दशशैवव्रतप्रश्नः — Inquiry into the Ten Principal Śaiva Vratas

Verse 1

ऋषय ऊचुः । धन्योऽसि कृतकृत्योऽसि जीवितं सफलं तव । यच्छ्रावयसि नस्तात महेश्वरकथां शुभाम्

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ನೀನು ಧನ್ಯನು, ಕೃತಕೃತ್ಯನು; ನಿನ್ನ ಜೀವನ ಸಫಲವಾಗಿದೆ, ಹೇ ತಾತ! ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ನಮಗೆ ಮಹೇಶ್ವರ (ಶಿವ)ನ ಶುಭಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿಸುತ್ತೀಯ.

Verse 2

बहुभिश्चर्षिभि स्सूत श्रुतं यद्यपि वस्तु सत् । सन्देहो न मतोऽस्माकं तदेतत्कथयामि ते

ಹೇ ಸೂತನೇ! ಈ ಸತ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಅನೇಕ ಋಷಿಗಳು ಕೇಳಿದ್ದರೂ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದೇ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಿನಗೆ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 3

केन व्रतेन सन्तुष्टः शिवो यच्छति सत्सुखम् । कुशलश्शिवकृत्ये त्वं तस्मात्पृच्छामहे वयम्

ಯಾವ ವ್ರತದಿಂದ ಶಿವನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ಸತ್ಸುಖ—ಮಂಗಳಮಯ ಆನಂದ—ನೀಡುತ್ತಾನೆ? ನೀನು ಶಿವಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕುಶಲನಾಗಿರುವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇವೆ.

Verse 4

भुक्तिर्मुक्तिश्च लभ्येत भक्तैर्येन व्रतेन वै । तद्वद त्वं विशेषेण व्यासशिष्य नमोऽस्तु ते

ಯಾವ ವ್ರತದಿಂದ ಭಕ್ತರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿ—ಎರಡನ್ನೂ—ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅದನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೀನು ಹೇಳು. ಹೇ ವ್ಯಾಸಶಿಷ್ಯನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 5

सूत उवाच । सम्यक्पृष्टमृषिश्रेष्ठा भवद्भिः करुणात्मभिः । स्मृत्वा शिवपदांभोजं कथयामि यथाश्रुतम्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಕರುಣಾಮಯರಾದ ನೀವು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಶಿವನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ನಾನು ಕೇಳಿದಂತೆ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 6

यथा भवद्भिः पृच्छेत तथा पृष्टं हि वेधसा । हरिणा शिवया चैव तथा वै शंकरं प्रति

ನೀವು ಹೇಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದೀರೋ ಹಾಗೆಯೇ ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ವೇಧಸ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಕೇಳಿದ್ದನು. ಹರಿ ವಿಷ್ಣುವೂ, ಶಿವಾ (ಪಾರ್ವತಿ)ಯೂ ಸಹ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶಂಕರನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.

Verse 7

कस्मिंश्चित्समये तैस्तु पृष्टं च परमात्मने । केन व्रतेन सन्तुष्टो भुक्तिं मुक्तिं च यच्छसि

ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಕೇಳಿದರು—“ಪ್ರಭು, ಯಾವ ವ್ರತದಿಂದ ನೀವು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಎರಡನ್ನೂ ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತೀರಿ?”

Verse 8

इति पृष्टस्तदा तैस्तु हरिणा तेन वै तदा । तदहं कथयाम्यद्य शृण्वतां पापहारकम्

ಹೀಗೆ ಆಗ ಅವರು—ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಕೂಡ—ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಅದನ್ನು ನಾನು ಇಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಕೇಳಿರಿ, ಇದು ಕೇಳುವವರ ಪಾಪವನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವ ಕಥನ.

Verse 9

शिव उवाच । भूरि व्रतानि मे सन्ति भुक्तिमुक्तिप्रदानि च । मुख्यानि तत्र ज्ञेयानि दशसंख्यानि तानि वै

ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—“ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ನನ್ನ ವ್ರತಗಳು ಅನೇಕವಿವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಅವು ನಿಜವಾಗಿ ಹತ್ತು.”

Verse 10

दश शैवव्रतान्याहुर्जाबालश्रुतिपारगाः । तानि व्रतानि यत्नेन कार्याण्येव द्विजैस्सदा

ಜಾಬಾಲ ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರು ಶೈವಭಕ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಹತ್ತು ಶೈವವ್ರತಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದ್ವಿಜರು ಅವುಗಳನ್ನು ಸದಾ ಯತ್ನದಿಂದ ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 11

प्रत्यष्टम्यां प्रयत्नेन कर्तव्यं नक्तभोजनम् । कालाष्टम्यां विशेषेण हरे त्याज्यं हि भोजनम्

ಅಷ್ಟಮಿಗೆ ಮುನ್ನದಿನ ಯತ್ನದಿಂದ ನಕ್ತಭೋಜನ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಲಾಷ್ಟಮಿಯಲ್ಲಿ, ಹೇ ಹರ, ಭೋಜನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.

Verse 12

एकादश्यां सितायां तु त्याज्यं विष्णो हि भोजनम् । असितायां तु भोक्तव्यं नक्तमभ्यर्च्य मां हरे

ಹೇ ವಿಷ್ಣೋ! ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿಯಲ್ಲಿ ಭೋಜನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿಯಲ್ಲಿ, ಹೇ ಹರೇ, ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 13

त्रयोदश्यां सितायां तु कर्तव्यं निशि भोजनम् । असितायां तु भूतायां तत्र कार्यं शिवव्रतैः

ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ತ್ರಯೋದಶಿಯಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡಬೇಕು. ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ತ್ರಯೋದಶಿ ಬಂದಾಗ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಿವವ್ರತಗಳನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 14

निशि यत्नेन कर्तव्यं भोजनं सोमवासरे । उभयोः पक्षयोर्विष्णो सर्वस्मिञ्छिव तत्परैः

ಸೋಮವಾರ ರಾತ್ರಿ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಭೋಜನ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೇ ವಿಷ್ಣೋ! ಶಿವನಿಷ್ಠರಾದವರು ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸದಾ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು।

Verse 15

व्रतेष्वेतेषु सर्वेषु शैवा भोज्याः प्रयत्नतः । यथाशक्ति द्विजश्रेष्ठा व्रतसंपूर्तिहेतवे

ಈ ಎಲ್ಲ ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವಭಕ್ತರಿಗೆ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಮಾಡು; ಏಕೆಂದರೆ ಅದೇ ವ್ರತಸಂಪೂರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಫಲಸಿದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 16

व्रतान्येतानि नियमात्कर्तव्यानि द्विजन्मभिः । व्रतान्येतानि तु त्यक्त्वा जायन्ते तस्करा द्विजाः

ಈ ವ್ರತಗಳನ್ನು ದ್ವಿಜರು ನಿಯಮದಿಂದ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ, ಆ ದ್ವಿಜರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಕಳ್ಳರು, ತಸ್ಕರರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 17

मुक्तिमार्गप्रवीणैश्च कर्तव्यं नियमादिति । मुक्तेस्तु प्रापकं चैव चतुष्टयमुदाहृतम्

ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರು—ಇದನ್ನು ನಿಯಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯಿಸುವ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಅವರು ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ।

Verse 18

शिवार्चनं रुद्रजपं उपवासश्शिवालये । वाराणस्यां च मरणं मुक्तिरेषा सनातनी

ಶಿವಾರ್ಚನೆ, ರುದ್ರಜಪ, ಶಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ, ಹಾಗೆಯೇ ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ—ಇದೇ ಸನಾತನ ಮುಕ್ತಿ.

Verse 19

अष्टमी सोमवारे च कृष्णपक्षे चतुर्दशी । शिवतुष्टिकरं चैतन्नात्र कार्या विचारणा

ಸೋಮವಾರ ಅಷ್ಟಮಿ ಬಂದಾಗಲೂ, ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿ ಬಂದಾಗಲೂ—ಈ ವ್ರತಾಚರಣೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶಿವನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವುದು; ಇದರಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಚಾರ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ।

Verse 20

चतुर्ष्वपि बलिष्ठं हि शिवरात्रिव्रतं हरे । तस्मात्तदेव कर्तव्यं भुक्तिमुक्तिफलेप्सुभिः

ಹೇ ಹರೇ! ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಧಾನ ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವರಾತ್ರಿವ್ರತವೇ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭೋಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಫಲವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಅದನ್ನೇ ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನೆಯಾಗಿ ನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಆಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 21

एतस्माच्च मतादन्यन्नास्ति नृणां हितावहम् । एतद्व्रतन्तु सर्वेषां धर्मसाधनमुत्तमम्

ನಾನು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಈ ವ್ರತಕ್ಕಿಂತ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹಿತಕರವಾದುದು ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ. ಈ ವ್ರತವೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಧರ್ಮಸಾಧನೆಗೆ ಪರಮೋತ್ತಮ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ।

Verse 22

निष्कामानां सकामानां सर्वेषां च नृणान्तथा । वर्णानामाश्रमाणां च स्त्रीबालानां तथा हरे

ಓ ಹರಿ, ಈ (ವ್ರತ-ಪೂಜೆ) ನಿಷ್ಕಾಮರೂ ಸಕಾಮರೂ—ಎಲ್ಲರಿಗೂ; ಎಲ್ಲಾ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ, ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಸಹ.

Verse 23

दासानां दासिकानां च देवादीनां तथैव च । शरीरिणां च सर्वेषां हितमेतद्व्रतं वरम्

ದಾಸರು ದಾಸಿಯರು ಹಾಗೂ ದೇವಾದಿಗಳಿಗೂ—ಎಲ್ಲ ಶರೀರಧಾರಿಗಳಿಗೂ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ರತವು ಹಿತಕರವಾಗಿದೆ।

Verse 24

माघस्य ह्यसिते पक्षे विशिष्टा सातिकीर्तिता । निशीथव्यापिनी ग्राह्या हत्याकोटिविनाशिनी

ಮಾಘ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ‘ಸಾತೀ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಈ ಆಚರಣೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ನಿಶೀಥ (ಅರ್ಧರಾತ್ರಿ) ತನಕ ವ್ಯಾಪಿಸಿದಾಗಲೇ ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು; ಹತ್ಯಾಜನ್ಯ ಪಾಪಗಳ ಕೋಟಿಗಳನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ।

Verse 25

तद्दिने चैव यत्कार्यं प्रातरारभ्य केशव । श्रूयतान्तन्मनो दत्त्वा सुप्रीत्या कथयामि ते

ಹೇ ಕೇಶವ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ ಕೇಳು. ಆ ದಿನ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೋ ಅದನ್ನು ನಾನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 26

प्रातरुत्थाय मेधावी परमानन्दसंयुतः । समाचरेन्नित्यकृत्यं स्नानादिकमतन्द्रितः

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು, ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಮೇಧಾವಿ ಭಕ್ತನು ಸ್ನಾನಾದಿ ಶುದ್ಧಿಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಆಲಸ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 27

शिवालये ततो गत्वा पूजयित्वा यथाविधि । नमस्कृत्य शिवं पश्चात्संकल्पं सम्यगाचरेत्

ನಂತರ ಶಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಂತರ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 28

देवदेव महादेव नीलकण्ठ नमोऽस्तु ते । कर्तुमिच्छाम्यहं देव शिवरात्रिव्रतं तव

ಹೇ ದೇವದೇವ, ಹೇ ಮಹಾದೇವ, ಹೇ ನೀಲಕಂಠ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಪ್ರಭು, ನಾನು ನಿನ್ನ ಶಿವರಾತ್ರಿ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 29

तव प्रभावाद्देवेश निर्विघ्नेन भवेदिति । कामाद्याः शत्रवो मां वै पीडां कुर्वन्तु नैव हि

ಹೇ ದೇವೇಶ, ನಿನ್ನ ಕೃಪಾ-ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿ ನೆರವೇರಲಿ. ಕಾಮಾದಿ ಶತ್ರುಗಳು ನನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಪೀಡೆ ಕೊಡದಿರಲಿ.

Verse 30

एवं संकल्पमास्थाय पूजाद्रव्यं समाहरेत् । सुस्थले चैव यल्लिंगं प्रसिद्धं चागमेषु वै

ಈ ರೀತಿ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಶುಭ್ರವಾದ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದ್ದು, ಆಗಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 31

रात्रौ तत्र स्वयं गत्वा संपाद्य विधिमुत्तमम् । शिवस्य दक्षिणे भागे पश्चिमे वा स्थले शुभे

ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಹೋಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಧಿಯಿಂದ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು; ಶಿವನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಪಶ್ಚಿಮದ ಶುಭಸ್ಥಳದಲ್ಲಾಗಲಿ (ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕು).

Verse 32

निधाय चैव तद्द्रव्यं पूजार्थं शिवसन्निधौ । पुनः स्नायात्तदा तत्र विधिपूर्वं नरोत्तमः

ಪೂಜಾರ್ಥವಾಗಿ ಆ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಶಿವಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ನರೋತ್ತಮನು ಅಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 33

परिधाय शुभं वस्त्रमन्तर्वासश्शुभन्तथा । आचम्य च त्रिवारं हि पूजारंभं समाचरेत्

ಶುಭ್ರವಾದ ಮಂಗಳಕರ ಹೊರವಸ್ತ್ರವನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಪವಿತ್ರ ಅಂತರವಸ್ತ್ರವನ್ನೂ ಧರಿಸಿ, ಮೂರು ಬಾರಿ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕು।

Verse 34

यस्य मंत्रस्य यद्द्रव्यं तेन पूजां समाचरेत् । अमंत्रकं न कर्तव्यं पूजनं तु हरस्य च

ಯಾವ ಮಂತ್ರಕ್ಕೆ ಯಾವ ದ್ರವ್ಯ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ, ಅದೇ ದ್ರವ್ಯದಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಹರ (ಶಿವ)ನ ಪೂಜೆ ಮಂತ್ರವಿಲ್ಲದೆ ಎಂದಿಗೂ ಮಾಡಬಾರದು।

Verse 35

गीतैर्वाद्यैस्तथा नृत्यैर्भक्तिभावसमन्वितः । पूजनं प्रथमे यामे कृत्वा मंत्रं जपेद्बुधः

ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲ ಯಾಮದಲ್ಲಿ ಗೀತೆ, ವಾದ್ಯ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಪೂಜೆ ನೆರವೇರಿಸಿ ನಂತರ ಜ್ಞಾನಿ ಭಕ್ತನು ಮಂತ್ರಜಪ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 36

पार्थिवं च तदा श्रेष्ठं विदध्यान्मंत्रवान्यदि । कृतनित्यक्रियः पश्चात्पार्थिवं च समर्चयेत्

ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಮಂತ್ರಸಮರ್ಥನಾದರೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಪಾರ್ಥಿವ (ಮಣ್ಣಿನ) ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ನಂತರ ಆ ಪಾರ್ಥಿವ ಲಿಂಗವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಮರ್ಚಿಸಬೇಕು.

Verse 37

प्रथमं पार्थिवं कृत्वा पश्चात्स्थापनमाचरेत् । स्तोत्रैर्नानाविधैर्देवं तोषयेद्वृषभध्वजम्

ಮೊದಲು ಮಣ್ಣಿನ ಪಾರ್ಥಿವ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ನಂತರ ಅದರ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ನಾನಾವಿಧ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ವೃಷಭಧ್ವಜನಾದ ದೇವ—ಶ್ರೀಶಿವನನ್ನು—ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು।

Verse 38

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां व्याधेश्वरमाहात्म्ये शिवरात्रिव्रतमहिमनिरूपणंनामाष्टत्रिंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗವಾದ ಕೋಟಿರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ, ‘ವ್ಯಾಧೇಶ್ವರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ’ ವಿಭಾಗದೊಳಗೆ ‘ಶಿವರಾತ್ರಿವ್ರತಮಹಿಮನಿರೂಪಣ’ ಎಂಬ ಮுப்பತ್ತೆಂಟನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 39

चतुर्ष्वपि च यामेषु मूर्तीनां च चतुष्टयम् । कृत्वावाहनपूर्वं हि विसर्गावधि वै क्रमात्

ನಾಲ್ಕೂ ಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೊದಲು ಮೂರ್ತಿಗಳ ಚತುಷ್ಟಯವನ್ನು ಆವಾಹನ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ವಿಧಿಯನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜನೆವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕು।

Verse 40

कार्यं जागरणं प्रीत्या महोत्सव समन्वितम् । प्रातः स्नात्वा पुनस्तत्र स्थापयेत्पूजयेच्छिवम्

ಪ್ರೀತಿ-ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ರಾತ್ರಿಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು, ಮಹೋತ್ಸವಸಹಿತವಾಗಿ. ನಂತರ ಪ್ರಾತಃಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಶ್ರೀಶಿವನ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 41

ततः संप्रार्थयेच्छंभुं नतस्कन्धः कृताञ्जलिः । कृतसम्पूर्ण व्रतको नत्वा तं च पुनः पुनः

ನಂತರ ಭುಜಗಳನ್ನು ವಾಲಿಸಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ವ್ರತವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವನು ಶಂಭುವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು; ಅವನಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು.

Verse 42

नियमो यो महादेव कृतश्चैव त्वदाज्ञया । विसृज्यते मया स्वामिन्व्रतं जातमनुत्तमम्

ಓ ಮಹಾದೇವ, ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಾನು ಕೈಗೊಂಡ ನಿಯಮವನ್ನು, ಓ ಸ್ವಾಮಿ, ಈಗ ನಾನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತೇನೆ; ಈ ಅನುತ್ತಮ ವ್ರತವು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ.

Verse 43

व्रतेनानेन देवेश यथाशक्तिकृतेन च । सन्तुष्टो भव शर्वाद्य कृपां कुरु ममोपरि

ಓ ದೇವೇಶ, ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಈ ವ್ರತದಿಂದ, ಓ ಆದ್ಯ ಶರ್ವ, ನೀನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ತೋರಿಸು.

Verse 44

पुष्पाञ्जलिं शिवे दत्त्वा दद्याद्दानं यथाविधि । नमस्कृत्य शिवायैव नियमं तं विसर्जयेत्

ಶಿವನಿಗೆ ಪುಷ್ಪಾಂಜಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದಾನ ನೀಡಬೇಕು. ಶಿವನಿಗೇ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಆ ನಿಯಮ-ವ್ರತವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 45

यथाशक्ति द्विजाञ्छैवान्यतिनश्च विशेषतः । भोजयित्वा सुसन्तोष्य स्वयं भोजनमाचरेत्

ಯಥಾಶಕ್ತಿ ದ್ವಿಜರನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶೈವ ಯತಿಗಳನ್ನು—ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ನಂತರವೇ ತಾನೂ ಭೋಜನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 46

यामेयामे यथा पूजा कार्या भक्तवरैर्हरे । शिवरात्रौ विशेषेण तामहं कथयामि ते

ಓ ಹರಿಯೇ! ರಾತ್ರಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯಾಮದಲ್ಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತರು ಹೇಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಿವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ—ಅದನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 47

प्रथमे चैव यामे च स्थापितं पार्थिवं हरे । पूजयेत्परया भक्त्या सूपचारैरनेकशः

ಪ್ರಥಮ ಯಾಮದಲ್ಲಿಯೂ ವಿಧಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಹರನ ಪಾರ್ಥಿವ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಅನೇಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 48

पंचद्रव्यैश्च प्रथमं पूजनीयो हरस्सदा । तस्य तस्य च मन्त्रेण पृथग्द्रव्यं समर्पयेत्

ಪಂಚದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಮೊದಲು ಸದಾ ಹರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು। ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದ್ರವ್ಯವನ್ನೂ ಅದರ ಅದರ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 49

तच्च द्रव्यं समर्प्यैव जलधारां ददेत वै । पश्चाच्च जलधाराभिर्द्रव्याणुत्तारयेद्बुधः

ಆ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ಜಲಧಾರೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು। ನಂತರ ಜ್ಞಾನಿ ಭಕ್ತನು ಜಲಧಾರೆಗಳಿಂದ ಉಳಿದ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು।

Verse 50

शतमष्टोत्तरं मन्त्रं पठित्वा जलधारया । पूजयेच्च शिवं तत्र निर्गुणं गुणरूपिणम्

ಅಷ್ಟೋತ್ತರ ಶತ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಿ, ಜಲಧಾರೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು—ಅವನು ನಿರ್ಗುಣನಾಗಿದ್ದರೂ ಭಕ್ತಾರ್ಥ ಗುಣರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 51

गुरुदत्तेन मंत्रेण पूजयेद्वृषभध्जम् । अन्यथा नाममंत्रेण पूजयेद्वै सदाशिवम्

ಗುರು ನೀಡಿದ ಮಂತ್ರದಿಂದ ವೃಷಭಧ್ವಜನಾದ (ಶಿವನ) ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವನ ನಾಮಮಂತ್ರದಿಂದ ಸದಾಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 52

चन्दनेन विचित्रेण तण्डुलैश्चाप्यखण्डितैः । कृष्णैश्चैव तिलैः पूजा कार्या शंभोः परात्मनः

ಸುಗಂಧಭರಿತ ವಿಚಿತ್ರ ಚಂದನದಿಂದ, ಮುರಿಯದ ಅಕ್ಕಿದಾಣಗಳಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಕಪ್ಪು ಎಳ್ಳಿನಿಂದ—ಪರಮಾತ್ಮನಾದ ಶಂಭುವಿನ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 53

पुष्पैश्च शतपत्रैश्च करवीरैस्तथा पुनः । अष्टभिर्नाममंत्रैश्चार्पयेत्पुष्पाणि शंकरे

ಹೂಗಳಿಂದ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶತಪತ್ರ ಕಮಲಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಕರವೀರ (ಕಣೇರು) ಹೂಗಳಿಂದ—ಮತ್ತೆ ಅಷ್ಟ ನಾಮಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಂಕರನಿಗೆ ಹೂಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 54

भवः शर्वस्तथा रुद्रः पुनः पशुपतिस्तथा । उग्रो महांस्तथा भीम ईशान इति तानि वै

ಅವನೇ ಭವ, ಶರ್ವವೂ ಹೌದು; ಮತ್ತೆ ರುದ್ರ ಮತ್ತು ಪಶುಪತಿಯೂ. ಅವನು ಉಗ್ರ, ಮಹಾನ್, ಭೀಮ—ಇವೇ ಅವನ ನಾಮಗಳು—ಮತ್ತು ಈಶಾನ।

Verse 55

श्रीपूर्वैश्च चतुर्थ्यंतैर्नामभिः पूजयेच्छिवम् । पश्चाद्धूपं च दीपं च नैवेद्यं च ततः परम्

‘ಶ್ರೀ’ಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಚತುರ್ಥೀ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ನಾಮಗಳಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಧೂಪ, ದೀಪ ಮತ್ತು ಆಮೇಲೆ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 56

आद्ये यामे च नैवेद्यं पक्वान्नं कारयेद्बुधः । अर्घं च श्रीफलं दत्त्वा ताम्बूलं च निवेदयेत्

ದಿನದ ಮೊದಲ ಯಾಮದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಭಕ್ತನು ಪಕ್ವಾನ್ನವನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಅರ್ಘ್ಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಫಲ (ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ನೀಡಿ ತಾಂಬೂಲವನ್ನೂ ಶಿವನಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಬೇಕು।

Verse 57

नमस्कारं ततो ध्यानं जपः प्रोक्तो गुरोर्मनोः । अन्यथा पंचवर्णेन तोषयेत्तेन शंकरम्

ಮೊದಲು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕಾರ, ನಂತರ ಧ್ಯಾನ, ಆಮೇಲೆ ಗುರು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಮಂತ್ರದ ಜಪ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಆ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಶಂಕರನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲಿ.

Verse 58

धेनुमुद्रां प्रदर्श्याथ सुजलैस्तर्पणं चरेत् । पंचब्राह्मणभोजं च कल्पयेद्वै यथाबलम्

ನಂತರ ಧೇನುಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಶುದ್ಧಜಲಗಳಿಂದ ತರ್ಪಣವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಐದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಬೇಕು.

Verse 59

महोत्सवश्च कर्तव्यो यावद्यामो भवेदिह । ततः पूजाफलं तस्मै निवेद्य च विसर्जयेत्

ಇಲ್ಲಿ ನಿಯತ ಯಾಮ ಇರುವವರೆಗೂ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಪೂಜಾಫಲವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಮಾಪ್ತಿ ಮಾಡಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು.

Verse 60

पुनर्द्वितीये यामे च संकल्पं सुसमा चरेत् । अथवैकदैव संकल्प्य कुर्यात्पूजां तथाविधाम्

ಮತ್ತೆ ಎರಡನೇ ಯಾಮದಲ್ಲಿಯೂ ಸಮ್ಯಕ್ ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತದಿಂದ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ ಅದೇ ವಿಧವಾಗಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 61

द्रव्यैः पूर्वैस्तथा पूजां कृत्वा धारां समर्पयेत् । पूर्वतो द्विगुणं मंत्रं समुच्चार्यार्चयेच्छिवम्

ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಧಾರೆಯನ್ನು (ಅಭಿಷೇಕಧಾರೆ) ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಅನಂತರ ಹಿಂದಿಗಿಂತ ದ್ವಿಗುಣ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಶಿವನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು.

Verse 62

पूर्वैस्तिलयवैश्चाथ कमलैः पूजयेच्छिवम् । बिल्वपत्रैर्विशेषेण पूजयेत्परमेश्वरम्

ಹಿಂದೆ ವಿಧಿಸಿದ ಎಳ್ಳು, ಯವ ಮತ್ತು ಕಮಲಗಳಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಿಲ್ವಪತ್ರಗಳಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು.

Verse 63

अर्घ्यं च बीजपूरेण नैवेद्यं पायसन्तथा । मंत्रावृत्तिस्तु द्विगुणा पूर्वतोऽपि जनार्दन

ಬೀಜಪೂರ (ಮಾತುಲಂಗ) ಫಲದಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ಪಾಯಸವನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಹೇ ಜನಾರ್ದನ, ಮಂತ್ರಾವೃತ್ತಿ ಹಿಂದಿಗಿಂತ ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು.

Verse 64

ततश्च ब्राह्मणानां हि भोज्यो संकल्पमाचरेत् । अन्यत्सर्वं तथा कुर्याद्यावच्च द्वितयावधि

ಅನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಇತರ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಅದೇ ವಿಧಿಯಂತೆ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಎರಡನೇ ದಿನದ ಪೂರ್ಣತೆವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕು.

Verse 65

यामे प्राप्ते तृतीये च पूर्ववत्पूजनं चरेत् । यवस्थाने च गोधूमाः पुष्पाण्यर्कभवानि च

ಮೂರನೇ ಯಾಮ ಬಂದಾಗ ಹಿಂದಿನಂತೆ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. ಯವ ಅರ್ಪಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಯವದ ಬದಲು ಗೋಧಿಯನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಅರ್ಕ ಸಸ್ಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 66

धूपैश्च विविधैस्तत्र दीपैर्नानाविधैरपि । नैवेद्यापूपकैर्विष्णो शाकैर्नानाविधैरपि

ಅಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಧೂಪಗಳಿಂದ, ನಾನಾವಿಧ ದೀಪಗಳಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅಪೂಪಗಳು ಮತ್ತು ನಾನಾವಿಧ ಶಾಕಗಳಿಂದಲೂ, ಹೇ ವಿಷ್ಣೋ, ಪೂಜೆ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು।

Verse 67

कृत्वैव चाथ कर्पूरैरारार्तिक विधिं चरेत । अर्घ्यं सदाडिमं दद्याद्द्विगुणं जपमाचरेत्

ನಂತರ ಕರ್ಪೂರದಿಂದ ಆರತಿ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ವಿಧಿಪ್ರಕಾರ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕು. ದಾಡಿಮಫಲದೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಬಳಿಕ ದ್ವಿಗುಣ ಜಪ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 68

ततश्च ब्रह्मभोजस्य संकल्पं च सदक्षिणम् । उत्सवं पूर्ववत्कुर्या द्यावद्यामावधिर्भवेत्

ನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭೋಜನದ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮಾಡಿ ಯೋಗ್ಯ ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಪೂರ್ವವತ್ತಾಗಿ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಯಾಮಾವಧಿ ಪೂರ್ಣವಾಗುವವರೆಗೆ ನಡೆಸಬೇಕು.

Verse 69

यामे चतुर्थे संप्राते कुर्यात्तस्य विसर्जनम् । प्रयोगादि पुनः कृत्वा पूजां विधिवदाचरेत्

ನಾಲ್ಕನೇ ಯಾಮದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ, ಅದರ ವಿಸರ್ಜನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಪ್ರಯೋಗಾದಿ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಾಡಿ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 70

माषैः प्रियंगुभिर्मुद्गैस्सप्तधान्यैस्तथाथवा । शंखीपुष्पैर्बिल्वपत्रैः पूजयेत्परमेश्वरम्

ಮಾಷ, ಪ್ರಿಯಂಗು, ಮುದ್ಗ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ, ಅಥವಾ ಶಂಖೀ ಪುಷ್ಪಗಳು ಹಾಗೂ ಬಿಲ್ವಪತ್ರಗಳಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 71

नैवेद्यं तत्र दद्याद्वै मधुरैर्विविधैरपि । अथवा चैव माषान्नैस्तोषयेच्च सदाशिवम्

ಅಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಮಧುರ ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಅಥವಾ ಮಾಷಾನ್ನ (ಉದ್ದಿನ ಅನ್ನ) ಅರ್ಪಿಸಿ ಸದಾಶಿವನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು.

Verse 72

अर्घं दद्यात्कदल्याश्च फलेनैवाथवा हरे । विविधैश्च फलैश्चैव दद्यादर्घ्यं शिवाय च

ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ಅಥವಾ, ಹೇ ಹರಿ, ವಿವಿಧ ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದಲೂ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 73

पूर्वतो द्विगुणं कुर्यान्मंत्रजापं नरोत्तमः । संकल्पं ब्रह्मभोजस्य यथाशक्ति चरेद्बुधः

ಹೇ ನರೋತ್ತಮ, ಹಿಂದಿನಿಗಿಂತ ಈಗ ಮಂತ್ರಜಪವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಜ್ಞಾನಿ ಭಕ್ತನು ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ಭೋಜನದ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 74

गीतैर्वाद्यैस्तथा नृत्यैर्नयेत्कालं च भक्तितः । महोत्सवैर्भक्तजनैर्यावत्स्यादरुणोदयः

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪವಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳು, ವಾದ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ನೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಕಾಲವನ್ನು ಕಳೆಯಬೇಕು; ಭಕ್ತಜನರ ಮಹೋತ್ಸವಗಳೊಂದಿಗೆ, ಶುಭ ಅರುಣೋದಯ ಕಾಣುವ ತನಕ।

Verse 75

उदये च तथा जाते पुनस्स्नात्वार्चयेच्छिवम् । नानापूजोपहारैश्च स्वाभिषेकमथाचरेत्

ಪ್ರಭಾತ ಉದಯವಾದಾಗ ಮತ್ತೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶ್ರೀಶಿವನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ನಾನಾವಿಧ ಪೂಜೋಪಹಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಸ್ವಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 76

नानाविधानि दानानि भोज्यं च विविधन्तथा । ब्राह्मणानां यतीनां च कर्तव्यं यामसंख्यया

ನಾನಾ ವಿಧದ ದಾನಗಳನ್ನೂ, ವಿವಿಧ ಭೋಜ್ಯಗಳನ್ನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಯತಿಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು—ಯಾಮಗಳಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಸಂಖ್ಯೆಯಂತೆ.

Verse 77

शंकराय नमस्कृत्य पुष्पाञ्जलिमथाचरेत् । प्रार्थयेत्सुस्तुतिं कृत्वा मन्त्रैरेतैर्विचक्षणः

ಶಂಕರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ನಂತರ ಪುಷ್ಪಾಂಜಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ವಿವೇಕಿ ಭಕ್ತನು ಈ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದಲೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು.

Verse 78

तावकस्त्वद्गतप्राणस्त्वच्चित्तोऽहं सदा मृड । कृपानिधे इति ज्ञात्वा यथा योग्यं तथा कुरु

ಹೇ ಮೃಡಾ! ನಾನು ನಿನ್ನವನೇ; ನನ್ನ ಪ್ರಾಣ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ನೆಲಸಿದೆ, ನನ್ನ ಚಿತ್ತ ಸದಾ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ಹೇ ಕೃಪಾನಿಧೇ! ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ನನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದುದನ್ನೇ ಮಾಡು.

Verse 79

अज्ञानाद्यदि वा ज्ञानाज्जपपूजादिकं मया । कृपानिधित्वाज्ज्ञात्वैव भूतनाथ प्रसीद मे

ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಲಿ ಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಲಿ ನಾನು ಜಪ, ಪೂಜೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಏನೇ ಮಾಡಿದರೂ—ಹೇ ಭೂತನಾಥಾ! ನೀನು ಕೃಪಾನಿಧಿ ಎಂದು ತಿಳಿದು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು.

Verse 80

अनेनैवोपवासेन यज्जातं फलमेव च । तेनैव प्रीयतां देवः शंकरः सुखदायकः

ಈ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಯಾವ ಫಲ ದೊರೆತಿದೆಯೋ, ಅದೇ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಸುಖದಾಯಕ ದೇವ ಶಂಕರನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಲಿ.

Verse 81

कुले मम महादेव भजनं तेऽस्तु सर्वदा । माभूत्तस्य कुले जन्म यत्र त्वं नहि देवता

ಓ ಮಹಾದೇವ, ನನ್ನ ಕುಲದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಭಜನೆ ಸದಾ ಇರಲಿ। ನೀನು ದೇವತೆಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡದ ಕುಲದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಜನ್ಮವಾಗದಿರಲಿ।

Verse 82

पुष्पांजलिं समर्प्यैवं तिलकाशिष एव च । गृह्णीयाद्ब्राह्मणेभ्यश्च ततश्शंभुं विसर्जयेत्

ಈ ರೀತಿ ಪುಷ್ಪಾಂಜಲಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ತಿಲಕ ಹಾಗೂ ಶುಭ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಆಶೀರ್ವಚನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು; ನಂತರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಂಭು (ಶಿವ)ನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು।

Verse 83

एवं व्रतं कृतं येन तस्माद्दूरो हरो न हि । न शक्यते फलं वक्तुं नादेयं विद्यते मम

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಯಾರು ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಂದ ಹರ (ಶಿವ) ಎಂದಿಗೂ ದೂರನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಫಲವನ್ನು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಅಂಥ ಭಕ್ತನಿಗೆ ನಾನು ಕೊಡಲಾರದದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 84

अनायासतया चेद्वै कृतं व्रतमिदम्परम् । तस्य वै मुक्तिबीजं च जातं नात्र विचारणा

ಈ ಪರಮ ವ್ರತವನ್ನು ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ, ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಮಾಡಿದರೂ, ಅದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯ ಬೀಜವಾಗುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 85

प्रतिमासं व्रतं चैव कर्तव्यं भक्तितो नरैः । उद्यापनविधिं पश्चात्कृत्वा सांगफलं लभेत्

ಮಾನವರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿಮಾಸವೂ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಉದ್ಯಾಪನ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರೆ, ವ್ರತದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 86

व्रतस्य करणान्नूनं शिवोऽहं सर्वदुःखहा । दद्मि भुक्तिं च मुक्तिं च सर्वं वै वाञ्छितं फलम्

ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದರಿಂದ ನಾನು—ಸರ್ವದುಃಖಹರ ಶಿವ—ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಭೋಗವನ್ನೂ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಬಯಸಿದ ಎಲ್ಲ ಫಲಗಳನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 87

सूत उवाच । इति शिववचनं निशम्य विष्णुर्हिततरमद्भुतमाजगाम धाम । तदनु व्रतमुत्तमं जनेषु समचरदात्महितेषु चैतदेव

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಶಿವನ ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಷ್ಣು ಪರಮ ಹರ್ಷಿತನಾಗಿ, ಆಶ್ಚರ್ಯಭರಿತನಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ವಧಾಮಕ್ಕೆ ಮರಳಿದನು. ನಂತರ ಭೂತಹಿತಕ್ಕೂ ಆತ್ಮಹಿತಕ್ಕೂ ಜನರ ನಡುವೆ ಇದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ರತವನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಆಚರಿಸಿದನು.

Verse 88

कदाचिन्नारदायाथ शिवरात्रिव्रतन्त्विदम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं दिव्यं कथयामास केशवः

ಒಮ್ಮೆ ಕೇಶವನು (ವಿಷ್ಣು) ನಾರದನಿಗೆ ಈ ದಿವ್ಯ ಶಿವರಾತ್ರಿ ವ್ರತವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು; ಇದು ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿ ಎರಡನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ.