
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರು, ಸೂತನು ಹೊರಟ ನಂತರ ಋಷಿಗಳು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು, ಉಪದೇಶಸ್ಮೃತಿ ಕಳೆದುಹೋದಂತೆ ಅನುಭವಿಸಿ, ಯಾರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವು ಸಂಸಾರದುಃಖವನ್ನು ಕರಗಿಸುತ್ತದೆ ಆ ಮುನಿಯ ಪುನರಾಗಮನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾತರರಾದರು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ವರ್ಷದ ಬಳಿಕ ಜ್ಞಾನಿ ಶಿವಭಕ್ತನಾದ ಸೂತನು ಕಾಶಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತಾನೆ; ಸಮವೇತ ಮುನಿಗಳು ಎದ್ದು ಆಸನ ಮತ್ತು ಅರ್ಘ್ಯ ನೀಡಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆತಿಥ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸೂತನು ಪರಮಪಾವನ ಜಾಹ್ನವಿ ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಋಷಿ-ದೇವ-ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿ, ತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಶುದ್ಧ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ ಆಚಮನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಸದ್ಯೋಜಾತಾದಿ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ಕ್ರಮಾನುಸಾರ ಲೇಪನ ಮಾಡಿ, ರುದ್ರಾಕ್ಷಮಾಲೆ ಧರಿಸಿ ನಿತ್ಯಕರ್ಮವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವನ್ನು ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಶಿವ, ಉಮಾಕಾಂತ, ಅವರ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಗಣಾಧಿಪ ಗಣೇಶನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ ಪುನಃಪುನಃ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಕಾಶಿಯ ಶೈವಚಿಹ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಪೂಜಾವಿಧಿಯ ದಿಕ್ಕು ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕಥಾರೂಪವಾಗಿ ಬೋಧಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 1
व्यास उवाच । गतेऽथ सूते मुनयस्सुविस्मिता विचिन्त्य चान्योन्यमिदन्तु विस्मृतम् । यद्वामदेवस्य मतन्मुनीश्वर प्रत्यूचितन्तत्खलु नष्टमद्य नः
ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು: ಸೂತನು ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ ಮುನಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು ಪರಸ್ಪರ ಚಿಂತಿಸಿದರು—“ಇದು ನಮಗೆ ಮರೆತುಹೋಯಿತು; ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರಾ! ವಾಮದೇವಮತಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವ ಆ ಉತ್ತರ ಇಂದು ನಮಗೆ ನಷ್ಟವಾದಂತಾಗಿದೆ।”
Verse 2
कदानुभूयान्मुनिवर्यदर्शनम्भावाब्धिदुःखौघहरम्परं हि तत् । महेश्वराराधनपुण्यतोऽधुना मुनीश्वरस्सत्वरमाविरस्तु नः
ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿಯ ದರ್ಶನ ನಮಗೆ ಯಾವಾಗ ದೊರೆಯುವುದು—ಅದೆಯೇ ಪರಮ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಸಂಸಾರಭವಸಾಗರದ ದುಃಖಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ? ಮಹೇಶ್ವರಾರಾಧನೆಯ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಆ ಮುನೀಶ್ವರನು ಈಗ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಅವಿರ್ಭವಿಸಲಿ।
Verse 3
इति चिन्तासमाविष्टा मुनयो मुनिपुंगवम् । व्यासं संपूज्य हृत्पद्मे तस्थुस्तद्दशर्नोत्सुकाः
ಹೀಗೆ ಚಿಂತನೆಗೆ ಲೀನರಾದ ಮುನಿಗಳು, ಮುನಿಪುಂಗವ ವ್ಯಾಸರನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಹೃದಯಪದ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅವರ ದರ್ಶನ-ಉಪದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿ ನಿಂತರು.
Verse 4
सम्वत्सरान्ते स पुनः काशीम्प्राप महामुनिः । शिवभक्तिरतो ज्ञानी पुराणार्थप्रकाशकः
ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾಮುನಿ ಮತ್ತೆ ಕಾಶಿಗೆ ಬಂದನು—ಶಿವಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ, ಪುರಾಣಾರ್ಥವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನಾಗಿ.
Verse 5
तन्दृष्ट्वा सूतमायान्तम्मुनयो हृष्टचेतसः । अभ्युत्थानासनार्घ्यादिपूजया समपूजयन्
ಸೂತನು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಮುನಿಗಳು ಹರ್ಷಚಿತ್ತರಾದರು; ಅಭ್ಯುತ್ಥಾನ, ಆಸನ, ಅರ್ಘ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಪೂಜಾವಿಧಿಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಸತ್ಕರಿಸಿದರು.
Verse 6
सोपि तान्मुनिशार्दूलानभिनन्द्य स्मितोदरम् । प्रीत्या स्नात्वा जाह्नवीये जले परमपावने
ಅವನು ಸಹ ಮೃದುಸ್ಮಿತದಿಂದ ಆ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲರನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಿ; ನಂತರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪರಮಪಾವನ ಜಾಹ್ನವೀ (ಗಂಗಾ) ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದನು.
Verse 7
ऋषीन्संतर्प्य च सुरान्पितॄंश्च तिलतण्डुलैः । तीरमागत्य सम्प्रोक्ष्य वाससी परिधाय च
ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿದಾಣಗಳಿಂದ ಋಷಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ಅವನು ತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರೋಕ್ಷಣ ಮಾಡಿ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದನು।
Verse 8
द्विराचम्य समादाय भस्म सद्यादिमंत्रतः । उद्धूलनादिक्रमतो विधार्य्याऽथ मुनीश्वरः
ಎರಡು ಬಾರಿ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಮುನೀಶ್ವರನು ಪವಿತ್ರ ಭಸ್ಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು. ಸದ್ಯೋಜಾತಾದಿ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉದ್ದೂಲನಾದಿ ಕ್ರಮದಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಧರಿಸಿದನು.
Verse 9
रुद्राक्षमालाभरणः कृतनित्यक्रियस्सुधी । यथोक्तांगेषु विधिना त्रिपुण्ड्रं रचति स्म ह
ರುದ್ರಾಕ್ಷಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ, ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ಆ ಸುಧೀ ಭಕ್ತನು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಾನದಂತೆ ಅಂಗಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರ (ಮೂರು ಭಸ್ಮರೇಖೆಗಳು) ರಚಿಸಿದನು.
Verse 10
विश्वेश्वरमुमाकान्तं ससुतं सगणाधिपम् । पूजयामास सद्भक्त्या ह्यस्तौ न्नत्वा मुहुर्मुहुः
ಅವನು ಸದ್ದ್ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನಾದ ಉಮಾಕಾಂತ ಶಿವನನ್ನು, ಅವರ ಪುತ್ರನೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಗಣಾಧಿಪನೊಡನೆ ಸೇರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿದನು; ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಸ್ತುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು.
Verse 11
कालभैरवनाथं च संपूज्याथ विधानतः । प्रदक्षिणीकृत्य पुनस्त्रेधा नत्वा च पंचधा
ನಂತರ ವಿಧಾನದಂತೆ ಕಾಲಭೈರವನಾಥನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಮತ್ತೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಹಾಗೂ ಪಂಚಧಾ (ಐದು ವಿಧವಾಗಿ) ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು.
Verse 12
पुनः प्रदक्षिणी कृत्य प्रणम्य भुवि दण्डवत् । तुष्टाव परया स्तुत्या संस्मरंस्तत्पदाम्बुजम्
ಮತ್ತೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತ್ ಪ್ರಣಾಮ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಒಳಗಿನಿಂದ ಅವರ ಪದ್ಮಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ಪರಮ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು।
Verse 13
श्रीमत्पंचाक्षरीम्विद्यामष्टोत्तरसहस्रकम् । संजप्य पुरतः स्थित्वा क्षमापय्य महेश्वरम्
ಶ್ರೀಮತ್ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ವಿದ್ಯೆ—“ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ”—ಯನ್ನು ಸಾವಿರ ಎಂಟು ಬಾರಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಜಪಿಸಿ, ಮಹಾದೇವನ ಮುಂದೆ ನಿಂತು, ವಿನಯದಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರನ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಬೇಡಬೇಕು।
Verse 14
चण्डेशं सम्प्रपूज्याऽथ मुक्तिमण्डपमध्यतः । निर्द्दिष्टमासनं भेजे मुनिभिर्वेदपारगैः
ನಂತರ ಚಂಡೇಶನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಮುಕ್ತಿ-ಮಂಡಪದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ವೇದಪಾರಂಗತ ಮುನಿಗಳು ಸೂಚಿಸಿದ ಆಸನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಕುಳಿತನು।
Verse 15
एवं स्थितेषु सर्वेषु नमस्कृत्य समंत्रकम् । अथ प्राह मुनीन्द्राणां भाववृद्धिकरम्वच
ಎಲ್ಲರೂ ಹೀಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕೂತಾಗ, ಅವನು ಮಂತ್ರಸಹಿತ ನಮಸ್ಕಾರ ಸಲ್ಲಿಸಿ; ನಂತರ ಮುನೀಂದ್ರರ ಭಾವವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।
Verse 16
सूत कृतः । धन्या यूयं महाप्राज्ञा मुनयश्शंसितव्रताः । भवदर्थमिह प्राप्तोऽहन्तद्वृत्तमिदं शृणु
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞರು, ಪ್ರಶಂಸಿತ ವ್ರತಧಾರಿಗಳಾದ ಮುನಿಗಳೇ! ನೀವು ಧನ್ಯರು. ನಿಮ್ಮ ನಿಮಿತ್ತವೇ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ಈಗ ನಡೆದಂತೆಯೇ ಈ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ।
Verse 17
यदाहमुपदिश्याथ भवतः प्रणवार्थकम् । गतस्तीर्थाटनार्थाय तद्वृत्तान्तम्ब्रवीमि वः
ನಾನು ನಿಮಗೆ ಪ್ರಣವ (ಓಂ)ದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ತೀರ್ಥಾಟನೆಗಾಗಿ ಹೊರಟೆ; ಈಗ ಅದರ ನಂತರ ನಡೆದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।
Verse 18
इतो निर्गत्य सम्प्राप्य तीरं दक्षपयोनिधेः । स्नात्वा सम्पूज्य विधिवद्देवीं कन्यामयीं शिवाम् । पुनरागत्य विप्रेन्द्रास्सुवर्णमुखरीतटम्
ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು ದಕ್ಷನ ಸಮುದ್ರತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಕನ್ಯಾರೂಪಿಣಿ ದೇವಿ ಶಿವೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ನಂತರ, ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ, ಮರಳಿ ಬಂದು ಸುವರ್ಣಮುಖರೀ ತಟವನ್ನು ಸೇರಬೇಕು।
Verse 19
श्रीकालहस्तिशैलाख्यनगरे परमाद्भुते । सुवर्णमुखरीतोये स्नात्वा देवानृषीनपि
ಪರಮಾದ್ಭುತವಾದ ಶ್ರೀಕಾಲಹಸ್ತಿ ಶೈಲನಗರದಲ್ಲಿ, ಸುವರ್ಣಮುಖರೀ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ದೇವರುಗಳಿಗೂ ಋಷಿಗಳಿಗೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ತರ್ಪಣ ನೀಡಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು।
Verse 20
सन्तर्प्य विधिवद्भक्त्या समुदं गिरिशं स्मरन् । समर्च्य कालहस्तीशं चन्द्रकांतसमप्रभम्
ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಸಂತರ್ಪಣ ಮಾಡಿ, ಶಾಂತಮನದಿಂದ ಗಿರೀಶ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತ, ಚಂದ್ರಕಾಂತಸಮ ಪ್ರಕಾಶವುಳ್ಳ ಕಾಲಹಸ್ತೀಶನನ್ನು ಸಮರ್ಚಿಸಬೇಕು।
Verse 21
पश्चिमाभिमुखम्पंचशिरसम्परमाद्भुतम् । सकृद्दर्शनमात्रेण सर्वाघक्षयकारणम्
ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿರುವ ಆ ಪರಮಾದ್ಭುತ ಪಂಚಶಿರಸ್ಸು (ಶಿವರೂಪ) — ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ದರ್ಶನದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳ ಕ್ಷಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 22
सर्वसिद्धिप्रदम्भुक्तिमुक्तिदन्त्रिगुणेश्वरम् । ततश्च परया भक्त्या तस्य दक्षिणगां शिवाम्
ಅವನು ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿದಾತ, ಭೋಗಮೋಕ್ಷಪ್ರದಾತ ಮತ್ತು ತ್ರಿಗುಣಾಧೀಶ್ವರನು. ನಂತರ ಪರಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಕಲ್ಯಾಣಮಯಿ ಶಿವೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.
Verse 23
ज्ञानप्रसूनकलिकां समर्च्य हि जगत्प्रसूम् । श्रीमत्पंचाक्षरीं विद्यामष्टोत्तरसहस्रकम्
ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜ್ಞಾನಪುಷ್ಪದ ಮೊಗ್ಗಾದ ಶ್ರೀಮತ್ ಪಂಚಾಕ್ಷರೀ ವಿದ್ಯೆ—ಜಗತ್ತಿನ ಜನನಿಯಾದ ಅವಳನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಎಂಟು ಸಾವಿರ ಬಾರಿ ಜಪಿಸಬೇಕು.
Verse 24
जप्त्वा प्रदक्षिणीकृत्य स्तुत्वा नत्वा मुहुर्मुहुः
ಮಂತ್ರಜಪ ಮಾಡಿ, ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಸ್ತುತಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಮರುಮರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪರಮಪತಿ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 25
ततः प्रदक्षिणीकृत्य गिरिम्प्रत्यहमादरात् । आमोदतीव मनसि प्रत्यहन्नियमास्थितः
ನಂತರ ಅವನು ಪ್ರತಿದಿನ ಆದರದಿಂದ ಆ ಪರ್ವತವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ನಿತ್ಯ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಉಳಿದನು; ಅವನ ಮನಸ್ಸು ದಿವ್ಯಾನಂದದಿಂದ ಸುಗಂಧಿತವಾದಂತೆ ಹರ್ಷಿಸಿತು.
Verse 26
अनयञ्चतुरो मासानेवन्तत्र मुनीश्वराः । ज्ञानप्रसूनकलिका महादेव्याः प्रसादतः
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮುನೀಶ್ವರರು ಅಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳು ಕಳೆದರು. ಮಹಾದೇವಿಯ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅವರ ಜ್ಞಾನಪುಷ್ಪದ ಮೊಗ್ಗು ಅರಳಿ ಪುಷ್ಪವಾಯಿತು.
Verse 27
एकदा तु समास्तीर्य चैलाजिनकुशोत्तरम् । आसनम्परमन्तस्मिन्स्थित्वा रुद्धेन्द्रियो मुनि
ಒಮ್ಮೆ ವಸ್ತ್ರ, ಮೃಗಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಕುಶಗಾಸಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಸನವನ್ನು ಹಾಸಿ, ಮುನಿ ಅದರಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದನು।
Verse 28
समाधिमास्थाय सदा परमानंदचिद्धनः । परिपूर्णश्शिवोस्मीति निर्व्यग्रहृदयोऽभवम्
ಸದಾ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಪರಮಾನಂದ-ಚಿತ್ಧನದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾಗಿ, “ನಾನು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಶಿವನೇ” ಎಂದು ಅರಿತು ನನ್ನ ಹೃದಯ ನಿರ್ವ್ಯಗ್ರವಾಯಿತು।
Verse 29
एतस्मिन्नेव समये सद्गुरुः करुणानिधिः । नीलजीमूतसङ्काशो विद्युत्पिङ्गजटाधरः
ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕರುಣಾನಿಧಿ ಸದ್ಗುರು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು—ನೀಲ ಮಳೆಮೋಡದಂತೆ ಶ್ಯಾಮ, ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಪಿಂಗಳ ಜಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು।
Verse 30
प्रांशुः कमण्डलूद्दण्डकृष्णाजिनधरस्स्वयम् । भस्मावदातसर्वाङ्गस्सर्वलक्षणलक्षितः
ಅವನು ಸ್ವತಃ ಎತ್ತರವಾಗಿಯೂ ತೇಜಸ್ವಿಯಾಗಿಯೂ ಇದ್ದನು; ಕಮಂಡಲು, ದಂಡ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಜಿಂಕಚರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು. ಭಸ್ಮದಿಂದ ಸರ್ವಾಂಗವೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಎಲ್ಲ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷಿತನು।
Verse 31
त्रिपुण्ड्रविलसद्भालो रुद्राक्षालङ्कृताकृतिः । पद्मपत्रारुणायामविस्तीर्णनयनद्वयः
ಅವನ ಭಾಲ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಅವನ ಆಕೃತಿ ರುದ್ರಾಕ್ಷಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು; ಅವನ ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳು ಪದ್ಮಪತ್ರದಂತೆ ಅರುಣ, ದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದವು।
Verse 32
प्रादुर्भूय हृदम्भोजे तदानीमेव सत्वरम् । विमोहितस्तदैवासमेतदद्भुतमास्तिकाः
ಹೇ ಆಸ್ತಿಕ ಭಕ್ತರೇ, ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹೃದಯ-ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಅದು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು; ಆ ಅದ್ಭುತ ದರ್ಶನದಿಂದ ನಾನು ತಕ್ಷಣವೇ ವಿಸ್ಮಯಮೋಹಿತನಾದೆ।
Verse 33
तत उन्मील्य नयने विलापं कृतवानहम् । आसीन्ममाश्रुपातश्च गिरिनिर्झरसन्निभः
ನಂತರ ನಾನು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ವಿಲಪಿಸಿದೆ; ನನ್ನ ಕಣ್ಣೀರು ಪರ್ವತದ ಜಲಪಾತದಂತೆ ಧಾರೆಯಾಗಿ ಹರಿಯಿತು।
Verse 34
एतस्मिन्नेव समये श्रुता वागशरीरिणी । व्योम्नो महाद्भुता विप्रास्तामेव शृणुतादरात्
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಿಂದ ದೇಹರಹಿತ ವಾಣಿ ಕೇಳಿಬಂತು—ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತ. ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಆ ವಾಣಿಯನ್ನೇ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳಿರಿ।
Verse 35
सूतपुत्र महाभाग गच्छ वाराणसीम्पुरीम् । तत्रासन्मुनयः पूर्वमुपदिष्टास्त्वयाऽधुना
ಹೇ ಸೂತಪುತ್ರ ಮಹಾಭಾಗ, ವಾರಾಣಸೀ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ಅಲ್ಲಿ ನೀನು ಹಿಂದೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಮುನಿಗಳು ಈಗ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ।
Verse 36
त्वदुपागमकल्याणं कांक्षंते विवशा भृशम् । तिष्ठन्ति ते निराहारा इत्युक्त्वा विरराम सा
ನಿನ್ನ ಆಗಮನದ ಮಂಗಳವನ್ನು ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಕುಲತೆಯಿಂದ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಆಹಾರವಿಲ್ಲದೆ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ವಾಣಿ ಮೌನವಾಯಿತು।
Verse 37
तत उत्थाय तरसा देवन्देवीञ्च भक्तितः । प्रदक्षिणीकृत्य पुनः प्रणम्य भुवि दण्डवत्
ಆಮೇಲೆ ಅವನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಎದ್ದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದೇವನಿಗೂ ದೇವಿಗೂ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ಅವರನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ ಮತ್ತೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತ್ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು.
Verse 38
द्विषड्वारं गुरोराज्ञां विज्ञाय शिवयोरथ । क्षेत्रान्निर्गत्य तरसा चत्वारिंशद्दिनान्तरे
ನಂತರ ಗುರುವಿನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದು ಅವರು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಆ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಹೊರಟರು; ಶಿವಕಾರ್ಯದ ನಿಮಿತ್ತ ನಲವತ್ತು ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಿದರು.
Verse 39
आगतोऽस्मि मुनिश्रेष्ठा अनुगृह्णन्तु मामिह । मया किमद्य वक्तव्यं भवन्तस्तद्ब्रुवन्तु मे
ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ! ನಾನು (ನಿಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ) ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹವಿರಲಿ. ಇಂದು ನಾನು ಏನು ಹೇಳಬೇಕು? ನೀವು ತಾವೇ ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ, ಏನು ಹೇಳುವುದು ಯುಕ್ತವೆಂದು.
Verse 40
इति सूतवचश्श्रुत्वा ऋषयो हृष्टमानसाः । अवोचन्मुनिशार्दूलं व्यासन्नत्वा मुहुर्मुहुः
ಈ ರೀತಿ ಸೂತನ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಋಷಿಗಳು ಹೃದಯಾನಂದದಿಂದ ಹರ್ಷಿತರಾದರು. ಅವರು ಮರುಮರು ಸಮೀಪಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯುತ ಗೌರವದಿಂದ ಆ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು.
A narrative return: after Sūta’s absence, the sages yearn for renewed instruction; Sūta reappears in Kāśī after a year, and the chapter theologically frames his presence as sorrow-removing and knowledge-illuminating, validating the teacher-disciple economy within Purāṇic transmission.
Bhasma, rudrākṣa, and tripuṇḍra operate as embodied metaphysics: bhasma signifies impermanence and purification; rudrākṣa indexes Rudra-centered protection and disciplined remembrance; tripuṇḍra encodes Śaiva identity and a yogic inscription of Śiva-tattva onto the body, aligning external mark with internal orientation.
Śiva is invoked as Viśveśvara and Umākānta—cosmic lord and spouse of Umā—worshipped together with their son and Gaṇādhipa (Gaṇeśa), emphasizing a Kāśī-centered devotional configuration that includes Śiva’s familial and gaṇa-related iconography.