Previous Verse

Shloka 35

हनूमद्

दूत्यम् / Hanuman’s Mediation and Lakshmana’s Appeal to Sugriva

स तु विपुलयशाः कपिप्रवीरःपवनसुतः कृतकृत्यवत्प्रहृष्टः।गिरिवरमुरुविक्रमः प्रयातस्स शुभमतिस्सह रामलक्ष्मणाभ्याम्।।

sa tu vipulayaśāḥ kapipravīraḥ pavanasutaḥ kṛtakṛtyavat prahṛṣṭaḥ | girivaram uruvikramaḥ prayātas sa śubhamatiḥ saha rāmalakṣmaṇābhyām ||

ಆಗ ವಿಪುಲಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಕಪಿಪ್ರವೀರ ಪವನಸುತ ಹನುಮಾನ್ ಕೃತಕೃತ್ಯನಂತೆ ಪರಮ ಹರ್ಷಗೊಂಡನು. ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ ಶುಭಮತಿಯೂ ಆಗಿ, ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಮಹಾಗಿರಿಯ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದನು॥

सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुindeed
तु:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोध (particle)
विपुलयशाःof great fame
विपुलयशाः:
कर्तृ-विशेषण (Agent-qualifier)
TypeAdjective
Rootविपुल + यशस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: विपुलं यशः यस्य
कपिप्रवीरःforemost among monkeys
कपिप्रवीरः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकपि + प्रवीर (प्रातिपदिक); कपीनां प्रवीरः
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष
पवनसुतःson of the Wind
पवनसुतः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपवन + सुत (प्रातिपदिक); पवनस्य सुतः
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष
कृतकृत्यवत्as one who has fulfilled his duty
कृतकृत्यवत्:
क्रिया-विशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootकृतकृत्यवत् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत्-प्रयोग (adverbial -वत्): ‘as if having accomplished the task’
प्रहृष्टःexceedingly delighted
प्रहृष्टः:
कर्तृ-विशेषण (Agent-qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रहृष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
गिरिवरम्to the best mountain
गिरिवरम्:
कर्म (Karma/Goal)
TypeNoun
Rootगिरि + वर (प्रातिपदिक); वरः गिरिः
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय
उरुविक्रमःof great prowess
उरुविक्रमः:
कर्तृ-विशेषण (Agent-qualifier)
TypeAdjective
Rootउरु + विक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: उरुः विक्रमः यस्य
प्रयातःdeparted
प्रयातः:
क्रिया (Kriyā/Predicate)
TypeVerb
Rootप्र + या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि: ‘departed’
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पुनरुक्त-कर्ता (resumptive subject)
शुभमतिःof auspicious mind
शुभमतिः:
कर्तृ-विशेषण (Agent-qualifier)
TypeAdjective
Rootशुभ + मति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: शुभा मतिः यस्य
सहtogether with
सह:
सहकारक (Associative)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (with/along with), तृतीया-सहयोगे
रामलक्ष्मणाभ्याम्with Rama and Lakshmana
रामलक्ष्मणाभ्याम्:
सहकारक/करण (Association/Instrument)
TypeNoun
Rootराम + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), द्विवचन; द्वन्द्व-समास

The son of the Wind-god, the most valiant, the supremely heroic monkey and the one well-admired, having performed his task, felt immensely happy.And with an auspicious feeling, departed for the great mountain (Rishyamuka) along with Rama and Lakshmana.ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkiṅdhākāṇḍē caturthassargaḥ৷৷Thus ends the fourth sarga of Kishkindakanda of the Holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

H
Hanumān
P
Pavana (Wind-god)
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
Ṛṣyamūka (great mountain; implied by context/translation tradition)

FAQs

Kartavya-niṣṭhā (steadfastness in duty): joy arises from completing righteous responsibility, not from personal gain.

Hanumān, having successfully engaged the newcomers and secured trust, escorts Rāma and Lakṣmaṇa toward the mountain where Sugrīva resides.

Auspicious intention joined to capability—Hanumān’s moral clarity (śubhamati) and effective action (uruvikrama).