Adhyaya 91

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಅವತಾರಮೋಟಿಫ್ ಮತ್ತು ತೀರ್ಥತತ್ತ್ವವನ್ನು ಒಂದಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿ ಪ್ರಯಾಗದ ಪರಮ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀವಿಷ್ಣು ಮತ್ಸ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಕ್ರಮೇಣ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಜಲರಾಶಿಗಳಲ್ಲೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಶಂಖ/ಶಂಖಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಜಲದಲ್ಲಿ ಚದುರಿದ ವೇದಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ತರುವಂತೆ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವರು ವೇದಾಂಗಗಳೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಯಜ್ಞವಿಧಿಗಳೊಡನೆ ವೇದಗಳನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಯಜ್ಞಧರ್ಮವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಶ್ವಮೇಧ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ವರಗಳನ್ನು ಬೇಡಿದಾಗ ಭಗವಾನ್ ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಯಾಗವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಮತ್ತು ‘ತೀರ್ಥರಾಜ’ವೆಂದು ಶಾಶ್ವತ ಕೀರ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ದರ್ಶನದಿಂದ ಮಹಾಪಾಪನಾಶ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಶ್ರಾದ್ಧದಿಂದ ಪಿತೃಉದ್ಧಾರ, ಮತ್ತು ಭಗವತ್ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷ—ಎಂಬ ಫಲಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾಘಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಮಕರದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಪ್ರಾತಃಸ್ನಾನ ಅಪಾರ ಪುಣ್ಯಕರ, ಮೋಕ್ಷಸಾಮೀಪ್ಯ ನೀಡುವ ನಿಯಮವೆಂದು ಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ.