Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

वर्षावर्णनम्

The Monsoon Description and Rama’s Counsel on Timing

समुद्वहन्त स्सलिलातिभारंबलाकिनो वारिधरा नदन्तः।महत्सु शृङ्गेषु महीधराणांविश्रम्य विश्रम्य पुनः प्रयान्ति।।

samudvahantaḥ salilātibhāraṃ balākino vāridharā nadantaḥ | mahatsu śṛṅgeṣu mahīdharāṇāṃ viśramya viśramya punaḥ prayānti ||

ಅತಿಯಾದ ಜಲಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಗರ್ಜಿಸುತ್ತ, ಬಲಾಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ವಾರಿಧರ ಮೇಘಸಮೂಹಗಳು ಪರ್ವತಗಳ ಮಹಾ ಶೃಂಗಗಳ ಮೇಲೆ ಮರುಮರು ವಿಶ್ರಮಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ.

samudvahantaḥcarrying up/bearing
samudvahantaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsam-ud-√vah (वह धातु, वहने) (कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Plural; Present active participle (शतृ) qualifying vāridharāḥ
salila-ati-bhārama very heavy load of water
salila-ati-bhāram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsalila + ati + bhāra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (द्वितीया), Singular; Tatpuruṣa: salilasya atibhāraḥ (excessive load of water)
balākinaḥaccompanied by cranes
balākinaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbalākin (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural; adjective to vāridharāḥ: 'with cranes'
vāridharāḥclouds (water-bearers)
vāridharāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvāri + dhara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural; Tatpuruṣa: vāriṃ dharanti iti (water-bearers)
nadantaḥthundering
nadantaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√nad (नद् धातु, शब्दे) (कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Plural; Present active participle (शतृ) qualifying vāridharāḥ
mahatsuon great/high
mahatsu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Plural; adjective to śṛṅgeṣu
śṛṅgeṣuon peaks
śṛṅgeṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśṛṅga (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Plural
mahīdharāṇāmof mountains
mahīdharāṇām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmahī + dhara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (षष्ठी), Plural; Tatpuruṣa: mahīṃ dharanti iti (mountains)
viśramyahaving rested
viśramya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootvi-√śram (श्रम् धातु, विश्रान्तौ)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा-प्रत्यय; ल्यप्): 'having rested'
viśramyahaving rested again
viśramya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootvi-√śram (श्रम् धातु)
FormGerund (ल्यप्), repetition for emphasis
punaḥagain
punaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
FormAdverb (पुनरावृत्तिवाचक)
prayāntigo on, proceed
prayānti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√yā (या धातु, गत्यर्थे)
FormLaṭ-lakāra, Parasmaipada, 3rd person, Plural

'The huge rumbling clouds on the high mountain peaks carry heavy load of water. Now they rest and now resume their journey accompanied by herons.

C
clouds (vāridhara)
M
mountains (mahīdhara)
M
mountain peaks (śṛṅga)

FAQs

Sustained duty needs measured rest. Like clouds that pause on peaks before continuing, righteous effort includes recovery so that responsibilities can be carried to completion.

Rama depicts the monsoon clouds’ movement—laden, thundering, pausing on mountain summits, then proceeding—mirroring the season’s rhythm.

Perseverance with balance: endurance that includes strategic pauses.