Adhyaya 23

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ತುಳಸಿ ಮತ್ತು ಶಾಲಗ್ರಾಮದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಇವು ವಿಷ್ಣುಸನ್ನಿಧಿಯ ಚರ-ಸ್ಥಿರ ಆಧಾರಗಳೆಂದು ಹೇಳಿ, ತುಳಸಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಗವೂ ಸ್ವಭಾವತಃ ಪಾವನವೆಂದು; ಅದರ ದರ್ಶನ, ಸ್ಪರ್ಶ, ಸೇವೆಯಿಂದ ಪಾಪಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಂತ್ಯೇಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ತುಳಸಿಕಾಷ್ಠದ ಮಹಿಮೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಚಿತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ತುಳಸಿಕಾಷ್ಠ ಮಿಶ್ರವಾದರೆ ಮಹಾಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಮೃತನು ಯಮಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ವಿಷ್ಣುದೂತರಿಂದ ನೀಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಯ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ತುಳಸಿಕಾಷ್ಠದಿಂದ ಹೋಮ, ಧೂಪ, ನೈವೇದ್ಯ, ದೀಪದಾನ, ಚಂದನಲೇಪನ ಇತ್ಯಾದಿ ಉಪಚಾರಗಳು ಯಜ್ಞಸಮಾನ ಫಲ ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಿದೆ. ಮನೆ-ಮಂದಿರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ತುಳಸಿಯನ್ನು ನೆಡುವುದು, ನೋಡುವುದು, ತಾಕುವುದು ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುಗಂಧದಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ; ತುಳಸಿಗಂಧ ಹೊತ್ತ ಗಾಳಿಯೂ ಪಾವನಕಾರಿಣಿ. ತುಳಸಿಮೂಲದ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಅದರ ನೆರಳು ಶ್ರಾದ್ಧಾದಿ ಪಿತೃಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಲಗ್ರಾಮಪೂಜೆಯನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥಸಮಾನ, ಸರ್ವಪಾಪಹರ ಮತ್ತು ಪರಮ ಶುದ್ಧಿಕಾರಕವೆಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗಿದೆ.