Shloka 16

वानरसेनामिलनम् / The Mustering of the Vanara Hosts

Devanagari script

तथाऽपरेण कोटीनां सहस्रेण समन्वितः।पिता रुमाया सम्प्राप्तस्सुग्रीवश्वशुरो विभुः।।4.39.16।।

Transliteration

tathā ’pareṇa koṭīnāṃ sahasreṇa samanvitaḥ |

pitā rumāyā samprāptaḥ sugrīvaśvaśuro vibhuḥ || 4.39.16 ||

Translation

ಅದೇ ರೀತಿ, ಇನ್ನೊಂದು ಸಹಸ್ರ ಕೋಟಿ ವಾನರರೊಂದಿಗೆ ರುಮೆಯ ತಂದೆ—ವಿಭುವಾದ, ಸುಗ್ರೀವನ ಶ್ವಶುರ—ಬಂದು ಸೇರಿದರು.

Word by Word

• तथा: likewise
• तथा: सम्बन्ध/वाक्योपपद
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (adverb: 'likewise/in the same way')

• अपरेण: by another
• अपरेण: करण (Karaṇa/करणम्)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (adjectival) सहस्रेण

• कोटीनाम्: of crores
• कोटीनाम्: सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन

• सहस्रेण: with a thousand
• सहस्रेण: करण (Karaṇa/करणम्)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• समन्वितः: accompanied
• समन्वितः: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम् + अनु + √इ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'endowed/attended by'

• पिता: father
• पिता: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• रुमायाः: of Rumā
• रुमायाः: सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: रुमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• सम्प्राप्तः: having arrived
• सम्प्राप्तः: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम् + प्र + √आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि-प्रयोगे—'having arrived'

• सुग्रीवश्वशुरः: Sugrīva's father-in-law
• सुग्रीवश्वशुरः: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव + श्वशुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—सुग्रीवस्य श्वशुरः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• विभुः: mighty
• विभुः: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

Context

Likewise mighty father of Ruma, father-in-law of Sugriva, reached there accompanied by a thousand crore monkeys.

Characters & Entities

• Rumā
• Sugrīva

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes honoring relational obligations: kinship ties support the larger righteous commitment, strengthening truthful alliances.

What is the narrative situation?

A powerful elder connected to Sugrīva’s household arrives with an immense contingent, showing the breadth of support.

Which character virtue is emphasized?

Reliability in alliance—family and polity align to uphold a pledged course of action.