ज्योतिर्लिङ्गमाहात्म्य-प्रस्तावना तथा सोमनाथ-प्रसङ्गः (Prologue to the Glory and Origin of the Jyotirliṅgas; Somnātha Episode Begins)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । ज्योतिषां चैव लिंगानां माहात्म्यं कथयाधुना । उत्पत्तिं च तथा तेषां ब्रूहि सर्वं यथाश्रुतम्

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಈಗ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಗಳ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿರಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವುಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನೂ; ನೀವು ಯಥಾಶ್ರುತವಾಗಿ ಕೇಳಿದಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿರಿ.

Verse 2

सूत उवाच । शृण्वन्तु विप्रा वक्ष्यामि तन्माहात्म्यं जनिं तथा । संक्षेपतो यथाबुद्धि सद्गुरोश्च मया श्रुतम्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಕೇಳಿರಿ. ಆ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನೂ ಅದರ ಉದ್ಭವವನ್ನೂ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ, ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ನಾನು ಸದ್ಗುರುಗಳಿಂದ ಕೇಳಿದಂತೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 3

एतेषां चैव माहात्म्यं वक्तुं वर्षशतैरपि । शक्यते न मुनिश्रेष्ठास्तथापि कथयामि वः

ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಇವುಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ನಿಮ್ಮ ನಿಮಿತ್ತ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 4

सोमनाथश्च तेषां वै प्रथमः परिकीर्तितः । तन्माहात्म्यं शृणु मुने प्रथमं सावधानतः

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಮನಾಥನೇ ಪ್ರಥಮನೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ಮುನೇ, ಮೊದಲು ಅವನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕೇಳು।

Verse 5

सप्तविंशन्मिताः कन्या दक्षेण च महात्मना । तेन चन्द्रमसे दत्ता अश्विन्याद्या मुनीश्वराः

ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಮಹಾತ್ಮ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಕನ್ಯೆಯರು ಇದ್ದರು; ಅಶ್ವಿನೀ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ಅವನು ಚಂದ್ರದೇವನಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗಿ ನೀಡಿದನು।

Verse 6

चन्द्रं च स्वामिनं प्राप्य शोभमाना विशेषतः । चन्द्रोऽपि चैव ताः प्राप्य शोभते स्म निरन्तरम्

ಚಂದ್ರನನ್ನು ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಿ ಪಡೆದ ಅವರು ವಿಶೇಷ ಕಾಂತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು; ಚಂದ್ರನೂ ಅವರನ್ನು ಪಡೆದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ದೀಪ್ತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 7

हेम्ना चैव मणिर्भाति मणिना हेम चैव हि । एवं च समये तस्य यज्जातं श्रूयतामिति

ಬಂಗಾರದಿಂದ ಮಣಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ, ಮಣಿಯಿಂದ ಬಂಗಾರವೂ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಏನು ಸಂಭವಿಸಿತೋ ಅದನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.

Verse 8

सर्वास्वपि च पत्नीषु रोहिणीनाम या स्मृता । यथैका सा प्रिया चासीत्तथान्या न कदाचन

ಎಲ್ಲಾ ಪತ್ನಿಯರಲ್ಲಿಯೂ ‘ರೋಹಿಣೀ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವಳು ಒಬ್ಬಳೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯಳಾಗಿದ್ದಳು; ಅವಳಂತೆಯೇ ಮತ್ತಾರೂ ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರಿಯಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

Verse 9

अन्याश्च दुःखमापन्नाः पितरं शरणं ययुः । गत्वा तस्मै च यद्दुःखं तथा ताभिर्निवेदितम्

ಇತರ ಸ್ತ್ರೀಯರು ದುಃಖದಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ ಶರಣಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು; ಹೋಗಿ ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಬಂದ ದುಃಖವನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಿದರು.

Verse 10

दक्षस्स च तथा श्रुत्वा दुःखं च प्राप्तावांस्तदा । समागत्य द्विजाश्चन्द्रं शान्त्यावोचद्वचस्तदा

ಆಗ ದಕ್ಷನು ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ತಾನೂ ದುಃಖಗ್ರಸ್ತನಾದನು. ನಂತರ ದ್ವಿಜ ಋಷಿಗಳು ಸೇರಿ ಚಂದ್ರನ (ಸೋಮನ) ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಸಾಂತ್ವನದ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 11

दक्ष उवाच । विमले च कुले त्वं हि समुत्पन्नः कलानिधे । आश्रितेषु च सर्वेषु न्यूनाधिक्यं कथं तव

ದಕ್ಷನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಕಲಾನಿಧೇ, ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಿಮಲ ಹಾಗೂ ನಿಷ್ಕಳಂಕ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದೀ. ಆದರೂ ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗತರಾದ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ-ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬ ಭೇದ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು?

Verse 12

कृतं चेत्तकृतं तच्च न कर्तव्यं त्वया पुनः । वर्तनं विषमत्वेन नरकप्रदमीरितम्

ಮಾಡಿದುದನ್ನು ಮಾಡದಂತೆ ಭಾವಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಮಾಡಬೇಡ. ಅಸಮತೋಲನದ, ಅನ್ಯಾಯದ ವಕ್ರಾಚರಣೆ ನರಕಫಲಪ್ರದವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 13

सूत उवाच । दक्षश्चैव च संप्रार्थ्य चन्द्रं जामातरं स्वयम् । जगाम मन्दिरं स्वं वै निश्चयं परमं गतः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ದಕ್ಷನು ಸ್ವತಃ ತನ್ನ ಅಳಿಯನಾದ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ, ಪರಮ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಪಡೆದು ತನ್ನ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 14

चंद्रोऽपि वचनं तस्य न चकार विमोहितः । शिवमायाप्रभावेण यया संमोहितं जगत्

ಚಂದ್ರನೂ ಮೋಹಿತನಾಗಿ ಅವನ ವಚನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಿಲ್ಲ; ಶಿವಮಾಯೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವನು ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನು, ಅದರಿಂದಲೇ ಜಗತ್ತು ಮೋಹಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

Verse 15

शुभं भावि यदा यस्य शुभं भवति तस्य वै । अशुभं च यदा भावि कथं तस्य शुभं भवेत्

ಯಾರಿಗೆ ಶುಭವು ವಿಧಿಯಾಗಿದೆಯೋ ಅವನಿಗೆ ಶುಭವೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಅಶುಭವು ವಿಧಿಯಾಗಿರುವಾಗ ಅವನಿಗೆ ಶುಭ ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಲಿದೆ?

Verse 16

चन्द्रोऽपि बलवद्भाविवशान्मेने न तद्वचः । रोहिण्यां च समासक्तो नान्यां मेने कदाचन

ಆದರೆ ಚಂದ್ರನೂ ದೈವವಶದಿಂದಲೂ ತನ್ನ ಪ್ರಬಲ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದಲೂ ಆ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪಾಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ರೋಹಿಣಿಯಲ್ಲೇ ಗಾಢವಾಗಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ, ಇತರ ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಸಮಾನವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 17

तच्छ्रुत्वा पुनरागत्य स्वयं दुःखसमन्वितः । प्रार्थयामास चन्द्रं स दक्षो दक्षस्सुनीतितः

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ದಕ್ಷನು ಮತ್ತೆ ಬಂದು, ತಾನೇ ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಆ ಸುನೀತಿವಂತ ದಕ್ಷನು ಚಂದ್ರನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು.

Verse 18

दक्ष उवाच । श्रूयतां चन्द्र यत्पूर्वं प्रार्थितो बहुधा मया । न मानितं त्वया यस्मात्तस्मात्त्वं च क्षयी भव

ದಕ್ಷನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಚಂದ್ರನೇ, ಕೇಳು. ಹಿಂದೆ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡೆ; ನೀನು ನನ್ನ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಕ್ಷಯಿಯಾಗು, ಕ್ರಮೇಣ ಕುಗ್ಗು.

Verse 19

सूत उवाच । इत्युक्ते तेन चन्द्रो वै क्षयी जातः क्षणादिह । हाहाकारो महानासीत्तदेन्दौ क्षीणतां गते

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಚಂದ್ರನು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಕ್ಷಯಿಯಾಗಿದನು. ನಿಶಾಪತಿ ಚಂದ್ರನು ಕ್ಷೀಣತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದಾಗ ಮಹಾ ಹಾಹಾಕಾರ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 20

देवर्षयस्तदा सर्वे किं कार्य्यं हा कथं भवेत् । इति दुःखं समापन्ना विह्वला ह्यभवन्मुने

ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರ್ಷಿಗಳು ದುಃಖದಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ ವ್ಯಾಕುಲರಾದರು; “ಅಯ್ಯೋ! ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ಇದು ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಿತು?” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು, ಮುನೇ.

Verse 21

विज्ञापिताश्च चन्द्रेण सर्वे शक्रादयस्सुराः । ऋषयश्च वसिष्ठाद्या ब्रह्माणं शरणं ययु

ಚಂದ್ರನಿಂದ ತಿಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಹಾಗೂ ವಸಿಷ್ಠ ಮೊದಲಾದ ಋಷಿಗಳು ಆಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಶರಣಿಗೆ ಹೋದರು।

Verse 22

गत्वापि तु तदा प्रोचुस्तद्वृत्तं निखिलं मुने । ब्रह्मणे ऋषयो देवा नत्वा नुत्वातिविह्वलाः

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ಓ ಮುನಿಯೇ, ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಡೆದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳಿದರು; ನಂತರ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿ ನಿಂತರು।

Verse 23

ब्रह्मापि तद्वचः श्रुत्वा विस्मयं परमं ययौ । शिवमायां सुप्रशस्य श्रावयंस्तानुवाच ह

ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಪರಮ ವಿಸ್ಮಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು. ಶಿವನ ಅದ್ಭುತ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಅವನು ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 24

ब्रह्मोवाच । अहो कष्टं महज्जातं सर्वलोकस्य दुःखदम् । चन्द्रस्तु सर्वदा दुष्टो दक्षश्च शप्तवानमुम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅಯ್ಯೋ! ಎಲ್ಲ ಲೋಕಕ್ಕೂ ದುಃಖ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಮಹಾ ವಿಪತ್ತು ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ಚಂದ್ರನು ಸದಾ ದುಷ್ಟಾಚಾರಿಯೇ; ದಕ್ಷನು ಅವನಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ.

Verse 25

सर्वं दुष्टेन चन्द्रेण कृतं कर्माप्यनेकशः । श्रूयतामृषयो देवाश्चन्द्रकृत्यं पुरातनम्

ಇವೆಲ್ಲವೂ—ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳೂ ದುಷ್ಕರ್ಮಗಳೂ—ದುಷ್ಟ ಚಂದ್ರನೇ ಮಾಡಿದನು. ಓ ಋಷಿಗಳೇ, ದೇವತೆಗಳೇ, ಚಂದ್ರನ ಪುರಾತನ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಈಗ ಕೇಳಿರಿ.

Verse 26

बृहस्पतेर्गृहं गत्वा तारा दुष्टेन वै हृता । तस्य भार्या पुनश्चैव स दैत्यान्समुपस्थितः

ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಆ ದುಷ್ಟನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತಾರೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದನು; ಅವಳು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಪತ್ನಿ. ಬಳಿಕ ಸಹಾಯ ಕೋರಿ ಅವನು ದೈತ್ಯರ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.

Verse 28

तां च गर्भवतीं दृष्ट्वा न गृह्णामीति सोऽब्रवीत् । अस्माभिर्वारितो जीवः कृच्छ्राज्जग्राह तां तदा

ಅವಳನ್ನು ಗರ್ಭವತಿಯಾಗಿ ಕಂಡು ಅವನು, “ನಾನು ಅವಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಆದರೂ ನಾವು ತಡೆದಿದ್ದರೂ ಆ ಜೀವನು ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಅವಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.

Verse 29

यदि गर्भं जहातीह गृह्णामीत्यब्रवीत्पुनः । गर्भे मया पुनस्तत्र त्याजिते मुनिसत्तमाः

ಅವನು ಮತ್ತೆ, “ಇಲ್ಲಿ ಗರ್ಭವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ನಾನು ಅವಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಅಲ್ಲಿ ಗರ್ಭವನ್ನು ಮತ್ತೆ ತ್ಯಜಿಸಿದಾಗ ಅವನು ಅದನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.

Verse 30

कस्यायं च पुनर्गर्भस्सोमस्येति च साऽब्रवीत् । पश्चात्तेन गृहीता सा मया च वारितेन वै

ಅವಳು, “ಈ ಪುನಃ ಉಂಟಾದ ಗರ್ಭ ಯಾರದು? ಇದು ಸೋಮನದೆಯೇ?” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು. ನಂತರ ನಾನು ತಡೆದಿದ್ದರೂ ಅವಳು ಅವನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.

Verse 31

एवंविधानि चन्द्रस्य दुश्चारित्राण्यनेकशः । वर्ण्यंते किं पुनस्तानि सोऽद्यापि कुरुते कथम्

ಚಂದ್ರನ ಇಂತಹ ಅನೇಕ ದುಶ್ಚರಿತ್ರಗಳು ಮರುಮರು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಇಂದಿಗೂ ಅದೇ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ?

Verse 32

यज्जातं तत्सुसंजातं नान्यथा भवति ध्रुवम् । अतः परमुपायं वो वक्ष्यामि शृणुतादरात्

ಯಾವುದು ಹುಟ್ಟಿದೆಯೋ ಅದು ಸರಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದೆ; ಅದು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ—ಇದು ಧೃಢ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮಗೆ ಪರಮ ಉಪಾಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳಿರಿ.

Verse 33

प्रभासके शुभे क्षेत्रे व्रजेश्चन्द्रस्सदैवतैः । शिवमाराधयेत्तत्र मृत्युञ्जयविधानतः

ಶುಭ ಪ್ರಭಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರ (ಸೋಮ) ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ವಿಧಾನಾನುಸಾರ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು.

Verse 34

निधायेशं पुरस्तत्र चन्द्रस्तपतु नित्यशः । प्रसन्नश्च शिवः पश्चादक्षयं तं करिष्यति

ಅಲ್ಲಿ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈಶ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಚಂದ್ರನು ನಿತ್ಯ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲಿ. ನಂತರ ಶಿವನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಆ ವರ/ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅಕ್ಷಯವಾಗಿಸುವನು.

Verse 35

सूत उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य ब्रह्मणस्ते सुरर्षयः । संनिवृत्याययुस्सर्वे यत्र दक्षविधू ततः

ಸೂತರು ಹೇಳಿದರು—ಬ್ರಹ್ಮನ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ದೇವರ್ಷಿಗಳು ನಿವೃತ್ತರಾದರು; ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞವಿಧಾನ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದರು.

Verse 36

गृहीत्वा ते ततश्चन्द्रं दक्षं चाश्वास्य निर्जराः । प्रभासे ऋषयश्चक्रुस्तत्र गत्वाखिलाश्च वै

ನಂತರ ಅಮರರು ಚಂದ್ರನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು, ದಕ್ಷನಿಗೂ ಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡಿ, ಎಲ್ಲ ಋಷಿಗಳು ಪ್ರಭಾಸ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋದರು; ಆ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಿಯತ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು।

Verse 37

आवाह्य तीर्थवर्याणि सरस्वत्यादिकानि च । पार्थिवेन तदा पूजां मृत्युञ्जयविधानतः

ಸರಸ್ವತೀ ಮೊದಲಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಆವಾಹನ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ವಿಧಾನಾನುಸಾರ ಪಾರ್ಥಿವ (ಮಣ್ಣಿನ) ಲಿಂಗದಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 38

ते देवाश्च तदा सर्वे ऋषयो निर्मलाशयाः । स्थाप्य चन्द्रं प्रभासे च स्वंस्वं धाम ययुर्मुदा

ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲ ಹೃದಯದ ಋಷಿಗಳು ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧಾಮಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು।

Verse 39

चन्द्रेण च तपस्तप्तं पण्मासं च निरंतरम् । मृत्युंजयेन मंत्रेण पूजितो वृषभध्वजः

ಚಂದ್ರನೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆರು ತಿಂಗಳು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಂತ್ರದಿಂದ ವೃಷಭಧ್ವಜ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು।

Verse 40

दशकोटिमितं मन्त्रं समावृत्य शशी च तम् । ध्यात्वा मृत्युञ्जयं मन्त्रं तस्थौ निश्चलमानसः

ಹತ್ತು ಕೋಟಿ ಜಪವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಶಶಿ, ನಂತರ ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಶಿವತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿ ನಿಶ್ಚಲ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿಂತನು।

Verse 41

तं दृष्ट्वा शंकरो देवः प्रसन्नोऽभूत्ततः प्रभुः । आविर्भूय विधुं प्राह स्वभक्तं भक्तवत्सलः

ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ದೇವಾಧಿದೇವ ಶಂಕರನು ಪ್ರಸನ್ನನಾದನು. ನಂತರ ಭಕ್ತವತ್ಸಲ ಪ್ರಭು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ತನ್ನ ಭಕ್ತ ವಿಧುವಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 42

शंकर उवाच । वरं वृणीष्व भद्रं ते मनसा यत्समीप्सितम् । प्रसन्नोऽहं शशिन्सर्वं दास्ये वरमनुत्तमम्

ಶಂಕರನು ಹೇಳಿದರು—“ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವರವನ್ನು ಬೇಡು. ಓ ಶಶಿ, ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನಿನಗೆ ಅನುತ್ತಮ ವರವಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀಡುವೆನು.”

Verse 43

चंद्र उवाच । यदि प्रसन्नो देवेश किमसाध्यं भवेन्मम । तथापि मे शरीरस्य क्षयं वारय शंकर

ಚಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ಓ ದೇವೇಶ, ನೀವು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದರೆ, ನನಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದುದು ಯಾವುದಿದೆ? ಆದರೂ, ಓ ಶಂಕರ, ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ದೇಹದ ಕ್ಷಯವನ್ನು ತಡೆಯಿರಿ.

Verse 44

क्षंतव्यो मेऽपराधश्च कल्याणं कुरु सर्वदा । इत्युक्ते च तदा तेन शिवो वचनमब्रवीत्

ನನ್ನ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ, ಸದಾ ನನಗೆ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಕರುಣಿಸಿರಿ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಆಗ ಶಿವನು ವಚನವನ್ನು ನುಡಿದನು.

Verse 45

शिव उवाच । पक्षे च क्षीयतां चन्द्र कला ते च दिनेदिने । पुनश्च वर्द्धतां पक्षे सा कला च निरंतरम्

ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಚಂದ್ರಕಲೆ ದಿನೇದಿನೇ ಕ್ಷೀಣಿಸಲಿ; ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಕಲೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿ.

Verse 46

सूत उवाच । एवं सति तदा देवा हर्षनिर्भरमानसाः । ऋषयश्च तथा सर्वे समाजग्मुर्द्रुतं द्विजाः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೀಗೆ ನಡೆದಾಗ ದೇವರುಗಳು ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮನಸ್ಸಿನವರಾದರು; ಎಲ್ಲ ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವಿಜರೂ ಕೂಡ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸೇರಿದರು.

Verse 47

आगत्य च तदा सर्वे चन्द्रायाशिषमब्रुवन् । शिवं नत्वा करौ बद्ध्वा प्रार्थयामासुरादरात्

ಆಗ ಎಲ್ಲರೂ ಬಂದು ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆದರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು.

Verse 48

देवाः ऊचुः । देवदेव महादेव परमेश नमोऽस्तु ते । उमया सहितश्शंभो स्वामिन्नत्र स्थिरो भव

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವದೇವ, ಹೇ ಮಹಾದೇವ, ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಶಂಭೋ, ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ, ಹೇ ಸ್ವಾಮಿ! ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ವಿರಾಜಿಸು.

Verse 49

सूत उवाच । ततश्चन्द्रेण सद्भक्त्या संस्तुतश्शंकरः पुरा । निराकारश्च साकारः पुनश्चैवाभवत्प्रभुः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಸದ್ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಂಕರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದಾಗ, ನಿರಾಕಾರನಾದ ಪ್ರಭು ಪುನಃ ಸಕಾರರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟನಾದನು.

Verse 50

प्रसन्नश्च स देवानां क्षेत्रमाहात्म्यहेतवे । चन्द्रस्य यशसे तत्र नाम्ना चन्द्रस्य शंकरः

ದೇವಗಣಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ, ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಶಂಕರನು ಅಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಯಶಸ್ಸಿಗಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದನು; ಅಲ್ಲಿ “ಚಂದ್ರಶೇಖರ” ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಖ್ಯಾತನಾದನು.

Verse 51

सोमेश्वरश्च नामासीद्विख्यातो भुवन त्रये । क्षयकुष्ठादिरोगाणां नाशकः पूजनाद्द्विजाः

ಅವನು “ಸೋಮೇಶ್ವರ” ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ತ್ರಿಭುವನದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಅವನ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಕ್ಷಯ, ಕುಷ್ಠಾದಿ ರೋಗಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 52

धन्योऽयं कृतकृत्योयं यन्नाम्ना शंकरस्स्वयम् । स्थितश्च जगतां नाथः पावयञ्जगतीतलम्

ಧನ್ಯವಿದು ಸ್ಥಳ, ಕೃತಾರ್ಥವಿದು; ಏಕೆಂದರೆ ಶಂಕರನು ಸ್ವಯಂ ತನ್ನ ನಾಮದಿಂದಲೇ ಇಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜಗನ್ನಾಥನು ಭೂತಲವನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 53

