
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸೂತರು ಹೇಳುವಂತೆ, ಗೌತಮ ಮಹರ್ಷಿಯು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಮಾಡಿದ ಶಿವಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು. ಕೃಪಾನಿಧಿ ಶಂಭು ‘ವರವನ್ನು ಕೇಳು’ ಎಂದು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು. ಗೌತಮನು ಶಿವನ ಮಂಗಳರೂಪದ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ಸ್ತುತಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಪಾಪಕ್ಷಯ ಹಾಗೂ ನಿಷ್ಪಾಪತ್ವವನ್ನು ಬೇಡಿದನು. ಶಿವನು—ನೀನು ಸ್ವಭಾವತಃ ಶುದ್ಧನು; ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದ ಭಕ್ತನನ್ನು ಪಾಪಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು, ಭಕ್ತನ ದರ್ಶನವೇ ಇತರರನ್ನೂ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ—ಎಂದು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದನು. ನಂತರ ಭಕ್ತದ್ರೋಹಿಗಳಾದ ದುರಾತ್ಮರ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳ ಫಲ ಅವರಿಗೇ ಮರಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿ, ತಾನು ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಹಿತಕರನು ಮತ್ತು ದುಷ್ಟರಿಗೆ ದಂಡಕರ್ತನು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದನು. ಶಿವದರ್ಶನ, ಸತ್ಯಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದೈವ ನ್ಯಾಯದಿಂದ ಶುದ್ಧಿಯ ಮಾರ್ಗ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾಗಿದೆ.
Verse 1
सूत उवाच । एवं कृते तु ऋषिणा सस्त्रीकेन द्विजाश्शिवः । आविर्बभूव स शिवः प्रसन्नस्सगणस्तदा
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಋಷಿಯು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಹೀಗೆ ಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದಾಗ, ದ್ವಿಜರ ಮುಂದೆ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು. ಆಗ ಆ ಶಿವನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ತನ್ನ ಗಣಗಳೊಡನೆ ಅವಿರ್ಭವಿಸಿದನು.
Verse 2
अथ प्रसन्नस्स शिवो वरं ब्रूहि महामुने । प्रसन्नोऽहं सुभक्त्या त इत्युवाच कृपानिधिः
ಆಗ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಮಹಾಮುನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು— “ವರವನ್ನು ಕೇಳು; ನಿನ್ನ ಶುದ್ಧ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾನು ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ।” ಎಂದು ಕೃಪಾನಿಧಿ ಶಂಭು ನುಡಿದರು।
Verse 3
तदा तत्सुंदरं रूपं दृष्ट्वा शंभोर्महात्मनः । प्रणम्य शंकरं भक्त्या स्तुतिं चक्रे मुदान्वितः
ಆಗ ಮಹಾತ್ಮ ಶಂಭುವಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಂಕರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।
Verse 4
स्तुत्वा बहु प्रणम्येशं बद्धाञ्जलिपुटः स्थितः । निष्पापं कुरु मां देवाब्रवीदिति स गौतमः
ಬಹಳ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಮರುಮರು ಈಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಗೌತಮನು ಅಂಜಲಿ ಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತು ದೇವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ಪ್ರಭು, ನನ್ನನ್ನು ಪಾಪರಹಿತನಾಗಿಸು।”
Verse 5
सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य गौतमस्य महात्मनः । सुप्रसन्नतरो भूत्वा शिवो वाक्यमुपाददे
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾತ್ಮ ಗೌತಮನ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಳಿದರು।
Verse 6
शिव उवाच । धन्योऽसि कृतकृत्योऽसि निष्पापोऽसि सदा मुने । एतैर्दुष्टैः किल त्वं च च्छलितोऽसि खिलात्मभिः
ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—“ನೀನು ಧನ್ಯನು, ಕೃತಕೃತ್ಯನು; ಓ ಮುನಿಯೇ, ನೀನು ಸದಾ ನಿಷ್ಪಾಪನು. ಆದರೆ ಈ ದುಷ್ಟರು, ವಿಕೃತಸ್ವಭಾವಿಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.”
