Adhyaya 55

ಶ್ರಾವಣ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಯಾವ ಏಕಾದಶಿಯ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪುಣ್ಯಫಲವೇನು ಎಂದು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅದು ಪಾಪನಾಶಿನಿ, ವಾಜಪೇಯ ಯಾಗಫಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಹೇಳಿ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಕಥೆ ಮಾಹಿಷ್ಮತಿಯ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ರಾಜ ಮಹೀಜಿತನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ; ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ರಾಜ್ಯವಾಳಿದರೂ ಪುತ್ರಹೀನತೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹಾಗೂ ಪ್ರಜೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕುತ್ತಾನೆ. ಅವರು ದೀರ್ಘಾಯುಷಿ ಲೋಮಶ ಋಷಿಯನ್ನು ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ; ಲೋಮಶನು ಪೂರ್ವಜನ್ಮದ ದೋಷವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಬಾವಿಯ ಬಳಿ ಹಸು ಮತ್ತು ಕರುಗೆ ನೀರು ಕೊಡದೆ ತಡೆದ ಕಾರಣ ಪುತ್ರಲಾಭಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ರಾಜ್ಯನಾಶ ಅನಿವಾರ್ಯವಲ್ಲ. ಲೋಮಶನು ಶ್ರಾವಣ ಶುಕ್ಲದ ‘ಪುತ್ರದಾ ಏಕಾದಶಿ’ ವ್ರತವನ್ನು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಾಗಿ ವಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಜ-ಪ್ರಜೆಗಳು ವ್ರತ ಆಚರಿಸಿ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದಾಗ ರಾಣಿ ಗರ್ಭಧರಿಸಿ ಪುತ್ರನು ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದಾಗಿ ದ್ವಾದಶಿಯಂದು ವಾಸುದೇವನಿಗೆ ‘ಪವಿತ್ರಾರೋಪಣಿ’ ವಿಧಿ—ಪವಿತ್ರ ತಯಾರಿಸುವ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ಅರ್ಪಣಕ್ರಮ, ರಾತ್ರಿಜಾಗರಣೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ—ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಫಲಶ್ರುತಿ ಹಾಗೂ ಉಮಾಪತಿ–ನಾರದ ಸಂವಾದದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಯಸಮಾಪ್ತಿ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.