सृष्टिपद्धतिवर्णनम् (Exposition of the Supreme Method of Creation and the Tirodhāna-Cakra)

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततः परं प्रवक्ष्यामि सृष्टिपद्धतिमुत्तमाम् । सदाशिवान्महेशादिचतुष्कस्य वरानने

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವರಾನನೆ! ಈಗ ನಾನು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಪರಮ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹೇಳುವೆನು—ಸದಾಶಿವನಿಂದ ಮಹೇಶಾದಿ ಚತುಷ್ಟಯ ಹೇಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು।

Verse 2

सदाशिवस्समष्टिस्स्यादाकाशधिपतिः प्रभुः । अस्यैव व्यष्टितापन्नम्महेशादिचतुष्टयम्

ಸದಾಶಿವನು ಸಮಷ್ಟಿ-ಸ್ವರೂಪ—ಆಕಾಶಾಧಿಪತಿ ಪರಮ ಪ್ರಭು. ಅವನಿಂದಲೇ ವ್ಯಷ್ಟಿ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದು ಮಹೇಶಾದಿ ಚತುಷ್ಟಯ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 3

सदाशिवसहस्रांशान्महेशस्य समुद्भवः । पुरुषाननरूपत्वाद्वायोरधिपतिश्च सः

ಸದಾಶಿವನ ಸಹಸ್ರಾಂಶದಿಂದ ಮಹೇಶನ ಉದ್ಭವ. ಪುರುಷಾನನ ರೂಪವಿರುವುದರಿಂದ ಅವನೇ ವಾಯು ತತ್ತ್ವದ ಅಧಿಪತಿಯೂ ಹೌದು.

Verse 4

मायाशक्तियुतो वामे सकलश्च क्रियाधिकः । अस्यैव व्यष्टिरूपं स्यादीश्वरादिचतुष्टयम्

ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಪ್ರಭು ಸಕಲ (ವ್ಯಕ್ತ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನನು. ಇದೇ ತತ್ತ್ವದ ವ್ಯಷ್ಟಿರೂಪವೇ ಈಶ್ವರಾದಿ ಚತುಷ್ಟಯ.

Verse 5

ईशो विश्वेश्वरः पश्चात्परमेशस्ततः परम् । सर्वेश्वर इतीदन्तु तिरोधाचक्रमुत्तमम्

ಅವನು ‘ಈಶ’ ಎಂದು, ನಂತರ ‘ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ’ ಎಂದು, ಆಮೇಲೆ ‘ಪರಮೇಶ’ ಎಂದು, ಅದಕ್ಕೂ ಮೀರಿಸಿ ‘ಸರ್ವೇಶ್ವರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಪರಮ ‘ತಿರೋಧಾನ-ಚಕ್ರ’—ಪ್ರಭುವಿನ ಆವರಣಶಕ್ತಿ—ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು.

Verse 6

तिरोभावो द्विधा भिन्न एको रुद्रादिगोचरः । अन्यश्च देहभावेन पशुवर्गस्य सन्ततेः

ತಿರೋಭಾವ (ಆವರಣ) ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ರುದ್ರಾದಿ ದಿವ್ಯರಿಗೆ ಗೋಚರ; ಇನ್ನೊಂದು ದೇಹಭಾವ (ದೇಹಾಭಿಮಾನ)ದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಪಶುವರ್ಗದ ಸಂತತಿಗೆ ಸೇರಿದೆ.

Verse 7

भोगानुरंजनपरः कर्मसाम्यक्षणावधि । कर्मसाम्ये स एकः स्यादनुग्रहमयो विभुः

ಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ರಂಜಿಸುವವನು ಕರ್ಮಸಾಮ್ಯ ಉಂಟಾಗುವ ಕ್ಷಣದವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಂಧಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ಮಸಾಮ್ಯ ಸಿದ್ಧವಾದಾಗ, ಆ ಏಕ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಭು ಅನುಗ್ರಹಮಯನಾಗಿ ಕೃಪೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 8

तत्र सर्वेश्वरा यास्ते देवताः परिकीर्त्तिताः । परब्रह्मात्मकाः साक्षान्निर्विकल्पा निरामयाः

ಅಲ್ಲಿ ಸರ್ವೇಶ್ವರರೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವತೆಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಸాక్షಾತ್ ಪರಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪವೇ—ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪರು, ನಿರಾಮಯರು.

Verse 9

तिरोभावात्मकं चक्रं भवेच्छान्तिकलामयम् । महेश्वराधिष्ठितं च पदमेतदनुत्तमम्

ತಿರೋಭಾವಸ್ವರೂಪವಾದ ಚಕ್ರವು ಶಾಂತಿಕಲಾಮಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅನುತ್ತಮ ಪದವನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಮಹೇಶ್ವರನೇ ಅಧಿಷ್ಠಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 10

एतदेव पदं प्राप्यं महेशपदसेविनाम् । माहेश्वराणां सालोक्यक्रमादेव विमुक्तिदम्

ಮಹೇಶನ ಪದಸೇವಕರಿಗೆ ಪಡೆಯಬೇಕಾದುದು ಇದೇ ಪದ. ಮಾಹೇಶ್ವರ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸಾಲೋಕ್ಯದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಕ್ರಮದಿಂದಲೇ ವಿಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 11

महेश्वरसहस्रांशाद्रुद्रमूर्तिरजायत । अघोरवदनाकारस्तेजस्तत्त्वाधिपश्च सः

ಮಹೇಶ್ವರನ ಸಹಸ್ರ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ರುದ್ರಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅವನು ಅಘೋರಮುಖಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ತೇಜಸ್ತತ್ತ್ವದ ಅಧಿಪತಿಯಾದನು.

Verse 12

गौरीशक्तियुतो वामे सर्व्वसंहारकृत्प्रभुः । अस्यैव व्यष्टिरूपं स्याच्छिवाद्यथ चतुष्टयम्

ಅವನ ವಾಮಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೌರೀಶಕ್ತಿ ಯುಕ್ತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಆ ಪ್ರಭು ಸರ್ವಸಂಹಾರಕ ಅಧಿರಾಜನು. ಅದೇ ಪರಮದ ವ್ಯಷ್ಟಿರೂಪವೇ ಶಿವಾದಿ ಚತುಷ್ಟಯವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 13

शिवो हरो मृडभवौ विदितं चक्रमद्भुतम् । संहाराख्यं महादिव्यं परमं हि मुनीश्वर

ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರ, ಶಿವನು—ಹರ, ಮೃಡ, ಶುಭಭವ—ಎಂಬಾತನಿಗೆ ‘ಸಂಹಾರ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಅದ್ಭುತ ಚಕ್ರವಿದೆ; ಅದು ಮಹಾದಿವ್ಯವೂ ಪರಮವೂ ಆಗಿದೆ.

Verse 14

स संहारस्त्रिधा प्रोक्तो बुधैर्नित्यादिभेदतः । नित्यो जीवसुषुप्त्याख्यो विधेर्नैमित्तिकः स्मृतः

ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಸಂಹಾರವನ್ನು ನಿತ್ಯಾದಿ ಭೇದದಿಂದ ತ್ರಿವಿಧವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ನಿತ್ಯ ಸಂಹಾರವು ಜೀವದ ‘ಸುಷುಪ್ತಿ’ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಸಂಹಾರವು ವಿಧಾತ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 15

इति श्रीशिवमहापुराणे षष्ठ्यां कैलाससंहितायामुपासनामूर्त्तिवर्णनं नाम पंचदशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಆರನೆಯ ಗ್ರಂಥವಾದ ಕೈಲಾಸಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ‘ಉಪಾಸನಾಮೂರ್ತಿವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಹದಿನೈದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.

Verse 16

विश्रांत्यर्थं मुनिश्रेष्ठ कर्मणां पाकहेतवे । संहारः कल्पितस्त्रेधा रुद्रेणामिततेजसा

ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ವಿಶ್ರಾಂತಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕರ್ಮಫಲಗಳು ಪರಿಪಕ್ವವಾಗಲು, ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ರುದ್ರನು ಸಂಹಾರವನ್ನು ತ್ರಿವಿಧವಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಿದನು।

Verse 17

रुद्रस्यैव तु कृत्यानां त्रयमेतदुदाहृतम् । संहृतवपि सृष्ट्यादिकृत्यानां पञ्चकं विभोः

ರುದ್ರನ ದಿವ್ಯ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ತ್ರಯವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಆದರೂ, ಹೇ ವಿಭೋ, ಸಂಹಾರಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸೃಷ್ಟ್ಯಾದಿ ಪಂಚಕೃತ್ಯಗಳು ಅವನಿಗೇ ಸೇರಿವೆ।

Verse 18

मुने तत्र भवाद्यास्ते देवताः परिकीर्त्तिताः । परब्रह्मस्वरूपाश्च लोकानुग्रहकारकाः

ಓ ಮುನೇ, ಅಲ್ಲಿ ಭವ (ಶಿವ) ಆದಿಯಾಗಿ ದೇವತೆಗಳು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ—ಅವರ ಸ್ವರೂಪ ಪರಬ್ರಹ್ಮವೇ, ಮತ್ತು ಅವರು ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹಕಾರಕರು.

Verse 19

संहाराख्यमिदं चक्रं विद्यारूपकलामयम् । अधिष्ठितं च रुद्रेण पदमेतन्निरामयम्

ಈ ‘ಸಂಹಾರ’ ಎಂಬ ಚಕ್ರವು ವಿದ್ಯಾರೂಪ ಕಲಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ರುದ್ರನು ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಈ ಪದವು ನಿರಾಮಯ, ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟ-ರೋಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

Verse 20

एतदेव पदं प्राप्यं रुद्राराधनकांक्षिणाम् । रुद्राणां तद्धि सालोक्यक्रमात्सायुज्यदम्मुने

ರುದ್ರಾರಾಧನೆಯನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಪಡೆಯಬೇಕಾದ ಪರಮಪದ ಇದು ಮಾತ್ರ. ಹೇ ಮುನೇ, ರುದ್ರಭಕ್ತರಿಗೆ ರುದ್ರಲೋಕವಾಸ (ಸಾಲೋಕ್ಯ)ದಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ಮುಂದುವರಿದು ರುದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಏಕತ್ವ (ಸಾಯುಜ್ಯ) ಪಡೆಯುವುದೇ ಅದ್ಭುತ ಸಿದ್ಧಿ.

Verse 21

रुद्रमूर्त्तेस्सहस्रांशाद्विष्णोश्चैवाभवज्जनिः । स वामदेवचक्रात्मा वारितत्त्वैकनायकः

ರುದ್ರಮೂರ್ತಿಯ ಸಹಸ್ರಾಂಶದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಜನನ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಅವನು ವಾಮದೇವಚಕ್ರಸ್ವರೂಪನಾಗಿದ್ದು ಜಲತತ್ತ್ವದ ಏಕೈಕ ನಾಯಕನು.

Verse 22

रमाशाक्तियुतो वामे सर्व्वरक्षाकरो महान् । चतुर्भुजोऽरविंदाक्षः श्यामश्शंखादिचिह्नभृत्

ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಮಾ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ) ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಸರ್ವರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಮಹಾನ್ ಪ್ರಭು ಇದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಚತುರ್ಭುಜ, ಕಮಲನಯನ, ಶ್ಯಾಮವರ್ಣ, ಶಂಖಾದಿ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು.

Verse 23

अस्यैव वासुदेवादिचतुष्कं व्यष्टितां गतम् । उपासनरतानां वै वैष्णवानां विमुक्तिदम्

ಇದೇ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವು ವಾಸುದೇವಾದಿ ಚತುರ್ವ್ಯೂಹರೂಪವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಉಪಾಸನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ವೈಷ್ಣವರಿಗೆ ಅದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮುಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿದೆ.

Verse 24

वासुदेवोऽनिरुद्धश्च ततस्संकर्षणः परः । प्रद्युम्नश्चेति विख्यातं स्थितिचक्रमनुत्तमम्

ವಾಸುದೇವ, ಅನಿರುದ್ಧ, ನಂತರ ಪರಮ ಸಂಕರ್ಷಣ, ಮತ್ತು ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ—ಇಂತೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು ಅನುತ್ತಮ ‘ಸ್ಥಿತಿಚಕ್ರ’. ಶೈವ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪಾಲನಶಕ್ತಿಗಳು ಪ್ರಭುವಿನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ; ಶಿವನು ಎಲ್ಲ ಚಕ್ರಗಳಿಗೂ ಅತೀತನಾದ ಪರಮ ಪತಿ.

Verse 25

स्थितिस्सृष्टस्य जगतस्तत्कर्त्रा सह पालनम् । आरब्धकर्मभोगान्तं जीवानां फलभोगिनाम्

ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಜಗತ್ತಿನ ‘ಸ್ಥಿತಿ’ ಎಂದರೆ ಅದರ ಕರ್ತನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅದರ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಪಾಲನೆ. ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಆರಬ್ಧಕರ್ಮಭೋಗ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.

Verse 26

विष्णोरेवेदमाख्यातं कृत्यं रक्षाविधायिनः । स्थितावपि तु सृष्ट्यादि कृत्यानां पंचकं विभोः

ಇದು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕಾರ್ಯವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಸ್ಥಿತಿ (ಪಾಲನೆ) ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ, ಹೇ ವಿಭೋ, ಸೃಷ್ಟಿ ಮೊದಲಾದ ಐದು ದಿವ್ಯಕೃತ್ಯಗಳು ಅವನಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತವೆ.

Verse 27

तत्र प्रद्युम्नमुख्यास्ते देवताः परिकीर्तिताः । निर्विकल्पा निरातंका मुक्तानंदकरास्सदा

ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನಪ್ರಮುಖ ದೇವತೆಗಳು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಸದಾ ವಿಕಲ್ಪರಹಿತರು, ಭಯರಹಿತರು, ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಮುಕ್ತಿಯ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವವರು.

Verse 28

स्थितिचक्रमिदं ब्रह्मन्प्रतिष्ठारूपमुत्तमम् । जनार्दनाधिष्ठितं च परमं पदमुच्यते

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಈ ಸ್ಥಿತಿಚಕ್ರವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ. ಜನಾರ್ದನ (ವಿಷ್ಣು) ಅಧಿಷ್ಠಾನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಪರಮ ಪದವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 29

एवदेव पदं प्राप्यं विष्णुपादाब्जसेविनाम् । वैष्णवानां चक्रमिदं सालोक्यादिपदप्रदम्

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವವರಿಗೆ ಇದೇ ಪದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ವೈಷ್ಣವರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಈ ದಿವ್ಯ ಚಕ್ರವು ಸಾಲೋಕ್ಯಾದಿ ಪದಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 30

विष्णोरेव सहस्रांशात्संबभूव पितामहः । सद्योजातमुखात्मा यः पृथिवीतत्त्वनायकः

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಹಸ್ರಾಂಶದಿಂದಲೇ ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಉದ್ಭವಿಸಿದನು—ಅವನ ಆತ್ಮವು ಸದ್ಯೋಜಾತ ಮುಖಸ್ವರೂಪ, ಮತ್ತು ಅವನು ಪೃಥಿವೀ ತತ್ತ್ವದ ನಾಯಕ (ಅಧಿಪತಿ).

Verse 31

वाग्देवीसहितो वामे सृष्टिकर्त्ता जगत्प्रभुः । चतुर्मुखो रक्तवर्णो रजोरूपस्वरूपवान्

ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಗ್ದೇವಿಯೊಡನೆ ಜಗತ್ಪ್ರಭು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ—ಚತುರ್ಮುಖ, ರಕ್ತವರ್ಣ, ರಜೋಗುಣಸ್ವರೂಪ।

Verse 32

हिण्यगर्भाद्यस्यैव व्यष्टिरूपं चतुष्टयम् । हिरण्यगर्भोथ विराट् पुरुषः काल एव च

ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ವ್ಯಷ್ಟಿರೂಪ ಚತುಷ್ಟಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ, ನಂತರ ವಿರಾಟ್, ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಕಾಲ (ಸಮಯ)।

Verse 33

सृष्टि चक्रमिदं ब्रह्म पुत्रादिऋषिसेवितम् । सर्व्वकामार्थदं ब्रह्मन्परिवारसुखप्रदम्

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ಈ ಸೃಷ್ಟಿಚಕ್ರವು ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರು ಹಾಗೂ ಋಷಿಗಳಿಂದ ಸೇವಿತವಾಗಿದೆ; ಇದು ಎಲ್ಲ ಕಾಮ್ಯಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು, ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಕುಟುಂಬ-ಪರಿವಾರಕ್ಕೆ ಸುಖವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ।