Verse 7
त्वदीयदर्शनाल्लोका निष्पापाश्च भवंति हि । किं पुनस्त्वं सपापोऽसि मद्भक्तिनिरतस्सदा
ನಿನ್ನ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಜನರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಾಪರಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಿರಲು ನೀನು ಸ್ವತಃ ಪಾಪಿಯಾಗುವುದು ಹೇಗೆ? ನೀನು ಸದಾ ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರುವೆ.
Verse 8
उपद्रवस्त्वयि मुने यैः कृतस्तु दुरात्मभिः । ते पापाश्च दुराचारा हत्यावंतस्त एव हि
ಹೇ ಮುನೇ, ದುರುಾತ್ಮರು ಯಾರು ನಿನಗೆ ಉಪದ್ರವ ಮಾಡಿದರು, ಅವರು ಪಾಪಿಗಳು ಮತ್ತು ದುಶ್ಚರಿತ್ರರು; ನಿಜವಾಗಿ ಅವರೇ ಹತ್ಯಾಪಾತಕದ ಕರ್ತರು.
Verse 9
एतेषां दर्शनादन्ये पापिष्ठाः संभवंतु च । कृतघ्नाश्च तथा जाता नैतेषां निष्कृतिः क्वचित्
ಇವರ ದರ್ಶನದಿಂದ ಇತರರೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪಾಪಿಷ್ಠರಾಗಬಹುದು; ಅವರೂ ಕೃತಘ್ನರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇವರಿಗೆ ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಿಲ್ಲ.
Verse 10
सूत उवाच । इत्युक्त्वा शंकरस्तस्मै तेषां दुश्चरितं तदा । बहूवाच प्रभुर्विप्राः सत्कदोऽसत्सु दंडदः
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಶಂಕರನು ಆಗ ಅವನಿಗೆ ಅವರ ದುಶ್ಚರಿತವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದನು. ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಸತ್ಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಫಲದಾತನೂ ದುಷ್ಟರಿಗೆ ದಂಡದಾತನೂ ಆದ ಪ್ರಭು ಬಹಳವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದನು.
Verse 11
शर्वोक्तमिति स श्रुत्वा सुविस्मितमना ऋषिः । सुप्रणम्य शिवं भक्त्या सांजलिः पुनरब्रवीत्
ಶರ್ವ (ಶಿವ)ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಋಷಿಯ ಮನಸ್ಸು ಮಹಾ ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ತುಂಬಿತು. ಅವನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವನಿಗೆ ಸುಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
Verse 12
गौतम उवाच । ऋषिभिस्तैर्महेशान ह्युपकारः कृतो महान् । यद्येवं न कृतं तैस्तु दर्शनं ते कुतो भवेत्
ಗೌತಮನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಮಹೇಶಾನ, ಆ ಋಷಿಗಳು ನಿಮಗೆ ಮಹಾ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಹಾಗೆ ಮಾಡದೇ ಇದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮ ದಿವ್ಯ ದರ್ಶನ ಅವರಿಗೆ ಹೇಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತು?
Verse 13
धन्यास्ते ऋषयो यैस्तु मह्यं शुभतरं कृतम् । तद्दुराचरणादेव मम स्वार्थो महानभूत्
ಧನ್ಯರು ಆ ಋಷಿಗಳು; ಅವರಿಂದ ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಶುಭಕಾರ್ಯ ಸಂಭವಿಸಿತು. ನಿಜವಾಗಿ, ಆ ದುರುಾಚರಣೆಯಿಂದಲೇ ನನ್ನ ಮಹತ್ತರ ಉದ್ದೇಶ ನೆರವೇರಿತು.
Verse 14
सूत उवाच । इत्येवं तद्वचश्श्रुत्वा सुप्रसन्नो महेश्वरः । गौतमं प्रत्युवाचाशु कृपादृष्ट्या विलोक्य च
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹೇಶ್ವರನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನನಾದನು. ಕೃಪಾಭರಿತ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಗೌತಮನನ್ನು ನೋಡಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
Verse 15
शिव उवाच । ऋषि धन्योसि विप्रेंद्र ऋषे श्रेष्ठतरोऽसि वै । ज्ञात्वा मां सुप्रसन्नं हि वृणु त्वं वरमुत्तमम्
ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಋಷಿಯೇ, ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರನೇ, ನೀನು ಧನ್ಯನು; ನಿಜಕ್ಕೂ ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ನನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಸನ್ನನೆಂದು ತಿಳಿದು ಈಗ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡು।
Verse 16
सूत उवाच । गौतमोऽपि विचार्यैव लोके विश्रुतमित्युत । अन्यथा न भवेदेव तस्मादुक्तं समाचरेत्
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಗೌತಮನು ಕೂಡ ವಿಚಾರಿಸಿ, “ಇದು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಇದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ” ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇಳಿದಂತೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು।
Verse 17
निश्चित्यैवं मुनिश्रेष्ठो गौतमश्शिवभक्तिमान् । सांजलिर्नतशीर्षो हि शंकरं वाक्यमब्रवीत्
ಹೀಗೆ ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಶಿವಭಕ್ತ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೌತಮನು ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು, ತಲೆ ಬಾಗಿಸಿ, ಶಂಕರನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।
Verse 18
गौतम उवाच । सत्यं नाथ ब्रवीषि त्वं तथापि पंचभिः कृतम् । नान्यथा भवतीत्यत्र यज्जातं जायतां तु तत्
ಗೌತಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ನಾಥ, ನೀವು ಸತ್ಯವೇ ಹೇಳುತ್ತೀರಿ; ಆದರೂ ಇದು ಐವರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದದ್ದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಫಲಿಸಲಿ।
Verse 19
यदि प्रसन्नो देवेश गंगा च दीयतां मम । कुरु लोकोपकारं हि नमस्तेऽस्तु नमोऽस्तु ते
ಹೇ ದೇವೇಶ, ನೀವು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದರೆ ನನಗೆ ಗಂಗೆಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ. ಲೋಕಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ. ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ—ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 20
सूत उवाच । इत्युक्त्वा वचनं तस्य धृत्वा वै पादपंकजम् । नमश्चकार देवेशं गौतमो लोककाम्यया
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಗೌತಮನು ಪ್ರಭುವಿನ ಪದಪಂಕಜವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಲೋಕಹಿತಕಾಮನೆಯಿಂದ ದೇವೇಶ ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು।
Verse 21
ततस्तु शंकरो देवः पृथिव्याश्च दिवश्च सः । सारं चैव समुद्धृत्य रक्षितं पूर्वमेव तत्
ನಂತರ ದೇವ ಶಂಕರನು ಭೂಮಿಯೂ ದಿವ್ಯಲೋಕವೂ ಆದ ಎರಡರ ಸಾರವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು, ಲೋಕರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಮೊದಲೇ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದನು।
Verse 22
विवाहे ब्रह्मणा दत्तमवशिष्टं च किंचन । तत्तस्मै दत्तवाञ्च्छंभुर्मुनये भक्तवत्सलः
ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ನೀಡಿದ ದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಸ್ವಲ್ಪವನ್ನೂ, ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಶಂಭುವು ಆ ಮುನಿಗೆ ದತ್ತಿಯಾಗಿ ನೀಡಿದನು।
Verse 23
गंगाजलं तदा तत्र स्त्रीरूपमभवत्परम् । तस्याश्चैव ऋषिश्रेष्ठः स्तुतिं कृत्वा नतिं व्यधात्
ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆಗ ಗಂಗಾಜಲವು ಪರಮ ಅದ್ಭುತ ಸ್ತ್ರೀರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿತು. ಅವಳನ್ನು ಕಂಡ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.
Verse 24
गौतम उवाच । धन्यासि कृतकृत्यासि पावितं भुवनं त्वया । मां च पावय गंगे त्वं पततं निरये ध्रुवम्
ಗೌತಮನು ಹೇಳಿದನು—ನೀನು ಧನ್ಯೆ, ನೀನು ಕೃತಕೃತ್ಯೆ; ನಿನ್ನಿಂದ ತ್ರಿಭುವನ ಪಾವನವಾಗಿದೆ. ಓ ಗಂಗೆ, ನನ್ನನ್ನೂ ಪಾವನಮಾಡು, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನರಕಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
Verse 25
सूत उवाच । शंभुश्चापि तदोवाच सर्वेषां हितकृच्छृणु । गंगे गौतममेनं त्वं पावयस्व मदाज्ञया
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ಶಂಭುವೂ ಹೇಳಿದರು: “ಸರ್ವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯಮಾಡುವವಳೇ, ಕೇಳು. ಹೇ ಗಂಗೆ, ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಈ ಗೌತಮನನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸು.”
Verse 26
इति श्री शिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां । त्र्यंबकेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम षड्विंशोऽध्यायः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ನಾಲ್ಕನೇ ಕೋಟಿರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ‘ತ್ರ್ಯಂಬಕೇಶ್ವರ-ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ-ವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತಾರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।
Verse 27
गंगोवाच । ऋषिं तु पावयित्वाहं परिवारयुतं प्रभो । गमिष्यामि निजस्थानं वचस्सत्यं ब्रवीमि ह
ಗಂಗೆಯು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪ್ರಭೋ! ಈ ಋಷಿಯನ್ನು ಅವನ ಪರಿವಾರದೊಡನೆ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿ ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆನು; ನಾನು ಸತ್ಯವಚನವೇ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।
Verse 28
सूत उवाच । इत्युक्तो गंगया तत्र महेशो भक्तवत्सलः । लोकोपकरणार्थाय पुनर्गगां वचोऽब्रवीत्
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಗಂಗೆಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಮಹೇಶನು ಲೋಕಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು।
Verse 29
शिव उवाच । त्वया स्थातव्यमत्रैव व्रजेद्यावत्कलिर्युगः । वैवस्वतो मनुर्देवि ह्यष्टाविंशत्तमो भवेत्
ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ! ಕಲಿಯುಗವು ಕಳೆದುಹೋಗುವವರೆಗೆ ನೀನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿರಬೇಕು. ನಂತರ ನೀನು ಹೊರಡಬಹುದು; ಹೇ ದೇವಿ, ವೈವಸ್ವತ ಮನು ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೆಯ ಮನುವಾಗುವಾಗ।
Verse 30
सूत उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य स्वामिनश्शंकरस्य तत् । प्रत्युवाच पुनर्गंगा पावनी सा सरिद्वरा
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ ಶಂಕರನ ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪಾವನಕಾರಿಣಿ ನದಿಶ್ರೇಷ್ಠೆ ಗಂಗೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದಳು।
Verse 31
गंगोवाच । माहात्म्यमधिकं चेत्स्यान्मम स्वामिन्महेश्वर । सर्वेभ्यश्च तदा स्थास्ये धरायां त्रिपुरान्तकः
ಗಂಗೆ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸ್ವಾಮಿ ಮಹೇಶ್ವರಾ! ನನ್ನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರೆ, ಹೇ ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ, ಎಲ್ಲರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸುವೆನು।
Verse 32
किं चान्यच्च शृणु स्वामिन्वपुषा सुन्दरेण ह । तिष्ठ त्वं मत्समीपे वै सगणसांबिकः प्रभो
ಇನ್ನೂ ಕೇಳು, ಹೇ ಸ್ವಾಮಿ! ನಿನ್ನ ಸುಂದರ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಹೇ ಪ್ರಭೋ, ಗಣಗಳೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಅಂಬಿಕಾಸಹಿತ ನನ್ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿರು।
Verse 33
सूत उवाच । एवं तस्या वचः श्रुत्वा शंकरो भक्तवत्सलः । लोकोपकरणार्थाय पुनर्गंगां वचोब्रवीत्
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಅವಳ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಭಕ್ತವತ್ಸಲ ಶಂಕರನು ಲೋಕಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಗಂಗೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಮಾತಾಡಿದನು।
Verse 34
शिव उवाच । धन्यासि श्रूयतां गंगे ह्यहं भिन्नस्त्वया न हि । तथापि स्थीयते ह्यत्र स्थीयतां च त्वयापि हि
ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಗಂಗೆ, ನೀ ಧನ್ಯಳೇ, ಕೇಳು; ನಾನು ನಿನ್ನಿಂದ ನಿಜವಾಗಿ ಭಿನ್ನನಲ್ಲ. ಆದರೂ ಈ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಕಟನೆಗಾಗಿ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗಿ ಇರುತ್ತೇನೆ; ನೀವೂ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಳಾಗಿ ಇರು.
Verse 35
सूत उवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा स्वामिनः परमेशितुः । प्रसन्नमानसा भूत्वा गंगा च प्रत्यपूजयत्
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಪರಮೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಈ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಗಂಗಾ ಪ್ರಸನ್ನಮನಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದಳು.
Verse 36
एतस्मिन्नंतरे देवा ऋषयश्च पुरातनाः । सुतार्थान्यप्यनेकानि क्षेत्राणि विविधानि च
ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳೂ ಪುರಾತನ ಋಷಿಗಳೂ ಶುಭಕಾರ್ಯಾರ್ಥವೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರಿಯಾರ್ಥವೂ ಅನೇಕ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಭಿನ್ನ ತೀರ್ಥಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹೊರಟರು।
Verse 37
आगत्य गौतमं सर्वे गंगां च गिरिशं तथा । जयजयेति भाषंतः पूजयामासुरादरात्
ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ಗೌತಮನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಗಂಗೆಯನ್ನೂ ಗಿರೀಶನಾದ ಶಿವನನ್ನೂ ಸಮೀಪಿಸಿದರು. “ಜಯ ಜಯ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆದರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದರು।
Verse 38
ततस्ते निर्जरा सर्वे तेषां चक्रुः स्तुतिं मुदा । करान् बद्ध्वा नतस्कंधा हरिब्रह्मादयस्तदा
ನಂತರ ಆ ಎಲ್ಲ ಅಮರ ದೇವತೆಗಳು ಹರ್ಷದಿಂದ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು), ಬ್ರಹ್ಮ ಮೊದಲಾದವರು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಭುಜಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ ವಿನಯದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.
Verse 39
गंगा प्रसन्ना तेभ्यश्च गिरिशश्चोचतुस्तदा । वरं ब्रूत सुरश्रेष्ठा दद्वो वः प्रियकाम्यया
ಆಗ ಅವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನಳಾದ ಗಂಗೆಯೂ ಗಿರೀಶನಾದ (ಶ್ರೀಶಿವನೂ) ಹೇಳಿದರು— “ಹೇ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ವರವನ್ನು ಬೇಡಿರಿ; ನಿಮಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕಾಮನೆ ನೆರವೇರಲು ನಾವು ವರ ನೀಡುವೆವು।”
Verse 40
देवा ऊचुः । यदि प्रसन्नो देवेश प्रसन्ना त्वं सरिद्वरे । स्थातव्यमत्र कृपया नः प्रियार्थं तथा नृणाम्
ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು— “ಹೇ ದೇವೇಶ್ವರನೇ, ನೀವು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತು ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ ಗಂಗೆಯೇ, ನೀವೂ ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಕರುಣೆಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಪ್ರಿಯಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮಾನವರ ಹಿತಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರಿ।”
Verse 41
गंगोवाच । यूयं सर्वप्रियार्थं च तिष्ठथात्र न किं पुनः । गौतमं क्षालयित्वाहं गमिष्यामि यथागतम्
ಗಂಗೆಯು ಹೇಳಿದರು— “ನೀವು ಎಲ್ಲರ ಪ್ರಿಯಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿರಿ; ಇನ್ನೇನು ಸಂಶಯ? ಗೌತಮನನ್ನು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ ನಾನು ಬಂದಂತೆಲೇ ಹಿಂದಿರುಗುವೆನು।”
Verse 42
भवत्सु मे विशेषोत्र ज्ञेयश्चैव कथं सुराः । तत्प्रमाणं कृतं चेत्स्यात्तदा तिष्ठाम्यसंशयम्
“ಹೇ ದೇವರೇ, ಇಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ನಡುವೆ ನನ್ನ ವಿಶೇಷತೆ ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು? ಅದರ ಯೋಗ್ಯ ಪ್ರಮಾಣ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದರೆ, ನಾನು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವೆನು।”
Verse 43
सर्वे ऊचुः । सिंहराशौ यदा स्याद्वै गुरुस्सर्वसुहृत्तमः । तदा वयं च सर्वे त्वागमिष्यामो न संशयः
ಎಲ್ಲರೂ ಹೇಳಿದರು—ಸಿಂಹರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುವು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪರಮ ಹಿತೈಷಿ, ಸ್ಥಿತನಾಗುವಾಗ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತೇವೆ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
Verse 44
एकादश च वर्षाणि लोकानां पातकं त्विह । क्षालितं यद्भवेदेवं मलिनास्स्मः सरिद्वरे
ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಹನ್ನೊಂದು ವರ್ಷಗಳ ಸಂಚಿತ ಪಾಪವು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ತೊಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಓ ನದಿಶ್ರೇಷ್ಠೆ, ನಾವು ಇನ್ನೂ ಮಲಿನರಾಗಿದ್ದೇವೆ.
Verse 45
तस्यैव क्षालनाय त्वायास्यामस्सर्वथा प्रिये । त्वत्सकाशं महादेवि प्रोच्यते सत्यमादरात्
ಪ್ರಿಯೆ, ಅದನ್ನೇ ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ನಾವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತೇವೆ. ಓ ಮಹಾದೇವಿ, ನಿನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಸತ್ಯವೇ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.
Verse 46
अनुग्रहाय लोकानामस्माकं प्रियकाम्यया । स्थातव्यं शंकरेणापि त्वया चैव सरिद्वरे
ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹವಾಗಲೆಂದು ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಪ್ರಿಯಕಾಮನೆ ನೆರವೇರಲೆಂದು, ಓ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನದೀದೇವಿ, ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬೇಕು; ನಿನ್ನೊಡನೆ ಶಂಕರನೂ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬೇಕು.
Verse 47
यावत्सिंहे गुरुश्चैव स्थास्यामस्तावदेव हि । त्वयि स्नानं त्रिकालं च शंकरस्य च दर्शनम्
ಓ ಪೂಜ್ಯ ಗುರುವರ್ಯ, ನಾವು ಸಿಂಹತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಇರುವೆವೋ ಅಷ್ಟು ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕಾಲ ಸ್ನಾನವೂ, ಶಂಕರನ ಪಾವನ ದರ್ಶನವೂ ಲಭಿಸುವುದು.
Verse 48
कृत्वा स्वपापं निखिलं विमोक्ष्यामो न संशयः । स्वदेशांश्च गमिष्यामो भवच्छासनतो वयम्
ನಿಮ್ಮ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಶಿರಸಾವಹಿಸಿ ಈ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದರೆ, ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ವಿಮುಕ್ತರಾಗುವೆವು; ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಆದೇಶದಿಂದ ನಮ್ಮ ಸ್ವದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುವೆವು।
Verse 49
सूत उवाच । इत्येवं प्रार्थितस्तैस्तु गौतमेन महर्षिणा । स्थितोऽसौ शंकरः प्रीत्या स्थिता सा च सरिद्वरा
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅವರಿಂದಲೂ ಮಹರ್ಷಿ ಗೌತಮನಿಂದಲೂ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಂಕರನು ಹೃದಯಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಲ್ಲೀಯೇ ನೆಲೆಸಿದನು; ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನದಿಯೂ ಅಲ್ಲೀಯೇ ಉಳಿಯಿತು।
Verse 50
सा गंगा गौतमी नाम्ना लिंगं त्र्यंबकमीरितम् । ख्याता ख्यातं बभूवाथ महापातकनाशनम्
ಆ ಗಂಗೆಯು ‘ಗೌತಮೀ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು; ಲಿಂಗವು ‘ತ್ರ್ಯಂಬಕ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹೀಗೆ ಎರಡೂ ಮಹಾಪಾತಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವುಗಳಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿಗೊಂಡವು।
Verse 51
तद्दिनं हि समारभ्य सिंहस्थे च बृहस्पतौ । आयांति सर्वतीर्थानि क्षेत्राणि देवतानि च
ಆ ದಿನದಿಂದಲೇ, ಸಿಂಹರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವಾಗ, ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳು, ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 52
सरांसि पुष्करादीनि गंगाद्यास्सरितस्तथा । वासुदेवादयो देवाः संति वै गोतमीतटे
ಗೌತಮೀ (ಗೋದಾವರಿ) ತಟದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರಾದಿ ಪುಣ್ಯಸರೋವರಗಳು, ಗಂಗಾದಿ ಪುಣ್ಯನದಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ವಾಸುದೇವಾದಿ ದೇವತೆಗಳೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ।
Verse 53
यावत्तत्र स्थितानीह तावत्तेषां फलं न हि । स्वप्रदेशे समायातास्तर्ह्येतेषां फलं भवेत्
ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಅವರ ಫಲ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳಿದಾಗ ಅವರ ಕರ್ಮಫಲವು ನಿಜವಾಗಿ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ॥
Verse 54
ज्योतिर्लिंगमिदं प्रोक्तं त्र्यंबकं नाम विश्रुतम् । स्थितं तटे हि गौतम्या महापातकनाशनम्
ಈ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗವು ‘ತ್ರ್ಯಂಬಕ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಗೌತಮೀ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ ಮಹಾಪಾತಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ॥
Verse 55
यः पश्येद्भक्तितो ज्योतिर्लिंगं त्र्यंबकनामकम् । पूजयेत्प्रणमेत्स्तुत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते
ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ‘ತ್ರ್ಯಂಬಕ’ ಎಂಬ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗವನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ, ನಂತರ ಪೂಜಿಸಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಸ್ತುತಿಸುವವನು—ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ॥
Verse 56
ज्योतिर्लिंगं त्र्यंबकं हि पूजितं गौतमेन ह । सर्वकामप्रदं चात्र परत्र परमुक्तिदम्
ಗೌತಮನು ತ್ರ್ಯಂಬಕೇಶ್ವರನ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗವನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು. ಇದು ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಕಾಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 57
इति वश्च समाख्यातं यत्पृष्टोऽहं मुनीश्वराः । किमन्यदिच्छथ श्रोतुं तद् ब्रूयां वो न संशयः
ಓ ಮುನೀಶ್ವರರೇ! ನೀವು ಕೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದೆನು. ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೀರಿ? ಹೇಳಿರಿ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಹೇಳುವೆನು.
Śiva directly manifests before Gautama, invites a boon, and argues that a devotee devoted to Śiva is inherently purified; wrongdoing lies with those who harass or deceive the devotee, who incur severe demerit.
Darśana functions as a purificatory conduit: proximity to Śiva (and, by extension, to steadfast devotees) transmits śuddhi, reframing purity as relational and grace-mediated rather than merely juridical or external.
Śiva is foregrounded as prasanna-kṛpānidhi (the gracious, pleased lord) and as satkada/asatsu-daṇḍada (benefactor of the good and punisher of the wicked), integrating compassion with moral governance.