तत्कुंडं तैश्च तत्रैव सर्वैर्देवैः प्रतिष्ठितम् । शिवेन ब्रह्मणा तत्र ह्यविभक्तं तु तत्पुनः

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಪವಿತ್ರ ಕುಂಡವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು; ಮತ್ತು ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಶಿವ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮರು ಪುನಃ ಅವಿಭಕ್ತವಾಗಿ—ಒಂದೇ ತತ್ತ್ವ, ಭೇದರಹಿತವಾಗಿ—ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು।

Verse 54

चन्द्रकुण्डं प्रसिद्धं च पृथिव्यां पापनाशनम् । तत्र स्नाति नरो यस्स सर्वैः पापैः प्रमुच्यते

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಚಂದ್ರಕುಂಡವು ಪಾಪನಾಶಕ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ನರನು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 55

रोगास्सर्वे क्षयाद्याश्च ह्यसाध्या ये भवंति वै । ते सर्वे च क्षयं यान्ति षण्मासं स्नानमात्रतः

ಕ್ಷಯಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಗಳು—ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಡುವವುಗಳೂ ಸಹ—ಆ ಪವಿತ್ರಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆರು ತಿಂಗಳು ಸ್ನಾನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 56

प्रभासं च परिक्रम्य पृथिवीक्रमसंभवम् । फलं प्राप्नोति शुद्धात्मा मृतः स्वर्गे महीयते

ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಿದ ದಿವ್ಯ ಪಾದಕ್ರಮದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಪ್ರಭಾಸವನ್ನು ಪರಿಕ್ರಮಿಸಿ ಶುದ್ಧಾತ್ಮನು ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಮರಣಾನಂತರ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 57

सोमलिंगं नरो दृष्ट्वा सर्वपापात्प्रमुच्यते । लब्ध्वा फलं मनोभीष्टं मृतस्स्वर्गं समीहते

ಸೋಮಲಿಂಗವನ್ನು ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನರನು ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮನೋಭಿಷ್ಟ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದು, ಮರಣಾನಂತರ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 58

यद्यत्फलं समुद्दिश्य कुरुते तीर्थमुत्तमम् । तत्तत्फलमवाप्नोति सर्वथा नात्र संशयः

ಯಾವ ಯಾವ ಫಲವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮನುಷ್ಯನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಆ ಆ ಫಲವನ್ನು ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ।

Verse 59

इति ते ऋषयो देवाः फलं दृष्ट्वा तथाविधम् । मुदा शिवं नमस्कृत्य गृहीत्वा चन्द्रमक्षयम्

ಹೀಗೆ ಆ ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಅಂಥ ಫಲವನ್ನು ಕಂಡು, ಹರ್ಷದಿಂದ ಶ್ರೀಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು; ಅಕ್ಷಯ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಕೃತಾರ್ಥರಾಗಿ ಹೊರಟರು।

Verse 60

परिक्रम्य च तत्तीर्थं प्रशंसन्तश्च ते ययुः । चंद्रश्चापि स्वकीयं च कार्य्यं चक्रे पुरातनम्

ಆ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ ಅದರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ ಅವರು ಹೊರಟರು. ಚಂದ್ರದೇವನೂ ತನ್ನ ಪುರಾತನವಾಗಿ ನಿಯತವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 61

इति सर्वः समाख्यातः सोमेशस्य समुद्भवः । एवं सोमेश्वरं लिंगं समुत्पन्नं मुनीश्वराः

ಇಂತೆ ಸೋಮೇಶನ ಉದ್ಭವದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಓ ಮುನೀಶ್ವರರೇ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಲಿಂಗವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು.

Verse 62

यः शृणोति तदुत्पत्तिं श्रावयेद्वा परान्नरः । सर्वान्कामानवाप्नोति सर्वपापैः प्रमुच्यते

ಯಾರು ಇದರ ಉದ್ಭವಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಇತರರಿಗೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 257

समाश्रितस्तदा दैत्यान्युद्धं देवैश्चकार ह । मयाऽत्रिणा निषिद्धश्च तस्मै तारां ददौ शशी

ಆಗ ಅವನು ದೈತ್ಯರನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು. ಆದರೆ ನಾನು ಮತ್ತು ಅತ್ರಿಯು ಅವನನ್ನು ತಡೆದವು; ಆದ್ದರಿಂದ ಶಶೀ ಚಂದ್ರನು ಅವನಿಗೆ ತಾರೆಯನ್ನು ನೀಡಿದನು.