Sarga 115
विभीषणाभिषेकः (Vibhīṣaṇa’s Consecration) and Hanumān’s Commission to Sītā
युद्धकाण्ड
ರಾವಣನ ಪತನವಾದ ಬಳಿಕ ದೇವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ದಾನವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ವಿಜಯದ ಮಂಗಳಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ ಶ್ರೀರಾಮನ ಪರಾಕ್ರಮ, ವಾನರಸೇನೆಯ ಯಾತ್ರೆ, ಸುಗ್ರೀವನ ಸೂಕ್ತ ಸಲಹೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಭಕ್ತಿ-ವೀರ್ಯ, ಸೀತೆಯ ಪತಿವ್ರತಾ ನಿಷ್ಠೆ ಹಾಗೂ ಹನುಮಂತನ ಮಹಾಶೌರ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಶ್ರೀರಾಮ ಇಂದ್ರನ ಸಾರಥಿ ಮಾತಲಿಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿದಾಯಗೊಳಿಸಿ, ದಿವ್ಯ ರಥದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ. ಶ್ರೀರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ—ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಭೀಷಣನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು; ಅವನ ಭಕ್ತಿ, ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಸೇವೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಸ್ವರ್ಣಕಲಶವನ್ನು ತಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ವೇಗವಂತ ವಾನರ ನಾಯಕರು ಸಮುದ್ರಜಲವನ್ನು ತರುತ್ತಾರೆ. ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ಮಂತ್ರೋಚ್ಚಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ “ರಾಮಾಜ್ಞೆಯಿಂದ” ರಾಕ್ಷಸರ ಮಧ್ಯೆಯೇ ಅಭಿಷೇಕ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ; ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ವಾನರರು ಹರ್ಷಿಸಿ ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಭೀಷಣನು ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸಾಂತ್ವನಪಡಿಸಿ, ಮೊಸರು, ಅಕ್ಷತೆ, ಸಿಹಿಪದಾರ್ಥ, ಲಾಜ, ಪುಷ್ಪ ಮೊದಲಾದ ಮಂಗಳದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಶ್ರೀರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಶ್ರೀರಾಮ ಅವನ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಶ್ರೀರಾಮ ವಿಭೀಷಣನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ—ಲಂಕೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ವೈದೇಹಿ ಸೀತೆಗೆ ಶುಭವಾರ್ತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ಅವಳ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದು ಶೀಘ್ರ ಮರಳಬೇಕು ಎಂದು।
Shlokas
Verse 1
तेरावणवधंदृष्टवादेवगन्धर्वदानवाः ।जग्मुस्स्वैस्वैर्विमानैस्तेकथयन्तश्शुभाःकथाः ।।।।
ರಾವಣವಧವನ್ನು ಕಂಡ ದೇವರು, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಪರಸ್ಪರ ಶುಭ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿ ಹೊರಟರು.
Verse 2
रावणस्यवधंघोरंराघवस्यपराक्रमम् ।सुयुद्धंवानराणां च सुग्रीवस्य च मन्त्रितम् ।।।।अनुरागं च वीर्यं च सौमित्रेर्लक्ष्मणस्य च ।पतिव्रतात्वंसीतायाहनूमतिपराक्रमम् ।।।।कथयन्तोमहाभागाजग्मुर्हष्टायथागतम् ।
ರಾವಣನ ಭೀಕರ ವಧೆಯನ್ನೂ, ರಾಘವನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನೂ, ವಾನರರ ಸುಯುದ್ಧವನ್ನೂ, ಸುಗ್ರೀವನ ಮಂತ್ರೋಪದೇಶವನ್ನೂ; ಹಾಗೆಯೇ ಸೌಮಿತ್ರಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ಣ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಶೌರ್ಯವನ್ನೂ, ಸೀತಾಮಾತೆಯ ಪತಿವ್ರತಧರ್ಮವನ್ನೂ, ಹನುಮಂತನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾ ಮಹಾಭಾಗ್ಯರು ಹರ್ಷದಿಂದ, ಬಂದ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.
Verse 3
रावणस्यवधंघोरंराघवस्यपराक्रमम् ।सुयुद्धंवानराणां च सुग्रीवस्य च मन्त्रितम् ।।6.115.2।।अनुरागं च वीर्यं च सौमित्रेर्लक्ष्मणस्य च ।पतिव्रतात्वंसीतायाहनूमतिपराक्रमम् ।।6.115.3।।कथयन्तोमहाभागाजग्मुर्हष्टायथागतम् ।
ಸೌಮಿತ್ರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಅನುರಾಗವೂ ವೀರ್ಯವೂ, ಸೀತೆಯ ಪತಿವ್ರತಧರ್ಮವೂ, ಹನುಮಂತನ ಪರಾಕ್ರಮವೂ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾ, ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯರು ಹರ್ಷದಿಂದ, ಬಂದ ಹಾಗೆಯೇ ಮರಳಿ ಹೋದರು.
Verse 4
राघवस्तुरथंदिव्यमिन्द्रदत्तंशिखिप्रभम् ।।।।अनुज्ञायमहाभागोर्मातलिंप्रत्यपूजयत् ।
ಮಹಾಭಾಗನಾದ ರಾಘವನು ಮಾತಲಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿ, ಇಂದ್ರನು ದತ್ತಿಸಿದ ಅಗ್ನಿಸಮಾನ ಪ್ರಕಾಶವುಳ್ಳ ಆ ದಿವ್ಯ ರಥವನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಮರಳಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಪೂಜಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿದಾಯಗೊಳಿಸಿದನು.
Verse 5
राघवेणाभ्यनुज्ञातोमातलिश्शक्रसारथिः ।।।।दिव्यंतंरथमास्थायदिवमेवारूरोहसह ।
ರಾಘವನಿಂದ ಅನುಜ್ಞೆ ಪಡೆದ ಶಕ್ರಸಾರಥಿಯಾದ ಮಾತಲಿಯು ಆ ದಿವ್ಯ ರಥವನ್ನು ಏರಿ, ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನೇ ಪುನಃ ಆರೋಹಿಸಿದನು.
Verse 6
तस्मिंस्तुदिवमारूढेसुसारथिसन्तमे ।।।।राघवःपरमप्रीतस्सुग्रीवंपरिषस्वजे ।
ಸುಸಾರಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಾತಲಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಆರೋಹಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಪರಮಪ್ರೀತನಾದ ರಾಘವನು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಲಿಂಗಿಸಿದನು.
Verse 7
परिष्वज्य च सुग्रीवंलक्ष्मणेनाभिवादितः ।।।।पूज्यमानोहरिगणैराजगामबलालयम् ।
ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಂದ ಅಭಿವಾದನೆ ಪಡೆದ ರಾಮನು, ಹರಿಗಣಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತನಾಗಿ ಸೇನೆಯ ಶಿಬಿರವಾದ ಬಲಾಲಯಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬಂದನು.
Verse 8
अथोवाच स काकुत्स्थस्समीपपरिवर्तिनम् ।।।।सौमित्रिंसत्त्वसम्पन्नंलक्ष्मणंशुभलक्षणम् ।
ಅನಂತರ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥವಂಶಜ ರಾಮನು ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ನಿಂತಿದ್ದ, ಸತ್ವಸಂಪನ್ನನೂ ಶುಭಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತನೂ ಆದ ಸೌಮಿತ್ರಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.
Verse 9
भीषणमिमंसौम्य लङ्कायामभिषेचय ।।।।अनुरक्तं च भक्तं च तथापूर्वोपकारिणम् ।
ಸೌಮ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೇ! ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಭೀಷಣನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡು; ಅವನು ಅನುರಕ್ತನು, ಭಕ್ತನು, ಹಾಗೆಯೇ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದವನು.
Verse 10
एषमेपरमःकामोयदिमंरावणानुजम् ।।।।लङ्कायांसौम्य पश्येमभिषिक्तंविभीषणम् ।
ಹೇ ಸೌಮ್ಯನೇ! ನನ್ನ ಪರಮ ಆಶಯವೆಂದರೆ—ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾವಣನ ಅನುಜ ವಿಭೀಷಣನು ಅಭಿಷೇಕಿತನಾದುದನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬೇಕು.
Verse 11
एवमुक्तस्तुसौमित्रीराघवेणमहात्मना ।।।।तथेत्युक्त्वासुसम्हृष्टःसौवर्णंघटमाददे ।
ಮಹಾತ್ಮ ರಾಘವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಸೌಮಿತ್ರಿ (ಲಕ್ಷ್ಮಣ) ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಗೊಂಡು ‘ತಥೇತಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಸುವರ್ಣ ಘಟವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.
Verse 12
तम्घटंवानरेन्द्राणांहस्तेदत्त्वामनोजवान् ।।।।व्यादिदेशमहासत्त्व: समुद्रसलिलंतदा ।
ಆಗ ಮಹಾಸತ್ತ್ವಶಾಲಿ, ಮನೋಜವ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಆ ಘಟವನ್ನು ವಾನರೇಂದ್ರನ ಕೈಗೆ ನೀಡಿ, ಸಮುದ್ರದ ನೀರನ್ನು ತರಲು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು.
Verse 13
अतिशीघ्रंततोगत्वावानरास्तेमनोजवाः ।।।।आगतास्तुजलंगृह्यसमुद्राद्वानरोत्तमाः ।
ನಂತರ ಮನೋಜವಗಳಾದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರರು ಅತಿಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೋಗಿ, ಸಮುದ್ರದಿಂದ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮರಳಿ ಬಂದರು.
Verse 14
ततःस्त्वेकंघटंगृह्यसम्स्थाप्यपरमासने ।।।।घटेनतेनसौमित्रिरभ्यषिञ्चद्विभीषणम् ।लङ्कायांरक्षसांमध्येराजानंरामशासनात् ।।।।विधिनामन्त्रदृष्टेनसुहृद्गणसमावृतः ।
ಅನಂತರ ಸೌಮಿತ್ರಿಯು ಒಂದು ಕಲಶವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ಪರಮಾಸನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ರಾಮನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರ ಮಧ್ಯೆ, ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರದೃಷ್ಟಿಯಂತೆ, ಸುಹೃದ್ಗಣದಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿದ್ದ ವಿಭೀಷಣನಿಗೆ ಆ ಕಲಶಜಲದಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ ರಾಜನಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು.
Verse 15
ततःस्त्वेकंघटंगृह्यसम्स्थाप्यपरमासने ।।6.115.14।।घटेनतेनसौमित्रिरभ्यषिञ्चद्विभीषणम् ।लङ्कायांरक्षसांमध्येराजानंरामशासनात् ।।6.115.15।।विधिनामन्त्रदृष्टेनसुहृद्गणसमावृतः ।
ಆಗ ಎಲ್ಲರೂ—ರಾಕ್ಷಸರೂ ವಾನರರೂ ಸಹ—ಅತೂಲ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿ, ರಾಮನನ್ನೇ ಮಾತ್ರ ಸ್ತುತಿಸಿದರು.
Verse 16
अभ्यषिञ्चंस्तदासर्वेराक्षसावानरास्तथा ।।।।प्रहर्षमतुलंगत्वातुष्टुवूराममवे ह ।
ಆಗ ಎಲ್ಲರೂ—ರಾಕ್ಷಸರೂ ವಾನರರೂ ಸಹ—ಅತೂಲ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿ, ರಾಮನನ್ನೇ ಮಾತ್ರ ಸ್ತುತಿಸಿದರು.
Verse 17
तस्यामात्याजहृषिरेभक्तायेचास्यराक्षसाः ।।।।दृष्टवाभिषिक्तंलङ्कायांराक्षसेन्द्रंविभीषणम् ।
ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನಾಗಿ ವಿಭೀಷಣನು ಅಭಿಷಿಕ್ತನಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನ ಅಮಾತ್ಯರೂ ಅವನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ರಾಕ್ಷಸರೂ ಹರ್ಷಿಸಿದರು.
Verse 18
राघवःपरमांप्रीतिंजगामसहलक्ष्मणः ।।।।स तद्राज्यंमहत्प्राप्यरामदत्तंविभीषणः ।
ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ರಾಘವನು ಪರಮ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು; ಮತ್ತು ರಾಮನು ದತ್ತಿಸಿದ ಆ ಮಹಾ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ವಿಭೀಷಣನು ತನ್ನ ಯೋಗ್ಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು.
Verse 19
प्रकृतयस्सान्त्वयित्वा च ततोराममुपागमत् ।।।।दध्यक्षतान्मोदकांश्चलाजास्सुमनसस्तथा ।आजह्रुरथसन्तुष्टाःपौरास्तस्मैनिशाचराः ।।।।
ನಂತರ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸಾಂತ್ವನಪಡಿಸಿ ಅವನು ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು. ಸಂತುಷ್ಟರಾದ ಪೌರರು—ಆ ನಿಶಾಚರ ಜನ—ಅವನಿಗೆ ದಧಿ, ಅಕ್ಷತ (ಹಳದಿ ರಂಜಿತ ಅಕ್ಕಿ), ಮೋದಕ, ಲಾಜೆ ಮತ್ತು ಸುಮನಸ್ಸುಗಳಾದ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಣವಾಗಿ ತಂದರು.
Verse 20
प्रकृतयस्सान्त्वयित्वा च ततोराममुपागमत् ।।6.115.19।।दध्यक्षतान्मोदकांश्चलाजास्सुमनसस्तथा ।आजह्रुरथसन्तुष्टाःपौरास्तस्मैनिशाचराः ।।6.115.20।।
ನಂತರ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತುಷ್ಟರಾದ ನಗರಜನರು ದಧಿ, ಅಕ್ಷತ (ಮಂಗಳ ಅಕ್ಕಿ), ಮೋದಕಗಳು, ಲಾಜೆಗಳು (ಹೊರಿದ ಧಾನ್ಯ) ಹಾಗೂ ಸುಮನಗಳು (ಪುಷ್ಪಗಳು) ತಂದು ಅವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದರು.
Verse 21
सःतान् गृहीत्वादुर्धर्षोराघवायन्यवेदयत् ।।।।माङ्गल्यंमङ्गलंसर्वंलक्ष्मणाय च वीर्यवान् ।
ಅದುರ್ಧರ್ಷನೂ ವೀರನೂ ಆದ ವಿಭೀಷಣನು ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ರಾಘವ ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಸರ್ವ ಮಂಗಳಕರವಾದ ಆ ಶುಭೋಪಚಾರಗಳನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೂ ಅರ್ಪಿಸಿದನು.
Verse 22
कृतकार्यंसमृद्धार्थंदृष्टवारामोविभीषणम् ।।।।प्रतिजग्राहतत्सर्वंतस्यैवप्रियकाम्यया ।
ವಿಭೀಷಣನು ಕೃತಕಾರ್ಯನಾಗಿ, ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವು ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಶ್ರೀರಾಮನು ಅವನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಆ ಎಲ್ಲ ಅರ್ಪಣಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.
Verse 23
ततःशैलोपमंवीरंप्राञ्जलिंप्रणतंस्थितम् ।।।।उवाचेदंवचोरामोहनूमन्तंप्लवङ्गमम् ।
ಆಮೇಲೆ ರಾಮನು ಪರ್ವತೋಪಮ, ವೀರ ಪ್ಲವಂಗಮ ಹನುಮಂತನಿಗೆ—ಅಂಜಲಿ ಬಿಗಿದು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ವಿನಯದಿಂದ ನಿಂತಿದ್ದವನಿಗೆ—ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
Verse 24
अनुज्ञाप्यमहाराजमिमंसौम्य विभीषणम् ।।।।प्रविश्यनगरींलङ्कांकौशलंब्रूहिमैथिलीम् ।
“ಸೌಮ್ಯನೇ, ಈ ಮಹಾರಾಜ ವಿಭೀಷಣನ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಲಂಕಾನಗರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಮೈಥಿಲಿಯ ಕುಶಲಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸು.”
Verse 25
वैदेह्यैमांकुशलिनंसुग्रीवं च सलक्ष्मणम् ।।।।आचक्ष्ववदतांश्रेष्ठरावणं च हतंरणे ।
“ವೈದೇಹಿಗೆ ನಾನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ಕುಶಲವಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಸುಗ್ರೀವನೂ ಕುಶಲನೆಂದು ತಿಳಿಸು; ಮತ್ತು ವಾಕ್ಯಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ರಾವಣನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತನಾದನೆಂದೂ ಹೇಳು.”
Verse 26
प्रियमेतदुदाहृत्यवैदेह्यास्त्वंहरीश्वर ।।।।प्रतिगृह्य च सन्देशमुपावर्तितुमर्हसि ।
“ಹೇ ಹರೀಶ್ವರ, ವೈದೇಹಿಗೆ ಈ ಪ್ರಿಯ ವಾರ್ತೆ ತಿಳಿಸಿ, ಅವಳ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ನೀನು ಮರಳಿ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗಿದ್ದೀ.”
Frequently Asked Questions
The pivotal action is the immediate establishment of lawful governance in Laṅkā: Rāma orders Vibhīṣaṇa’s consecration not as a spoil of war but as a dharma-based political settlement, emphasizing loyalty, prior service, and ritual legitimacy to prevent post-war disorder.
Victory is incomplete without restoration of order and humane reconciliation. The sarga teaches that righteous leadership transitions from battlefield success to civic stability through śāstric procedure, gratitude to allies, and truthful, compassionate communication—exemplified by commissioning Hanumān to reassure Sītā.
Laṅkā is foregrounded as the seat of post-war kingship; the ocean functions as a ritual source for abhiṣeka water; and the cultural landmark is the consecration rite itself—mantra-guided, scripture-aligned enthronement with auspicious offerings (dadhi, akṣata, modaka, lājā, flowers) reflecting civic participation in legitimizing rule.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.