Śiva-jñāna and the Non-dual Vision of a Śiva-maya Universe (शिवज्ञानम्—सर्वं शिवमयम्)

Verse 1

सूत उवाच । श्रूयतामृषयः सर्वे शिवज्ञानं यथा श्रुतम् । कथयामि महागुह्यं पर मुक्तिस्वरूपकम्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಋಷಿಗಳೇ, ಎಲ್ಲರೂ ಕೇಳಿರಿ. ನಾನು ಕೇಳಿದಂತೆಯೇ ಶಿವಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಇದು ಮಹಾಗುಹ್ಯ, ಪರಮ, ಮುಕ್ತಿಸ್ವರൂപವಾದುದು।

Verse 2

कनारदकुमाराणां व्यासस्य कपिलस्य च । एतेषां च समाजे तैर्निश्चित्य समुदाहृतम्

ನಾರದ-ಕುಮಾರರು, ಹಾಗೆಯೇ ವ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಕಪಿಲರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಮ್ಯಕ್ ವಿಚಾರಿಸಿ ದೃಢವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಿ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು।

Verse 3

इति ज्ञानं सदा ज्ञेयं सर्वं शिवमयं जगत् । शिवः सर्वमयो ज्ञेयस्सर्वज्ञेन विपश्चिता

ಹೀಗೆ ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸದಾ ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಗತ್ತು ಶಿವಮಯ. ಶಿವನು ಸರ್ವಮಯನು; ಸರ್ವಜ್ಞನಾದ ವಿವೇಕಿ ಜ್ಞಾನಿಯಿಂದ ಅವನು ಅರಿಯಲ್ಪಡಬೇಕು।

Verse 4

यथैकं च सुवर्णादि मिलितं रजतादिना

ಹಾಗೆ ಚಿನ್ನಾದಿ ಬೆಳ್ಳಿಯಾದಿ ಲೋಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣವಾದಾಗ ಒಂದೇ ಮಿಶ್ರ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ (ಈ ತತ್ತ್ವವೂ) ಇತರ ಉಪಾಧಿಗಳ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ ಬೋಧಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ।

Verse 5

यदेच्छा तस्य जायेत तदा च क्रियते त्विदम् । सर्वं स एव जानाति तं न जानाति कश्चन

ಅವನ ಇಚ್ಛೆ ಉದಯಿಸಿದಾಗಲೇ ಈ ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಕಟನೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವನೇ ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಯಾರೂ ತಿಳಿಯರು।

Verse 6

रचयित्वा स्वयं तच्च प्रविश्य दूरतः स्थितः । न तत्र च प्रविष्टोसौ निर्लिप्तश्चित्स्वरूपवान्

ಅದನ್ನು (ಆ ರೂಪವನ್ನು) ಸ್ವತಃ ರಚಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಂತೆ ತೋರಿದರೂ, ಅವನು ದೂರದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದನು. ನಿಜವಾಗಿ ಅವನು ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವಿಷ್ಟನಲ್ಲ—ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ನಿರ್ಮಲ, ನಿರ್ಲಿಪ್ತ, ಚಿತ್ಸ್ವರೂಪವಂತನು।

Verse 7

यथा च ज्योतिषश्चैव जलादौ प्रतिबिंबता । वस्तुतो न प्रवेशो वै तथैव च शिवः स्वयम्

ಬೆಳಕು ಜಲಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವಯಂ ಶಿವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರೂ ತತ್ತ್ವತಃ ಅಸಂಗನಾಗಿ ಪ್ರವಿಷ್ಟನಾಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 8

वस्तुतस्तु स्वयं सर्वं क्रमो हि भासते शुभः । अज्ञानं च मतेर्भेदो नास्त्यन्यच्च द्वयम्पुनः

ನಿಜವಾಗಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸ್ವಯಂಸಿದ್ಧವೇ; ಶುಭಕ್ರಮವು ತಾನೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮತಭೇದವೆಂದು ತೋರುವುದೂ ಬೇರೆ ಯಾವುದಲ್ಲ—ಮತ್ತೆ ಅದು ಕೇವಲ ಕಲ್ಪಿತ ದ್ವೈತ ಮಾತ್ರ.

Verse 9

दर्शनेषु च सर्वेषु मतिभेदः प्रदर्श्यते । परं वेदान्तिनो नित्यमद्वैतं प्रतिचक्षते

ಎಲ್ಲಾ ದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮತಭೇದಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ವೇದಾಂತಿಗಳು ಸದಾ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವು ಅದ್ವೈತವೇ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 10

स्वस्याप्यंशस्य जीवांशो ह्यविद्यामोहितो वशः । अन्योऽहमिति जानाति तया मुक्तो भवेच्छिवः

ಅವನದೇ ಅಂಶದ ಜೀವಾಂಶವೂ ಅವಿದ್ಯಾಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ “ನಾನು ಬೇರೆ” ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆ ವಿವೇಕಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಶಿವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 11

सर्वं व्याप्य शिवः साक्षाद् व्यापकः सर्वजन्तुषु । चेतनाचेतनेशोपि सर्वत्र शंकरस्स्वयम्

ಶಿವನು ಸాక్షಾತ್ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಇರುವನು. ಆತನು ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳೊಳಗೆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ; ಚೇತನ-ಅಚೇತನ ಎರಡಕ್ಕೂ ಈಶ್ವರನಾದ ಶಂಕರನೇ ಸರ್ವತ್ರ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಇರುವನು.

Verse 12

उपायं यः करोत्यस्य दर्शनार्थं विचक्षणः । वेदान्तमार्गमाश्रित्य तद्दर्शनफलं लभेत्

ಅವನ ದರ್ಶನಾರ್ಥವಾಗಿ ಯೋಗ್ಯ ಉಪಾಯವನ್ನು ಮಾಡುವ ವಿವೇಕಿ ಸಾಧಕನು, ವೇದಾಂತಮಾರ್ಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಆ ದಿವ್ಯ ದರ್ಶನದ ನಿಜವಾದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 13

यथाग्निर्व्यापकश्चैव काष्ठेकाष्ठे च तिष्ठति । यो वै मंथति तत्काष्ठं स वै पश्यत्यसंशयम्

ಅಗ್ನಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಡ್ಡಿಯೊಳಗೆ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಇರುವಂತೆ, ಪ್ರಭುವೂ ಎಲ್ಲರೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿರುವನು. ಆದರೆ ಆ ಕಡ್ಡಿಯನ್ನು ಮಥಿಸುವವನು—ಅಂದರೆ ನಿಯಮಿತ ಸಾಧನೆ ಮಾಡುವವನು—ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.

Verse 14

भक्त्यादिसाधनानीह यः करोति विचक्षणः । स वै पश्यत्यवश्यं हि तं शिवं नात्र संशयः

ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ವಿವೇಕಿ, ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಆ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 15

शिवःशिवःशिवश्चैव नान्यदस्तीति किंचन । भ्रान्त्या नानास्वरूपो हि भासते शङ्करस्सदा

ಎಲ್ಲವೂ ಶಿವನೇ—ಶಿವ ಮಾತ್ರ; ಅವನ ಹೊರತು ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಭ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಶಂಕರನು ಸದಾ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 16

यथा समुद्रो मृच्चैव सुवर्णमथवा पुनः । उपाधितो हि नानात्वं लभते शंकरस्तथा

ಸಮುದ್ರ—ಅಥವಾ ಮಣ್ಣು, ಅಥವಾ ಚಿನ್ನ—ಉಪಾಧಿಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಂತೆ ಕಾಣುವಂತೆ, ಶಂಕರನೂ ಉಪಾಧಿಗಳಿಂದ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 17

कार्यकारणयोर्भेदो वस्तुतो न प्रवर्तते । केवलं भ्रान्तिबुद्ध्यैव तदाभावे स नश्यति

ಕಾರ್ಯ-ಕಾರಣಗಳ ಭೇದವು ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಕೇವಲ ಭ್ರಾಂತ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದಲೇ; ಆ ಭ್ರಾಂತಿ ಇಲ್ಲದಾಗ ಭೇದಭಾವನೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 18

तदा बीजात्प्ररोहश्च नानात्वं हि प्रकाशयेत् । अन्ते च बीजमेव स्यात्तत्प्ररोहश्च नश्यति

ಆಗ ಬೀಜದಿಂದ ಮೊಳೆ ಹುಟ್ಟಿ ನಾನಾತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೀಜವೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಆ ಮೊಳೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 19

ज्ञानी च बीजमेव स्यात्प्ररोहो विकृतीर्मता । तन्निवृत्तौ पुनर्ज्ञानी नात्र कार्या विचारणा

ಜ್ಞಾನಿಯೇ ಬೀಜ; ಮೊಳೆವನ್ನು ವಿಕೃತಿ (ಪ್ರಕಟವಾದ ಪರಿವರ್ತನೆ) ಎಂದು ಎಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದು ನಿವೃತ್ತಿಯಾದಾಗ ಮತ್ತೆ ಜ್ಞಾನಿಯೇ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಚಾರ ಬೇಡ.

Verse 20

सर्वं शिवः शिवं सर्वं नास्ति भेदश्च कश्चन । कथं च विविधं पश्यत्येकत्वं च कथं पुनः

ಸರ್ವವೂ ಶಿವಮಯ; ಶಿವನೇ ಸರ್ವ; ಯಾವುದೂ ಭೇದವಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾದರೆ ನಾನಾತ್ವವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಾಣುವುದು? ಆ ಪರಮ ಏಕತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೇಗೆ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದು?

Verse 21

यथैकं चैव सूर्याख्यं ज्योतिर्नानाविधं जनैः । जलादौ च विशेषेण दृश्यते तत्तथैव सः

‘ಸೂರ್ಯ’ವೆಂಬ ಒಂದೇ ಜ್ಯೋತಿ ಜನರಿಗೆ ನಾನಾವಿಧವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೀರು ಮೊದಲಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳಾಗಿ—ಅದೇ ರೀತಿ ಏಕನಾದ ಶಿವನು ನಾನಾರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 22

सर्वत्र व्यापकश्चैव स्पर्शत्वं न विबध्यते । तथैव व्यापको देवो बध्यते न क्वचित्स वै

ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದು ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದಲೂ ಎಂದಿಗೂ ತಡೆಯಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಸರ್ವವ്യാപಿ ದೇವ ಶಿವನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಬಂಧಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 23

साहंकारस्तथा जीवस्तन्मुक्तः शंकरः स्वयम् । जीवस्तुच्छः कर्मभोगो निर्लिप्तः शंकरो महान्

ಅಹಂಕಾರಯುಕ್ತ ಜೀವ ಬಂಧಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದವನು ಸ್ವಯಂ ಶಂಕರನೇ. ಜೀವನು ತುಚ್ಛ, ಕರ್ಮಫಲ ಭೋಗಕ್ಕೆ ಬದ್ಧ; ಮಹಾನ್ ಶಂಕರನು ಸದಾ ನಿರ್ಲಿಪ್ತನು.

Verse 24

अल्पमूल्यं प्रजायेत तथा जीवोऽप्यहंयुतः

ಅಲ್ಪ ಬೆಲೆಗೆ ದೊರಕಿದ ವಸ್ತುವಿನ ಮೌಲ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಎಣಿಸುವಂತೆ, ‘ನಾನು’ ಎಂಬ ಅಹಂಭಾವದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಜೀವವೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೀನನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 25

यथैव हि सुर्वणादि क्षारादेः शोधितं शुभम् । पूर्ववन्मूल्यतां याति तथा जीवोऽपि संस्कृतेः

ಬಂಗಾರಾದಿ ಲೋಹಗಳು ಕ್ಷಾರಾದಿ ಶೋಧಕ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಂಡು ಶುಭವಾಗಿ ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ, ಜೀವವೂ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತನಾಗಿ ತನ್ನ ನಿಜ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 26

प्रथमं सद्गुरुं प्राप्य भक्तिभाव समन्वितः । शिवबुद्ध्या करोत्युच्चैः पूजनं स्मरणादिकम्

ಮೊದಲು ಸದ್ಗುರುವನ್ನು ಪಡೆದು ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಗುರುವನ್ನೇ ಶಿವನೆಂದು ಶಿವಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ತಿಳಿದು, ಅವನು ಉನ್ನತವಾಗಿ ಪೂಜೆ, ಸ್ಮರಣೆ ಮೊದಲಾದ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 27

तद्बुध्या देहतो याति सर्वपापादिको मलः । तदाऽज्ञानं च नश्येत ज्ञानवाञ्जायते यदा

ಆ ಜಾಗೃತ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ದೇಹದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಾದಿ ಮಲಿನತೆ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಅಜ್ಞಾನ ನಾಶವಾಗಿ, ಸಾಧಕನು ನಿಜ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 28

तदाहंकारनिर्मुक्तो जीवो निर्मलबुद्धिमान् । शङ्करस्य प्रसादेन प्रयाति शङ्करताम्पुनः

ಆಗ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ನಿರ್ಮಲಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಜೀವನು, ಶಂಕರನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಶಂಕರತ್ವವನ್ನು—ಪ್ರಭುವಿನ ಮಂಗಳಸ್ವಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಏಕತ್ವವನ್ನು—ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 29

यथाऽऽदर्शस्वरूपे च स्वीयरूपं प्रदृश्यते । तथा सर्वत्रगं शम्भु पश्यतीति सुनिश्चितम्

ಹೇಗೆ ದರ್ಪಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಸ್ವರೂಪ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಶಂಭುವು ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವನೆಂದು ನಿಶ್ಚಯ.

Verse 30

जीवन्मुक्तस्य एवासौ देहः शीर्ण शिवे मिलेत् । प्रारब्धवशगो देहस्तद्भिन्नो ज्ञानवान् मतः

ಜೀವನ್ಮುಕ್ತನ ಈದೇ ದೇಹವು ಜೀರ್ಣವಾದಾಗ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಹವು ಪ್ರಾರಬ್ಧವಶದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಜ್ಞಾನಿ ದೇಹದಿಂದ ಭಿನ್ನನೆಂದು ಗಣ್ಯನು.

Verse 31

शुभं लब्ध्वा न हृष्येत कुप्येल्लब्ध्वाऽशुभं न हि । द्वंद्वेषु समता यस्य ज्ञानवानुच्यते हि सः

ಶುಭವು ದೊರೆತರೂ ಹರ್ಷಿಸಬಾರದು; ಅಶುಭವು ಬಂದರೂ ಕೋಪಿಸಬಾರದು. ದ್ವಂದ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಸಮತೆ ಇರುವವನೇ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನಿ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 32

आत्मयोगेन तत्त्वानामथवा च विवेकतः । यथा शरीरतो यायाच्छरीरं मुक्तिमिच्छतः

ಆತ್ಮಯೋಗದಿಂದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ತತ್ತ್ವಗಳ ವಿವೇಕದಿಂದಾಗಲಿ, ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ‘ನಾನು’ ಎಂಬ ತಾದಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು—ದೇಹದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುವಂತೆ.

Verse 33

सदाशिवो विलीयेत मुक्तो विरहमेव च । ज्ञानमूलन्तथाध्यात्म्यं तस्य भक्तिश्शिवस्य च

ಮುಕ್ತನು ಸದಾಶಿವನಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನಿಗೆ ಶಿವನಿಂದಿರುವ ವಿರಹವೇ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನ ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಾನುಭವ, ಹಾಗೆಯೇ ಶಿವಭಕ್ತಿಯೂ ಆಗಿದೆ.

Verse 34

भक्तेश्च प्रेम संप्रोक्तं प्रेम्णश्च श्रवणन्तथा । श्रवणाच्चापि सत्संगस्सत्संगाच्च गुरुर्बुधः

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇಮ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಪವಿತ್ರ ಶ್ರವಣವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಶ್ರವಣದಿಂದ ಸತ್ಸಂಗ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ, ಸತ್ಸಂಗದಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಗುರು ದೊರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 35

सम्पन्ने च तथा ज्ञाने मुक्तो भवति निश्चितम् । इति चेज्ज्ञानवान्यो वै शंभुमेव सदा भजेत्

ಯಥಾರ್ಥ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ಮುಕ್ತಿ ನಿಶ್ಚಿತ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನವಂತನು ಸದಾ ಶಂಭುವನ್ನೇ ಭಜಿಸಬೇಕು।

Verse 36

अनन्यया च भक्त्या वै युक्तः शम्भुं भजेत्पुनः । अन्ते च मुक्तिमायाति नात्र कार्या विचारणा

ಅನನ್ಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಶಂಭುವನ್ನೇ ಭಜಿಸಬೇಕು. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಚಾರ ಬೇಡ।

Verse 37

अतोऽधिको न देवोऽस्ति मुक्तिप्राप्त्यै च शंकरात् । शरणं प्राप्य यश्चैव संसाराद्विनिवर्तते

ಆದ್ದರಿಂದ ಮುಕ್ತಿಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಶಂಕರನಿಗಿಂತ ಉನ್ನತ ದೇವರು ಇಲ್ಲ. ಯಾರು ಅವನ ಶರಣು ಹೊಂದುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಂಸಾರಬಂಧನದಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 38

इति मे विविधं वाक्यमृषीणां च समागतैः । निश्चित्य कथितं विप्रा धिया धार्यं प्रयत्नतः

ಇಂತೆ ಸಮಾಗತ ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಣಯಿಸಿ ನಾನು ಈ ವಿಧವಿಧವಾದ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಇದನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಧಿಯಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಧರಿಸಿರಿ.

Verse 39

प्रथमं विष्णवे दत्तं शंभुना लिंगसन्मुखे । विष्णुना ब्रह्मणे दत्तं ब्रह्मणा सनकादिषु

ಮೊದಲು ಶಂಭುವು ಲಿಂಗಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಇದನ್ನು ದತ್ತನು. ವಿಷ್ಣುವು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನೀಡಿದನು; ಬ್ರಹ್ಮನು ಸನಕಾದಿ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದನು.

Verse 40

नारदाय ततः प्रोक्तं तज्ज्ञानं सनकादिभिः । व्यासाय नारदेनोक्तं तेन मह्यं कृपालुना

ನಂತರ ಸನಕಾದಿ ಮುನಿಗಳು ಆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಾರದನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದರು. ನಾರದನು ಅದನ್ನು ವ್ಯಾಸನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು; ಆ ಕೃಪಾಳು ವ್ಯಾಸನೇ ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಬೋಧಿಸಿದನು.

Verse 41

मया चैव भवद्भ्यश्च भवद्भिर्लोकहेतवे । स्थापनीयं प्रयत्नेन शिवप्राप्तिकरं च तत्

ನನ್ನಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮಿಂದಲೂ—ಲೋಕಹಿತಕ್ಕಾಗಿ—ಇದನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶಿವಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 42

इति वश्च समाख्यातं यत्पृष्टोऽहं मुनीश्वराः । गोपनीयं प्रयत्नेन किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ

ಓ ಮುನೀಶ್ವರರೇ, ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದುದನ್ನು ನಿಮಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಕಾಪಾಡಬೇಕು; ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀರಿ?

Verse 43

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्विंशतिसाहस्र्यां वैयासिक्यां संहितायां तदन्तर्गतायां चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां ज्ञाननिरूपणं नाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ಚತುರ್ವಿಂಶತಿಸಾಹಸ್ರೀ ವೈಯಾಸಿಕೀ ಸಂಹಿತೆಯೊಳಗಿನ ಚತುರ್ಥ ಕೋಟಿರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ‘ಜ್ಞಾನನಿರೂಪಣ’ ಎಂಬ ತ್ರಿಚತ್ವಾರಿಂಶ (43ನೇ) ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.

Verse 44

ऋषय ऊचुः । व्यासशिष्य नमस्तेऽस्तु धन्यस्त्वं शैवसत्तमः । श्रावितं नः परं वस्तु शैवं ज्ञानमनुत्तमम्

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ವ್ಯಾಸ ಶಿಷ್ಯನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಶೈವ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನೀನು ಧನ್ಯನು. ನಮಗೆ ಪರಮವಾದ ಶೈವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೇಳಿಸಿದ್ದೀಯೆ.

Verse 45

अस्माकं चेतसो भ्रान्तिर्गता हि कृपया तव । सन्तुष्टाश्शिवसज्ज्ञानं प्राप्य त्वत्तो विमुक्तिदम्

ನಿನ್ನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಭ್ರಾಂತಿಯು ದೂರವಾಗಿದೆ. ನಿನ್ನಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಶಿವಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ನಾವು ಸಂತುಷ್ಟರಾಗಿದ್ದೇವೆ.

Verse 46

सूत उवाच । नास्तिकाय न वक्तव्यमश्रद्धाय शठाय च । अभक्ताय महेशस्य न चाशुश्रुषवे द्विजाः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಎಲೈ ದ್ವಿಜರೇ, ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಾಸ್ತಿಕನಿಗೆ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಲ್ಲದವನಿಗೆ, ವಂಚಕನಿಗೆ, ಮಹೇಶ್ವರನ ಭಕ್ತನಲ್ಲದವನಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸದವನಿಗೆ ಹೇಳಬಾರದು.

Verse 47

इतिहासपुराणानि वेदाच्छास्त्राणि चासकृत् । विचार्य्योद्धृत्य तत्सारं मह्यं व्यासेन भाषितम्

ಇತಿಹಾಸ-ಪುರಾಣಗಳು ಹಾಗೂ ವೇದ-ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ವಿಚಾರಿಸಿ, ವ್ಯಾಸರು ವಿವೇಕದಿಂದ ಅವುಗಳ ಸಾರವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ ಆ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ನನಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದರು।

Verse 48

एतच्छ्रुत्वा ह्येकवारं भवेत्पापं हि भस्मसात् । अभक्तो भक्तिमाप्नोति भक्तस्य भक्तिवर्द्धनम्

ಇದನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಕೇಳಿದರೂ ಪಾಪವು ಭಸ್ಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಭಕ್ತನೂ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಭಕ್ತನ ಭಕ್ತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 49

पुनश्श्रुते च सद्भक्तिर्मुक्तिस्स्याच्च श्रुते पुनः । तस्मात्पुनःपुनश्श्राव्यं भुक्तिमुक्तिफलेप्सुभिः

ಇದನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಸತ್ಯಭಕ್ತಿ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ; ಪುನಃ ಪುನಃ ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯೂ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭುಕ್ತಿ-ಮುಕ್ತಿಫಲವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಇದನ್ನು ಮರುಮರು ಶ್ರವಣ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 50

आवृत्तयः पंच कार्याः समुद्दिश्य फलं परम् । तत्प्राप्नोति न सन्देहो व्यासस्य वचनं त्विदम्

ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಐದು ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವನು ಪರಮ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ವ್ಯಾಸರ ವಚನ.

Verse 51

न दुर्लभं हि तस्यैव येनेदं श्रुतमुत्तमम् । पंचकृत्वस्तदावृत्त्या लभ्यते शिवदर्शनम्

ಈ ಪರಮ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿದವನಿಗೆ ಶಿವನು ದುರ್ಲಭನಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಐದು ಬಾರಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದರೆ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಪಾವನ ದರ್ಶನ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 52

पुरातनाश्च राजानो विप्रा वैश्याश्च सत्तमाः । इदं श्रुत्वा पंचकृत्वो धिया सिद्धिं परां गताः

ಪುರಾತನ ರಾಜರು, ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ವೈಶ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು—ಇದನ್ನು ಐದು ಬಾರಿ ಕೇಳಿ ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಪರಮ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

Verse 53

श्रोष्यत्यद्यापि यश्चेदं मानवो भक्तितत्परः । विज्ञानं शिवसंज्ञं वै भुक्तिं मुक्तिं लभेच्च सः

ಇಂದಿಗೂ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿ ಇದನ್ನು ಕೇಳುವ ಮಾನವನು ‘ಶಿವ’ ಎಂಬ ನಿಜವಾದ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಎರಡನ್ನೂ ಲಭಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

Verse 54

व्यास उवाच । इति तद्वचनं श्रुत्वा परमानन्दमागताः । समानर्चुश्च ते भूतं नानावस्तुभिरादरात

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರು ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಾನಾವಿಧ ಅರ್ಪಣೆಗಳಿಂದ ಆ ದಿವ್ಯ ಸತ್ತೆಯನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಿದರು.

Verse 55

नमस्कारैः स्तवैश्चैव स्वस्तिवाचनपूर्वकम् । आशीर्भिर्वर्द्धयामासुः संतुष्टाश्छिन्नसंशयाः

ಸಂತೃಪ್ತರಾಗಿ ಸಂಶಯರಹಿತರಾದ ಅವರು ನಮಸ್ಕಾರಗಳೂ ಸ್ತೋತ್ರಗಳೂ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿದರು. ಮಂಗಳವಚನದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಆಶೀರ್ವಾದವಚನಗಳಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು।

Verse 56

परस्परं च संतुष्टाः सूतस्ते च सुबुद्धयः । शंभुं देवं परं मत्वा नमंति स्म भजंति च

ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಸಂತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರು; ಸೂತನೊಡನೆ ಆ ಸುಬುದ್ಧಿ ಮುನಿಗಳು ಶಂಭುದೇವನನ್ನೇ ಪರಮದೇವನೆಂದು ತಿಳಿದು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿರಂತರ ಭಜಿಸಿದರು।

Verse 57

एतच्छिवसुविज्ञानं शिवस्यातिप्रियं महत् । भुक्तिमुक्तिप्रदं दिव्यं शिवभक्तिविवर्द्धनम्

ಈ ಶಿವಸುವಿಜ್ಞಾನವು ಶಿವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವೂ ಮಹತ್ತರವೂ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಭೋಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ ಎರಡನ್ನೂ ನೀಡುವದು; ದಿವ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಶಿವಭಕ್ತಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 58

इयं हि संहिता पुण्या कोटिरुद्राह्वया परा । चतुर्थी शिव पुराणस्य कथिता मे मुदावहा

ಈ ಸಂಹಿತೆ ಪುಣ್ಯವೂ ಪರಮವೂ ಆಗಿದ್ದು ‘ಕೋಟಿರುದ್ರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಇದು ಶಿವಪುರಾಣದ ನಾಲ್ಕನೇ ವಿಭಾಗ; ನಾನು ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ, ಇದು ಶ್ರೋತರಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ।

Verse 59

एतां यः शृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वा समाहितः । स भुक्त्वेहाखिलान्भोगानंते परगतिं लभेत्

ಯಾರು ಇದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾನೋ, ಅಥವಾ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಇತರರಿಗೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತಾನೋ—ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು (ಮೋಕ್ಷವನ್ನು) ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।