पार्वत्याः तपः-परीक्षा (Śiva Tests Pārvatī’s Austerity)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ತೆರಳಿದ ನಂತರ ದೇವಿ ಪಾರ್ವತಿಯ ತಪಸ್ಸಿನ ಅಧಿಕೃತ ಪರೀಕ್ಷೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಶಂಕರನು ಸ್ವತಃ ಅವಳ ತಪೋವ್ರತದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸಂಕಲ್ಪದ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಛದ್ಮವೇಷ ಧರಿಸಿ, ದಂಡ-ಛತ್ರಧಾರಿಯಾದ ತೇಜಸ್ವಿ ವೃದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ/ಜಟಿಲ ತಪಸ್ವಿಯ ರೂಪವನ್ನು ತೆಗೆದು ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಅವಳ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಪಾರ್ವತಿ ವೇದಿಯ ಮೇಲೆ ಶುದ್ಧಳಾಗಿ ಕುಳಿತು, ಸಖಿಯರಿಂದ ಆವರಿತಳಾಗಿ, ಚಂದ್ರಕಲೆಯಂತೆ ಶಾಂತವೂ ದೀಪ್ತಿಮತೀಯೂ ಆಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಆಗಂತುಕನನ್ನು ಅರ್ಘ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಪೂರ್ಣ ಸತ್ಕರಿಸಿ ಗೌರವದಿಂದ ಪರಿಚಯ ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಛದ್ಮವೇಷದ ಶಿವನು ತಾನು ಲೋಕಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವ ತಪಸ್ವಿಯೆಂದು ಹೇಳಿ, ಪಾರ್ವತಿಯ ವಂಶ ಮತ್ತು ಇಷ್ಟು ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸಿನ ಉದ್ದೇಶವೇನು ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ಅಧಿಕಾರಪೂರ್ಣ ವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ಸವಾಲು ಎಸೆದು ಅವಳ ಉದ್ದೇಶ, ವಿವೇಕ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಅಚಲವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । गतेषु तेषु मुनिषु स्वं लोकं शंकरः स्वयम् । परीक्षितुं तपो देव्या ऐच्छत्सूतिकरः प्रभुः
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಮುನಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದ ನಂತರ, ಶುಭಫಲಪ್ರದಾತನಾದ ಪ್ರಭು ಶಂಕರನು ಸ್ವತಃ ದೇವಿಯ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದನು.
Verse 2
परीक्षा छद्मना शंभुर्द्रष्टुं तां तुष्टमानसः । जाटिलं रूपमास्थाय स ययौ पार्वतीवनम्
ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿ ಗುಪ್ತವೇಷದಲ್ಲಿ, ಮನಸ್ಸು ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಶಂಭು ಅವಳನ್ನು ನೋಡಲು ಜಟಾಧಾರಿ ತಪಸ್ವಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪಾರ್ವತಿಯ ವನಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
Verse 3
अतीव स्थविरो विप्रदेहधारी स्वतेजसा । प्रज्वलन्मनसा हृष्टो दंडी छत्री बभूव सः
ಅತೀವ ವೃದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಸ್ವತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ, ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಜ್ವಲಿಸಿ ಹರ್ಷಗೊಂಡು, ದಂಡವೂ ಛತ್ರವೂ ಹಿಡಿದು ಅವನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.
Verse 4
तत्रापश्यत्स्थितां देवीं सखीभिः परिवारिताम् । वेदिकोपरि शुद्धां तां शिवामिव विधोः कलाम्
ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಖಿಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಂತೆ ನಿಂತಿದ್ದ ದೇವಿಯನ್ನು ಕಂಡನು—ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಆ ಪರಮಶುದ್ಧೆ, ಪ್ರಕಾಶಮಯಿ, ಚಂದ್ರಕಲೆಯಂತೆ ಮನೋಹರಳಾಗಿ, ಶಿವೆಯಂತೆಯೇ ತೋರುತ್ತಿದ್ದಳು.
