हिमाचलविवाहवर्णनम् — Description of Himācala’s (context for) Marriage / The Himālaya-Marriage Narrative (Chapter Opening)

Verse 1

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे हिमाचलविवाहवर्णनं नाम प्रथमोध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವ ಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ವಿಭಾಗವಾದ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ತೃತೀಯ ಭಾಗ ಪಾರ್ವತೀಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಹಿಮಾಚಲ ವಿವಾಹ ವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮ ಅಧ್ಯಾಯವು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 2

कथं कृत्वा तपोऽत्युग्रम्पतिमाप शिवं च सा । एतन्मे पृच्छते सम्यक्कथय त्वं विशेषतः

ಅವಳು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಶಿವನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಪಡೆದಳು? ನಾನು ಇದನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ—ನೀನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ ಹೇಳು.

Verse 3

ब्रह्मोवाच । शृणु त्वं मुनिशार्दूल शिवाचरितमुत्तमम् । पावनं परमं दिव्यं सर्वपापहरं शुभम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ, ಶಿವನ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕೇಳು; ಅದು ಪರಮ ಪಾವನ, ದಿವ್ಯ, ಶುಭ ಮತ್ತು ಸರ್ವಪಾಪಹರ.

Verse 4

यदा दाक्षायणी देवी हरेण सहिता मुदा । हिमाचले सुचिक्रीडे लीलया परमेश्वरी

ದಾಕ್ಷಾಯಣೀ ದೇವಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ಹರ (ಶಿವ)ನೊಂದಿಗೆ ಏಕೀಭೂತಳಾಗಿದ್ದಾಗ, ಪರಮೇಶ್ವರಿ ಹಿಮಾಚಲದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಮಂಗಳ ಲೀಲೆಯಿಂದ ವಿಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

Verse 5

मत्सुतेयमिति ज्ञात्वा सिषेवे मातृवर्चसा । हिमाचलप्रिया मेना सर्वर्द्धिभिरनिर्भरा

“ಇವಳು ನನ್ನದೇ ಪುತ್ರಿ” ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಹಿಮಾಚಲನ ಪ್ರಿಯೆ ಮೇನಾ ಮಾತೃತೇಜದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಪೋಷಿಸಿದಳು; ಸರ್ವ ಸಮೃದ್ಧಿಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣಳಾಗಿ ತೃಪ್ತಳಾಗಿ ಇದ್ದಳು।

Verse 6

यदा दाक्षायणी रुष्टा नादृता स्वतनुं जहौ । पित्रा दक्षेण तद्यज्ञे संगता परमेश्वरी

ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ (ಸತಿ) ಯೋಗ್ಯ ಗೌರವ ಸಿಗದೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ತನ್ನದೇ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದಾಗ, ತಂದೆ ದಕ್ಷನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲೇ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಳು।

Verse 7

तदैव मेनका तां सा हिमाचलप्रिया मुने । शिवलोकस्थितां देवीमारिराधयिषुस्तदा

ಓ ಮುನೇ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಚಲನ ಪ್ರಿಯೆ ಮೇನಕಾ ಶಿವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಳಾದ ಆ ದೇವಿಯ ಅನುಗ್ರಹ ಪಡೆಯಲು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧನೆ ಆರಂಭಿಸಿದಳು।

Verse 8

तस्यामहं सुता स्यामित्यवधार्य सती हृदा । त्यक्तदेहा मनो दध्रे भवितुं हिमवत्सुता

“ನಾನು ಅವಳ ಪುತ್ರಿಯಾಗಬೇಕು” ಎಂದು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸಿದ ಸತಿಯು ಹಿಮವಂತನ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದಳು।

Verse 9

समयं प्राप्य सा देवी सर्वदेवस्तुता पुनः । सती त्यक्ततनुः प्रीत्या मेनकातनयाभवत्

ನಿಯತ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ, ಸರ್ವ ದೇವರಿಂದ ಪುನಃ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ದೇವಿ—ಪೂರ್ವದೇಹ ತ್ಯಜಿಸಿದ ಸತಿ—ಆನಂದದಿಂದ ಮೇನಕೆಯ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿದಳು।

Verse 10

नाम्ना सा पार्वती देवी तपः कृत्वा सुदुस्सहम् । नारदस्योपदेशाद्वै पतिम्प्राप शिवं पुनः

ಪಾರ್ವತಿ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದ ದೇವಿಯು ಅತ್ಯಂತ ದುಸ್ಸಹ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಳು; ನಾರದನ ಉಪದೇಶದಿಂದ ಅವಳು ಪುನಃ ಪತಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀಶಿವನನ್ನು ಪಡೆದಳು।

Verse 11

नारद उवाच । ब्रह्मन्विधे महाप्राज्ञ वद मे वदतां वर । मेनकायास्समुत्पतिं विवाहं चरितं तथा

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಹೇ ವಿಧಾತಾ, ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ವಕ್ತೃಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಮೆನಕೆಯ ಉದ್ಭವ, ಅವಳ ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ಅವಳ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು।

Verse 12

धन्या हि मेनका देवी यस्यां जाता सुता सती । अतो मान्या च धन्या च सर्वेषां सा पतिव्रता

ಮೆನಕಾ ದೇವಿ ಧನ್ಯಳೇ; ಅವಳಲ್ಲಿ ಸತೀ ಎಂಬ ಪುತ್ರಿ ಜನ್ಮಿಸಿದಳು. ಆದಕಾರಣ ಅವಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮಾನ್ಯಳೂ ಧನ್ಯಳೂ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು ಪತಿವ್ರತೆ.

Verse 13

ब्रह्मोवाच । शृणु त्वं नारद मुने पार्वतीमातुरुद्भवम् । विवाहं चरितं चैव पावनं भक्तिवर्द्धनम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ನಾರದ ಮುನೇ, ಕೇಳು: ಪಾರ್ವತೀಮಾತೆಯ ಉದ್ಭವ, ಅವಳ ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ಅವಳ ಚರಿತ್ರೆ—ಇವೆಲ್ಲ ಪಾವನವಾಗಿದ್ದು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವವು.

Verse 14

अस्त्युत्तरस्यां दिशि वै गिरीशो हिमवान्महान् । पर्वतो हि मुनिश्रेष्ठ महातेजास्समृद्धिभाक्

ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮಹಾ ಗಿರಿರಾಜ ಹಿಮವಾನ್ ಇದ್ದಾನೆ. ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಆ ಪರ್ವತವು ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಹಾಗೂ ಸಮೃದ್ಧಿಧಾರಕನು.

Verse 15

द्वैरूप्यं तस्य विख्यातं जंगमस्थिरभेदतः । वर्णयामि समासेन तस्य सूक्ष्मस्वरूपकम्

ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನ ದ್ವೈರೂಪ್ಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ—ಜಂಗಮ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಎಂಬ ಭೇದದಿಂದ. ಈಗ ನಾನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಅವನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 16

पूर्वापरौ तोयनिधी सुविगाह्य स्थितो हि यः । नानारत्नाकरो रम्यो मानदण्ड इव क्षितेः

ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಮುಳುಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತವನು; ನಾನಾರತ್ನಗಳ ಆಕರ, ಮನೋಹರ—ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಾಟಿದ ಮಾಪದಂಡದಂತೆ ಇರುವವನು.

Verse 17

नानावृक्षसमाकीर्णो नानाशृंगसुचित्रितः । सिंहव्याघ्रादिपशुभिस्सेवितस्सुखिभिस्सदा

ಅದು ನಾನಾವಿಧ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ವಿಭಿನ್ನ ಶೃಂಗಗಳಿಂದ ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಸಿಂಹ, ಹುಲಿ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಸದಾ ಶಾಂತವಾಗಿ ಸುಖದಿಂದ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 18

तुषारनिधिरत्युग्रो नानाश्चर्यविचित्रितः । देवर्षिसिद्धमुनिभिस्संश्रितः शिवसंप्रियः

ಅದು ಹಿಮದ ಮಹಾನಿಧಿ, ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರ ಮಹಿಮೆಯುಳ್ಳದು, ನಾನಾ ಆಶ್ಚರ್ಯಗಳಿಂದ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿತ. ದೇವರ್ಷಿ, ಸಿದ್ಧ, ಮುನಿಗಳಿಂದ ಆಶ್ರಿತವಾದ ಅದು, ಶ್ರೀಶಿವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.

Verse 19

तपस्थानोऽतिपूतात्मा पावनश्च महात्मनाम् । तपस्सिद्धिप्रदोत्यंतं नानाधात्वाकरः शुभः

ಆ ತಪಸ್ಥಾನವು ಪರಮಪವಿತ್ರ ಸ್ವಭಾವದ್ದಾಗಿದ್ದು ಮಹಾತ್ಮರನ್ನೂ ಪಾವನಗೊಳಿಸುವುದು. ಅದು ತಪಸ್ಸಿನ ಪರಮಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಶುಭ—ನಾನಾಧಾತುಗಳ ಗಣಿಯಂತೆ ನಾನಾವಿಧ ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದಾನಿಸುವುದು.

Verse 20

स एव दिव्यरूपो हि रम्यः सर्वाङ्गसुन्दरः । विष्ण्वंशोऽविकृतः शैलराजराजस्सताम्प्रियः

ಅವನು ನಿಜಕ್ಕೂ ದಿವ್ಯರೂಪಧಾರಿ, ಮನೋಹರ, ಸರ್ವಾಂಗಸುಂದರನು. ವಿಷ್ಣುವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ, ಅವಿಕೃತ; ಶೈಲರಾಜರಲ್ಲಿಯೂ ರಾಜನಾಗಿ ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 21

कुलस्थित्यै च स गिरिर्धर्म्मवर्द्धनहेतवे । स्वविवाहं कर्त्तुमैच्छत्पितृदेवहितेच्छया

ಆ ಪರ್ವತರಾಜ (ಹಿಮಾಲಯ) ಕುಲಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಮತ್ತು ಧರ್ಮವರ್ಧನೆಗಾಗಿ, ಪಿತೃಗಳೂ ದೇವತೆಗಳೂ ಹಿತವಾಗಲಿ ಎಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ವಿವಾಹವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಬಯಸಿದನು.

Verse 22

तस्मिन्नवसरे देवाः स्वार्थमाचिन्त्य कृत्स्नशः । ऊचुः पितॄन्समागत्य दिव्यान्प्रीत्या मुनीश्वर

ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರ! ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿ, ದಿವ್ಯ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ ಪ್ರೀತಿಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು।

Verse 23

देवा ऊचुः । सर्वे शृणुत नो वाक्यं पितरः प्रीतमानसाः । कर्त्तव्यं तत्तथैवाशु देवकार्य्येप्सवो यदि

ದೇವರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪಿತೃಗಳೇ! ಪ್ರೀತಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ದೇವಕಾರ್ಯದ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ, ಅದನ್ನೇ ತಕ್ಷಣ ಹಾಗೆಯೇ ನೆರವೇರಿಸಿರಿ।

Verse 24

मेना नाम सुता या वो ज्येष्ठा मङ्गलरूपिणी । ताम्विवाह्य च सुप्रीत्या हिमाख्येन महीभृता

ನಿಮ್ಮ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಪುತ್ರಿ ‘ಮೇನಾ’ ಎಂಬ ಮಂಗಳರೂಪಿಣಿ; ಆಕೆಯನ್ನು ‘ಹಿಮವಾನ್’ ಎಂಬ ಪರ್ವತರಾಜನು ಮಹಾಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು।

Verse 25

एवं सर्वमहालाभः सर्वेषां च भविष्यति । युष्माकममराणां च दुःखहानिः पदे पदे

ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮಹತ್ತಾದ ಮಂಗಳಕರ ಲಾಭವು ಉಂಟಾಗುವುದು; ಮತ್ತು ನಿಮಗೆ ಅಮರ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೆ ದುಃಖನಾಶವಾಗುವುದು.

Verse 26

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्यापरवचः पितरस्ते विमृश्य च । स्मृत्वा शापं सुतानां च प्रोचुरोमिति तद्वचः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಮುಂದಿನ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ನಿಮ್ಮ ಪಿತೃಗಳು ವಿಮರ್ಶಿಸಿದರು; ಮತ್ತು ಪುತ್ರರ ಶಾಪವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಅವರು ಆ ಪದವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು—“ಓಂ” ಎಂದು.

Verse 27

ददुर्मेनां सुविधिना हिमागाय निजात्मजाम् । समुत्सवो महानासीत्तद्विवाहे सुमङ्गले

ನಂತರ ಮೇನಾ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಂತೆ ತನ್ನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಹಿಮಾಲಯನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದರು. ಆ ಸುಮಂಗಳ ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ ಮಹೋತ್ಸವವು ನಡೆಯಿತು.

Verse 28

हर्य्यादयाऽपि ते देवा मुनयश्चापरोखिलाः । आजग्मुस्तत्र संस्मृत्य वामदेवं भवं धिया

ನಂತರ ಹರಿ ಮೊದಲಾದ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು; ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ವಾಮದೇವಸ್ವರೂಪನಾದ ಶುಭ ಭವ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರು.

Verse 29

उत्सवं कारयामासुर्दत्त्वा दानान्यनेकशः । सुप्रशस्य पितॄन्दिव्यान्प्रशशंसुर्हिमाचलम्

ಅವರು ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸಿ ಅನೇಕ ವಿಧದ ದಾನಗಳನ್ನು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ನೀಡಿದರು. ದಿವ್ಯ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿ ಪವಿತ್ರ ಗಿರಿರಾಜ ಹಿಮಾಚಲನನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು।

Verse 30

महामोदान्विता देवास्ते सर्वे समुनीश्वराः । संजग्मुः स्वस्वधामानि संस्मरन्तः शिवाशिवौ

ಮಹಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ದೇವರುಗಳೆಲ್ಲರೂ ಮುನೀಶ್ವರರೊಂದಿಗೆ, ಶಿವ-ಶಿವೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧಾಮಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದರು.

Verse 31

कौतुकं बहु सम्प्राप्य सुविवाह्य प्रियां च ताम् । आजगाम स्वभवनं मुदमाप गिरीश्वरः

ಬಹು ಉತ್ಸವ ಹಾಗೂ ಮಂಗಳಾನಂದವನ್ನು ಪಡೆದು, ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಸಿ, ಗಿರೀಶ್ವರ (ಹಿಮಾಲಯ) ತನ್ನ ಭವನಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅಪಾರ ಹರ್ಷಪಟ್ಟನು.

Verse 32

ब्रह्मोवाच मेनया हि हिमागस्य सुविवाहो मुनीश्वर । प्रोक्तो मे सुखदः प्रीत्या किम्भूयः श्रोतुमिच्छसि

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರ, ಮೇನಾ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯರ ಶುಭವಿವಾಹವನ್ನು ನಾನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಸುಖಕರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೀ?