Shloka 2
वानरसेनामोचनम् / Mobilization of the Vanara Hosts
महेन्द्रहिमवद्विन्ध्यकैलासशिखरेषु च।मन्दरे पाण्डुशिखरे पञ्चशैलेषु ये स्थिताः।।।।तरुणादित्यवर्णेषु भ्राजमानेषु सर्वतः।पर्वतेषु समुद्रान्ते पश्चिमायां च ये दिशि।।।।आदित्यभवने चैव गिरौ सन्ध्याभ्रसन्निभे।पद्मातालवनं भीमं संश्रिता हरिपुङ्गवाः।।।।अञ्जनाम्बुदसङ्काशाः कुञ्जरप्रतिमौजसः।अञ्जने पर्वते चैव ये वसन्ति प्लवङ्गमाः।।।।मनश्शिला गुहावासा वानराः कनकप्रभाः।मेरुपार्श्वगताश्चैव ये धूम्रगिरिं संश्रिताः।।।।तरुणादित्यवर्णाश्च पर्वते ये महारुणे।पिबन्तो मधुमैरेयं भीमवेगाः प्लवङ्गमाः।।।।वनेषु च सुरम्येषु सुगन्धिषु महत्सु च।तापसानां च रम्येषु वनान्तेषु समन्ततः।।।।तांस्तां स्त्वमानय क्षिप्रं पृथिव्यां सर्ववानरान्।सामदानादिभि: स्सर्वैराशु प्रेषय वानरान्।।।।
mahendrahimavadvindhyakailāsaśikhareṣu ca |
mandare pāṇḍuśikhare pañcaśaileṣu ye sthitāḥ ||
taruṇādityavarṇeṣu bhrājamāneṣu sarvataḥ |
parvateṣu samudrānte paścimāyāṃ ca ye diśi ||
ādityabhavane caiva girau sandhyābhrasannibhe |
padmātālavanaṃ bhīmaṃ saṃśritā haripuṅgavāḥ ||
añjanāmbudasaṅkāśāḥ kuñjarapratimaujasaḥ |
añjane parvate caiva ye vasanti plavaṅgamāḥ ||
manaśśilāguhāvāsā vānarāḥ kanakaprabhāḥ |
merupārśvagatāś caiva ye dhūmragiriṃ saṃśritāḥ ||
taruṇādityavarṇāś ca parvate ye mahāruṇe |
pibanto madhumaireyaṃ bhīmavegāḥ plavaṅgamāḥ ||
vaneṣu ca suramyeṣu sugandhiṣu mahatsu ca |
tāpasānāṃ ca ramyeṣu vanānteṣu samantataḥ ||
tāṃs tāṃs tvam ānaya kṣipraṃ pṛthivyāṃ sarvavānarān |
sāmadānādibhiḥ sarvair āśu preṣaya vānarān ||
ಮಹೇಂದ್ರ, ಹಿಮವತ್, ವಿಂಧ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಲಾಸ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಂದರ, ಪಾಂಡುಶಿಖರ ಮತ್ತು ಪಂಚಶೈಲಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವರು; ಸಮುದ್ರಾಂತದ ಬಳಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವವರು; ಸಂಧ್ಯಾಮೇಘಸನ್ನಿಭವಾದ ‘ಆದಿತ್ಯಭವನ’ ಎಂಬ ಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವವರು; ಭೀಕರವಾದ ಪದ್ಮಾತಾಲವನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಹರಿಪುಂಗವರು; ಅಂಜನಾಂಬುದದಂತೆ ಶ್ಯಾಮವರ್ಣ, ಕುಂಜರಸಮಾನ ಬಲವಂತರು, ಅಂಜನ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ಲವಂಗಮರು; ಮನಶ್ಶಿಲಾ ಗುಹಾವಾಸಿಗಳಾದ ಕನಕಪ್ರಭ ವಾನರರು; ಮೇರುವಿನ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿರುವವರು ಹಾಗೂ ಧೂಮ್ರಗಿರಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವರು; ಮಹಾರುಣ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಉದಯಸೂರ್ಯವರ್ಣದಂತೆ ರಕ್ತವರ್ಣ, ಮೈರೇಯ ಮಧು ಕುಡಿಯುತ್ತಾ ಭೀಮವೇಗದಿಂದಿರುವ ಪ್ಲವಂಗಮರು; ಹಾಗೆಯೇ ಸುಗಂಧಿತ, ವಿಶಾಲ, ಅತಿ रम್ಯವಾದ ವನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತಪಸ್ವಿಗಳ ಮನೋಹರ ಆಶ್ರಮವನಾಂತಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವವರು—ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆ ಎಲ್ಲ ವಾನರರನ್ನು ನೀನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಕರೆತರು. ಸಾಮ, ದಾನ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿ ಗುಂಪನ್ನೂ ತಕ್ಷಣ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ, ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ವಾನರರನ್ನು ಕಳುಹಿಸು.
'Send for the monkeys residing at the five mountains of Mahendra, Himavan, Vindhya, Kailasa and the white-peaked mount Mandara; those monkeys residing on the western mountains, on the sea shore and on mount Udaya shining like the rising Sun; monkeys like dark clouds shining in the twilight Sun; those at the fierce Padmatala garden and those at the Anjana mountain who resemble dark clouds like collyriumand are as strong as elephants; those monkeys of golden complexion residing at the red arsenic mountain caves beside mount Meru; those on mount Meru and Dhumra who are of bright red colour like the rising Sun drinking liquor Maireya; the monkeys of terrific speed at mount Maharuna; those staying at the delightful hermitages in the forests, and those living on the ground all must be cajoled and persuaded to report at once.
FAQs
Rajadharma guided by prudence: a leader may use graduated, non-violent means—conciliation and incentives (sāma, dāna)—to assemble support quickly for a righteous end.
Sugrīva issues a wide-ranging summons, naming many regions and habitats where Vānaras live, and instructs Hanumān/agents to gather them rapidly using effective diplomatic methods.
Administrative intelligence—Sugrīva combines geographic awareness, logistics, and diplomacy to serve Rāma’s mission efficiently.