैवाधुना शिवः । विवाहार्थं च पार्वत्यास्सगणस्सवरातकः

ಹಿಮವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ನಾರದ, ಶಿವನು ಇನ್ನೂ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಅವನು ಪಾರ್ವತಿಯ ವಿವಾಹಾರ್ಥವಾಗಿ ಗಣಸಮೇತನಾಗಿ, ವರಯಾತ್ರೆಯೊಂದಿಗೆ ಬರುವನು।

Verse 12

विश्वकर्मकृतं चित्रं विद्धि नारद सद्धिया । विस्मयन्त्यज देवर्षे स्वस्थो भव शिवं स्मर

ಹೇ ನಾರದ, ಸದ್ದ್ಭುದ್ಧಿಯಿಂದ ತಿಳಿ—ಈ ಅದ್ಭುತ ನಿರ್ಮಾಣವು ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಕೃತಿ. ಹೇ ದೇವರ್ಷೇ, ವಿಸ್ಮಯವನ್ನು ಬಿಡು; ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸು।

Verse 13

भुक्त्वा विश्रम्य सुप्रीतः कृपां कृत्वा ममोपरि । मैनाकादिधरैस्सार्द्धं गच्छ त्वं शंकरान्तिकम्

ಭೋಜನ ಮಾಡಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದು ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ತೋರಿಸು; ನಂತರ ಮೈನಾಕಾದಿ ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಂಕರನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋಗು।

Verse 14

एभिस्समेतो गिरिभिर्महामत संप्रार्थ्य शीघ्रं शिवमत्र चानय । देवैस्समेतं च महर्षिसंघैस्सुरासुरैरर्चितपादपल्लवम्

ಹೇ ಮಹಾಮತೇ! ಈ ಪರ್ವತಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಶಿವನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕರೆತರು. ದೇವರುಗಳು, ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಸಂಘ ಮತ್ತು ದೇವಾಸುರರೆಲ್ಲರೂ ಪೂಜಿಸುವ ಕಮಲಪಾದಗಳವನು ಅವನು।

Verse 15

ब्रह्मोवाच । तथेति चोक्त्वागम आशु हि त्वं सदैव तैश्शैलसुतादिभिश्च । तत्रत्यकृत्यं सुविधाय भुक्त्वा महामनास्त्वं शिवस न्निधानम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ನೀನು ಶೀಘ್ರ ಬಾ, ಸದಾ ಶೈಲಸುತೆ (ಪಾರ್ವತಿ) ಮೊದಲಾದವರೊಂದಿಗೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಸೂತ್ರವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಆತಿಥ್ಯ-ಭೋಜನವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಓ ಮಹಾಮನ, ನಂತರ ಶಿವನ ಸನ್ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗು।

Verse 16

तत्र दृष्टो महादेवो देवादिपरिवारितः । नमस्कृतस्त्वया दीप्तश्शैलैस्तैर्भक्तितश्च वै

ಅಲ್ಲಿ ನೀನು ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಕಂಡೆ; ಅವನು ದೇವಾದಿಗಳಿಂದ ಪರಿವಾರಿತನಾಗಿದ್ದ. ನೀನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದೆ; ಆ ದೀಪ್ತಿಮಾನ ಪರ್ವತಗಳೂ ಸಹ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವು।

Verse 17

तदा मया विष्णुना च सर्वे देवास्सवासवाः । पप्रच्छुस्त्वां मुने सर्वे रुद्रस्यानुचरास्तथा

ಆಗ ನನ್ನೊಡನೆ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನೊಡನೆ, ಇಂದ್ರನ ಸಹಿತ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು, ಓ ಮುನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು; ಹಾಗೆಯೇ ರುದ್ರನ ಎಲ್ಲಾ ಅನುಚರರೂ ಸಹ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಕೇಳಿದರು।

Verse 18

विस्मिताः पर्वतान्दृष्ट्वा सन्देहाकुलमानसाः । मैनाकसह्यमेर्वाद्यान्नानालंकारसंयुतान्

ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಅವರು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದರು; ಸಂಶಯದಿಂದ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಅಶಾಂತವಾಯಿತು—ನಾನಾವಿಧ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೈನಾಕ, ಸಹ್ಯ, ಮೇರೂ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ।

Verse 19

देवा ऊचुः । हे नारद महाप्राज्ञ विस्मितस्त्वं हि दृश्यसे । सत्कृतोऽसि हिमागेन किं न वा वद विस्तरात्

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ನಾರದಾ! ನೀನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡಂತೆ ಕಾಣುತ್ತೀಯ. ಹಿಮವಾನ್ ನಿನ್ನನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಕಾರಣವೇನು? ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 20

एते कस्मात्समायाताः पर्वता इह सत्तमाः । मैनाकसह्यमेर्वाद्यास्सुप्रतापास्स्वलंकृताः

ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಂದಿವೆ—ಮೈನಾಕ, ಸಹ್ಯ, ಮೇರು ಮೊದಲಾದವು—ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿತರು?

Verse 21

कन्यां दास्यति शैलोऽसौ स भवे वा न नारद । हिमालयगृहे तात किं भवत्यद्य तद्वद

ಹೇ ನಾರದ, ಆ ಶೈಲರಾಜ ಹಿಮಾಲಯನು ತನ್ನ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ನೀಡುವನೋ ಇಲ್ಲವೋ? ಪ್ರಿಯನೇ, ಇಂದು ಹಿಮಾಲಯಗೃಹದಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಹೇಳು।

Verse 22

इति सन्दिग्धमनसामस्माकं च दिवौकसाम् । वद् त्वं पृच्छमानानां सन्देहं हर सुव्रत

ಈ ರೀತಿ ನಮ್ಮದು ಮತ್ತು ದಿವೌಕಸರ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಸಂಶಯದಿಂದ ತುಂಬಿವೆ। ಹೇ ಸುವ್ರತ, ನಾವು ಕೇಳುತ್ತೇವೆ—ಮಾತನಾಡಿ ನಮ್ಮ ಸಂಶಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡು।

Verse 23

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां विष्ण्वादीनान्दिवौकसाम् । अवोचस्तान्मुने त्वं हि विस्मितस्त्वाष्ट्रमायया

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ದಿವೌಕಸರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ತ್ವಷ್ಟೃಜನಿತ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು ನೀನು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದೆ।

Verse 24

एकान्तमाश्रित्य च मां हि विष्णुमभाषथा वाक्यमिदं मुने त्वम् । शचीपतिं सर्वसुरेश्वरं वै पक्षाच्छिदं पूर्वरिपुन्धराणाम्

ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ನನ್ನನ್ನು—ವಿಷ್ಣುವನ್ನು—ಏಕಾಂತಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ನೀನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ: ‘ಶಚೀಪತಿ, ಸರ್ವಸುರೇಶ್ವರ ಇಂದ್ರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು—ಅವನೇ ಪೂರ್ವ ಶತ್ರು ಪರ್ವತಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದವನು।’

Verse 25

नारद उवाच । त्वष्ट्रा कृतन्तद्विकृतं विचित्रं विमोहनं सर्वदिवौकसां हि । येनैव सर्वान्स विमोहितुं सुरान्समिच्छति प्रेमत एव युक्त्या

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ತ್ವಷ್ಟೃನು ಕೃತಾಂತಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಅತಿವಿಚಿತ್ರವಾದ ಮೋಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಅದು ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಮರುಳುಗೊಳಿಸುವುದು. ಅದೇ ಉಪಾಯದಿಂದ ಅವನು ಪ್ರೇಮಜನ್ಯ ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಮೋಹಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 26

पुरा कृतन्तस्य विमोहनन्त्वया सुविस्मृतन्तत् सकलं शचीपते । तस्मादसौ त्वां विजिगीषुरेव गृहे धुवन्तस्य गिरेर्महात्मन

ಓ ಶಚೀಪತಿ (ಇಂದ್ರ), ಹಿಂದೆ ಕೃತಾಂತನ ಮೋಹದಿಂದ ನೀನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರೆತಿದ್ದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಬಯಸುವ ಅವನೇ, ಮಹಾತ್ಮ ಹಿಮಾಲಯನ ಗೃಹಕ್ಕೆ—ಅವನು ವಿಧಿಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರುವಾಗ—ಈಗ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ.

Verse 27

अहं विमोहितस्तेन प्रतिरूपेण भास्वता । तथा विष्णुः कृतस्तेन ब्रह्मा शक्रोऽपि तादृशः

ನಾನು ಆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಪ್ರತಿರೂಪದಿಂದ ಮೋಹಿತನಾದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅವನೇ ವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ಅದೆ ರೀತಿಯಾಗಿ (ಭ್ರಮಿತನಾಗಿ) ಮಾಡಿದನು; ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಕೂಡ ಹಾಗೆಯೇ ಆದರು.

Verse 28

किम्बहूक्तेन देवेश सर्वदेवगणाः कृताः । कृत्रिमाश्चित्ररूपेण न किंचिदवशेषितम्

ಓ ದೇವೇಶ, ಹೆಚ್ಚು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಎಲ್ಲಾ ದೇವಗಣಗಳು ಕೃತಕವಾದ ವಿಚಿತ್ರ ರೂಪಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಏನೂ ಉಳಿದಿಲ್ಲ.

Verse 29

विमोहनार्थं सर्वेषां देवानां च विशेषतः । कृता माया चित्रमयी परिहासविकारिणी

ಎಲ್ಲರನ್ನೂ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು—ಮೋಹಗೊಳಿಸಲು ಅವಳು ವಿಚಿತ್ರ, ಬಹುವರ್ಣ, ಕ್ರೀಡಾಮಯ ವಿಕಾರಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಮಾಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಳು।

Verse 30

ब्रह्मोवाच । तच्छुत्वा वचनस्तस्य देवेन्द्रो वाक्यमब्रवीत् । विष्णुम्प्रति तदा शीघ्रं भयाकुलतनुर्हरिम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವೇಂದ್ರ ಇಂದ್ರನು ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ಆಗ ಭಯದಿಂದ ಕಲುಷಿತ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ಅವನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹರಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 31

देवेन्द्र उवाच । देवदेव रमानाथ त्वष्टा मां निहनिष्यति । पुत्रशोकेन तप्तोऽसौ व्याजेनानेन नान्यथा

ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವದೇವ, ಹೇ ರಮಾನಾಥ! ತ್ವಷ್ಟಾ ನನ್ನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವನು. ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ದಗ್ಧನಾದ ಅವನು ಈ ನೆಪದ ಮೂಲಕವೇ ನನ್ನ ಮರಣವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ; ಬೇರೆ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ.

Verse 32

ब्रह्मोवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवदेवो जनार्दनः । उवाच प्रहसन् वाक्यं शक्रमाश्वासयंस्तदा

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವದೇವ ಜನಾರ್ದನನು ಆಗ ಮೃದು ನಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೌಮ್ಯ ವಚನಗಳಿಂದ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ನೀಡಿದನು।

Verse 33

विष्णुरुवाच । निवातकवचैः पूर्वं मोहितोऽसि शचीपते । महाविद्यावलेनैव दानवैः पूर्ववैरिभिः

ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಶಚೀಪತೇ (ಇಂದ್ರ), ಹಿಂದೆ ನಿವಾತಕವಚ ದಾನವರು—ಪೂರ್ವವೈರಿಗಳು—ತಮ್ಮ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಬಲದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿದ್ದರು।

Verse 34

पर्वतो हिमवानेष तथान्यऽखिलपर्वताः । विपक्षा हि कृतास्सर्वे मम वाक्याच्च वासव

ಓ ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ), ಈ ಹಿಮವಾನ್ ಪರ್ವತವೂ ಹಾಗೂ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಪರ್ವತಗಳೂ ನನ್ನ ವಾಕ್ಯದಿಂದ ನಿನ್ನ ವಿರೋಧಿಗಳಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ।

Verse 35

तेनुस्मृत्या तु वै दृष्ट्वा मायया गिरयो ह्यमी । जेतुमिच्छन्तु ये मूढा न भेतव्यमरावपि

ಆ ಸ್ಮೃತಿಯಿಂದ ಮಾಯೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಬಯಸುವ ಮೂಢರು ಇದ್ದರೂ—ಹೇ ಶತ್ರುನಾಶಕ—ಅಷ್ಟಾದರೂ ذرವೂ ಭಯಪಡಬೇಕಿಲ್ಲ।

Verse 36

ईश्वरो नो हि सर्वेषां शंकरो भक्तवत्सलः । सर्वथा कुशलं शक्र करिष्यति न संशयः

ಶಂಕರನೇ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಈಶ್ವರನು, ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಹೇ ಶಕ್ರ, ಅವನು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಕ್ಷೇಮ-ಮಂಗಳವನ್ನು ಮಾಡಿಸುವನು.

Verse 37

ब्रह्मोवाच । एवं संवदमानन्तं शक्रं विकृतमानसम् । हरिणोक्तश्च गिरिशो लौकिकीं गतिमाश्रितः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಮನಸ್ಸು ವ್ಯಾಕುಲವಾದ ಶಕ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ, ಹರಿಯ ವಚನದಿಂದ ಗಿರೀಶ (ಶಿವ)ನು ಲೋಕಾಚಾರದಂತೆ ಒಂದು ಗತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು.

Verse 38

ईश्वर उवाच । हे हरे हे सुरेशान किम्ब्रूथोऽद्य परस्परम् । इत्युक्त्वा तौ महेशानो मुने त्वाम्प्रत्युवाच सः

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಹರೇ, ಹೇ ಸುರೇಶಾನ, ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಇಂದು ಪರಸ್ಪರ ಏನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ? ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಮಹೇಶಾನನು, ಹೇ ಮುನೇ, ನಿನಗೆ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು.

Verse 39

किंनु वक्ति महाशैलो यथार्थं वद नारद । वृत्तान्तं सकलम्ब्रूहि न गोप्यं कर्तुमर्हसि

ಮಹಾಶೈಲನು ಏನು ಹೇಳಿದನು? ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೇಳು, ಹೇ ನಾರದ. ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳು; ಅದನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವುದು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.

Verse 40

ददाति वा नैव ददाति शैलस्सुतां स्वकीयां वद तच्च शीघ्रम् । किन्ते दृष्टं किं कृतन्तत्र गत्वा प्रीत्या सर्वं तद्वदाश्वद्य तात

ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೇಳು—ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿ ತನ್ನ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ? ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನೀನು ಏನು ನೋಡಿದೆ, ಏನು ಮಾಡಿದೆ? ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದೇಸಲ ಹೇಳು.

Verse 41

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे मण्डपरचनावर्णनं नामैकचत्वारिंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಗದ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ತೃತೀಯ ಪಾರ್ವತೀಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಮಂಡಪ-ರಚನಾ-ವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ನಲವತ್ತೊಂದುನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.

Verse 42

नारद उवाच । देवदेव महादेव शृणु मद्वचनं शुभम् । नास्ति विघ्नभयं नाथ विवाहे किंचिदेव हि

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವದೇವ ಮಹಾದೇವ, ನನ್ನ ಶುಭ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳು. ಹೇ ನಾಥ, ಈ ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಘ್ನಭಯ ಅಲ್ಪವೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 43

अवश्यमेव शैलेशस्तुभ्यं दास्यति कन्यकाम् । त्वामानयितुमायाता इमे शैला न संशयः

ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿ ನಿನಗೆ ತನ್ನ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡುವನು. ನಿನ್ನನ್ನು ಕರೆತರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿಗಳು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ—ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ.

Verse 44

किन्तु ह्यमरमोहार्थं माया विरचिताद्भुता । कुतूहलार्थं सर्वज्ञ न कश्चिद्विघ्नसम्भवः

ಆದರೆ ಈ ಅದ್ಭುತ ಮಾಯೆ ಅಮರರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. ಓ ಸರ್ವಜ್ಞನೇ, ಇದು ಕೇವಲ ಕೌತುಕ-ಲೀಲಾರ್ಥ; ನಿಜವಾಗಿ ನಿನಗೆ ಯಾವ ವಿಘ್ನವೂ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 45

विचित्रम्मण्डपं गेहेऽकार्षीत्तस्य तदाज्ञया । विश्वकर्मा महामायी नानाश्चर्यमयं विभो

ಓ ವಿಭೋ! ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಮಹಾಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಮನೆಯೊಳಗೆ ನಾನಾ ಆಶ್ಚರ್ಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ವಿಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ವೈಭವಮಯ ಮಂಟಪವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 46

सर्वदेवसमाजश्च कृतस्तत्र विमोहनः । तन्दृष्ट्वा विस्मयं प्राप्तोहं तन्मायाविमोहितः

ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ಮೋಹಗೊಳಿಸುವ ಸಭೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ಅಚ್ಚರಿಗೊಂಡೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಮಾಯೆಯಿಂದಲೇ ನಾನು ಮೋಹಿತನಾಗಿದ್ದೆ.

Verse 47

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा तद्वचस्तात लोकाचारकरः प्रभुः । हर्षादीन्प्रहसञ्छम्भुरुवाच सकलान्सुरान्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ತಾತ! ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಲೋಕಾಚಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಭು ಶಂಭು ಹರ್ಷದಿಂದ ನಗುತ್ತಾ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 48

ईश्वर उवाच । कन्यां दास्यति चेन्मह्यं पर्वतो हि हिमाचलः । मायया मम किं कार्यं वद विष्णो यथातथम्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹಿಮಾಚಲ ಪರ್ವತನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತನ್ನ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ನನಗೆ ನೀಡುವನಾದರೆ, ನನ್ನ ಮಾಯೆಗೆ ಏನು ಕಾರ್ಯ? ಓ ವಿಷ್ಣೋ, ಯಥಾರ್ಥವನ್ನು ಯಥಾತಥವಾಗಿ ಹೇಳು।

Verse 49

हे ब्रह्मञ्छक्र मुनयस्तुरा ब्रूत यथार्थतः । मायया मम किं कार्यं कन्यां दास्यति चेद्गिरिः

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ, ಹೇ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ), ಮುನಿಗಳೇ—ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಯಥಾರ್ಥ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿರಿ. ನನಗೆ ಮಾಯೆಯ ಯಾವ ಉಪಾಯದ ಅಗತ್ಯ? ಗಿರಿರಾಜ (ಹಿಮಾಲಯ) ಒಪ್ಪಿದರೆ, ತನ್ನ ಕನ್ಯೆ (ಪಾರ್ವತಿ)ಯನ್ನು ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ನೀಡುವನು।

Verse 50

केनाप्युपायेन फलं हि साध्यमित्युच्यते पण्डितैर्न्यायविद्भिः । तस्मात्सर्वैर्गम्यतां शीघ्रमेव कार्यार्थिभिर्विष्णुपुरोगमैश्च

ನ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಪಂಡಿತರು—ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಸೂಕ್ತ ಉಪಾಯದಿಂದ ಇಷ್ಟಫಲ ಸಾಧಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಎಲ್ಲರೂ ತಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಯಿರಿ—ವಿಷ್ಣು ಸ್ವಯಂ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿ।

Verse 51

ब्रह्मोवाच । एवं संवदमानोऽसौ देवैश्शम्भुरभूत्तदा । कृतः स्मरेणैव वशी वशं वा प्राकृतो नरः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಹೀಗೆ ಸಂಭಾಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶಂಭುವನ್ನು ಕಾಮದೇವನೇ ಒಬ್ಬನೇ ವಶೀಕರಿಸಿದಂತೆ ಮಾಡಿದನು; ಸಾಮಾನ್ಯ ಲೋಕಿಕ ಮನುಷ್ಯನು ಪರವಶನಾಗುವಂತೆ।

Verse 52

अथ शम्भ्वाज्ञया सर्वे विष्ण्वाद्या निर्जरास्तदा । ऋषयश्च महात्मानो ययुर्मोहभ्रमापहम्

ಆಗ ಶಂಭುವಿನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ಅಮರ ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮಹಾತ್ಮ ಋಷಿಗಳೂ ಸೇರಿ, ಮೋಹಭ್ರಮಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಆ ಸ್ಥಳದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟರು।

Verse 53

पुरस्कृत्य मुने त्वां च पर्वतांस्तान्सविस्मयाः । हिमाद्रेश्च तदा जग्मुर्मन्दिरम्परमाद्भुतम्

ಓ ಮುನಿಯೇ! ನಿನ್ನನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿ, ಆ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ನೋಡುತ್ತ, ಅವರು ಆಗ ಹಿಮಾದ್ರಿಯ ಪರಮ ಅದ್ಭುತ ಮಂದಿರದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದರು।

Verse 54

अथ विष्ण्वादिसंयुक्तो मुदितैस्स्वबलैर्युतः । आजगामोपहैमागपुरं प्रमुदितो हरः

ಅಂದು ಹರನು (ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು) ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ದೇವರೊಂದಿಗೆ, ತನ್ನ ಸಂತೋಷಿತ ಪರಿವಾರಬಲದೊಡನೆ, ಹರ್ಷದಿಂದ ಉಪಹೈಮಾಗ ಎಂಬ ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದನು।

Frequently Asked Questions

Nārada is sent as an initial envoy to Himālaya’s abode in the lead-up to the Śiva–Pārvatī marriage narrative, where he witnesses extraordinary preparations and seeks confirmation of the divine entourage’s arrival.

The ‘kṛtrima’ yet divinely crafted pavilion symbolizes the transformation of worldly space into ritual-cosmic space: architecture becomes theology, preparing a locus where Śiva–Śakti union can be ritually and cosmically enacted.

Śiva appears as Mahādeva vṛṣārūḍha (bull-mounted) with gaṇas, while Viśvakarman’s craftsmanship manifests divine order through form; the assembly of gods/sages indicates a pan-cosmic participation in the event.