Adhyaya 90

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಭಾಮೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ—ಕಾಲದ ಎಲ್ಲ ವಿಭಾಗಗಳೂ ಭಗವಂತನ ಸ್ವರೂಪಗಳೇ ಆಗಿದ್ದರೆ ಕಾರ್ತ್ತಿಕ ಮಾಸ ‘ಶ್ರೇಷ್ಠ’ವೆಂದೂ ಏಕಾದಶಿ ‘ಪ್ರಿಯ’ವೆಂದೂ ಏಕೆ? ದೇವದೇವೇಶ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಉತ್ತರವಾಗಿ ನಾರದನ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂವಾದವನ್ನು ಹೇಳಿ ಕಾರ್ತ್ತಿಕ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಥೆಯಂತೆ ಸಾಗರಪುತ್ರ ಶಂಖಾಸುರನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ವೇದಗಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ಜಲದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿದನು; ವೇದಗಳು ಭಯದಿಂದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದವು. ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ ಮೊದಲಾದ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶ ದೇವತೆಗಳು ಸ್ತುತಿ, ದೀಪಾರಾಧನೆ, ಉಪಚಾರ, ಸಂಗೀತ-ಕೀರ್ತನೆ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಜಾಗರಣದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿ ಶರಣಾದರು. ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಕಾರ್ತ್ತಿಕ ವ್ರತವಿಧಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ—ಆಶ್ವಿನ ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿಯಿಂದ ಪ್ರಬೋಧಿನಿ/ಉದ್ಬೋಧಿನಿ ಏಕಾದಶಿವರೆಗೆ ಜಾಗರಣೆ, ಸ್ನಾನ, ಪೂಜೆ, ದೀಪದಾನ, ಭಜನ-ಕೀರ್ತನೆ. ಶಂಖಾಸುರವಧದಿಂದ ವೇದಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ತರುವ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ಈ ಆಚರಣೆಗಳು ಶುದ್ಧಿ, ದೈವಾನುಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುಲೋಕಪ್ರಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.