Adhyaya 27
Kotirudra SamhitaAdhyaya 2750 Verses

Gaṅgā-Avataraṇa and the Naming of Gaṅgādvāra (गङ्गावतरणम्—गङ्गाद्वारप्रसिद्धिः)

ಅಧ್ಯಾಯ 27 ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಋಷಿಗಳು ಗಂಗೆಯ ಜಲರೂಪದ ಉದ್ಭವ ಮತ್ತು ಗೌತಮನನ್ನು ಪೀಡಿಸಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಬಂದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸೂತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಗೌತಮನ ಆವಾಹನೆಯಿಂದ ಗಂಗಾ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಅವತರಿಸಿ, ಉದುಂಬರ ಶಾಖೆಯಿಂದ ಧಾರೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಾಳೆ. ಗೌತಮನು ಶಿಷ್ಯರು ಹಾಗೂ ಇತರ ಮುನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆನಂದದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಆ ಸ್ಥಳ ‘ಗಂಗಾದ್ವಾರ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿ, ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೂ ಪಾಪನಾಶಕ ಮತ್ತು ಸುಂದರವೆಂದು ವರ್ಣಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಗೌತಮನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಾಭಾವದಿಂದ ಬಂದ ಕೆಲ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಗಂಗಾ ಅಂತರ್ಧಾನವಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಗೌತಮನು ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಪುನಃಪುನಃ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯಿಂದ ದಿವ್ಯವಾಣಿ ಉದಯಿಸಿ, ತೀರ್ಥದರ್ಶನದ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಸಾಧುತ್ವ–ಅಸಾಧುತ್ವ ಎಂಬ ನೈತಿಕ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.

Shlokas

Verse 1

ऋषय ऊचुः । गंगा च जलरूपेण कुतो जाता वद प्रभो । तन्माहात्म्यं विशेषेण कुतो जात वद प्रभो

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಪ್ರಭೋ! ಗಂಗೆಯು ಜಲರೂಪವಾಗಿ ಎಲ್ಲಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದಳು? ಹೇಳಿರಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವಳ ವಿಶೇಷ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವು ಎಲ್ಲಿಂದ ಉಂಟಾಯಿತು? ಪ್ರಭೋ, ವಿವರಿಸಿರಿ.

Verse 2

यैर्विप्रैर्गौतमायेव दुःखं दत्तं दुरात्मभिः । तेषां किंच ततो जातमुच्यतां व्यास सद्गुरो

ಓ ಸದ್ಗುರು ವ್ಯಾಸರೇ! ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಗೌತಮನಿಗೆ ದುಃಖ ನೀಡಿದರು; ಅವರಿಗಾಗಿಯೇ ನಂತರ ಯಾವ ಫಲಿತಾಂಶ ಉಂಟಾಯಿತು? ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳಿರಿ.

Verse 3

सूत उवाच । एवं संप्रार्थिता गंगा गौतमेन तदा स्वयम् । ब्रह्मणश्च गिरेर्विप्रा द्रुतं तस्मादवातरत्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ವಿಪ್ರರೇ! ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೌತಮನು ಸ್ವತಃ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ ಗಂಗೆಯು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪರ್ವತದಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದಳು.

Verse 4

औदुंबरस्य शाखायास्तत्प्रवाहो विनिस्सृतः । तत्र स्नानं मुदा चक्रे गौतमो विश्रुतो मुनिः

ಉದುಂಬರ ವೃಕ್ಷದ ಒಂದು ಕೊಂಬೆಯಿಂದ ಪುಣ್ಯ ಪ್ರವಾಹ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮುನಿ ಗೌತಮನು ಹರ್ಷದಿಂದ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿದನು.

Verse 5

गौतमस्य च ये शिष्या अन्ये चैव महर्षयः । समागताश्च ते तत्र स्नानं चक्रुर्मुदान्विताः

ಗೌತಮನ ಶಿಷ್ಯರು ಹಾಗೂ ಇತರ ಮಹರ್ಷಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಹರ್ಷದಿಂದ ಆ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿದರು.

Verse 6

गंगाद्वारं च तन्नाम प्रसिद्धमभवत्तदा । सर्वपापहरं रम्यं दर्शनान्मुनिसत्तमः

ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಅದು “ಗಂಗಾದ್ವಾರ” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅದು ರಮ್ಯ ತೀರ್ಥ; ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಸರ್ವಪಾಪಗಳನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 7

गौतमस्पर्द्धिनस्ते च ऋषयस्तत्र चागताः । स्नानार्थं तांश्च सा दृष्ट्वा ह्यंतर्धानं गता द्रुतम्

ಗೌತಮನಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾದ ಆ ಋಷಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು. ಅವರು ಸ್ನಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಆಕೆ (ದೇವಿ) ತಕ್ಷಣವೇ ಅಂತರ್ಧಾನವಾದಳು.

Verse 8

मामेति गौतमस्तत्र व्याजहार वचो द्रुतम् । मुहुर्मुहुः स्तुवन् गंगां सांजलिर्नतमस्तकः

ಅಲ್ಲಿ ಗೌತಮನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ “ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಾ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ನಂತರ ಅವನು ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ತಲೆಬಾಗಿಸಿ, ಮರುಮರು ಗಂಗಾದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು.

Verse 9

गौतम उवाच । इमे च श्रीमदांधाश्च साधवो वाप्यसाधवः । एतत्पुण्यप्रभावेण दर्शनं दीयतां त्वया

ಗೌತಮನು ಹೇಳಿದರು—ಇವರೂ ಶ್ರೀಮಂತರಾಗಿದ್ದರೂ ಅಂಧರು; ಸಜ್ಜನರಾಗಲಿ ದುರ್ಜನರಾಗಲಿ, ಈ ಪುಣ್ಯಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನೀವು ಇವರಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ದಿವ್ಯದರ್ಶನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿರಿ।

Verse 10

सूत उवाच । ततो वाणी समुत्पन्ना गंगाया व्योममंडलात् । तच्छृणुध्वमृषिश्रेष्ठा गंगावचनमुत्तमम्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ ವ್ಯೋಮಮಂಡಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಗಂಗೆಯಿಂದ ಒಂದು ವಾಣಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಓ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಗಂಗೆಯ ಆ ಉತ್ತಮ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ।

Verse 11

एते दुष्टतमाश्चैव कृतघ्नाः स्वामिद्रोहिणः । जाल्माः पाखंडिनश्चैव द्रष्टुं वर्ज्याश्च सर्वदा

ಇವರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅತ್ಯಂತ ದುಷ್ಟರು, ಕೃತಘ್ನರು, ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡುವವರು, ನೀಚರು ಮತ್ತು ಪಾಷಂಡಿಗಳು; ಇವರನ್ನು ನೋಡುವುದನ್ನೂ ಸಹ ಯಾವಾಗಲೂ ವರ್ಜಿಸಬೇಕು.

Verse 12

गौतम उवाच । मातश्च श्रूयतामेतन्महता गिर एव च । तस्मात्त्वया च कर्त्तव्यं सत्यं च भगवद्वचः

ಗೌತಮನು ಹೇಳಿದನು: ಓ ತಾಯಿಯೇ, ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಹೇಳಲಾದ ಇದನ್ನು ಕೇಳು. ಆದ್ದರಿಂದ, ನೀನು ಅದರಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಭಗವಂತನ ವಚನವನ್ನು ಸತ್ಯವೆಂದು ಪಾಲಿಸಬೇಕು.

Verse 13

अपकारिषु यो लोक उपकारं करोति वै । तेन पूतो भवाम्यत्र भगवद्वचनं त्विदम्

ಅಪಕಾರ ಮಾಡುವವರಿಗೂ ಯಾರು ಉಪಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಆ ಪರೋಪಕಾರದಿಂದಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಭಗವಂತನ ವಚನವಾಗಿದೆ.

Verse 14

सूत उवाच । इति श्रुत्वा मुनेर्वाक्यं गौतमस्य महात्मनः । पुनर्वाणी समुत्पन्ना गंगाया व्योममंडलात्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಗೌತಮ ಮುನಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆಕಾಶಮಂಡಲದಿಂದ ಗಂಗಾ ದೇವಿಯ ವಾಣಿಯು ಪುನಃ ಕೇಳಿಬಂದಿತು.

Verse 15

कथ्यते हि त्वया सत्यं गौतमर्षे शिवं वचः । तथापि संग्रहार्थ च प्रायश्चितं चरंतु वै

ಹೇ ಗೌತಮ ಋಷೇ, ನೀನು ಹೇಳಿದುದು ನಿಜ; ಅದು ಶಿವವಚನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಕ್ರಮಬದ್ಧತೆಗೂ ದೃಷ್ಠಾಂತಕ್ಕೂ ಅವರು ವಿಧಿಸಿದ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಿ.

Verse 16

शतमेकोत्तरं चात्र कार्य्यं प्रक्रमणं गिरेः । भवच्छासनतस्त्वेतैस्त्वदधीनैर्विशेषतः

ಇಲ್ಲಿ ಪರ್ವತದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೂರೊಂದು ಬಾರಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಮತ್ತು ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ, ನಿನ್ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವವರಿಂದಲೇ ನೆರವೇರಬೇಕು.

Verse 17

ततश्चैवाधिकारश्च जायते दुष्टकारिणाम् । मद्दर्शने विशेषेण सत्यमुक्तं मया मुने

ಅನಂತರ ದುಷ್ಟಕರ್ಮ ಮಾಡುವವರಿಗೂ ಸಹ ಅಧಿಕಾರ (ಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸದುಪಚಾರಕ್ಕೆ) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನನ್ನ ದರ್ಶನದಿಂದ—ಓ ಮುನೇ—ಇದು ನಾನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.

Verse 18

सूत उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्याश्चक्रुर्वै ते तथाऽखिलाः । संप्रार्थ्य गौतमं दीनाः क्षंतव्यो नोऽपराधकः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ವಿನಯದಿಂದ ಗೌತಮನನ್ನು ಬೇಡಿ ಹೇಳಿದರು—“ನಾವು ಅಪರಾಧಿಗಳು; ನಮ್ಮನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿರಿ.”

Verse 19

एवं कृते तदा तेन गौतमेन तदाज्ञया । कुशावर्तं नाम चक्रे गङ्गाद्वारादधोगतम्

ಇದು ನಡೆದ ನಂತರ, ಆ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಗೌತಮನು ಗಂಗಾದ್ವಾರ (ಹರಿದ್ವಾರ)ದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಹರಿಯುವ ‘ಕುಶಾವರ್ತ’ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ಆವರ್ತ-ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 20

ततः प्रादुरभूत्तत्र सा तस्य प्रीतये पुनः । कुशावर्तं च विख्यातं तीर्थमासीत्तदुत्तमम्

ಆಮೇಲೆ ಆ ದೇವಿ ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದಳು, ಅವನ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ. ಆ ಪರಮೋತ್ತಮ ತೀರ್ಥವು ‘ಕುಶಾವರ್ತ ತೀರ್ಥ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

Verse 21

तत्र स्नातो नरो यस्तु मोक्षाय परिकल्पते । त्यक्त्वा सर्वानघान्सद्यो विज्ञानं प्राप्य दुर्लभम्

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥ ಸಂಕಲ್ಪಿಸುವವನು, ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ದುರ್ಲಭವಾದ ವಿಜ್ಞಾನ (ಆತ್ಮಬೋಧ)ವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 22

गौतमो ऋषयश्चान्ये मिलिताश्च परस्परम् । लज्जितास्ते तदा ये च कृतघ्ना ह्यभवन्पुरा

ಆಗ ಗೌತಮನು ಮತ್ತು ಇತರ ಋಷಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಹಿಂದೆ ಕೃತಘ್ನರಾಗಿದ್ದವರು ಆ ವೇಳೆಗೆ ಲಜ್ಜಿತರಾದರು।

Verse 23

ऋषय ऊचुः । अस्माभिरन्यथा सूत श्रुतं तद्वर्णयामहे । गौतमस्तान्द्विजान् क्रुद्धश्शशापेति प्रबुध्यताम्

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಸೂತ, ನಾವು ಈ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹಾಗೆಯೇ ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇವೆ. ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಿ: ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಗೌತಮನು ಆ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಿದನು।

Verse 24

सूत उवाच । द्विजास्तदपि सत्यं वै कल्पभेदसमाश्रयात् । वर्णयामि विशेषेण तां कथामपि सुव्रता

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಅದೂ ಸಹ ನಿಜವೇ; ಕಲ್ಪಭೇದವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಕಾರಣ ಭಿನ್ನತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ಸುವ್ರತರೇ, ಆ ಕಥೆಯನ್ನೂ ನಾನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 25

गौतमोपि ऋषीन्दृष्ट्वा तदा दुर्भिक्षपीडितान् । तपश्चकार सुमहद्वरुणस्य महात्मनः

ಆಗ ಗೌತಮನು ದುರ್ಭಿಕ್ಷದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಋಷಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಧರ್ಮಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಮಹಾತ್ಮ ವರుణದೇವನ ಪ್ರಸಾದಾರ್ಥವಾಗಿ ಅತಿಮಹಾನ್ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು।

Verse 26

अक्षय्यं कल्पयामास जलं वरुणदां यया । ततो व्रीहीन्यवांश्चैव वापयामास भूरिशः

ಆ ಭಕ್ತಿಶಕ್ತಿಯಿಂದ ವರుణನು ನೀಡಿದ ಜಲವನ್ನು ಅವನು ಅಕ್ಷಯವಾಗಿಸಿದನು. ನಂತರ ಆ ದಾನಶೀಲ ಪ್ರಭುವು ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಯವವನ್ನೂ ಬಿತ್ತಿಸಿದನು.

Verse 27

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां त्र्यंबकेश्वरज्योतिर्लिंग माहात्म्यवर्णनं नाम सप्तविंशोध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗವಾದ ಕೋಟಿರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ‘ತ್ರ್ಯಂಬಕೇಶ್ವರ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.

Verse 28

कदाचित्तत्स्त्रियो दुष्टा जलार्थमपमानिताः । ऊचु पतिभ्यस्ताः क्रुद्धा गौतमेर्ष्याकरं वचः

ಒಮ್ಮೆ ನೀರಿಗಾಗಿ ಹೋಗಿ ಅವಮಾನಿತರಾದ ಆ ದುಷ್ಟ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಕೋಪದಿಂದ ತಮ್ಮ ಪತಿಗಳಿಗೆ ಗೌತಮನ ವಿರುದ್ಧ ಈರ್ಷೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 29

ततस्ते भिन्नमतयो गां कृत्वा कृत्रिमां द्विजाः । तद्धान्यभक्षणासक्तां चक्रुस्तां कुटिलाशयाः

ನಂತರ ಭಿನ್ನಮತಿಗಳೂ ಕುಟಿಲಹೃದಯಿಗಳೂ ಆದ ಆ ದ್ವಿಜರು ಒಂದು ಕೃತಕ ಹಸುವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಆ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದರು.

Verse 30

स्वधान्यभक्षणासक्तां गां दृष्ट्वा गौतमस्तदा । तृणेन ताडयामास शनैस्तां संनिवारयन्

ತನ್ನ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಆಸಕ್ತಳಾದ ಹಸುವನ್ನು ನೋಡಿ, ಗೌತಮನು ಆಗ ತೃಣದಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಟ್ಟಿದನು, ಅವಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾ.

Verse 31

तृणसंस्पर्शमात्रेण सा भूमौ पतिता च गौः । मृता ह्यभूत्क्षणं विप्रा भाविकर्मवशात्तदा

ತೃಣದ ಸ್ಪರ್ಶಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಆ ಹಸು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿತು; ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಸತ್ತಿತು—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾವಿಕರ್ಮದ ವಶದಿಂದ.

Verse 32

गौर्हता गौतमेनेति तदा ते कुटिलाशयाः । एकत्रीभूय तत्रत्यैः सकला ऋषयोऽवदन्

ಆಗ ಕಪಟಮನಸ್ಸಿನವರು “ಹಸುವನ್ನು ಗೌತಮನೇ ಕೊಂದನು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಋಷಿಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿ ಆರೋಪಿಸಿದರು.

Verse 33

ततस्स गौतमो भीतो गौर्हतेति बभूव ह । चकार विस्मयं नार्यहल्याशिष्यैश्शिवानुगः

ಆಗ ಗೌತಮನು ಭೀತನಾಗಿ—“ಗೋಹತ್ಯೆ ಆಯಿತು!” ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಾವಿಸಿದನು. ಅಹಲ್ಯಾದೇವಿಯ ಉಪದೇಶದಿಂದ ಬೋಧಿತನಾದ ಆ ಶಿವಭಕ್ತನು ಮಹಾ ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ತುಂಬಿದನು.

Verse 34

ततस्स गौतमो ज्ञात्वा तां गां क्रोधसमाकुलः । शशाप तानृषीन् सर्वान् गौतमो मुनिसत्तमः

ನಂತರ ಗೌತಮನು ಆ ಗೋವಿನ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದು ಕೋಪದಿಂದ ಅಶಾಂತನಾದನು. ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೌತಮನು ಆ ಎಲ್ಲ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಶಾಪವನ್ನಿತ್ತನು.

Verse 35

गौतम उवाच । यूयं सर्वे दुरात्मानो दुःखदा मे विशेषतः । शिवभक्तस्य सततं स्युर्वेदविमुखास्सदा

ಗೌತಮನು ಹೇಳಿದರು—ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ದುಷ್ಟಾತ್ಮರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನನಗೆ ದುಃಖ ನೀಡುವವರು. ಶಿವಭಕ್ತನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನೀವು ಸದಾ ವೇದದಿಂದ ವಿಮುಖರಾಗಿರುತ್ತೀರಿ.

Verse 36

अद्यप्रभृति वेदोक्ते सत्कर्मणि विशेषतः । मा भूयाद्भवतां श्रद्धा शैवमार्गे विमुक्तिदे

ಇಂದಿನಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಶ್ರದ್ಧೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೇದೋಕ್ತ ಸತ್ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲೇ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಬಾರದು; ವಿಮುಕ್ತಿ ನೀಡುವ ಶೈವಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಭಕ್ತಿ ಉದಯಿಸಲಿ.

Verse 37

अद्यप्रभृति दुर्मार्गे तत्र श्रद्धा भवेत्तु वः । मोक्षमार्गविहीने हि सदा श्रुतिबहिर्मुखे

ಇಂದಿನಿಂದ ಆ ದುರ್ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಶ್ರದ್ಧೆ ನೆಲಸಬಾರದು; ಅದು ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗವಿಹೀನ, ಸದಾ ಶ್ರುತಿ(ವೇದ)ವಾಣಿಯಿಂದ ಬಹಿರ್ಮುಖವಾಗಿದೆ।

Verse 38

अद्यप्रभृति भालानि मृल्लिप्तानि भवन्तु वः । स्रसध्वं नरके यूयं भालमृल्लेपनाद्द्विजाः

ಇಂದಿನಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಭಾಲಗಳು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗಲಿ. ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಈ ಭಾಲಮೃಲ್ಲೇಪನದಿಂದ ನೀವು ನರಕಕ್ಕೆ ಬೀಳಿರಿ।

Verse 39

भवंतो मा भविष्यंतु शिवैक परदैवताः । अन्यदेवसमत्वेन जानंतु शिवमद्वयम्

ನೀವು ಕೇವಲ ಶಿವನೇ ಪರಮದೇವನೆಂದು ಹಿಡಿದಿರುವವರಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯಬೇಡಿ; ಶಿವನನ್ನು ಅದ್ವಯ ತತ್ತ್ವವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನೇ ಸಮಸ್ವರೂಪನೆಂದು ಅರಿಯಿರಿ।

Verse 40

मा भूयाद्भवतां प्रीतिश्शिवपूजादिकर्मणि । शिवनिष्ठेषु भक्तेषु शिवपर्वसु सर्वदा

ಶಿವಪೂಜಾದಿ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿ ಸದಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿ—ಶಿವನಿಷ್ಠ ಭಕ್ತರ ಸಂಗದಲ್ಲಿಯೂ, ಶಿವಪರ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಸದಾಕಾಲ.

Verse 41

अद्य दत्ता मया शापा यावंतो दुःखदायकाः । तावंतस्संतु भवतां संततावपि सर्वदा

ಇಂದು ನಾನು ನೀಡಿದ ದುಃಖದಾಯಕ ಶಾಪಗಳು ಎಷ್ಟಿದೆಯೋ, ಅಷ್ಟೇ ಸದಾ ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೂ ನಿಮ್ಮ ಸಂತತಿಯ ಮೇಲೂ ಇರಲಿ.

Verse 42

अशैवास्संतु भवतां पुत्रपौत्रादयो द्विजाः । पुत्रैस्सहैव तिष्ठंतु भवंतो नरके ध्रुवम्

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರಾದಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಅಶೈವರಾಗಲಿ; ಮತ್ತು ನೀವೂ ಪುತ್ರರೊಡನೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನರಕದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿರಿ.

Verse 43

ततो भवंतु चण्डाला दुःखदारिद्र्यपीडिताः । शठा निन्दाकरास्सर्वे तप्तमुद्रांकितास्सदा

ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಚಂಡಾಲರಾಗಲಿ; ದುಃಖ-ದಾರಿದ್ರ್ಯದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಲಿ; ಕಪಟಿಗಳು, ಎಲ್ಲರೂ ನಿಂದಕರು ಆಗಿ, ಸದಾ ದಗ್ಧಮುದ್ರೆಯ ಗುರುತುಗಳಿಂದ ಅಂಕಿತರಾಗಿರಲಿ.

Verse 44

सूत उवाच । इति शप्त्वा मुनीन् सर्वान् गौतमस्स्वाश्रमं ययौ । शिवभक्तिं चकाराति स बभूव सुपावनः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಗಳನ್ನು ಶಪಿಸಿ ಗೌತಮನು ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಶ್ರೀಶಿವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು; ಆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಪಾವನನಾದನು.

Verse 45

ततस्तैः खिन्नहृदया ऋषयस्तेखिला द्विजाः । कांच्यां चक्रुर्निवासं हि शैवधर्मबहिष्कृताः

ಆಮೇಲೆ ಆ ಋಷಿಗಳು—ಎಲ್ಲಾ ದ್ವಿಜರೂ—ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನರಾಗಿ, ಶೈವಧರ್ಮದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕೃತರಾಗಿ ಕಾಞ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿದರು।

Verse 46

तत्पुत्राश्चाभवन्सर्वे शैवधर्मबहिष्कृताः । अग्रे तद्वद्भविष्यंति कलौ बहुजनाः खलाः

ಮತ್ತೆ ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಪುತ್ರರೂ ಶೈವಧರ್ಮದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕೃತರಾದರು. ಮುಂದಿನ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಅನೇಕರು ಹಾಗೆಯೇ ದುಷ್ಟರಾಗಿ ಶಿವಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರದ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ವಿಮುಖರಾಗುವರು।

Verse 47

इति प्रोक्तमशेषेण तद्वृत्तं मुनिसत्तमाः । पूर्ववृत्तमपि प्राज्ञाः श्रुतं सर्वैस्तु चादरात्

ಇಂತೆ, ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಿರ್ಶೇಷವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪೂರ್ವವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೂ, ಓ ಪ್ರಾಜ್ಞರೇ, ಎಲ್ಲರೂ ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಆದರಿಸಿ ಕೇಳಿದ್ದಾರೆ।

Verse 48

इति वश्च समाख्यातो गौतम्याश्च समुद्भवः । माहात्म्यमुत्तमं चैव सर्वपापहरं परम्

ಇಂತೆ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಗೌತಮಿಯ ಉದ್ಭವವನ್ನೂ, ಅವಳ ಪರಮೋತ್ತಮ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದೆನು; ಅದು ಸರ್ವಪಾಪಹರವಾದ ಪರಮ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ।

Verse 49

त्र्यंबकस्य च माहात्म्यं ज्योतिर्लिंगस्य कीर्तितम् । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

ತ್ರ್ಯಂಬಕ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗದ ಪವಿತ್ರ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದವನು ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 50

अतः परं प्रवक्ष्यामि वैद्यनाथेश्वरस्य हि । ज्योतिर्लिंगस्य माहात्म्यं श्रूयतां पापहारकम्

ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರನಾದ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವೆನು; ಕೇಳಿರಿ, ಅದು ಪಾಪಹರ.

Frequently Asked Questions

The chapter narrates Gaṅgā’s responsive descent upon Gautama’s invocation, the establishment of Gaṅgādvāra as a recognized tīrtha, and the theological claim that darśana/snānā at such a locus is intrinsically pāpa-hara (sin-removing), while divine presence may withdraw in response to contentious or impure intent.

Gaṅgā’s emergence from an udumbara branch encodes the idea that sanctity can localize through a living axis (tree/branch as a conduit), while her disappearance before rival sages dramatizes a Purāṇic principle: tīrtha is not merely physical water but a moral-ritual field where intention and humility condition access to grace.

No distinct Śiva or Gaurī form is foregrounded in the sampled verses; instead, the chapter centers Gaṅgā as a sacral power whose authority is articulated through a celestial voice, functioning as a Shaiva-aligned tīrtha medium rather than an iconographic manifestation.