Sarga 46

Verse 1

ततोद्यांपृथिवींचैववीक्षमाणावनौकसः ।ददृशुःसन्ततौबाणैर्भ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।।6.46.1।।

ನಂತರ ವಾನರನಾಯಕರು ಆಕಾಶವನ್ನೂ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾ, ಬಾಣಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಸಹೋದರರಾದ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣರನ್ನು ಕಂಡರು.

Verse 2

वृष्टवेवोपरतेदेवेकृतकर्मणिराक्षसे ।आजगामाथतंदेशंससुग्रीवोविभीषणः ।।6.46.2।।

ಮಳೆ ಸುರಿಸಿ ಮೋಡವು ಶಾಂತವಾಗಿ ಸರಿಯುವಂತೆ, ರಾಕ್ಷಸನು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿಸಿ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ, ಸುಗ್ರೀವನೊಂದಿಗೆ ವಿಭೀಷಣನು ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದನು.

Verse 3

नीलद्विविदमैन्दाश्चसुषेणःकुमुदाङ्गदा: ।तूर्णंहनुमतासार्धमन्वशोचन्तराघवौ ।।6.46.3।।

ನೀಲ, ದ್ವಿವಿದ, ಮೈಂದ, ಸುಷೇಣ, ಕುಮುದ ಮತ್ತು ಅಂಗದ—ಹನುಮಂತನೊಂದಿಗೆ—ಎರಡು ರಾಘವರನ್ನು ನೋಡಿ ತಕ್ಷಣ ಶೋಕಾಕುಲರಾದರು.

Verse 4

अचेष्टौमन्दनिश्श्वासौशोणितौघपरिप्लुतौ ।शरजालाचितौस्तब्दौशयानौशरतल्पयोः ।।6.46.4।।निःश्वसन्तौयथासर्पौनिश्चेष्टौमन्दविक्रमौ ।रुधिरस्राद्विग्धाङ्गौतापनीयाविवध्वजौ ।।6.46.5।।तौवीरशयनेवीरौशयानौमन्दचेष्टितौ ।यूथपैस्तै: परिवृतौबाष्पव्याकुललोचनैः ।।6.46.6।।राघवौपतितौदृष्टवाशरजालसमावृतौ ।बभूवुर्वेर्व्यथितास्सर्वेवानरास्सविभीषणाः ।।6.46.7।।

ಇಬ್ಬರೂ ಚಲನೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಮಂದ ಉಸಿರಾಟದಿಂದ, ರಕ್ತಧಾರೆಗಳಿಂದ ತೋಯ್ದು, ಬಾಣಗಳ ಜಾಲದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಸ್ತಬ್ಧರಾಗಿ ಬಾಣಶಯ್ಯದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದರು। ಸರ್ಪಗಳಂತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಸಿರೆಳೆಯುತ್ತ, ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟರೂ ಕ್ಷೀಣವೀರ್ಯರೂ ಆಗಿ, ರಕ್ತಲೇಪಿತ ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿದ ಎರಡು ಸುವರ್ಣ ಧ್ವಜಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು। ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು ವೀರಶಯನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಶಯನಿಸಿದ್ದರು; ಸುತ್ತಲೂ ಯೂಥಪತಿಗಳು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಆವರಿಸಿದ್ದರು। ಬಾಣಜಾಲದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರುವ ಆ ಇಬ್ಬರು ರಾಘವರನ್ನು ಕಂಡು, ವಿಭೀಷಣನೊಡನೆ ಎಲ್ಲ ವಾನರರೂ ವ್ಯಥೆ ಮತ್ತು ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿದರು.

Verse 5

अचेष्टौमन्दनिश्श्वासौशोणितौघपरिप्लुतौ ।शरजालाचितौस्तब्दौशयानौशरतल्पयोः ।।6.46.4।।निःश्वसन्तौयथासर्पौनिश्चेष्टौमन्दविक्रमौ ।रुधिरस्राद्विग्धाङ्गौतापनीयाविवध्वजौ ।।6.46.5।।तौवीरशयनेवीरौशयानौमन्दचेष्टितौ ।यूथपैस्तै: परिवृतौबाष्पव्याकुललोचनैः ।।6.46.6।।राघवौपतितौदृष्टवाशरजालसमावृतौ ।बभूवुर्वेर्व्यथितास्सर्वेवानरास्सविभीषणाः ।।6.46.7।।

ಹಾವಿನಂತೆ ಮಂದವಾಗಿ ನಿಶ್ವಸಿಸುತ್ತ, ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟರಾಗಿ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದವರಾಗಿ, ಹರಿಯುವ ರಕ್ತದಿಂದ ಲೇಪಿತ ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಮಂಕಾದ ಸುವರ್ಣ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 6

अचेष्टौमन्दनिश्श्वासौशोणितौघपरिप्लुतौ ।शरजालाचितौस्तब्दौशयानौशरतल्पयोः ।।6.46.4।।निःश्वसन्तौयथासर्पौनिश्चेष्टौमन्दविक्रमौ ।रुधिरस्राद्विग्धाङ्गौतापनीयाविवध्वजौ ।।6.46.5।।तौवीरशयनेवीरौशयानौमन्दचेष्टितौ ।यूथपैस्तै: परिवृतौबाष्पव्याकुललोचनैः ।।6.46.6।।राघवौपतितौदृष्टवाशरजालसमावृतौ ।बभूवुर्वेर्व्यथितास्सर्वेवानरास्सविभीषणाः ।।6.46.7।।

ವೀರಶಯನದಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ವೀರರು ಮಲಗಿದ್ದರು; ಅವರ ಚಲನೆಗಳು ಮಂದವಾಗಿದ್ದವು; ಅಶ್ರುಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಯೂಥಪತಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ನಿಂತಿದ್ದರು.

Verse 7

अचेष्टौमन्दनिश्श्वासौशोणितौघपरिप्लुतौ ।शरजालाचितौस्तब्दौशयानौशरतल्पयोः ।।6.46.4।।निःश्वसन्तौयथासर्पौनिश्चेष्टौमन्दविक्रमौ ।रुधिरस्राद्विग्धाङ्गौतापनीयाविवध्वजौ ।।6.46.5।।तौवीरशयनेवीरौशयानौमन्दचेष्टितौ ।यूथपैस्तै: परिवृतौबाष्पव्याकुललोचनैः ।।6.46.6।।राघवौपतितौदृष्टवाशरजालसमावृतौ ।बभूवुर्वेर्व्यथितास्सर्वेवानरास्सविभीषणाः ।।6.46.7।।

ಬಾಣಜಾಲದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ರಾಘವರನ್ನು ನೋಡಿ, ವಿಭೀಷಣನೊಡನೆ ಎಲ್ಲ ವಾನರರೂ ತೀವ್ರವಾಗಿ ವ್ಯಥಿತರಾದರು.

Verse 8

अन्तरिक्षंनिरीक्षन्तोदिशस्सर्वाश्चवानराः ।नचैनंमाययाछन्नंददृशूरावणिःरणे ।।6.46.8।।

ಆಕಾಶವನ್ನೂ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಾನರರಿಗೆ, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ರಾವಣಿಯನ್ನು ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 9

तंतुमायाप्रतिच्छन्नंमाययैवविभीषणः ।वीक्षमाणोददर्शाथभ्रातुःपुत्रमवस्थितम् ।।6.46.9।।

ಆದರೆ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಅವನನ್ನು ವಿಭೀಷಣನು ಪ್ರತಿಮಾಯೆಯಿಂದ ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ತನ್ನ ಸಹೋದರನ ಪುತ್ರನನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 10

तमप्रतिकर्माणमप्रतिद्वन्द्वमाहवे ।ददर्शान्तर्हितंवीरंवरदानाद्विभीषणः ।।6.46.10।।तेजसायशसाचैवविक्रमेणचसम्युतम् ।

ವರದಾನದ ಬಲದಿಂದ, ತೇಜಸ್ವಿ ಯಶಸ್ವಿ ಹಾಗೂ ಪರಾಕ್ರಮಸಂಪನ್ನನಾದ ವಿಭೀಷಣನು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿದ್ವಂದ್ವನೂ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಕರ್ಮಣನೂ ಆದ ಅಂತರ್ಹಿತ ವೀರ ಇಂದ್ರಜಿತನನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 11

इन्द्रजित्त्वात्मनःकर्मतौशयानौसमीक्ष्यच ।।6.46.11।।उवाचपरमप्रीतोहर्षयन् सर्वनैरृतान् ।

ತನ್ನದೇ ಕೃತ್ಯದ ಫಲವಾಗಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು ಧರಾಶಾಯಿಯಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಪರಮ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಇಂದ್ರಜಿತನು ಎಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನೂ ಹರ್ಷಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 12

दूषणस्यचहन्तारौखरस्यचमहाबलौ ।।6.46.12।।सादितौमामकैर्बाणैर्भ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।

“ದೂಷಣನನ್ನೂ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಖರನನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿದ ಆ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಸಹೋದರರು—ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣರು—ಈಗ ನನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಸಾದಿತರಾಗಿ ಧರಾಶಾಯಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.”

Verse 13

नेमौमोक्षयितुंशक्यावेतस्मादिषुबन्धनात् ।।6.46.13।।सर्वैरपिसमागम्यसर्षिसङ्घैस्सुरासुरैः ।

ಋಷಿಸಂಘಗಳೊಡನೆ ದೇವರೂ ಅಸುರರೂ ಸೇರಿ ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬಂದರೂ ಸಹ, ವೇತಸದ ಬಾಣಬಂಧನದಿಂದ ಈ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ.

Verse 14

यत्कृतेचिन्तयानस्यशोकार्तस्यपितुर्मम ।।6.46.14।।अस्पृष्टवाशयनंगात्रैस्त्रियामायातिशर्वरी ।त्स्नेयंयत्कृतेलङ्कानदीवर्षास्विवाकुला ।।6.46.15।।सोऽयंमूलहरोऽनर्थःसर्वेषांनिहतोमया ।

ಅವನ ಕಾರಣದಿಂದ ಶೋಕಪೀಡಿತನಾಗಿ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ನನ್ನ ತಂದೆ, ಅಂಗಗಳಿಂದ ಶಯನವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸದೆ ರಾತ್ರಿಯ ಮೂರು ಯಾಮಗಳನ್ನೂ ಕಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಲಂಕೆ ಮಳೆಗಾಲದ ನದಿಯಂತೆ ಅಶಾಂತವಾಗಿದೆ. ಆ ಅನರ್ಥದ ಮೂಲಕಾರಣನನ್ನೇ ನಾನು ಈಗ ಸಂಹರಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 15

यत्कृतेचिन्तयानस्यशोकार्तस्यपितुर्मम ।।6.46.14।।अस्पृष्टवाशयनंगात्रैस्त्रियामायातिशर्वरी ।त्स्नेयंयत्कृतेलङ्कानदीवर्षास्विवाकुला ।।6.46.15।।सोऽयंमूलहरोऽनर्थःसर्वेषांनिहतोमया ।

ಅವನ ಕಾರಣದಿಂದ ಶೋಕಪೀಡಿತನಾಗಿ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ನನ್ನ ತಂದೆ, ಅಂಗಗಳಿಂದ ಶಯನವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸದೆ ರಾತ್ರಿಯ ಮೂರು ಯಾಮಗಳನ್ನೂ ಕಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಲಂಕೆ ಮಳೆಗಾಲದ ನದಿಯಂತೆ ಅಶಾಂತವಾಗಿದೆ. ಆ ಅನರ್ಥದ ಮೂಲಕಾರಣನನ್ನೇ ನಾನು ಈಗ ಸಂಹರಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 16

रामस्यलक्ष्मणस्यैवसर्वेषांचवनौकसाम् ।विक्रमानिष्फलाःसर्वेयथाशरदितोयदाः ।।6.46.16।।

ರಾಮನ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ವಾನರಸೈನ್ಯದ ಪರಾಕ್ರಮವೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿದೆ; ಶರದೃತುವಿನ ಮೋಡಗಳು ಮಳೆ ಸುರಿಸದಂತೆ.

Verse 17

एवमुक्त्वातुतान् सर्वान्राक्षसान्परिपार्श्वतः ।।6.46.17।।यूथपानपितान्सर्वांस्ताडयामासरावणिः ।

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಸುತ್ತಲೂ ಸೇರಿದ್ದ ಆ ಎಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ರಾವಣಿಯು, ಅವರ ಯೂಥಪತಿಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಹೊಡೆದು ಬೀಳಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 18

नीलंनवभिराहत्यमैन्दंचद्विविदंतथा ।।6.46.18।।त्रिभिस्त्रिभिरमित्रघ्नस्ततापप्रवरेषुभिः ।

ಅಮಿತ್ರಘ್ನ ಇಂದ್ರಜಿತನು ನೀಲನನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಮೈಂದ ಮತ್ತು ದ್ವಿವಿದರನ್ನು ತಲಾ ಮೂರು ಮೂರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಾಣಗಳಿಂದ ತಾಡಿಸಿದನು.

Verse 19

जाम्बवन्तंमहेष्वासोविद् ध्वाबाणेनवक्षसि ।।6.46.19।।हनूमतोवेगवतोविससर्जशरान्दश ।

ಮಹಾಧನುರ್ಧರ ಇಂದ್ರಜಿತನು ಜಾಂಬವಂತನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬಾಣದಿಂದ ಭೇದಿಸಿ, ಬಳಿಕ ವೇಗವಂತ ಹನುಮಂತನ ಮೇಲೆ ಹತ್ತು ಶರಗಳನ್ನು ಸುರಿದನು.

Verse 20

गवाक्षंशरभंचैवद्वावप्यमिततेजसौ ।।6.46.20।।द्वाभ्यांद्वाभ्यांमहावेगोविव्याधयुधिरावणिः ।

ನಂತರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಹಾವೇಗಿಯಾದ ರಾವಣಪುತ್ರನು ಅಮಿತತೇಜಸ್ವಿಗಳಾದ ಗವಾಕ್ಷ ಮತ್ತು ಶರಭ ಎಂಬ ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನು ತಲಾ ಎರಡು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು.

Verse 21

गोलाङ्गूलेश्वरंचैववालिपुत्रमथाङ्गदम् ।।6.46.21।।विव्याधबहुभिर्बाणैस्त्वरमाणोऽथरावणिः ।

ನಂತರ ತ್ವರೆಯಿಂದ ರಾವಣಪುತ್ರನು ಗೋಲಾಂಗೂಲಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ವಾಲಿಪುತ್ರ ಅಂಗದನನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು.

Verse 22

तान्वानरवरान्भित्त्वाशरैरग्निशिखोपमैः ।।6.46.22।।ननादबलवांस्तत्रमहासत्त्वस्सरावणिः ।

ಅಗ್ನಿಶಿಖೆಯಂತೆ ದಹಿಸುವ ಬಾಣಗಳಿಂದ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾಸತ್ತ್ವಶಾಲಿ ಬಲವಂತನಾದ ರಾವಣಿ ಘೋಷವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿದನು.

Verse 23

तानर्धयित्वाबाणौघैस्त्रासयित्वाचवानरान् ।।6.46.23।।प्रजहासमहाबाहुर्वचनंचेदमब्रवीत् ।

ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯಂತೆ ಸುರಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಆಘಾತಗೊಳಿಸಿ ವಾನರರನ್ನು ಭೀತಿಗೊಳಿಸಿದ ಮಹಾಬಾಹು ನಕ್ಕು, ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 24

शरशब्देनघोरेणमयाबद्धौचमूमुखे ।।6.46.24।।सहितौभ्रातरवेतौनिशामयतराक्षसाः ।

“ಹೇ ರಾಕ್ಷಸರೆ, ಭಯಂಕರ ಶರಶಬ್ದದ ಬಲದಿಂದ ನಾನು ಸೇನೆಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲೇ ಬಂಧಿಸಿದ ಈ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರನ್ನು ಜೊತೆಯಾಗಿ ನೋಡಿ.”

Verse 25

एवमुक्तास्तुतेसर्वेराक्षसाःकूटयोधिनः ।।6.46.25।।परंविस्मयामाजग्मुःकर्मणातेनहर्षिताः ।

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಎಲ್ಲ ಕಪಟಯೋಧಿಗಳಾದ ರಾಕ್ಷಸರು, ಆ ಕೃತ್ಯದಿಂದ ಹರ್ಷಿತರಾಗಿ ಪರಮ ಆಶ್ಚರ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು.

Verse 26

विनेदुश्चमहानादान् सर्वेतेजलदोपमाः ।।6.46.26।।हतोरामइतिज्ञात्वारावणिंसमपूजयन् ।

ಮೋಡಗಳಂತೆ ಇದ್ದ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಮಹಾನಾದಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದರು; “ರಾಮನು ಹತನಾದನು” ಎಂದು ತಿಳಿದು, ರಾವಣಪುತ್ರನಾದ ರಾವಣಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಗೌರವಿಸಿದರು.

Verse 27

निष्पन्दौतुतदादृष्टवाभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।।6.46.27।।वसुधायांनिरुच्छवासौहतावित्यन्वमन्यत ।

ಆಗ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ, ಉಸಿರಿಲ್ಲದೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು—“ಇವರು ಹತರಾಗಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು.

Verse 28

हर्षेणतुसमाविष्टइन्द्रजित्समितिञ्जयः ।।6.46.28।।प्रविवेशपुरींलङ्कांहर्षयन् सर्वनैर्वृतान् ।

ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸಮರಜಯಿ ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಎಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನೂ ಹರ್ಷಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಲಂಕಾಪುರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 29

रामलक्ष्मणयोर्दृष्टवाशरीरेसायकैश्चिते ।।6.46.29।।सर्वाणिचाङ्गोपाङ्गानिसुग्रीवंभयमाविशत् ।

ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣರ ದೇಹಗಳು ಬಾಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗೋಪಾಂಗಗಳು ಗಾಯಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಭಯ ಆವರಿಸಿತು.

Verse 30

रामलक्ष्मणयोर्दृष्टवाशरीरेसायकैश्चिते ।।6.46.29।।सर्वाणिचाङ्गोपाङ्गानिसुग्रीवंभयमाविशत् ।

ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣರ ದೇಹಗಳು ಬಾಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗೋಪಾಂಗಗಳು ಗಾಯಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಭಯ ಆವರಿಸಿತು.

Verse 31

रामलक्ष्मणयोर्दृष्टवाशरीरेसायकैश्चिते ।।6.46.29।।सर्वाणिचाङ्गोपाङ्गानिसुग्रीवंभयमाविशत् ।

ರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣರ ದೇಹಗಳು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ಎಲ್ಲ ಅಂಗೋಪಾಂಗಗಳೂ ಗಾಯಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಭಯ ಆವರಿಸಿತು.

Verse 32

रामलक्ष्मणयोर्दृष्टवाशरीरेसायकैश्चिते ।।6.46.29।।सर्वाणिचाङ्गोपाङ्गानिसुग्रीवंभयमाविशत् ।

ರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣರ ದೇಹಗಳು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ಎಲ್ಲ ಅಂಗೋಪಾಂಗಗಳೂ ಗಾಯಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಭಯ ಆವರಿಸಿತು.

Verse 33

पर्यवस्थापयात्मानमनाथंमांचवानर ।।6.46.33।।सत्यधर्माभिरक्तानांनास्तिमृत्युकृतंभयम् ।

ಹೇ ವಾನರ! ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸು; ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅನಾಥನಾದ ನನ್ನನ್ನೂ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ನೆಲೆಗೊಳಿಸು. ಸತ್ಯಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ರತರಾದವರಿಗೆ ಮರಣಜನ್ಯ ಭಯವಿಲ್ಲ.

Verse 34

एवमुक्त्वाततस्तस्यजलक्लन्नेनपाणिना ।।6.46.34।।सुग्रीवस्यशुभेनेत्रेप्रममार्जविभीषणः ।

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ವಿಭೀಷಣನು ನೀರಿನಿಂದ ತೋಯ್ದ ಕೈಯಿಂದ ಸುಗ್ರೀವನ ಶುಭ್ರ ಸುಂದರ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ ಒರೆದು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 35

ततस्सलिलमादायविद्ययापरिजप्यच ।।6.46.35।।सुग्रीवनेत्रेधर्मात्मासममार्जविभीषणः ।

ನಂತರ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ವಿಭೀಷಣನು ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದು ವಿದ್ಯಾಮಂತ್ರದಿಂದ ಜಪಿಸಿ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಸುಗ್ರೀವನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಒರೆದು ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ತಂದನು.

Verse 36

विमृज्यवदनंतस्यकपिराजस्यधीमतः ।।6.46.36।।अब्रवीत्कालसम्प्राप्तसम्भ्रान्तमिदंवचः ।

ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಕಪಿರಾಜನ ಮುಖವನ್ನು ತೊಳೆದು, ಕಾಲೋಚಿತವೂ ತುರ್ತುಗತಿಯೂ ಆದ ಈ ಮಾತನ್ನು ಆತ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಹೇಳಿದರು.

Verse 37

नकालःकपिराजेन्द्रवैक्लब्यमवलम्बितुम् ।।6.46.37।।अतिस्नेहोऽप्यकालेऽस्मिन्मरणायोपकल्पते ।

ಹೇ ಕಪಿರಾಜೇಂದ್ರ! ಈಗ ವೈಕಲ್ಯಕ್ಕೆ ಆಸರೆ ಹಿಡಿಯುವ ಕಾಲವಲ್ಲ; ಈ ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅತಿಸ್ನೇಹವೂ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 38

तस्मादुत्सृज्यवैक्लब्यंसर्वकार्यविनाशनम् ।।6.46.38।।हितंरामपुरोगणांसैन्यानानुचिन्त्यताम् ।

ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುವ ವೈಕಲ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ; ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಸೇನೆಯ ನಿಜ ಹಿತವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿರಿ.

Verse 39

अथवारक्ष्यतांरामोयावत्संज्ञाविपर्ययः ।।6.46.39।।लब्धसंज्ञौहिकाकुत्स्थौभयंनौव्यपनेष्यतः ।

ಅಥವಾ ಈ ಅಚೇತನ ಸ್ಥಿತಿ ತೀರಿಹೋಗುವವರೆಗೆ ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿರಿ; ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ವಂಶದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಕುಮಾರರು ಚೇತನ ಪಡೆದರೆ ನಮ್ಮ ಭಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವರು.

Verse 40

नैतत्किञ्चनरामस्यनचरामोमुमूर्षति ।।6.46.40।।नह्येनंहास्यतेलक्ष्मीद्दुर्लभायागतायुषाम् ।

ಇದು ರಾಮನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಿರಾಶೆಗೆ ಕಾರಣವಲ್ಲ; ರಾಮನು ಮರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವವನು ಅಲ್ಲ. ಆಯುಷ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸುವವರಿಗೆ ದುರ್ಲಭವಾದ ಶ್ರೀ-ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೂ ಅವನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 41

तस्मादाश्वासयात्मानंबलंचाश्वासयस्वकम् ।।6.46.41।।यावत्कार्याणिसर्वाणिपुनःसंस्थापयाम्यहम् ।

ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನು ಧೈರ್ಯಪಡಿಸಿಕೋ; ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸೇನಾಬಲವನ್ನೂ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸು—ನಾನು ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವವರೆಗೆ.

Verse 42

एतेहिफुल्लनयनास्त्रासादागतसाध्वसाः ।।6.46.42।।कर्णेकर्णेप्रकथिताहरयोहरिसत्तम ।

ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಭಯದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡು, ತ್ರಾಸದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಿರುವ ಈ ವಾನರರು ಕಿವಿಯಿಂದ ಕಿವಿಗೆ ಗುಸುಗುಸುತ್ತ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

Verse 43

मांतुदृष्टवाप्रधावन्तमनीकंसम्प्रहर्षितुम् ।।6.46.43।।त्यजस्तुहरयस्त्रासंभुक्तपूर्वामिवस्रजम् ।

ಆದರೆ ಸೇನೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಾಸಗೊಳಿಸಲು ನಾನು ಓಡಿಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ವಾನರರು ಕಂಡಾಗ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಭಯವನ್ನು—ಹಿಂದೆ ಧರಿಸಿ ಬಿಸಾಡಿದ ಮಾಲೆಯಂತೆ—ತ್ಯಜಿಸಲಿ.

Verse 44

समाश्वास्यतुसुग्रीवंराक्षसेन्द्रोविभीषणः ।।6.46.44।।विद्रुतंवानरानीकंतत्समाश्वासयत्पुनः ।

ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಿಭೀಷಣನು, ಭಯದಿಂದ ಚದುರುತ್ತಿದ್ದ ವಾನರಸೈನ್ಯವನ್ನೂ ಮತ್ತೆ ಧೈರ್ಯಪಡಿಸಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 45

इन्द्रजित्तुमहामायःसर्वसैन्यसमावृतः ।।6.46.45।।विवेशनगरींलङ्कांपितरंचाभ्युपागमत् ।

ಮಹಾಮಾಯಾವಿ ಇಂದ್ರಜಿತನು ತನ್ನ ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆಯಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ಲಂಕಾನಗರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 46

तत्ररावणमासाद्यअभिवाद्यकृताञ्जलिः ।।6.46.46।।आचचक्षेप्रियंपित्रेनिहतौरामलक्ष्मणौ ।

ಅಲ್ಲಿ ರಾವಣನನ್ನು ಸೇರಿ, ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ ವಂದಿಸಿ, ತಂದೆಗೆ ಹರ್ಷಕರವಾದ ವಾರ್ತೆ ತಿಳಿಸಿದನು— “ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣರು ನಿಹತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.”

Verse 47

उत्पपातततोहृष्टःपुत्रंचपरिषस्वजे ।।6.46.47।।रावणोरक्षसांमध्येश्रुत्वाशत्रूनिपातितौ ।

ಶತ್ರುಗಳು ಪಾತಿತರಾದರೆಂದು ಕೇಳಿ, ರಾಕ್ಷಸರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾವಣನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಎದ್ದು ನಿಂತು ತನ್ನ ಪುತ್ರನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.

Verse 48

उपाघ्रायचतंमूद् र्नेनंपप्रच्छप्रीतमानसः ।।6.46.48।।पृच्छतेचयथावृत्तंपित्रेतस्मैसर्वंन्यवेदयत् ।यथातौशरबन्धेननिश्चेष्टौनिष्प्रभौकृतौ ।।6.46.49।।

ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಮುತ್ತಿಟ್ಟು, ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಚಾರಿಸಿದನು.

Verse 49

उपाघ्रायचतंमूद् र्नेनंपप्रच्छप्रीतमानसः ।।6.46.48।।पृच्छतेचयथावृत्तंपित्रेतस्मैसर्वंन्यवेदयत् ।यथातौशरबन्धेननिश्चेष्टौनिष्प्रभौकृतौ ।।6.46.49।।

ತಂದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದನು— ಬಾಣಗಳ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತರಾಗಿ ಅವರುಿಬ್ಬರೂ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟರೂ ನಿಷ್ಪ್ರಭರೂ ಆಗಿದ ರೀತಿಯನ್ನು.

Verse 50

सहर्षवेगानुगतान्तरात्माश्रुत्वावचस्तस्यमहारथस्य ।जहौज्वरंदाशरथेःसमुत्थितंप्रहृष्यवाचाऽभिननन्दपुत्रम् ।।6.46.50।।

ಆ ಮಹಾರಥಿಯ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕ್ಷಣವೇ ಅವನ ಅಂತರಾತ್ಮ ಹರ್ಷದ ವೇಗದಿಂದ ತುಂಬಿತು; ದಾಶರಥಿಯ ಕುರಿತು ಉದ್ಭವಿಸಿದ್ದ ಭಯಜ್ವರವು ತೊಲಗಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ಪುಳಕಿತನಾಗಿ ಅವನು ಪುತ್ರನನ್ನು ಆನಂದಭರಿತ ವಚನಗಳಿಂದ ಅಭಿನಂದಿಸಿದನು.