Dashati 15
Agni’s precedence as Hotṛ and the energizing flow of Soma as the effective force of yajña
Agni
Brisk forward-driving and consecratory—moving from ignition/leadership (Agni) to cleansing and brightening (Pavamāna).
R̥ṣi attribution is not supplied in the input. The content aligns with common Soma Pavamāna stuti material and an Agni Hotṛ verse used in Sāman adaptation; precise family/maṇḍala lineage cannot be fixed from the given data.
ಈ ದಶತಿಯಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞದ ಜೀವಂತ, ದೈವಪ್ರೇರಿತ ಕ್ರಮವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಹೋತೃನಾಗಿ ಅಗ್ನಿ ‘ಮುಂದೆ’ (ಪುರಸ್ತಾತ್) ಸಾಗುತ್ತಾ ಯಾಗಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಚೇತನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೈವಿಕ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾಯಾ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳು ಫಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸೋಮ ಪವಮಾನನು ‘ಹತ್ತು ಸಹೋದರಿಯರು’ (ಧಾರೆಗಳು/ಬೆರಳುಗಳು/ಕ್ರಿಯೆಗಳು) ಮೂಲಕ ಶುದ್ಧಿಗೊಂಡು ಬಲವರ್ಧಿತನಾಗಿ, ವೇಗವಾಗಿ ದ್ರೋಣದತ್ತ ಧಾವಿಸಿ, ಚಮೂಯಲ್ಲಿ ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣಗೊಂಡು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಅರ್ಪಣೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸೂರ್ಯನ ದ್ರೋಣವು ಸೋಮದ ಕಿರಣಮಯ ಗಮ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಗುರುತಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ವಿಧಥ/ಯಜ್ಞಸತ್ರವೆಂಬ ಸಮನ್ವಿತ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
Mantras
Mantra 1
साकमुक्षो मर्जयन्त स्वसारो दश धीरस्य धीतयो धनुत्रीः हरिः पर्यद्रवज्जाः सूर्यस्य द्रोणं ननक्षे अत्यो न वाजी
ಸಾಕಂ ಉಕ್ಷಃ (ಸೋಮ) ಮರ್ಜಯಂತ—ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಸೋಮನು ಶುದ್ಧಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಧೀರಸ್ಯ ದಶ ಸ್ವಸಾರಃ—ಜ್ಞಾನಿಯ ಹತ್ತು ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸುಸಂಯೋಜಿತ ಧೀತಿಗಳು, ಧನುತ್ರಿಗಳಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ, ಅವನನ್ನು ಪರಿಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಹರಿಃ (ಸೋಮರಸ) ಪರ್ಯದ್ರವತ್—ಸುತ್ತಲೂ ಹರಿದು, ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ದ್ರೋಣ (ಪಾತ್ರ)ವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ—ಅತ್ಯೋ ನ ವಾಜೀ, ವಾಜ-ವಿಜೇತ ವೇಗದ ಅಶ್ವದಂತೆ.
Mantra 2
सं मातृभिर्न शिशुर्वावशानो वृषा दधन्वे पुरुवारो अद्भिः मर्यो न योषामभि निष्कृतं यन्त्सं गच्छते कलश उस्रियाभिः
ಮಾತೃಭಿರ್ನ ಶಿಶುಃ ವಾವಶಾನಃ—ತಾಯಂದಿರೊಂದಿಗೆ ಅಳುವ ಮಗುವಿನಂತೆ, ವೃಷಾ (ಸೋಮ) ಪುರುವಾರಃ—ಬಹಳ ರಕ್ಷಿತನಾಗಿ, ಅద్భಿಃ ದಧನ್ವೇ—ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಆತುರವಾಗಿ ಧಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮರ್ಯೋ ನ ಯೋಷಾಮ್ ಅಭಿ—ಯುವ ವರನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡ ಕನ್ಯೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ, ನಿಷ್ಕೃತಂ ಯತ್—ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ, ಸೋಮ-ಕಲಶ ಉಸ್ರಿಯಾಭಿಃ—ಕೆಂಪು (ರುದ್ರವರ್ಣ) ಧಾರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂ ಗಚ್ಛತೇ—ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರುತ್ತದೆ.
Mantra 3
उत प्र पिप्य ऊधरघ्न्याया इन्दुर्धाराभिः सचते सुमेधाः मूर्धानं गावः पयसा चमूष्वभि श्रीणन्ति वसुभिर्न निक्तैः
ಮತ್ತೂ—ಹಾಲು ಕೊಡುವ ಉಧರಘ್ನ್ಯಾ ಮೂಲದಿಂದ ಸೋಮಬಿಂದು ಉಬ್ಬಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ; ಸುಮೇಧಾ ಸೋಮನು ಧಾರಾ-ಧಾರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಗೋವುಗಳು ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಚಮೂಷು (ಪಾತ್ರಗಳು)ಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಣಮಾಡುತ್ತವೆ—ವಸುಭಿಃ, ನಿಕ್ತೈಃ (ಜಡಿತ) ರತ್ನಾಲಂಕಾರಗಳಂತೆ.
Frequently Asked Questions
It emphasizes Agni’s precedence in sacrifice: he is kindled and invoked first, and as Hotṛ he ‘leads’ by making the ritual actions effective.
They are a ritual image for the purifying agencies—often explained as the streams/waters, the ten fingers, or the coordinated operations involved in Soma straining and cleansing.
It describes the clarified Soma running to the receiving vessel (droṇa), shining with solar brilliance, and then being seasoned/mixed with milk in the bowls (camū) to prepare the offering.