Verse 34

सृष्टिस्तु संहृतस्यास्य जीवस्य प्रकृतौ बहिः । आनीय कर्मभोगार्थ साधनांगफलैस्सह

ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದರೆ ಲಯಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಜೀವವನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರತಂದು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು; ಇದರಿಂದ ಅವನು ದೇಹ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮುಂತಾದ ಸಾಧನಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಕರ್ಮಫಲಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲಿ।

Verse 35

संयोजनमितीदं तु कृत्यं पैतामहं विदुः । जगत्सृष्टिक्रियाविज्ञा यावद्व्यूहं सुखावहम्

ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ‘ಸಂಯೋಜನ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದು ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನ ಕೆಲಸ. ಜಗತ್ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರು ಪ್ರಕಟನೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯೂಹವನ್ನು ಸುಖಾವಹವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 36

जगत्सृष्टावपि मुने कृत्यानां च पंचकं विभोः । अस्ति कालोदयस्तत्र देवताः परिकीर्त्तिताः

ಓ ಮುನೇ, ಜಗತ್ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಕೃತ್ಯಗಳ ಪಂಚಕವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕಾಲೋದಯವೂ ಇದೆ; ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ॥

Verse 37

निवृत्तिरूपमाख्यातं सृष्टिचक्रमिदं बुधैः । पितामहाधिष्ठितं च पदमेतद्धि शोभनम्

ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಈ ಸೃಷ್ಟಿಚಕ್ರವನ್ನು ‘ನಿವೃತ್ತಿ’ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ; ಇದು ಮೋಕ್ಷದತ್ತ ಮರಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಶೋಭನ ಪದವು ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಅಧಿಷ್ಠಿತವಾದ ಸ್ಥಾನವೂ ಹೌದು॥

Verse 38

एतदेव प्रदं प्राप्यं ब्रह्मार्पितधियां नृणाम् । पैतामहानामेतद्धि सालोक्या दिविमुक्तिदम्

ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಧೀ ಹೊಂದಿದ ನರರಿಗೆ ಇದುವೇ ಪರಮ ವರ, ಪಡೆಯಬೇಕಾದದ್ದು. ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೂ ಇದುವೇ ನಿಜವಾಗಿ ಸಾಲೋಕ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿ, ದಿವ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 39

अस्मिन्नपि चतुष्के तु चक्राणां प्रणवो भवेत् । महेशादिक्रमादेव गौण्या वृत्त्या स वाचकः

ಈ ಚತುಷ್ಟಯದಲ್ಲಿಯೂ ಚಕ್ರಗಳ ವಾಚಕವಾಗಿ ಪ್ರಣವ (ಓಂ) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮಹೇಶಾದಿ ಕ್ರಮದಿಂದಲೇ ಆ ಪ್ರಣವ ಗೌಣ (ಲಕ್ಷಣಿಕ) ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಅವುಗಳ ಸೂಚಕನಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 40

इदं खलु जगच्चक्रं श्रुतिविश्रुतवैभवम् । पञ्चारं चक्रमिति ह स्तौति श्रुतिरिदम्मुने

ಓ ಮುನೇ, ಇದುವೇ ನಿಜವಾಗಿ ಜಗಚ್ಚಕ್ರ; ಇದರ ವೈಭವವು ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಶ್ರುತಿಯೇ ಇದನ್ನು “ಪಂಚಾರ ಚಕ್ರ” ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 41

एकमेव जगच्चक्रं शम्भोश्शक्तिविजृंभितम् । सृष्ट्यादिपंचांवयवं पंचारमिति कथ्यते

ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗಚ್ಚಕ್ರ ಒಂದೇ—ಶಂಭುವಿನ ಶಕ್ತಿಯ ವಿಶಾಲ ವಿಕಾಸರೂಪ ಪ್ರಕಟನೆ. ಸೃಷ್ಟಿ ಮೊದಲಾದ ಐದು ಅವಯವಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ‘ಪಂಚಾರ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 42

अलातचक्रभ्रमिवदविच्छिन्नलयोदयम् । परितो वर्तते यस्मात्तस्माच्चक्रमितीरितम्

ಅಲಾತಚಕ್ರದ ಭ್ರಮೆಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಲಯ–ಉದಯಗಳ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಪ್ರವಾಹವು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ‘ಚಕ್ರ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 43

सृष्ट्यादिपृथुसृष्टित्वात्पृथुत्वेनोपदृश्यते । हिरण्मयस्य देवस्य शम्भोरमिततेजसः

ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆದಿಯಿಂದಲೇ ಅವನ ಪ್ರಕಟನೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾದುದರಿಂದ ಅವನು ‘ವಿಸ್ತಾರ’ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ಸ್ವರ್ಣಮಯ, ದಿವ್ಯ, ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಶಂಭುವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 44

शक्तिकार्यमिदं चक्रं हिरण्यज्योतिराश्रितम् । सलिलेनावृतमिदं सलिलं वह्निनावृतम्

ಈ ಚಕ್ರವು ಶಕ್ತಿಯ ಕಾರ್ಯ; ಇದು ಸ್ವರ್ಣಜ್ಯೋತಿಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯಿಸಿದೆ. ಇದು ಜಲದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ; ಆ ಜಲವೇ ಮತ್ತೆ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ.

Verse 45

आवृतो वायुना वह्निराकाशेनावृतं महत् । भूतादिना तथाकाशो भूतादिर्महतावृतः

ಅಗ್ನಿ ವಾಯುವಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ; ಮಹತ್ತತ್ತ್ವ ಆಕಾಶದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಆಕಾಶ ಭೂತಾದಿಯಿಂದ ಆವೃತ; ಭೂತಾದಿ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಆವೃತ—ಇಂತೆ ತತ್ತ್ವಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಆವರಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 46

अव्यक्तेनावृतस्तद्वन्महानित्येवमास्तिकैः । ब्रह्माण्डमिति संप्रोक्तमाचार्य्यैर्मुनिसत्तम

ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವವು ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಸ್ತಿಕ ಆಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನು ‘ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ’—ಬ್ರಹ್ಮನ ಅಂಡ—ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

Verse 47

उक्तानि सप्तावरणान्यस्य विश्वस्य गुप्तये । चक्राद्दशगुणाधिक्यं सलिलस्य विधीयते

ಈ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲು ಏಳು ಆವರಣಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಚಕ್ರದ ಹೊರಗೆ ಜಲ-ಆವರಣದ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 48

उपर्युपरि चान्योन्यमेवं दशगुणाधिकम् । ब्रह्माण्डमिति विज्ञेयं तद्द्विजैर्मुनिनायक

ಪದರದ ಮೇಲೆ ಪದರವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮೇಲಿನ ಲೋಕವು ಕೆಳಗಿನದಕ್ಕಿಂತ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನದು. ಹೇ ಮುನಿನಾಯಕ, ಈ ಸಮಸ್ತವನ್ನು “ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ” ಎಂದು ತಿಳಿ—ದ್ವಿಜರು ಹೀಗೆಯೇ ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ।

Verse 49

इममर्थमुरीकृत्य चक्रसामीप्यवर्त्तनात् । सलिलस्य च तन्मध्ये इति प्राह श्रुतिस्स्वयम्

ಈ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ಶ್ರುತಿ ಸ್ವತಃ ಹೇಳುತ್ತದೆ—ಚಕ್ರದ ಸಮೀಪ ನೀರು ಸುತ್ತುವ ಚಲನೆಯಿಂದ (ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತತ್ತ್ವ) ‘ಅದೇ ನೀರಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ’ ನೆಲೆಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ।

Verse 50

अनुग्रहतिरोभावसंहृतिस्थितिसृष्टिभिः । करोत्यविरतं लीलामेकश्शक्तियुतश्शिवः

ತನ್ನ ಏಕ ಪರಮಶಕ್ತಿ (ಶಕ್ತಿ)ಯೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತನಾದ ಏಕೈಕ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನು ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಸಂಹಾರ, ತಿರೋಭಾವ (ಆವರಣ) ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹ—ಈ ಪಂಚಕೃತ್ಯಗಳಿಂದ ನಿರಂತರ ದಿವ್ಯಲೀಲೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 51

बहुनेह किमुक्तेन मुने सारं वदामि ते । शिव एवेदमखिलं शक्तिमानिति निश्चितम्

ಓ ಮುನೇ, ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ನಿನಗೆ ಸಾರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶಿವನೇ; ಪರಾಶಕ್ತಿ (ಶಕ್ತಿ)ಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಶಿವನೇ, ಇದು ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.