Adhyaya 40
Rudra SamhitaParvati KhandaAdhyaya 4057 Verses

गणसमागमः (Śiva Summons the Gaṇas for the Great Festival)

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮಹೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಶಿವನು ಗಣಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನು ನಂದಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಮವಾಯಗೊಂಡ ಗಣಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಹಿಮಾಚಲಪುರದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಡಲು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿ, ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಬರಲು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ; ಕೆಲ ಗಣರನ್ನು ಹಿಂದೆ ಆಡಳಿತ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಶಂಖಕರ್ಣ, ಕೇಕರಾಕ್ಷ, ವಿಕೃತ, ವಿಶಾಖ, ಪಾರಿಜಾತ, ಸರ್ವಾಂತಕ, ವಿಕೃತಾನನ, ಕಪಾಲಾಖ್ಯ, ಸಂದಾರಕ, ಕಂದುಕ, ಕುಂಡಕ, ವಿಷ್ಟಂಭ, ಪಿಪ್ಪಲ, ಸನ್ನಾದಕ ಮುಂತಾದ ಗಣನಾಯಕರ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೋಟಿ, ದಶಕೋಟಿ, ಸಹಸ್ರಕೋಟಿ, ಕೋಟಿಕೋಟಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಪಾರ ದಳಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಪೆರೇಡ್-ಆಜ್ಞೆ-ಗಣನೆಯ ಮೂಲಕ ಶಿವನ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ಗಣಗಳ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಮಹೋತ್ಸವದ ನಾದ-ಕರ್ಮಮಯ ಭಕ್ತಿವಾತಾವರಣ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ शम्भुः समाहूय नन्द्यादीन् सकलान्गणान् । आज्ञापयामास मुदा गन्तुं स्वेन च तत्र वै

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಆಮೇಲೆ ಶಂಭುವು ನಂದಿ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಗಣರನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ‘ನನ್ನೊಡನೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿರಿ’ ಎಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು।

Verse 2

शिव उवाच । अपि यूयं सह मया संगच्छध्वं गिरेः पुरम् । कियद्गणानिहास्थाप्य महोत्सवपुरस्सरम्

ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—“ನೀವು ಕೂಡ ನನ್ನೊಡನೆ ಗಿರಿಯ ನಗರದ (ಹಿಮಾಲಯಪುರದ) ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವಿರಾ? ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಗಣರನ್ನು ಉಳಿಸಿ, ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹೋಗಿ ಮಹೋತ್ಸವದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿರಿ।”

Verse 3

ब्रह्मोवाच । अथ ते समनुज्ञप्ता गणेशा निर्ययुर्मुदा । स्वंस्वं बलमुपादाय तान् कथंचिद्वदाम्यहम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಆಮೇಲೆ ಆ ಗಣೇಶರು (ಶಿವಗಣರು) ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಹರ್ಷದಿಂದ ಹೊರಟರು. ತಮತಮ ಬಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು; ಅವರ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾನು ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 4

अभ्यगाच्छंखकर्णश्च गणकोट्या गणेश्वरः । शिवेन सार्द्धं संगन्तुं हिमाचलपुरम्प्रति

ಆಮೇಲೆ ಶಂಖಕರ್ಣನೆಂಬ ಗಣೇಶ್ವರನು, ಶಿವಗಣಗಳ ಒಂದು ಕೋಟಿಯೊಂದಿಗೆ, ಭಗವಾನ್ ಶಿವನೊಡನೆ ಸೇರಿ ಹಿಮಾಚಲಪುರದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಡಲು ಬಂದನು।

Verse 5

दशकोट्या केकराक्षो गणानां समहोत्सवः । अष्टकोट्या च विकृतो गणानां गणनायकः

ಶಿವಗಣಗಳಲ್ಲಿ ದಶಕೋಟಿ ಗಣಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಕೇಕರಾಕ್ಷನು ಮಹಾಸಮಾವೇಶ-ಮಹೋತ್ಸವದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕನಾಗಿದ್ದನು; ಅಷ್ಟಕೋಟಿ ಗಣಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ವಿಕೃತನು ಗಣಗಳ ಸೇನಾನಾಯಕ ಹಾಗೂ ಗಣನಾಯಕನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 6

चतुष्कोट्या विशाखश्च गणानां गणनायकः । पारिजातश्च नवभिः कोटिभिर्गणपुंगवः

ಚತುರ್ಕೋಟಿ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಶಾಖನು ಗಣಗಳ ಗಣನಾಯಕನು; ನವಕೋಟಿ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಾರಿಜಾತನು ಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಗಣಪುಂಗವನು।

Verse 7

षष्टिस्सर्वान्तकः श्रीमान्तथैव विकृताननः । गणानान्दुन्दुभोष्टाभिः कोटिकोटिभिर्गणनायकः

ಅವನು ಷಷ್ಟಿ—ಸರ್ವಾಂತಕ, ಶ್ರೀಮಾನ್ ಹಾಗೂ ವಿಕೃತಾನನನೆಂದು ಖ್ಯಾತ; ಗಣದ ದುಂದುಭಿಗಳ ಘನನಾದದಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ಕೋಟಿಕೋಟಿ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಣನಾಯಕನಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ।

Verse 8

पञ्चभिश्च कपालाख्यो गणेशः कोटिभिस्तथा । षड्भिस्सन्दारको वीरो गणानां कोटिभिर्मुने

ಓ ಮುನಿಯೇ, ಕಪಾಲಾಖ್ಯ ಗಣೇಶನು ಐದು ಕೋಟಿ ಶಿವಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರकटನಾದನು; ಹಾಗೆಯೇ ವೀರ ಸಂದಾರಕನು ಆರು ಕೋಟಿ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದನು।

Verse 9

कोटिकोटिभिरेवेह कन्दुकः कुण्डकस्तथा । विष्टम्भो गणपोऽष्टाभिर्गणानां कोटिभिस्तथा

ಇಲ್ಲಿ ಕಂದುಕ ಮತ್ತು ಕುಂಡಕರು ಕೋಟಿ-ಕೋಟಿ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ (ಶಿವಸೇವೆಯಲ್ಲಿ) ಇದ್ದರು; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷ್ಠಂಭ ಮತ್ತು ಗಣಪರೂ ಎಂಟು ಪ್ರಮುಖ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ಶಿವಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರು।

Verse 10

सहस्रकोट्या गणपः पिप्पलो मुदितो ययौ । तथा संनादको वीरो गणेशो मुनिसत्तम

ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಪಿಪ್ಪಲನೆಂಬ ಗಣಪನು ಸಹಸ್ರಕೋಟಿ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಹರ್ಷದಿಂದ ಹೊರಟನು; ಹಾಗೆಯೇ ಸಂನಾದಕನೆಂಬ ವೀರ ಗಣೇಶನೂ ಹೊರಟನು।

Verse 11

आवेशनस्तथाष्टाभिः कोटिभिर्गणनायकः । महाकेशस्सहस्रेण कोटीनां गणपो ययौ

ನಂತರ ಗಣನಾಯಕ ಆವೇಶನನು ಎಂಟು ಕೋಟಿ (ಗಣ)ಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟನು; ಮಹಾಕೇಶನೂ ಸಹಸ್ರ ಕೋಟಿ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಣಪನಾಗಿ ಪ್ರಸ್ಥಾನ ಮಾಡಿದನು।

Verse 12

कुण्डो द्वादशकोट्या हि तथा पर्वतको मुने । अष्टाभिः कोटिभिर्वीरस्समगाच्चन्द्रतापनः

ಮುನೇ, ಕುಂಡವು ದ್ವಾದಶ ಕೋಟಿ (ಪರಿಮಾಣ)ದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು; ಪರ್ವತಕವೂ ಅಷ್ಟೇ. ವೀರ ಚಂದ್ರತಾಪನನು ಎಂಟು ಕೋಟಿ (ಅನುಚರ)ಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು।

Verse 13

कालश्च कालकश्चैव महाकालश्शतेन वै । कोटीनां गणनाथो हि तथैवाग्निकनामकः

ಅಲ್ಲಿ ‘ಕಾಲ’ ಮತ್ತು ‘ಕಾಲಕ’ ಎಂಬ ಗಣರು ಇದ್ದರು; ಹಾಗೆಯೇ ನೂರು ‘ಮಹಾಕಾಲ’ ಗಣರೂ ಇದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಗಣಗಳ ಮೇಲೆ ಗಣನಾಥನೇ ಅಧಿಪತಿ; ‘ಅಗ್ನಿಕ’ ಎಂಬ ಗಣನೂ ಇದ್ದನು.

Verse 14

कोट्यग्निमुख एवागाद् गणानां गणनायकः । आदित्यमूर्द्धा कोट्या च तथा चैव घनावहः

ನಂತರ ‘ಕೋಟ್ಯಗ್ನಿಮುಖ’ ಬಂದನು—ಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನಾಯಕ. ಅವನೊಂದಿಗೆ ‘ಆದಿತ್ಯಮೂರ್ಧಾ’, ‘ಕೋಟ್ಯಾ’ ಮತ್ತು ‘ಘನಾವಹ’ ಕೂಡ ಬಂದರು.

Verse 15

सन्नाहश्शतकोट्या हि कुमुदो गणपस्तथा । अमोघः कोकिलश्चैव शतकोट्या गणाधिपः

ಸನ್ನಾಹನು ನೂರು ಕೋಟಿ ಬಲದೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದನು; ಕುಮುದನೂ ಗಣಪನಾಗಿದ್ದನು. ಅಮೋಘ ಮತ್ತು ಕೋಕಿಲರೂ ತಲಾ ನೂರು ಕೋಟಿ ಗಣಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು।

Verse 16

सुमन्त्रः कोटिकोट्या च गणानां गणानायकः । काकपादोदरः कोटिषष्ट्या सन्तानकस्तथा

ಸುಮಂತ್ರನು ಕೋಟಿ-ಕೋಟಿ ಗಣಗಳ ನಾಯಕನು; ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಕಪಾದೋದರನು ‘ಸಂತಾನಕ’ ಎಂಬ ಪ್ರವರ್ತಕನಾಗಿ ಅರವತ್ತು ಕೋಟಿ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದನು।

Verse 17

महाबलश्च नवभिर्मधुपिंगश्च कोकिलः । नीलो नवत्या कोटीनां पूर्णभद्रस्तथैव च

ಮಹಾಬಲನು ಒಂಬತ್ತು ಕೋಟಿ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದನು; ಮಧುಪಿಂಗ ಮತ್ತು ಕೋಕಿಲರೂ (ಉಲ್ಲೇಖಿತ). ನೀಲನು ತೊಂಬತ್ತು ಕೋಟಿ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ; ಪೂರ್ಣಭದ್ರನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದನು।

Verse 18

सप्तकोट्या चतुर्वक्त्रः करणो विंशकोटिभिः । ययौ नवतिकोट्या तु गणेशानो हि रोमकः

ಏಳು ಕೋಟಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೊರಟನು; ಇಪ್ಪತ್ತು ಕೋಟಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕರಣನು ಹೊರಟನು; ತೊಂಬತ್ತು ಕೋಟಿಗಳೊಂದಿಗೆ ರೋಮಕನೆಂಬ ಗಣೇಶನೂ ಪ್ರಸ್ಥಾನ ಮಾಡಿದನು।

Verse 19

यज्वाशश्शतमन्युश्च मेघमन्युश्च नारद । तावत्कोट्या ययुस्सर्वे गणेशा हि पृथक्पृथक्

ಓ ನಾರದ, ಯಜ್ವಾಶ, ಶತಮನ್ಯು, ಮೇಘಮನ್ಯು ಹಾಗೂ ಇತರ ಎಲ್ಲ ಗಣೇಶರು ಅಷ್ಟೇ ಕೋಟಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೂ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೂ ಹೊರಟರು।

Verse 20

काष्ठाङ्गुष्ठश्चतुष्षष्ट्या कोटीनां गणनायकः । विरूपाक्षस्सुकेशश्च वृषाभश्च सनातनः

ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಕೋಟಿ ಗಣಗಳ ನಾಯಕನಾದ ಕಾಷ್ಠಾಂಗುಷ್ಠ; ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸುಕೇಶ; ಮತ್ತು ಸನಾತನ ವೃಷಭ—ಇವರು ಶಿವನ ಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು.

Verse 21

तालकेतुः षडास्यश्च चञ्च्वास्यश्च सनातनः । सम्वर्तकस्तथा चैत्रो लकुलीशस्स्वयम्प्रभुः

ತಾಲಕೇತು, ಷಡಾಸ್ಯ, ಚಂಚ್ವಾಸ್ಯ, ಸನಾತನ, ಸಂವರ್ತಕ, ಚೈತ್ರ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಭು ಲಕುಲೀಶ—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಶಿವನ ಗಣಗಳಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 22

लोकान्तकश्च दीप्तात्मा तथा दैत्यान्तको मुने । देवो भृंगिरिटिश्श्रीमान्देवदेवप्रियस्तथा

ಹೇ ಮುನಿ, ಅವರು ಲೋಕಾಂತಕ, ದೀಪ್ತಾತ್ಮ ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ದೈತ್ಯಾಂತಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಶ್ರೀಮಾನ್ ದೇವ ಭೃಂಗಿರಿಟಿ, ಇವರು ದೇವಾಧಿದೇವ ಶಿವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯರಾದವರು.

Verse 23

अशनिर्भानुकश्चैव चतुष्षष्ट्या सहस्रशः । ययुश्शिवविवाहार्थं शिवेन सहसोत्सवाः

ಅಶನಿ ಮತ್ತು ಭಾನುಕನೂ ಸಹ, ಇನ್ನೂ ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಮಂದಿ, ಶಿವವಿವಾಹಾರ್ಥವಾಗಿ ಮಹಾದೇವನೊಂದಿಗೆ ಮಹೋತ್ಸವಭಾವದಿಂದ ಹೊರಟರು।

Verse 24

भूतकोटिसहस्रेण प्रमथाः कोटिभिस्त्रिभिः । वीरभद्रश्चतुष्षष्ट्या रोमजानान्त्रिकोटिभिः

ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ಭೂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ಕೋಟಿ ಪ್ರಮಥರು ಇದ್ದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಭುವಿನ ರೋಮಗಳಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಉಗ್ರ ಗಣಗಳ ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಕೋಟಿಗಳಿಂದಲೂ ಅನೇಕ ಇತರ ಸಮೂಹಗಳಿಂದಲೂ ವೀರಭದ್ರನು ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನು।

Verse 25

कोटिकोटिसहस्राणां शतैर्विंशतिभिर्वृताः । तत्र जग्मुश्च नन्द्याद्या गणपाश्शंकरोत्सवे

ಕೋಟಿಕೋಟಿ ಸಹಸ್ರಗಳ, ನೂರಾರು ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತರ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ, ನಂದಿ ಮೊದಲಾದ ಶಿವಗಣಪತಿಗಳು ಶಂಕರೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ತೆರಳಿದರು।

Verse 26

क्षेत्रपालो भैरवश्च कोटिकोटिगणैर्युतः । उद्वाहश्शंकरस्येत्याययौ प्रीत्या महोत्सवे

ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ ಭೈರವನು ಕೂಡ ಕೋಟಿಕೋಟಿ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ, “ಇದು ಶಂಕರನ ವಿವಾಹ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆ ಮಹೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಬಂದನು।

Verse 27

एते चान्ये च गणपा असङ्ख्याता महाबलाः । तत्र जग्मुर्महाप्रीत्या सोत्साहाश्शंकरोत्सवे

