Adhyaya 136

ಉಮೆಯು ನಂದಿಕುಂಡದಿಂದ ಹರಿಯುವ ನದಿಯ ಪಾವನ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಅರ್ಭುದ ಪರ್ವತದ ನಂತರ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ತೀರ್ಥಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಮಹಾದೇವನು ಕಪಾಲಮೋಚನ/ಕಪಾಲಕುಂಡವನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಬ್ರಹ್ಮಕಪಾಲದ ಭಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಕಾರಣ ಆ ಸ್ಥಳವು ಪರಮಪಾವನ, ಸರ್ವಪಾಪಹರವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದೆ ಪುಲಸ್ತ್ಯ–ಭೀಷ್ಮ ಸಂವಾದಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ ವರ್ಣನೆ ಬರುತ್ತದೆ—ದೇವರು, ಸಿದ್ಧರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರಸರು ಅಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ಕಪಾಲೇಶ್ವರ ಪೂಜೆ, ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ನೀಡುವುದು ಮಹಾಯಜ್ಞಫಲವನ್ನು ನೀಡಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೌದಾಸ (ಮಿತ್ರಸಹ) ಶಾಪದಿಂದ ರಾಕ್ಷಸಭಾವಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾದೋಷದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದನು; ಸಾಭ್ರಮತೀ/ನಂದಿತೀರ್ಥ ಸಂಬಂಧಿತ ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಶ್ರಾದ್ಧವು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಉನ್ನತಿಗೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಫಲಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಪಾಪಕ್ಷಯವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುಸಾಯುಜ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಮಹೇಶ್ವರಸ್ತುತಿ ಪ್ರಳಯವರೆಗೆ ಶೋಕದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.