Verse 5
शंभु निरीक्ष्य तां देवीं ब्रह्मचारिस्वरूपवान् । उपकंठं ययौ प्रीत्या तदाऽसौ भक्तवत्सलः
ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಸ್ವರূপವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಶಂಭು—ಭಕ್ತವತ್ಸಲನು—ಆನಂದದಿಂದ ಆಗ ಅವಳ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
Verse 6
आगतं तं तदा दृष्ट्वा ब्राह्मणं तेजसाद्भुतम् । अपूजयच्छिवा देवी सर्वपूजोपहारकैः
ಆ ವೇಳೆ ಅದ್ಭುತ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಬಂದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವಿ ಶಿವಾ (ಪಾರ್ವತಿ) ಸರ್ವ ಪೂಜೋಪಚಾರಗಳೂ ಉಪಹಾರಗಳೂ ಸಹಿತವಾಗಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದಳು।
Verse 7
सुसत्कृतं संविधाभिः पूजितं परया मुदा । पार्वती कुशलं प्रीत्या पप्रच्छ द्विजमादरात
ವಿಧಿಯಂತೆ ಸಮ್ಯಕ್ ಸತ್ಕೃತನಾಗಿ ಪರಮ ಹರ್ಷದಿಂದ ಪೂಜಿತನಾದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ನೋಡಿ, ಪಾರ್ವತಿ ಪ್ರೀತಿಭರಿತವಾಗಿ ಆದರದಿಂದ ಅವನ ಕುಶಲಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದಳು।
Verse 8
पार्वत्युवाच । ब्रह्मचारिस्वरूपेण कस्त्वं हि कुत आगतः । इदं वनं भासयसे वद वेदविदां वर
ಪಾರ್ವತಿ ಹೇಳಿದರು— ‘ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀನು ಯಾರು? ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ? ನೀನು ಈ ವನವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಯಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವೆ; ಹೇ ವೇದವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಹೇಳು।’
Verse 9
विप्र उवाच । अहमिच्छाभिगामी च वृद्धो विप्रतनुस्सुधीः । तपस्वी सुखदोऽन्येषामुपकारी न संशयः
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು— ‘ನಾನು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಂಚರಿಸುವವನು; ನಾನು ವೃದ್ಧನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣದೇಹಧಾರಿ ಹಾಗೂ ಸುಧೀ. ನಾನು ತಪಸ್ವಿ, ಇತರರಿಗೆ ಸುಖಕೊಡುವವನು ಮತ್ತು ಉಪಕಾರಿ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।’
Verse 10
का त्वं कस्यासि तनया किमर्थ विजने वने । तपश्चरसि दुर्धर्षं मुनिभिः प्रपदैरपि
ನೀನು ಯಾರು? ಯಾರ ಮಗಳು? ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಈ ನಿರ್ಜನ ವನದಲ್ಲಿ ಮಹಾಸಿದ್ಧ ಮುನಿಗಳಿಗೂ ಕಠಿಣವಾದ ಇಂತಹ ದುರ್ಧರ್ಷ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿರುವೆ?
Verse 11
न बाला न च वृद्धासि तरुणी भासि शोभना । कथं पतिं विना तीक्ष्णं तपश्चरसि वै वने
ನೀನು ಬಾಲೆಯಲ್ಲ, ವೃದ್ಧೆಯಲ್ಲ; ನೀನು ತೇಜಸ್ವಿನಿ, ಶೋಭೆಯುತ ಯುವತಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತೀಯೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಪತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಈ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಹೇಗೆ ಮಾಡುತ್ತೀಯೆ?
Verse 12
कि त्वं तपस्विनी भद्रे कस्यचित्सहचारिणी । तपस्वी स न पुष्णाति देवि त्वां च गतोऽन्यतः
ಭದ್ರೇ, ನೀನು ತಪಸ್ವಿನಿಯೇ—ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರ ಸಹಚಾರಿಣಿಯೇ? ದೇವಿ, ಆ ತಪಸ್ವಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
Verse 13
वद कस्य कुले जाता कः पिता तव का विधा । महासौभाग्यरूपा त्वं वृथा तव तपोरतिः
ಹೇಳು—ನೀನು ಯಾವ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದೆ? ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಯಾರು, ನಿನ್ನ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನವಿಧಾನವೇನು? ನೀನು ಮಹಾಸೌಭಾಗ್ಯದ ಮೂರ್ತಿಯೇ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಆಸಕ್ತಿ ನಮಗೆ ವ್ಯರ್ಥವೆನಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 14
किं त्वं वेदप्रसूर्लक्ष्मीः किं सुरूपा सरस्वती । एतासु मध्ये का वा त्वं नाहं तर्कितुमुत्सहे
ನೀನು ವೇದಪ್ರಸೂ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ, ಅಥವಾ ಸುರೂಪಿಣಿ ಸರಸ್ವತಿಯೇ? ಈ ದೇವಿಯರಲ್ಲಿ ನೀನು ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ತರ್ಕಿಸಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಧೈರ್ಯವಿಲ್ಲ.
Verse 15
पार्वत्युवाच । नाहं वेदप्रसूर्विप्र न लक्ष्मीश्च सरस्वती । अहं हिमाचलसुता सांप्रतं नाम पार्वती
ಪಾರ್ವತಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಪ್ರ, ನಾನು ವೇದಪ್ರಸೂ ಅಲ್ಲ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಸರಸ್ವತಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ನಾನು ಹಿಮಾಚಲನ ಪುತ್ರಿ; ಪ್ರಸ್ತುತ ನನ್ನ ಹೆಸರು ಪಾರ್ವತಿ.
Verse 16
पुरा दक्षसुता जाता सती नामान्यजन्मनि । योगेन त्यक्तदेहाऽहं यत्पित्रा निन्दितः पतिः
ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನಾನು ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ‘ಸತೀ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ್ದೆ. ನನ್ನ ತಂದೆ ನನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದಾಗ, ಯೋಗಬಲದಿಂದ ನಾನು ಆ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದೆ.
Verse 17
अत्र जन्मनि संप्राप्तश्शिवोऽपि विधिवैभवात् । मां त्यक्त्वा भस्मसात्कृत्य मन्मथं स जगाम ह
ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ವಿಧಿಯ ವೈಭವದಿಂದ ಶಿವನು ನನ್ನನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು, ಮನ್ಮಥನನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ತೆರಳಿದನು.
Verse 18
प्रयाते शंकरे तापोद्विजिताहं पितुर्गृहात् । आगता तपसे विप्र सुदृढा स्वर्णदीतटे
ಶಂಕರನು ಹೊರಟ ಬಳಿಕ ವಿರಹದ ದಾಹದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಳಾಗಿ ನಾನು ಪಿತೃಗೃಹವನ್ನು ತೊರೆದೆ. ಓ ವಿಪ್ರ, ದೃಢಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಸ್ವರ್ಣದೀ ನದೀತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದೆ.
Verse 19
कृत्वा तपः कठोरं च सुचिरं प्राणवल्लभम् । न प्राप्याग्नौ विविक्षन्ती त्वं दृष्ट्वा संस्थिता क्षणम्
ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕಠೋರ ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಇಷ್ಟಫಲ ದೊರಕದೆ, ನೀನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಮುಂದಾದಾಗ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ನಿಂತುಕೊಂಡೆ.
Verse 20
गच्छ त्वं प्रविशाम्यग्नौ शिवेनांगीकृता न हि । यत्र यत्र जनुर्लप्स्ये वरिष्यामि शिवं वरम्
“ನೀನು ಹೋಗು; ಶಿವನು ನನ್ನನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಯಾವ ಯಾವ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದರೂ, ಪ್ರತಿಜನ್ಮದಲ್ಲೂ ಪರಮ ವರನಾದ ಶಿವನನ್ನೇ ವರಿಸುವೆ.”
Verse 21
ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा पार्वती वह्नौ तत्पुरः प्रविवेश सा । निषिध्यमाना पुरतो ब्राह्मणेन पुनः पुनः
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಪಾರ್ವತಿ ಅವನ ಮುಂದೆಯೇ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು; ಮುಂದೆ ನಿಂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅವಳನ್ನು ಮರುಮರು ತಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು।
Verse 22
वह्निप्रवेशं कुर्वत्याः पार्वत्यास्तत्प्रभावतः । बभूव तत्क्षणं सद्यो वह्नि श्चंदनपंकवत्
ಪಾರ್ವತಿ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವಳ ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅಗ್ನಿ ಶೀತಲ ಚಂದನಲೇಪದಂತೆ ಆಗಿ, ಹಾನಿಯಿಲ್ಲದ ಹಾಗೂ ಶಮನಕರವಾಯಿತು।
Verse 23
क्षणं तदंतरे स्थित्वा ह्युत्पतंती दिवं द्विजः । पुनः पप्रच्छ सहसा विहसन्सुतनुं शिवः
ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಆ ದ್ವಿಜನು ಆಕಾಶದತ್ತ ಏರಿಹೋದನು; ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ನಗುತ್ತಾ ಆ ಸುಕೋಮಲ ದೇಹಿನಿಯನ್ನು ಅಚಾನಕವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು।
Verse 24
द्विज उवाच । अहो तपस्ते किं भद्रे न बुद्धं किंचिदेव हि । न दग्धो वह्निना देहो न च प्राप्तं मनीषितम्
ದ್ವಿಜನು ಹೇಳಿದನು—ಅಹೋ ಭದ್ರೇ! ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಎಂಥದು? ನಿಜವಾಗಿ ಏನೂ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ದೇಹವು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ದಗ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ, ಬಯಸಿದ ಗುರಿಯೂ ದೊರಕಿಲ್ಲ।
Verse 25
अतस्सत्यं निकामं वै वद देवि मनोरथम् । ममाग्रे विप्रवर्यस्य सर्वानंदप्रदस्य हि
ಆದ್ದರಿಂದ, ದೇವಿ, ಸಂಕೋಚವಿಲ್ಲದೆ ಸತ್ಯವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಮನೋರಥವನ್ನು ಹೇಳು—ನನ್ನ ಮುಂದೆಯೂ, ಸರ್ವಾನಂದಪ್ರದನಾದ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮುಂದೆಯೂ।
Verse 26
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिवाजटिलसंवादो नाम षड्विंशोध्यायः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ತೃತೀಯ ಪಾರ್ವತೀಖಂಡದಲ್ಲಿ “ಶಿವ-ಜಟಿಲ ಸಂವಾದ” ಎಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತಾರುನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.
Verse 27
किमिच्छसि वरं देवि प्रष्टुमिच्छाम्यतः परम् । त्वय्येव तदसौ देवि फलं सर्वं प्रदृश्यते
ಹೇ ದೇವಿ, ನೀನು ಯಾವ ವರವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀಯ? ಇದಾದ ಮೇಲೆ ನಾನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಹೇ ದೇವಿ, ಆ ಫಲ—ನಿಜವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಫಲಗಳೂ—ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ.
Verse 28
परार्थे च तपश्चेद्वै तिष्ठेत्तु तप एव तत् । रत्नं हस्ते समादाय हित्वा काचस्तु संचितः
ಪರಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ‘ತಪ’ವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ; ಅದರ ಉನ್ನತ ಫಲ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ರತ್ನ ಹಿಡಿದು ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಗಾಜಿನ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಂತಿದೆ.
Verse 29
ईदृशं तव सौंदर्यं कथं व्यर्थीकृतं त्वया । हित्वा वस्त्राण्यनेकानि चर्मादि च धृतं त्वया
ನಿನ್ನ ಇಂತಹ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೀನು ಹೇಗೆ ವ್ಯರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡೆ? ಅನೇಕ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಚರ್ಮಾದಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದೀಯೆ.
Verse 30
तत्सर्वं कारणं ब्रूहि तपसस्त्वस्य सत्यतः । तच्छ्रुत्वा विप्रवर्योऽहं यथा हर्षमावाप्नुयाम्
ನಿನ್ನ ಈ ತಪಸ್ಸಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರಣವನ್ನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಪರಮ ಹರ್ಷವೂ ನಿಜಾನಂದವೂ ಪಡೆಯುವೆನು.
Verse 31
ब्रह्मोवाच । इति पृष्टा तदा तेन सखीं प्रैरयताम्बिका । तन्मुखेनैव तत्सर्वं कथयामास सुव्रता
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು: ಅವನು ಹಾಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಅಂಬಿಕೆ ತನ್ನ ಸಖಿಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದಳು. ಆ ಸುವ್ರತೆ ಅವಳದೇ ಮುಖದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
Verse 32
तया च प्रेरिता तत्र पार्वत्या विजयाभिधा । प्राणप्रिया सुव्रतज्ञा सखी जटिलमब्रवीत्
ಅಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ವಿಜಯಾ ಎಂಬ ಸಖಿ—ಪ್ರಾಣಪ್ರಿಯೆ, ವ್ರತಜ್ಞೆ—ಜಟಿಲನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದಳು.
Verse 33
सख्युवाच । शृणु साधो प्रवक्ष्यामि पार्वतीचरितं परम् । हेतुं च तपसस्सर्वं यदि त्वं श्रोतुमिच्छसि
ಸಖಿ ಹೇಳಿದರು: ಹೇ ಸಾಧು, ಕೇಳು; ಪಾರ್ವತಿಯ ಪರಮ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನೂ, ಅವಳ ತಪಸ್ಸಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರಣವನ್ನೂ—ನೀನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ—ನಾನು ಹೇಳುವೆನು.
Verse 34
सखा मे गिरिराजस्य सुतेयं हिमभूभृतः । ख्याता वै पार्वती नाम्ना सा कालीति च मेनका
ಹಿಮಾಲಯ ಎಂಬ ಗಿರಿರಾಜನು ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನು; ಇವಳು ಅವನ ಪುತ್ರಿ. ಇವಳು ‘ಪಾರ್ವತಿ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು; ಮೆನಕೆಯೂ ಇವಳನ್ನು ‘ಕಾಳಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾಳೆ.
Verse 35
ऊढेयं न च केनापि न वाञ्छति शिवात्परम् । त्रीणि वर्षसहस्राणि तपश्चरणसाधिनी
ಅವಳನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಸಬಾರದು; ಏಕೆಂದರೆ ಶಿವನಿಗಿಂತ ಪರಮನು ಯಾರೂ ಎಂದು ಅವಳು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ. ತಪಶ್ಚರ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ದೃಢಳಾಗಿ ಅವಳು ಮೂರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದಳು.
Verse 36
तदर्थं मेऽनया सख्या प्रारब्धं तप ईदृशम् । तदत्र कारणं वक्ष्ये शृणु साधो द्विजोत्तम
ಅದೇ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ, ಓ ಸಖಿ, ನಾನು ಇಂತಹ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ಇದರ ಕಾರಣವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಕೇಳು, ಓ ಸಾಧು, ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ।
Verse 37
हित्वेन्द्रप्रमुखान्देवान् हरिं ब्रह्माणमेव च । पतिं पिनाकपाणिं वै प्राप्नुमिच्छति पार्वती
ಇಂದ್ರಪ್ರಮುಖ ದೇವರುಗಳನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನೂ ಬದಿಗಿಟ್ಟು, ಪಾರ್ವತಿ ಪತಿಯಾಗಿ ಪಿನಾಕಪಾಣಿ—ಭಗವಾನ್ ಶಿವನನ್ನೇ ಪಡೆಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾಳೆ।
Verse 38
इयं सखी मदीया वै वृक्षानारोप यत्पुरा । तेषु सर्वेषु संजातं फलपुष्पादिकं द्विज
ಇವಳು ನನ್ನ ಸಖಿಯೇ; ಹಿಂದೆ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ. ಓ ದ್ವಿಜನೇ, ಅವೆಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಫಲಪುಷ್ಪಾದಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿವೆ।
Verse 39
रूपसार्थाय जनककुलालंकरणाय च । समुद्दिश्य महेशानं कामस्यानुग्रहाय च
ಪೂರ್ಣ ರೂಪ-ಸೌಂದರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ, ಹಾಗೂ ತಂದೆಯ ಕುಲಕ್ಕೆ ಅಲಂಕಾರವಾಗಲು, ಅವಳು ಮಹೇಶಾನನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಮನಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹವಾಗಲೆಂದು ಕೂಡ।
Verse 40
मत्सखी नारदोपदेशात्तपस्तपति दारुणम् । मनोरथः कुतस्तस्या न फलिष्यति तापस
ಹೇ ತಾಪಸನೇ! ನಾರದೋಪದೇಶದಿಂದ ನನ್ನ ಸಖಿ ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳ ಮನೋರಥ ಹೇಗೆ ಫಲಿಸದೆ ಉಳಿಯುವುದು?
Verse 41
यत्ते पृष्टं द्विजश्रेष्ठ मत्सख्या मनसीप्सितम् । मया ख्यातं च तत्प्रीत्या किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि
ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನೀನು ಕೇಳಿದುದು—ನನ್ನ ಸಖಿಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಭೀಷ್ಟ—ಅದನ್ನು ನಾನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೀ?
Verse 42
ब्रह्मोवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा विजयाया यथार्थतः । मुने स जटिलो रुद्रो विहसन्वाक्यमब्रवीत्
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮುನೇ! ವಿಜಯೆಯ ವಚನವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಕೇಳಿ, ಆ ಜಟಾಧಾರಿ ರುದ್ರನು ನಗುತ್ತಾ ಉತ್ತರಿಸಿದನು।
Verse 43
जटिल उवाच । सख्येदं कथितं तत्र परिहासोनुमीयते । यथार्थं चेत्तदा देवी स्वमुखेनाभिभाषताम्
ಜಟಿಲನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಸಖಿಯೇ! ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದುದು ಪರಿಹಾಸವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ನಿಜವಾಗಿದ್ದರೆ ದೇವಿಯೇ ತನ್ನ ಮುಖದಿಂದ ಹೇಳಲಿ.
Verse 44
ब्रह्मोवाच । इत्युक्ते च तदा तेन जटिलेन द्विजन्मना । उवाच पार्वती देवी स्वमुखेनैव तं द्विजम्
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಜಟಿಲ ದ್ವಿಜನು ಹೀಗೆಂದಾಗ, ದೇವಿ ಪಾರ್ವತಿಯು ತನ್ನ ಸ್ವಮುಖದಿಂದಲೇ ಆ ದ್ವಿಜನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು।
Frequently Asked Questions
Śiva personally undertakes a parīkṣā of Pārvatī’s austerity by arriving in disguise as an aged, radiant brāhmaṇa/jaṭila ascetic and initiating a probing dialogue.
The disguise externalizes the inner trial: authentic devotion and discernment must remain stable even when challenged by apparently authoritative counsel, revealing the aspirant’s true saṃkalpa (intent).
Śiva’s bhaktavatsalatā (tenderness toward devotees) expressed through direct engagement, and Pārvatī’s śuddhatā (purity), dharmic hospitality, and unwavering tapas within a sanctified ritual setting.