ಇವರೂ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮಹಾಬಲ ಗಣಪತಿಗಳು, ಮಹಾ ಪ್ರೀತಿಯೂ ಉತ್ಸಾಹವೂ ಸಹಿತ ಶಂಕರೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ತೆರಳಿದರು।

Verse 28

सर्वे सहस्रहस्ताश्च जटामुकुटधारिणः । चन्द्ररेखावतंसाश्च नीलकण्ठास्त्रिलोचनाः

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸಹಸ್ರಬಾಹುಗಳು, ಜಟಾಮಕುಟಧಾರಿಗಳು. ಚಂದ್ರರೇಖಾವತಂಸಧಾರಿಗಳು; ಎಲ್ಲರೂ ನೀಲಕಂಠರು, ತ್ರಿಲೋಚನರು.

Verse 29

रुद्राक्षाभरणास्सर्वे तथा सद्भस्मधारिणः । हारकुण्डलकेयूरमुकुटाद्यैरलंकृताः

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ರುದ್ರಾಕ್ಷಾಭರಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತರು, ಪವಿತ್ರ ಭಸ್ಮಧಾರಿಗಳು. ಹಾರ, ಕುಂಡಲ, ಕೇಯೂರ, ಮುಕುಟಾದಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರು.

Verse 30

ब्रह्मविष्ण्विन्द्रसंकाशा अणिमादिगुणैर्युताः । सूर्य्यकोटिप्रतीकाशास्तत्र रेजुर्गणेश्वराः

ಅಲ್ಲಿ ಶಿವಗಣಗಳ ಗಣೇಶ್ವರರು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು—ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಇಂದ್ರರಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿಗಳು; ಅಣಿಮಾದಿ ಸಿದ್ಧಿಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತರು; ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರ ಸಮಾನ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ದೀಪ್ತರು.

Verse 31

पृथिवीचारिणः केचित् केचित्पातालचारिणः । केचिद्व्योमचराः केचित्सप्तस्वर्गचरा मुने

ಓ ಮುನೇ, ಕೆಲವರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಕೆಲವರು ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ; ಕೆಲವರು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಸಪ್ತಸ್ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 32

किम्बहूक्तेन देवर्षे सर्वलोकनिवासिनः । आययुस्स्वगणाश्शम्भोः प्रीत्या वै शङ्करोत्सवे

ಓ ದೇವರ್ಷೇ, ಇನ್ನೇನು ಬಹಳ ಹೇಳಬೇಕು? ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳು—ಶಂಭುವಿನ ಸ್ವಗಣಗಳೂ ಸಹ—ಶಂಕರೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹರ್ಷದಿಂದ ಬಂದರು.

Verse 33

इत्थं देवैर्गणैश्चान्यैस्सहितश्शङ्करः प्रभुः । ययौ हिमगिरिपुरं विवाहार्थं निजस्य वै

ಈ ರೀತಿ ದೇವತೆಗಳೂ ಇತರ ಗಣಗಳೂ ಜೊತೆಯಾಗಿರಲು, ಪ್ರಭು ಶಂಕರನು ತನ್ನ ವಿವಾಹಾರ್ಥ ಹಿಮಗಿರಿಯ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.

Verse 34

यदाजगाम सर्वेशो विवाहार्थे सुरादिभिः । तदा तत्र ह्यभूद्वृत्तं तच्छृणु त्वं मुनीश्वर

ಸರ್ವೇಶ್ವರ ಶಿವನು ದೇವತೆಗಳಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹಾರ್ಥವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳು, ಓ ಮುನೀಶ್ವರನೇ.

Verse 35

रुद्रस्य भगिनी भूत्वा चण्डी सूत्सवसंयुता । तत्राजगाम सुप्रीत्या परेषां सुंभयावहा

ರುದ್ರನ ಸಹೋದರಿಯಾಗಿ ಚಂಡೀ ಶುಭೋತ್ಸವಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿ, ಮಹಾ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದಳು; ಶತ್ರುಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಭಯ ಉಂಟುಮಾಡಿದಳು.

Verse 36

प्रेतासनसमारूढा सर्पाभरणभूषिता । पूर्णं कलशमादाय हैमं मूर्ध्नि महाप्रभम्

ಪ್ರೇತಾಸನದ ಮೇಲೆ ಆರೂಢಳಾಗಿ, ಸರ್ಪಾಭರಣಗಳಿಂದ ಭೂಷಿತಳಾದ ಅವಳು ತುಂಬಿದ ಕಲಶವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಆ ಮಹಾಪ್ರಭವಾದ ಸ್ವರ್ಣ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಳು.

Verse 37

स्वपरीवारसंयुक्ता दीप्तास्या दीप्तलोचना । कुतूहलम्प्रकुर्वन्ती जातहर्षा महाबला

ತನ್ನ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮುಖ ಮತ್ತು ದೀಪ್ತ ನೇತ್ರಗಳಿರುವ ಆ ಮಹಾಬಲ ದೇವಿ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದಳು.

Verse 38

तत्र भूतगणा दिव्या विरूपः कोटिशो मुने । विराजन्ते स्म बहुशस्तथा नानाविधास्तदा

ಹೇ ಮುನೇ, ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಭೂತಗಣಗಳು ಕೋಟ್ಯಂತರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ನಾನಾವಿಧ ರೂಪಗಳಿಂದ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಸಮೂಹವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 39

तैस्समेताग्रतश्चण्डी जगाम विकृतानना । कुतूहलान्विता प्रीता प्रीत्युपद्रव कारिणी

ಅವರೊಡನೆ ಮುಂಚೆ ಮುಂಚೆ ವಿಕೃತ ಉಗ್ರಮುಖದ ಚಂಡೀ ಹೊರಟಳು. ಕೌತುಕದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ಕ್ರೀಡಾನಂದದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಗದ್ದಲ ಉಂಟುಮಾಡಿದಳು.

Verse 40

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे यात्रावर्णनं नाम चत्वारिशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಗವಾದ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ತೃತೀಯ ಪಾರ್ವತೀಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಯಾತ್ರಾವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ನಲವತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.

Verse 41

तदा डमरुनिर्घोषैर्व्याप्तमासीज्जगत्त्रयम् । भेरीझंकारशब्देन शंखानां निनदेन च

ಆಗ ಡಮರುಗಳ ಘೋಷದಿಂದ, ಭೇರಿಗಳ ಝಂಕಾರದಿಂದ ಮತ್ತು ಶಂಖಗಳ ನಿನಾದದಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕವೂ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಯಿತು.

Verse 42

तथा दुन्दुभिनिर्घोषैश्शब्दः कोलाहलोऽभवत् । कुर्वञ्जगन्मंगलं च नाशयेन्मंगलेतरत्

ಅದೇ ರೀತಿ ದುಂದುಭಿಗಳ ಘನನಾದದಿಂದ ಮಹಾ ಕೋಲಾಹಲಧ್ವನಿ ಉಂಟಾಯಿತು; ಅದು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಮಂಗಳವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿ ಅಮಂಗಳವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿತು.

Verse 43

गणानां पृष्ठतो भूत्वा सर्वे देवास्समुत्सुकाः । अन्वयुस्सर्वसिद्धाश्च लोकपालादिका मुने

ಹೇ ಮುನೇ, ಶಿವನ ಗಣಗಳ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ಉತ್ಸುಕತೆಯಿಂದ ಮುಂದುವರಿದರು. ಸರ್ವಸಿದ್ಧರು ಹಾಗೂ ಲೋಕಪಾಲಾದಿಗಳೂ ಸಹ ಅನುಸರಿಸಿದರು.

Verse 44

मध्ये व्रजन् रमेशोऽथ गरुडासनमाश्रितः । शुशुभे ध्रियमाणेन क्षत्रेण महता मुने

ಹೇ ಮುನೇ, ನಂತರ ರಮೇಶನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾ ಗರುಡಾಸನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು. ಮಹತ್ತರ ರಾಜತೇಜಸ್ಸು ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟು ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.

Verse 45

चामरैर्वीज्यमानोऽसौ स्वगणैः परिवारितः । पार्षदैर्विलसद्भिश्च स्वभूषाविधिभूषितः

ಅವನು ಚಾಮರಗಳಿಂದ ವೀಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಗಣಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನು. ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಪಾರ್ಷದರಿಂದ ಸೇವಿತನಾಗಿ, ತನ್ನ ನಿಯತ ಆಭರಣಗಳು ಹಾಗೂ ದಿವ್ಯ ರಾಜಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿ ಶೋಭಿಸಿದನು.

Verse 46

तथाऽहमप्यशोभम्वै व्रजन्मार्गे विराजितः । वेदैर्मूर्तिधरैश्शास्त्रैः पुराणैरागमैस्तथा

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಾನೂ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶೋಭಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದೆನು—ಮೂರ್ತಿಧರ ವೇದಗಳು, ಪ್ರಮಾಣಶಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಪುರಾಣಗಳು ಹಾಗೂ ಆಗಮಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಪರಿವೃತನಾಗಿದ್ದೆನು.

Verse 47

सनकादिमहासिद्धैस्सप्रजापतिभिस्सुतैः । परिवारैस्संयुतो हि शिवसेवनतत्परः

ಸನಕಾದಿ ಮಹಾಸಿದ್ಧರು, ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪರಿವಾರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿಕೊಂಡು, ಅವನು ಶಿವಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ತತ್ಪರನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 48

स्वसैन्यमध्यगश्शक्र ऐरावतगज स्थितः । नामाविभूषितोऽत्यन्तं व्रजन् रेजे सुरेश्वरः

ತನ್ನ ಸೇನೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಐರಾವತ ಗಜದ ಮೇಲೆ ಆಸೀನನಾದ ದೇವಾಧಿಪತಿ ಇಂದ್ರನು, ನಾಮ-ಚಿಹ್ನಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾ ಮಹಾತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು।

Verse 49

तदा तु व्रजमानास्ते ऋषयो बहवश्च ते । विरेजुरतिसोत्कण्ठश्शिवस्योद्वाहनम्प्रति

ಆ ವೇಳೆ ಆ ಅನೇಕ ಋಷಿಗಳು ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ಸುಕತೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು; ಶ್ರೀಶಿವನ ಮಂಗಳವಿವಾಹವನ್ನು ನೋಡುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಅವರ ಹೃದಯಗಳು ತುಂಬಿ, ಅವರು ಶೋಭಿಸಿದರು।

Verse 50

शाकिन्यो यातुधानाश्च वेताला ब्रह्मराक्षसाः । भूतप्रेतपिशाचाश्च तथान्ये प्रमथादयः

ಶಾಕಿನಿಗಳು, ಯಾತುಧಾನರು, ವೇತಾಳರು, ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸರು, ಹಾಗೆಯೇ ಭೂತ-ಪ್ರೇತ-ಪಿಶಾಚರು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಮಥಾದಿ ಗಣಗಳು—ಇವೆಲ್ಲ (ಶಿವನ ವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಉಗ್ರ ಸಹಚರ ಸತ್ತ್ವಗಳು) ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 51

तुम्बुरुर्नारदो हाहा हूहूश्चेत्यादयो वराः । गन्धर्वाः किन्नरा जग्मुर्वाद्यानाध्माय हर्षिताः

ತುಂಬುರು, ನಾರದ, ಹಾಹಾ, ಹೂಹೂ ಮೊದಲಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠರು—ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಕಿನ್ನರರು—ಹರ್ಷದಿಂದ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಊದುತ್ತಾ, ವಾದಿಸುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಹೊರಟರು।

Verse 52

जगतो मातरस्सर्वा देवकन्याश्च सर्वशः । गायत्री चैव सावित्री लक्ष्मीरन्यास्सुरस्त्रियः

ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಾ ಮಾತೃದೇವಿಯರೂ, ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ದೇವಕನ್ಯೆಯರೂ—ಗಾಯತ್ರಿ, ಸಾವಿತ್ರಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ದಿವ್ಯ ಸುರಸ್ತ್ರೀಯರೂ—ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾಗಮಿಸಿದರು।

Verse 53

एताश्चान्याश्च देवानां पत्नयो भवमातरः । उद्वाहश्शंकरस्येति जग्मुस्सर्वा मुदान्विताः

ಇವರೂ ಹಾಗೂ ಇತರ ದೇವಪತ್ನಿಯರೂ—ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಭವಮಾತೃಗಳೆಂದು ಪೂಜ್ಯರು—“ಇದು ಶಂಕರನ ವಿವಾಹ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲರೂ ಹರ್ಷದಿಂದ ಹೊರಟರು।

Verse 54

शुद्धस्फटिकसंकाशो वृषभस्सर्वसुन्दरः । यो धर्म उच्यते वेदैश्शास्त्रैस्सिद्धमहर्षिभिः

ಅವನು ಶುದ್ಧ ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನು; ವೃಷಭನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಪರಮ ಸುಂದರನು. ವೇದ-ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದ ಧರ್ಮವೇ ಅವನು ಸాక్షಾತ್ ಧರ್ಮಸ್ವರೂಪನು.

Verse 55

तमारूढो महादेवो वृषभं धर्मवत्सलः । शुशुभेतीव देवर्षिसेवितस्सकलैर्व्रजन्

ಧರ್ಮವತ್ಸಲನಾದ ಮಹಾದೇವನು ಆ ವೃಷಭದ ಮೇಲೆ ಆರೋಹಿಸಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು. ದೇವರ್ಷಿಗಳ ಸೇವೆಯೊಂದಿಗೆ, ಎಲ್ಲರೊಡನೆ ಸಾಗುತ್ತಾ ಅವನು ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ತೋರ್ಪಟ್ಟನು.

Verse 56

एभिस्समेतैस्सफलैमहर्षिभिर्बभौ महेशो बहुशोत्यलंकृतः । हिमालयाह्वस्य धरस्य संव्रजन् पाणिग्रहार्थं सदनं शिवायाः

ಶುಭ ಫಲ-ಅರ್ಪಣಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತ ಮಹರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಹೇಶ್ವರನು ಅನೇಕ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ವಿಭೂಷಿತನಾಗಿ ಬಹಳ ಶೋಭಿಸಿದನು. ಹಿಮಾಲಯನೆಂಬ ಪರ್ವತರಾಜನ ನಿವಾಸದ ಕಡೆಗೆ, ಶಿವೆಯ ಪಾಣಿಗ್ರಹಣ ವಿಧಿಗಾಗಿ ಅವನು ಹೊರಟನು.

Verse 57

इत्युक्तं शम्भुचरितं गमनम्परमोत्सवम् । हिमालयपुरोद्भूतं सद्वृत्तं शृणु नारद

ಇಂತೆ ಶಂಭುವಿನ ಚರಿತ—ಅವರ ಗಮನ, ಪರಮೋತ್ಸವ—ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈಗ, ಹೇ ನಾರದ, ಹಿಮಾಲಯಪುರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಈ ಸದ್ವೃತ್ತ, ಶುಭ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳು.

Frequently Asked Questions

Śiva convenes and commands his gaṇas (led by Nandin and other gaṇeśvaras) to accompany him toward Himālaya for a major auspicious festival (mahotsava), with an organized division of forces.

The gaṇa-muster symbolizes Śiva’s all-pervading governance: innumerable hosts reflect the infinite modalities of divine power operating under a single consciousness-principle (Śiva), while the festival setting sacralizes movement, sound, and order as forms of devotion.

The chapter highlights Śiva’s manifestation as Lord of hosts (Gaṇeśvara/gaṇādhipati in functional sense) through named commanders and their troop-units, underscoring hierarchy, protection, and cosmic participation in the impending auspicious rite.