सतीविरहानन्तरं शम्भोश्चरितम् / Śiva’s Conduct After Satī’s Separation

Verse 1

नारद उवाच । विष्णुशिष्य महाभाग विधे शैववर प्रभो । शिवलीलामिमां व्यासात्प्रीत्या मे वक्तुमर्हसि

ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು: ಓ ಮಹಾಭಾಗನೇ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶಿಷ್ಯನೇ, ಬ್ರಹ್ಮದೇವನೇ, ಶಿವಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ವ್ಯಾಸರಿಂದ ನೀನು ಕೇಳಿದ ಈ ಶಿವಲೀಲೆಯನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ತಿಳಿಸು.

Verse 2

सतीविरहयुक्शंम्भुः किं चक्रे चरितन्तथा । तपः कर्तुं कदायातो हिमवत्प्रस्थमुत्तमम्

ಸತೀವಿರಹದ ದುಃಖದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಶಂಭು ಆಗ ಏನು ಮಾಡಿದನು, ಹೇಗೆ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದನು? ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಹಿಮವಂತನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಿಖರಗಳಿಗೆ ಅವನು ಯಾವಾಗ ಹೋದನು?

Verse 3

शिवाशिवशिवादो ऽभूत्कथं कामक्षयश्च मे । तपः कृत्वा कथम्प्राप शिवं शम्भुं च पार्वती

'ಶಿವ-ಅಶಿವ-ಶಿವ' ಎಂಬ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು? ಮತ್ತು ನನ್ನ ಕಾಮವು ಹೇಗೆ ಕ್ಷಯವಾಯಿತು? ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿ ಪಾರ್ವತಿಯು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶಿವ-ಶಂಭುವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದಳು?

Verse 4

तत्सर्वमपरं चापि शिवसच्चरितं परम् । वक्तुमर्हसि मे ब्रह्मन्महानन्दकरं शुभम्

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ಆ ಎಲ್ಲದರ ಹೊರತಾಗಿ, ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ಮತ್ತು ಶುಭವನ್ನು ನೀಡುವ ಶಿವನ ಪರಮ ಸತ್ಯವಾದ ಪವಿತ್ರ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸಬೇಕು.

Verse 6

गणानाभाष्य शोचंस्तां तद्गुणान्प्रे मवर्धनान् । वर्णयामास सुप्रीत्या दर्शयंल्लौकिकीं गतिम्

ಗಣಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ಅವರು ಅವಳಿಗಾಗಿ ಶೋಕಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಅವಳ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಅನುರಾಗದಿಂದ ವರ್ಣಿಸಿದರು, ಆ ಮೂಲಕ ಲೌಕಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಗತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.

Verse 7

आगत्य स्वगिरिं शम्भुः प्रियाविरहकातरः । सस्मार स्वप्रियां देवीं सतीं प्राणाधिकां हृदा

ತನ್ನ ಪರ್ವತಧಾಮಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬಂದ ಶಂಭು, ಪ್ರಿಯವಿಯೋಗದಿಂದ ಕಾತರನಾಗಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪ್ರಿಯವಾದ ದೇವಿ ಸತಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು.

Verse 9

दिगम्बरो बभूवाथ त्यक्त्वा गार्हस्थ्यसद्गतिम् । पुनर्बभ्राम लोकन्वै सर्वांल्लीलाविशारदः

ಆಮೇಲೆ ಗೃಹಸ್ಥಾಸಕ್ತಿಯ ದೋಷಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವನು ದಿಗಂಬರನಾದನು; ಲೀಲಾವಿಶಾರದನಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು.

Verse 10

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे भौमोत्पत्तिशिवलीलावर्णनं नाम दशमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಗವಾದ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ತೃತೀಯ ವಿಭಾಗ ಪಾರ್ವತೀಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಭೂಮಿಯ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಹಾಗೂ ಶಿವನ ದಿವ್ಯಲೀಲಾವರ್ಣನೆ’ ಎಂಬ ದಶಮ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 11

समाधाय मनो यत्नात्समाधिन्दुःखनाशिनम । चकार च ददर्शासौ स्वरूपं निजमव्ययम्

ಅವನು ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ ದುಃಖನಾಶಕ ಸಮಾಧಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಆ ಲೀನತೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅವ್ಯಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದನು।

Verse 12

इत्थं चिरतरं स्थाणुस्तस्थौ ध्वस्तगुणत्रयः । निर्विकारी परम्ब्रह्म मायाधीशस्स्वयंप्रभुः

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬಹುಕಾಲ ಸ್ಥಾಣು—ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು—ತ್ರಿಗುಣಾತೀತನಾಗಿ ಅಚಲನಾಗಿ ನಿಂತನು. ಅವನು ನಿರ್ವಿಕಾರ ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಮಾಯಾಧೀಶ, ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶ, ಸ್ವಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನು.

Verse 13

ततस्समाधिन्तत्त्याज व्यतीय ह्यमितास्समाः । यदा तदा बभूवाशु चरितं तद्वदामि वः

ನಂತರ ಅವನು ಆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು; ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಳತೆಯಿಲ್ಲದ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಿದ್ದವು. ಆಮೇಲೆ ಏನೇನಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಹೇಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿತು—ಆ ಚರಿತೆಯನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಈಗ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 14

प्रभोर्ललाटदेशात्तु यत्पृषच्छ्रमसंभवम् । पपात धरणौ तत्र स बभूव शिशुर्द्रुतम्

ಪ್ರಭುವಿನ ಲಲಾಟದೇಶದಿಂದ ಶ್ರಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಒಂದು ಹನಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅದು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಶಿಶುವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು.

Verse 15

चतुर्भुजोऽरुणाकारो रमणीयाकृतिर्मुने । अलौकिकद्युतिः श्रीमांस्तेजस्वी परदुस्सहः

ಓ ಮುನೇ, ಅವನು ಚತುರ್ಭುಜ, ಅರುಣವರ್ಣ, ಅತ್ಯಂತ ರಮಣೀಯ ಆಕೃತಿಯವನು. ಅವನ ದ್ಯುತಿ ಅಲೌಕಿಕ; ಅವನು ಶ್ರೀಮಂತ, ತೇಜಸ್ವಿ, ಇತರರಿಗೆ ದುಸ್ಸಹನೀಯನು.

Verse 16

रुरोद स शिशुस्तस्य पुरो हि परमेशितुः । प्राकृतात्मजवत्तत्र भवाचाररतस्य हि

ಆ ಶಿಶು ಅಲ್ಲಿ ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲೇ ಅತ್ತನು; ಲೋಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ರತನಾಗಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಗನಂತೆ ವರ್ತಿಸಿದನು।

Verse 17

तदा विचार्य सुधिया धृत्वा सुस्त्रीतनुं क्षितिः । आविर्बभूव तत्रैव भयमानीय शंकरात्

ಆಗ ಸ್ಪಷ್ಟಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ವಿಚಾರಿಸಿ, ಭೂಮಿಯು ಸತೀಸ್ತ್ರೀಯ ದೇಹರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಶಂಕರನ ಭಯದಿಂದ ಆವರಿತಳಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು।

Verse 18

तम्बालं द्रुतमुत्थाय क्रोडयां निदधे वरम् । स्तन्यं सापाययत्प्रीत्या दुग्धं स्वोपरिसम्भवम्

ಅವಳು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಎದ್ದು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿಶುವನ್ನು ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಳು; ನಂತರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ಸ್ತನ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿಸಿದಳು—ಆ ಹಾಲು ಅವಳದೇ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದುದು।

Verse 19

चुचुम्ब तन्मुखं स्नेहात्स्मित्वा क्रीडयदात्मजम् । सत्यभावात्स्वयं माता परमेशहितावहा

ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಅವಳು ಅವನ ಮುಖವನ್ನು ಮುತ್ತಿಟ್ಟಳು; ನಗುತ್ತಾ ತನ್ನ ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೀಡಿಸಿದಳು. ತನ್ನ ಸತ್ಯಭಾವದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ತಾಯಿ ಸ್ವತಃ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ಹಿತಕರವಾದ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಹೊತ್ತು ತಂದಳು।

Verse 20

तद्दृष्ट्वा चरितं शम्भुः कौतुकी सूतिकृत्कृती । अन्तर्यामी विहस्याथोवाच ज्ञात्वा रसां हरः

ಆ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಶಂಭು, ಸೂತಿಕೃತ್‌ (ದಾಯಾದಿ) ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೌತುಕಮಯನಾಗಿ ಕೃತಕೃತ್ಯನಾಗಿ, ಅಂತర్యಾಮಿ ಹರನು ನಗೆಬೀರಿ. ಒಳಗಿನ ರಸವನ್ನು ತಿಳಿದು ಬಳಿಕ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 21

धन्या त्वं धरणि प्रीत्या पालयैतं सुतं मम । त्वय्युद्भूतंश्रमजलान्महातेजस्विनो वरम्

ಓ ಧರಣಿ, ನೀ ಧನ್ಯಳಾಗಿದ್ದೀ. ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನನ್ನ ಈ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪಾಲಿಸು—ಅವನು ಪರಮ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ; ಅವನ ಶ್ರಮಜಲವಾದ ಸ್ವೇದಬಿಂದುಗಳು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಉದ್ಭವಿಸಿವೆ.

Verse 22

मम श्रमकभूर्बालो यद्यपि प्रियकृत्क्षिते । त्वन्नाम्ना स्याद्भवेत्ख्यातस्त्रितापरहितस्सदा

ಓ ಕ್ಷಿತೇ, ಈ ನನ್ನ ಬಾಲನು ಶ್ರಮದಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು, ಇನ್ನೂ ಚಿಕ್ಕವನಾದರೂ, ನಿನ್ನ ನಾಮವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಖ್ಯಾತನಾಗುವನು; ಸದಾ ತ್ರಿತಾಪರಹಿತನಾಗಿರುವನು.

Verse 23

असौ बालः कुदाता हि भविष्यति गुणी तव । ममापि सुखदाता हि गृहाणैनं यथारुचि

ಈ ಬಾಲನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯ ದಾನ ನೀಡುವವನು ಮತ್ತು ಗುಣವಂತನಾಗುವನು; ನನಗೂ ಸುಖದಾತನಾಗುವನು. ನಿನ್ನ ಇಷ್ಟದಂತೆ ಅವನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.

Verse 24

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा विररामाथ किंचिद्विरहमुक्तधीः । लोकाचारकरो रुद्रो निर्विकारी सताम्प्रियः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ರುದ್ರನು ಮೌನನಾದನು; ಅವನ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪವೂ ವಿರಹವಿರಲಿಲ್ಲ. ಲೋಕಾಚಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ, ನಿರ್ವಿಕಾರ ರುದ್ರನು ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 25

अपि क्षितिर्जगामाशु शिवाज्ञामधिगम्य सा । स्वस्थानं ससुता प्राप सुखमात्यंतिकं च वै

ಆಗ ಕ್ಷಿತಿ (ಪಾರ್ವತಿ) ಶಿವನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಹೊರಟಳು. ಅವಳು ಪುತ್ರನೊಡನೆ ತನ್ನ ಸ್ವಧಾಮವನ್ನು ಸೇರಿ ಪರಮ ಹಾಗೂ ಅನಂತ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆದಳು.

Verse 27

विश्वेश्वरप्रसादेन ग्रहत्वं प्राप्य भूमिजः । दिव्यं लोकं जगामाशु शुक्रलोकात्परं वरम्

ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ (ಶ್ರೀಶಿವ)ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಭೂಮಿಜನು ಗ್ರಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದು, ಶೀಘ್ರವೇ ಶುಕ್ರಲೋಕಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೇಲಿರುವ ದಿವ್ಯವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 28

इत्युक्तं शम्भुचरितं सतीविरहसंयुतम् । तपस्याचरणं शम्भोश्शृणु चादरतो मुने

ಇಂತೆ ಸತೀವಿರಹಸಹಿತವಾದ ಶಂಭುವಿನ ಪವಿತ್ರ ಚರಿತೆಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈಗ, ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳು—ಭಗವಾನ್ ಶಂಭು ಹೇಗೆ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.

Verse 276

स बालो भौम इत्याख्यां प्राप्य भूत्वा युवा द्रुतम् । तस्यां काश्यां चिरं कालं सिषेवे शंकरम्प्रभुम्

ಆ ಬಾಲಕನು ‘ಭೌಮ’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದು ಶೀಘ್ರವೇ ಯೌವನಕ್ಕೆ ಬಂದನು; ಮತ್ತು ಆ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮಪ್ರಭು ಶಂಕರನನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸೇವಿಸಿ ಆರಾಧಿಸಿದನು.