Adhyaya 35

Verse 1

भीष्म उवाच । उक्तं भगवता सर्वं पुराणाश्रयसंयुतं । तथा श्वेतेन ब्रह्मांडं गुरवे प्रतिपादितं

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಪುರಾಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾದ ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಭಗವಂತನು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ವೇತನು ತನ್ನ ಗುರುವಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಪುರಾಣವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು।

Verse 2

श्रुत्वैतत्कौतुकं जातं यथा तेनास्थिलेहनं । कृतं क्षुधापनोदार्थे अन्नदानाद्विना द्विज

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ನನಗೆ ಕುತೂಹಲ ಉಂಟಾಯಿತು—ಓ ದ್ವಿಜ! ಅನ್ನದಾನವಿಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಹಸಿವು ತಣಿಸಲು ಅವನು ಹೇಗೆ ಎಲುಬುಗಳನ್ನು ನಕ್ಕನು?

Verse 3

तदहं श्रोतुमिच्छामि पृथिव्यां ये च पार्थिवाः । अन्नदानाद्दिवं प्राप्ताः क्रतवश्चान्नमूलकाः

ಆದುದರಿಂದ ನಾನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ—ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ರಾಜರು ಅನ್ನದಾನದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ, ಏಕೆಂದರೆ ಯಜ್ಞಗಳು ಅನ್ನಮೂಲಕವಾಗಿವೆ।

Verse 4

कथं तस्य मतिर्नष्टा श्वेतस्य च महात्मनः । न दत्तं तेनान्नदानमृषिभिर्वा न दर्शितम्

ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಶ್ವೇತನ ಮತಿ ಹೇಗೆ ನಷ್ಟವಾಯಿತು? ಅವನು ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲವೇ, ಅಥವಾ ಋಷಿಗಳು ಅವನಿಗೆ ಅದನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಲಿಲ್ಲವೇ?

Verse 5

अहो माहात्म्यमन्नस्य इह दत्तस्य यत्फलम् । परत्र भुज्यते पुंभिः स्वर्गश्चाक्षयतां व्रजेत्

ಅಹೋ! ಅನ್ನದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಎಷ್ಟೋ ಮಹಾನ್—ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಅನ್ನದಾನದ ಫಲವನ್ನು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗವೂ ಅಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 6

अन्नदानं परं विप्राः कीर्तयंति सदोत्थिताः । अन्नदानात्सुरेद्रेण त्रैलोक्यमिह भुज्यते

ಓ ವಿಪ್ರರೇ! ನೀವು ಸದಾ ಜಾಗೃತರಾಗಿ ಅನ್ನದಾನವನ್ನು ಪರಮವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತೀರಿ; ಏಕೆಂದರೆ ಅನ್ನದಾನದಿಂದಲೇ ದೇವೇಂದ್ರ ಇಂದ್ರನು ಇಲ್ಲಿ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 7

शतक्रतुरिति प्रोक्तः सर्वैरेव द्विजोत्तमैः । तेनावस्थां तत्सदृशीं प्राप्तवांस्त्रिदशेश्वरः

ಎಲ್ಲಾ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೂ ಅವನನ್ನು ‘ಶತಕ್ರತು’ ಎಂದು ಕರೆಯಿದರು; ಆ (ಉಪಾಧಿ/ಪುಣ್ಯ) ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ತ್ರಿದಶೇಶ್ವರನು ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 8

दानदेवगतः स्वर्गं त्वत्तः सर्वं श्रुतं मया । अपरं च पुरावृत्तं निवृत्तं यदि कर्हिचित्

ದಾನದೇವತೆಯಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಸ್ವರ್ಗದ ವಿಷಯವಾಗಿ ನಾನು ನಿಮ್ಮಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಇನ್ನಾವುದಾದರೂ ಪುರಾತನ ವೃತ್ತಾಂತವು ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಹೇಳದೆ ಉಳಿದಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನೂ ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳಿರಿ.

Verse 9

भूयोपि श्रोतुमिच्छामि तन्मे वद महामते । पुलस्त्य उवाच । एतदाख्यानकं पूर्वमगस्त्येन महात्मना

“ನಾನು ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ಹೇ ಮಹಾಮತೇ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ।” ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—“ಈ ಆಖ್ಯಾನವನ್ನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದ್ದನು।”

Verse 10

रामाय कथितं राजंस्तत्ते वक्ष्यामि सांप्रतम् । भीष्म उवाच । कस्मिन्वंशे समुत्पन्नो रामोऽसौ नृपसत्तमः

ಓ ರಾಜನೇ, ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟದ್ದನ್ನು ನಾನು ಈಗ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—“ಆ ರಾಮನು, ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಯಾವ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು?”

Verse 11

यस्यागस्त्येन कथितश्चेतिहासः पुरातनः । पुलस्त्य उवाच । रघुवंशे समुत्पन्नो रामो नाम महाबलः

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದ ಆ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತು—ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—“ರಘುವಂಶದಲ್ಲಿ ‘ರಾಮ’ ಎಂಬ ಮಹಾಬಲನು ಜನಿಸಿದನು.”

Verse 12

देवकार्यं कृतं तेन लंकायां रावणो हतः । पृथिवीं राज्यसंस्थस्य ऋषयोऽभ्यागता गृहे

ಅವನು ದೇವಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು; ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾವಣನು ಹತನಾದನು. ಭೂಮಿಯ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾದಾಗ ಋಷಿಗಳು ಅವನ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಬಂದರು.

Verse 13

प्राप्तास्ते तु महात्मानो राघवस्य निवेशनम् । प्रतीहारस्ततो राममगस्त्यवचनाद्द्रुतम्

ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಋಷಿಗಳು ರಾಘವನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಆಗ ದ್ವಾರಪಾಲನು ಅಗಸ್ತ್ಯನ ವಚನದಂತೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ರಾಮನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು.

Verse 14

आवेदयामास ऋषीन्प्राप्तास्तांश्च त्वरान्वितः । दृष्ट्वा रामं द्वारपालः पूर्णचंद्रमिवोदितम्

ದ್ವಾರಪಾಲನು ನವೋದಿತ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ಕಂಡು ತ್ವರೆಯಿಂದ, ಆಗಮಿಸಿದ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ‘ಅವರು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ’ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದನು।

Verse 15

कौसल्यासुत भद्रं ते सुप्रभाताद्य शर्वरी । द्रष्टुमभ्युदयं तेद्य सम्प्राप्तो रघुनंदन

ಹೇ ಕೌಸಲ್ಯಾಸುತ, ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ಇಂದು ರಾತ್ರಿಯು ಶುಭಪ್ರಭಾತವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಹೇ ರಘುನಂದನ, ನಿನ್ನ ಅಭ್ಯುದಯ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀವೈಭವವನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಇಂದು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ।

Verse 16

अगस्त्यो मुनिभिः सार्धं द्वारि तिष्ठति ते नृप । श्रुत्वा प्राप्तान्मुनीन्रामस्तान्भास्करसमद्युतीन्

ಹೇ ನೃಪ, ಅಗಸ್ತ್ಯಮುನಿ ಇತರ ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಮುನಿಗಳು ಬಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ಕೇಳಿ, ಸೂರ್ಯಸಮ ದೀಪ್ತಿಯುಳ್ಳ ಆ ತಪಸ್ವಿಗಳನ್ನು ಎದುರುಗೊಳ್ಳಲು ರಾಮನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋದನು।

Verse 17

प्राह वाक्यं तदा द्वास्थं प्रवेशय त्वरान्वितः । किमर्थं तु त्वया द्वारि निरुद्धा मुनिसत्तमाः

ಆಗ ರಾಮನು ದ್ವಾರಪಾಲನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ತಕ್ಷಣ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೆ ಬಿಡು. ನೀನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ತಡೆದಿಟ್ಟಿದ್ದೀಯ?”

Verse 18

रामवाक्यान्मुनींस्तांस्तु प्रावेशयद्यथासुखम् । दृष्ट्वा तु तान्मुनींन्प्राप्तान्प्रत्युवाच कृतांजलि

ರಾಮನ ವಚನದಿಂದ ದ್ವಾರಪಾಲನು ಆ ಮುನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೆ ಕರೆದು ಯಥಾಸುಖವಾಗಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿದನು. ಆಗಮಿಸಿದ ಮುನಿಗಳನ್ನು ಕಂಡು ರಾಮನು ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 19

रामोऽभिवाद्य प्रणत आसनेषु न्यवेशयत् । ते तु कांचनचित्रेषु स्वास्तीर्णेषु सुखेषु च

ರಾಮನು ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಭಿವಾದಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಚಿನ್ನದ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಾಸಿದ ಸುಖಕರ ಆಸನಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರನ್ನು ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿದನು।

Verse 20

कुशोत्तरेषु चासीनाः समंतान्मुनिपुंगवाः । पाद्यमाचमनीयं च ददौ चार्घ्यं पुरोहितः

ಕುಶಾಸನಗಳ ಮೇಲೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಆ ಮುನಿಪುಂಗವರನ್ನು ಪುರೋಹಿತನು ಪಾದ್ಯ, ಆಚಮನೀಯ ಜಲ ಮತ್ತು ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಸತ್ಕರಿಸಿದನು।

Verse 21

रामेण कुशलं पृष्टा ऋषयः सर्व एव ते । महर्षयो वेदविद इदं वचनमब्रुवन्

ರಾಮನು ಕುಶಲವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ, ಆ ಎಲ್ಲ ಋಷಿಗಳು—ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ವೇದವಿದರು—ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 22

कुशलं ते महाबाहो सर्वत्र रघुनंदन । त्वां तु दिष्ट्या कुशलिनं पश्यामो हतविद्विषम्

ಹೇ ಮಹಾಬಾಹೋ ರಘುನಂದನ! ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕುಶಲವೇ. ದೈವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಕುಶಲವಾಗಿ ಇರುವ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾವು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ।

Verse 23

हृता सीतातिपापेन रावणेन दुरात्मना । पत्नी ते रघुशार्दूल तस्या एवौजसा हतः

ಅತಿಪಾಪಿ ದುರಾತ್ಮನಾದ ರಾವಣನು ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹೇ ರಘುಶಾರ್ದೂಲ! ಅವಳು ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿ; ಅವಳದೇ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಹತನಾಗುವನು।

Verse 24

असहायेन चैकेन त्वया राम रणे हतः । यादृशं ते कृतं कर्म तस्य कर्ता न विद्यते

ಹೇ ರಾಮ! ನೀನು ಒಬ್ಬನೇ, ಯಾವುದೇ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದೆ. ನೀನು ಮಾಡಿದಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಕರ್ತನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 25

इह संभाषितुं प्राप्ता दृष्ट्वा पूताः स्म सांप्रतम् । दर्शनात्तव राजेंद्र सर्वे जातास्तपस्विनः

ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಭಾಷಿಸಲು ಬಂದಿದ್ದೇವೆ; ಈಗಷ್ಟೇ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ಶುದ್ಧರಾದೆವು. ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ! ನಿನ್ನ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ತಪಸ್ವಿಗಳಾದೆವು.

Verse 26

रावणस्य वधात्तेद्य कृतमश्रुप्रमार्जनम् । दत्वा पुण्यामिमां वीर जगत्यभयदक्षिणाम्

ಇಂದು ರಾವಣವಧದಿಂದ ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣೀರು ತೊಳೆದುಹೋಯಿತು. ಹೇ ವೀರ! ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅಭಯವೆಂಬ ಪುಣ್ಯದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ನೀನು ಕೃತಕೃತ್ಯನಾದೆ.

Verse 27

दिष्ट्या वर्धसि काकुत्स्थ जयेनामितविक्रम । दृष्टस्संभाषितश्चासि यास्यामश्चाश्रमान्स्वकान्

ದಿಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೀನು ವೃದ್ಧಿಯಾಗು, ಹೇ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ—ಅಮಿತ ವಿಕ್ರಮದ ಜಯಶಾಲಿ. ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದೇವೆ; ಈಗ ನಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹೊರಡುತ್ತೇವೆ.

Verse 28

अरण्यं ते प्रविष्टस्य मया चेंद्रशरासनम् । अर्पितं चाक्षयौ तूणौ कवचं च परंतप

ನೀನು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ನಾನು ನಿನಗೆ ಇಂದ್ರನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು, ಎರಡು ಅಕ್ಷಯ ತೂಣೀರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕವಚವನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಿದೆ, ಹೇ ಪರಂತಪ.

Verse 29

भूयोप्यागमनं कार्यमाश्रमे मे रघूद्वह । एवमुक्त्वा तु ते सर्वे मुनयोंतर्हिताऽभवन्

ಹೇ ರಘುವಂಶಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನೀನು ಮತ್ತೆ ನನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ತಪ್ಪದೇ ಬರಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಅಂತರಧಾನರಾದರು.

Verse 30

गतेषु मुनिमुख्येषु रामो धर्मभृतां वरः । चिंतयामास तत्कार्यं किं स्यान्मे मुनिनोदितम्

ಮುನಿಮುಖ್ಯರು ಹೊರಟ ಬಳಿಕ, ಧರ್ಮಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಮನು ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದನು—“ಮುನಿಯು ನನಗೆ ವಿಧಿಸಿದುದು ಏನಾಗಿರಬಹುದು?”

Verse 31

भूयोप्यागमनं कार्यमाश्रमे रघुनंदन । अवश्यमेव गंतव्यं मयाऽगस्त्यस्य सन्निधौ

ಹೇ ರಘುನಂದನನೇ, ನಾನು ಮತ್ತೆ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕು. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾನು ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮುನಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ತಪ್ಪದೇ ಹೋಗಬೇಕು.

Verse 32

श्रोतव्यं देवगुह्यं तु कार्यमन्यच्च यद्वदेत् । एवं चिंतयतस्तस्य रामस्यामिततेजसः

‘ದೇವಗುಹ್ಯವಾದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳುವ ಇತರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.’ ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಅಮಿತತೇಜಸ್ವಿ ರಾಮನ…

Verse 33

करिष्ये नियतं धर्मं धर्मो हि परमा गतिः । सुतवर्षसहस्राणि दश राज्यमकारयत्

‘ನಾನು ನಿಯತ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಪ್ಪದೇ ಆಚರಿಸುವೆನು; ಧರ್ಮವೇ ಪರಮ ಗತಿ.’ ಹೀಗೆಂದು ಅವನು ದಶ ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸುಶಾಸನದಿಂದ ನಡೆಸಿಸಿದನು.

Verse 34

ददतो जुह्वतश्चैव जग्मुस्तान्येकवर्षवत् । प्रजाः पालयतस्तस्य राघवस्य महात्मनः

ಮಹಾತ್ಮನಾದ ರಾಘವನು ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಯಜ್ಞಹೋಮಗಳಲ್ಲಿ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾ, ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅನೇಕ ದಿನಗಳೂ ಅವನಿಗೆ ಒಂದೇ ವರ್ಷದಂತೆ ಕಳೆದುಹೋಯಿತು।

Verse 35

एतस्मिन्नेव दिवसे वृद्धो जानपदो द्विजः । मृतं पुत्रमुपादाय रामद्वारमुपागतः

ಅದೇ ದಿನ ಗ್ರಾಮಾಂತರದ ವೃದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ತನ್ನ ಮೃತ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ರಾಮನ ದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಬಂದನು।

Verse 36

उवाच विविधं वाक्यं स्नेहाक्षरसमन्वितम् । दुष्कृतं किंतु मे पुत्र पूर्वदेहांतरे कृतम्

ಅವನು ಸ್ನೇಹಭರಿತ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು: “ನನ್ನ ಪೂರ್ವದೇಹಾಂತರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಮಾಡಿದ ಯಾವ ದುಷ್ಕೃತ್ಯದಿಂದ ನನ್ನ ಮಗನು ಹೀಗೆ ಮೃತನಾದನು?”

Verse 37

त्वामेकपुत्रं यदहं पश्यामि निधनं गतम् । अप्राप्तयौवनं बालं पंचवर्षं गतायुषम्

“ನಿನ್ನನ್ನು—ನನ್ನ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರನನ್ನು—ಮರಣಗತനായಂತೆ ನಾನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ನೀನು ಇನ್ನೂ ಯೌವನವನ್ನು ತಲುಪಿಲ್ಲ, ಐದು ವರ್ಷದ ಬಾಲಕ, ನಿನ್ನ ಆಯುಷ್ಯ ಮುಗಿದಿದೆ।”

Verse 38

अकाले कालमापन्नं दुःखाय मम पुत्रक । अकृत्वा पितृकार्याणि गतो वैवस्वतक्षयम्

“ಮಗನೇ, ನೀನು ಅಕಾಲದಲ್ಲೇ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಅದು ನನಗೆ ಮಹಾದುಃಖವನ್ನು ತಂದಿದೆ. ಪಿತೃಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸದೆ ನೀನು ವೈವಸ್ವತ (ಯಮ)ನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದೀಯೆ.”

Verse 39

रामस्य दुष्कृतं व्यक्तं येन ते मृत्युरागतः । बालवध्या ब्रह्मवध्या स्त्रीवध्या चैव राघवम्

ರಾಮನ ದುಷ್ಕರ್ಮವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ, ಇದರಿಂದಲೇ ನಿನಗೆ ಮೃತ್ಯು ಬಂದಿದೆ. ಬಾಲಹತ್ಯೆ, ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಹತ್ಯೆಯ ಪಾಪವು ರಾಘವನಿಗೆ ತಗಲುತ್ತದೆ.

Verse 40

प्रवेक्ष्यति न सन्देहः सभार्ये तु मृते मयि । शुश्राव राघवः सर्वं दुःखशोकसमन्वितम्

ನಾನು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಮರಣಹೊಂದಿದಾಗ, ಆ ಪಾಪವು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಘವನು ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕದಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿ ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳಿದನು.

Verse 41

निवार्य तं द्विजं रामो वसिष्ठं वाक्यमब्रवीत् । किं मयाद्य च कर्तव्यं कार्यमेवं विधे स्थिते

ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ತಡೆದು, ರಾಮನು ವಸಿಷ್ಠರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಇಂದು ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವೇನು?'

Verse 42

प्राणानहं जुहोम्यग्नौ पर्वताद्वा पतेह्यहम् । कथं शुद्धिमहं यामि श्रुत्वा ब्राह्मणभाषितम्

ನಾನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲೆ ಅಥವಾ ಪರ್ವತದಿಂದ ಧುಮುಕಲೆ? ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ನಾನು ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಲಿ?

Verse 43

वसिष्ठस्याग्रतः स्थित्वा राज्ञो दीनस्य नारदः । प्रत्युवाच श्रुतं वाक्यमृषीणां सन्निधौ तदा

ಆಗ ನಾರದರು ವಸಿಷ್ಠರ ಮುಂದೆ ನಿಂತು, ಋಷಿಗಳ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ, ದೀನನಾದ ರಾಜನಿಗೆ ತಾನು ಕೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 44

शृणु राम यथाकालं प्राप्तो वै बालसंक्षयः । पुरा कृतयुगे राम सर्वत्र ब्राह्मणोत्तरम्

ಹೇ ರಾಮ, ಕೇಳು—ಯಥಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಷಯ (ಅಕಾಲಮರಣ) ನಿಜವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಪೂರ್ವ ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ, ಹೇ ರಾಮ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ ಶ್ರೇಷ್ಠಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು.

Verse 45

अब्राह्मणो न वै कश्चित्तपस्तपति राघव । अमृत्यवस्तदा सर्वे जायंते चिरजीविनः

ಹೇ ರಾಘವ, ಆಗ ಯಾವ ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣನೂ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಮೃತ್ಯುರಹಿತರಾಗಿ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಮಂತರಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 46

त्रेतायुगे पुनः प्राप्ते ब्रह्मक्षत्रमनुत्तमम् । अधर्मो द्वापरे तेषां वैश्यान्शूद्रांस्तथाविशत्

ತ್ರೇತಾಯುಗವು ಮತ್ತೆ ಬಂದಾಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಪುನಃ ಅನುತ್ತಮರಾದರು; ಆದರೆ ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಧರ್ಮವು ಅವರ ವೈಶ್ಯರು ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.

Verse 47

एवं निरंतरं जुष्टमुद्भूतमनृतं पुनः । अधर्मस्य त्रयः पादा एको धर्मस्य चागतः

ಹೀಗೆ ಅನೃತವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಮರುಮರು ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಅಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮೂರು ಪಾದಗಳು ನಿಂತವು, ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಪಾದ ಉಳಿಯಿತು.

Verse 48

ततः पूर्वे भृशं त्रस्ता वर्णा ब्राह्मणपूर्वकाः । भूयः पादस्तु धर्मस्य द्वितीयः समपद्यत

ಆಗ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಣಗಳು—ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಆರಂಭವಾಗಿ—ಬಹಳ ಭೀತರಾದರು; ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಧರ್ಮದ ಎರಡನೇ ಪಾದವೂ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.

Verse 49

तस्मिन्द्वापरसंज्ञे तु तपो वैश्यं समाविशत् । युगत्रयस्य वैधर्म्यं धर्मस्य प्रतितिष्ठति

ದ್ವಾಪರವೆಂಬ ಯುಗದಲ್ಲಿ ವೈಶ್ಯವರ್ಣದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಹೀಗೆ ಮೂರು ಯುಗಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಿರ ಮರ್ಯಾದೆಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾದವು.

Verse 50

कलिसंज्ञे ततः प्राप्ते वर्तमाने युगेंतिमे । अधर्मश्चानृतं चैव ववृधाते नरर्षभ

ಕಲಿಯೆಂಬ ಯುಗವು ಬಂದು ಅಂತಿಮ ಯುಗವು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಧರ್ಮವೂ ಅಸತ್ಯವೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತವೆ, ಓ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.

Verse 51

भविता शूद्रयोन्यां तु तपश्चर्या कलौ युगे । स ते विषयपर्यंते राजन्नुग्रतरं तपः

ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲ ಶೂದ್ರಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಜನ್ಮವಾಗಿ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಓ ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯಸೀಮೆಯವರೆಗೆ ಅದು ನಿನಗೆ ಇನ್ನೂ ಉಗ್ರವಾದ ತಪಸ್ಸಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 52

शूद्रस्तपति दुर्बुद्धिस्तेन बालवधः कृतः । यस्याधर्ममकार्यं वा विषये पार्थिवस्य हि

ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯ ಶೂದ್ರನು ಬಾಲವಧೆ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣದಿಂದ (ನರಕದಲ್ಲಿ) ತಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ರಾಜನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಧರ್ಮವೋ ನಿಷಿದ್ಧಕರ್ಮವೋ ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 53

पुरे वा राजशार्दूल कुरुते दुर्मतिर्नरः । क्षिप्रं स नरकं याति यावदाभूतसंप्लवम्

ಓ ರಾಜಶಾರ್ದೂಲನೇ, ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸಹ ದುರ್ಮತಿಯ ಮನುಷ್ಯನು ಅಂಥ ಕರ್ಮ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನು ಶೀಘ್ರವೇ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮಹಾಪ್ರಳಯದವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾನೆ.

Verse 54

चतुर्थं तस्य पापस्य भागमश्नाति पार्थिवः । सत्त्वं पुरुषशार्दूल गच्छस्व विषयं स्वकम्

ಆ ಪಾಪದ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗವನ್ನು ರಾಜನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೇ ಪುರುಷಶಾರ್ದೂಲ, ಈಗ ನೀನು ನಿನ್ನ ಸ್ವವಿಷಯಕ್ಕೆ (ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ) ಹೋಗು।

Verse 55

दुष्कृतं यत्र पश्येथास्तत्र यत्नं समाचर । एवं ते धर्मवृद्धिश्च बलस्य वर्धनं तथा

ಎಲ್ಲಿ ದುಷ್ಕೃತ್ಯವನ್ನು ನೋಡುತ್ತೀಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಹಾಗೂ ಸರಿಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸು। ಹೀಗೆ ನಿನ್ನ ಧರ್ಮವೂ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಬಲವೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ।

Verse 56

भविष्यति नरश्रेष्ठ बालस्यास्य च जीवनम् । नारदेनैवमुक्तस्तु साश्चर्यो रघुनंदनः

ಹೇ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ, ಈ ಬಾಲಕನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಜೀವಿಸುವನು. ನಾರದನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ರಘುನಂದನನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದನು।

Verse 57

प्रहर्षमतुलं लेभे लक्ष्मणं चेदमब्रवीत् । गच्छ सौम्य द्विजश्रेष्ठं समाश्वासय लक्ष्मण

ಅವನು ಅಪಾರ ಹರ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದನು; ನಂತರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು—“ಸೌಮ್ಯಾ, ಹೋಗಿ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡು, ಹೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣ।”

Verse 58

बालस्य च शरीरं त्वं तैलद्रोण्यां निधापय । गंधैश्च परमोदारैस्तैलैश्चैव सुगंधिभिः

ಬಾಲಕನ ದೇಹವನ್ನು ತೈಲದ್ರೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಡು; ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸುಗಂಧಿತ ತೈಲಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸು।

Verse 59

यथा न शीर्यते बालस्तथा सौम्य विधीयताम् । यथा शरीरं गुप्तं स्याद्बालस्याक्लिष्टकर्मणः

ಹೇ ಸೌಮ್ಯ, ಬಾಲನು ಕ್ಷೀಣಿಸದಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡು; ಇನ್ನೂ ಕ್ಲೇಶರಹಿತಕರ್ಮನಾದ ಆ ಬಾಲಕನ ದೇಹವು ರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಲಿ।

Verse 60

विपत्तिः परिभेदो वा न भवेत्तत्तथा कुरु । तथा संदिश्य सौमित्रं लक्ष्मणं शुभलक्षणम्

ವಿಪತ್ತು ಅಥವಾ ವಿಭೇದವು ಉಂಟಾಗದಂತೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡು. ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಶುಭಲಕ್ಷಣನಾದ ಸೌಮಿತ್ರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದನು।

Verse 61

मनसा पुष्पकं दध्यावागच्छेति महायशाः । इंगितं तत्तु विज्ञाय कामगं हेमभूषितम्

ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯು ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪಕವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ‘ಬಾ’ ಎಂದನು; ಅವನ ಇಂಗಿತವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಕಾಮಗಾಮಿ ಹಿಮಭೂಷಿತವಾದುದು ಬಂದು ನಿಂತಿತು।

Verse 62

आजगाम मुहूर्तात्तु समीपं राघवस्य हि । सोब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यमहमस्मि नराधिप

ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅದು ರಾಘವನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂತು. ನಂತರ ಕೈಮುಗಿದು ಹೇಳಿತು—‘ಹೇ ನರಾಧಿಪ, ನಾನು ಇಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ.’

Verse 63

अग्रे तव महाबाहो किंकरः समुपस्थितः । भाषितं सुचिरं श्रुत्वा पुष्पकस्य नराधिप

ಹೇ ಮಹಾಬಾಹೋ, ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿನ್ನ ಸೇವಕನು ಉಪಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಹೇ ನರಾಧಿಪ, ಪುಷ್ಪಕದ ಮಾತನ್ನು ಬಹುಕಾಲ ಕೇಳಿ (ಅವನು ಹೀಗೆಂದನು)।

Verse 64

अभिवाद्य महर्षींस्तान्विमानं सोध्यरोहत । धनुर्गृहीत्वा तूणौ च खड्गं चापि महाप्रभम्

ಆ ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಅವನು ವಿಮಾನವನ್ನು ಏರಿದನು. ಧನುಸ್ಸು, ಎರಡು ತೂಣೀರಗಳು ಹಾಗೂ ಮಹಾಪ್ರಭ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾದನು।

Verse 65

निक्षिप्य नगरे वीरौ सौमित्रि भरतावुभौ । प्रायात्प्रतीचीं त्वरितो विचिन्वन्सुसमाहितः

ನಗರದಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು—ಸೌಮಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ಭರತನನ್ನು—ಬಿಟ್ಟು ಅವನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೊರಟನು; ಸುಸಮಾಧಾನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಹೋದನು।

Verse 66

उत्तरामगमत्पश्चाद्दिशं हिमवदाश्रिताम् । पूर्वामपि दिशां गत्वा तथाऽपश्यन्नराधिपः

ನಂತರ ಅವನು ಹಿಮವಂತನ ಆಶ್ರಯವಾದ ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋದನು. ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೂ ಹೋಗಿ, ನರಾಧಿಪನು ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕಂಡನು।

Verse 67

सर्वां शुद्धसमाचारामादर्शमिव निर्मलाम् । ततो दिशं समाक्रामद्दक्षिणां रघुनंदनः

ಅವಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶುದ್ಧಾಚಾರಿಣಿಯಾಗಿ, ಹೊಳೆಯುವ ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿ ಕಂಡು ರಘುನಂದನನು ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೊರಟನು।

Verse 68

शैलस्य उत्तरे पार्श्वे ददर्श सुमहत्सरः । तस्मिन्सरसि तप्यंतं तापसं सुमहत्तपः

ಪರ್ವತದ ಉತ್ತರ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವನ್ನು ಕಂಡನು. ಆ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮಹಾತಪಸ್ಸುಳ್ಳ ತಾಪಸನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 69

ददर्श राघवो भीमं लंबमानमधोमुखं । तमुपागम्य काकुत्स्थस्तप्यमानं तु तापसम्

ರಾಘವನು ಭೀಕರ ತಪಸ್ವಿಯನ್ನು ಕಂಡನು—ಅವನು ಅಧೋಮುಖವಾಗಿ ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ ನೇತಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನು, ಆ ಮುನಿ ಘೋರ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 70

उवाच राघवो वाक्यं धन्यस्त्वममरप्रभ । कस्यां योनौ तपोवृद्धिर्वर्तते दृढनिश्चय

ರಾಘವನು ಹೇಳಿದನು—“ಧನ್ಯನಾಗಿದ್ದೀಯೆ, ಹೇ ಅಮರಪ್ರಭು! ಹೇ ದೃಢನಿಶ್ಚಯಿ, ಯಾವ ಯೋನಿ/ಅವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿನ ವೃದ್ಧಿ ನಿಜವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತದೆ?”

Verse 71

अहं दाशरथी रामः पृच्छामि त्वां कुतूहलात् । कोर्थो व्यवसितस्तुभ्यं स्वर्गलोकोथ वेतरः

ನಾನು ದಶರಥನಂದನ ರಾಮನು; ಕುತೂಹಲದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ಯಾವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ್ದೀಯೆ—ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವೋ, ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾವುದೋ?”

Verse 72

किमर्थं तप्यसे वा त्वं श्रोतुमिच्छामि तापस । ब्राह्मणो वासि भद्रं ते क्षत्रियो वाथ दुर्जयः

ನೀನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ? ಹೇ ತಾಪಸ, ನಾನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಹೇಳು—ಹೇ ಭದ್ರ, ನೀನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಅಥವಾ ಅಜೇಯ ಕ್ಷತ್ರಿಯನೇ?”

Verse 73

वैश्यस्तृतीयवर्णो वा शूद्रो वा सत्यमुच्यताम् । तपः सत्यात्मकं नित्यं स्वर्गलोकपरिग्रहे

ವೈಶ್ಯ (ತೃತೀಯ ವರ್ಣ) ಆಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಶೂದ್ರನಾಗಿರಲಿ—ಸತ್ಯವೇ ಹೇಳಲ್ಪಡಲಿ. ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪವಾದ ತಪಸ್ಸು ನಿತ್ಯ ಆಚರಿಸಿದರೆ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಪ್ರಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 74

सात्विकं राजसं चैव तच्च सत्यात्मकं तपः । जगदुपकारहेतुर्हि सृष्टं तद्वै विरिंचिना

ತಪಸ್ಸು ಸಾತ್ವಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಸ ಎಂಬ ಎರಡು ಬಗೆಯದ್ದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಸತ್ಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಒಳಿತಿಗಾಗಿಯೇ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನು ಇದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 75

रौद्रं क्षत्रियतेजोजं तत्तु राजसमुच्यते । परस्योत्सादनार्थाय तच्चासुरमुदाहृतम्

ಕ್ಷತ್ರಿಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆ ರೌದ್ರವು 'ರಾಜಸ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಪರರ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಅದನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ, ಅದನ್ನು 'ಆಸುರೀ' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 76

अंगानि निह्नुते यो वा असृग्दिग्धानि भागशः । पंचाग्निंसाधयेद्वापि सिद्धिं वा मृत्युमेव वा

ಯಾರು ತನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಡುತ್ತಾನೋ (ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೋ), ಅಥವಾ ದೇಹದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ರಕ್ತವನ್ನು ಲೇಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ, ಅಥವಾ ಪಂಚಾಗ್ನಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ—ಅವನು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಮೃತ್ಯುವನ್ನೇ ಹೊಂದಬಹುದು.

Verse 77

आसुरो ह्येष ते भावो न च मे त्वं द्विजो मतः । सत्यं ते वदतः सिद्धिरनृते नास्ति जीवितम्

ನಿನ್ನ ಈ ಭಾವವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆಸುರೀಯಾಗಿದೆ; ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೀನು ದ್ವಿಜ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣ)ನಲ್ಲ. ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ ನಿನಗೆ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ, ಸುಳ್ಳಿನಲ್ಲಿ ಜೀವನವಿಲ್ಲ.

Verse 78

तस्य तद्भाषितं श्रुत्वा रामस्याक्लिष्टकर्मणः । अवाक्शिरास्तथा भूतो वाक्यमेतदुवाच ह

ನಿಷ್ಕಳಂಕ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ರಾಮನ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವನು ತಲೆಬಾಗಿ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 79

स्वागतं ते नृपश्रेष्ठ चिराद्दृष्टोसि राघव । पुत्रभूतोस्मि ते चाहं पितृभूतोसि मेनघ

ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಘವ, ನಿಮಗೆ ಸ್ವಾಗತ; ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನವಾಯಿತು. ನಾನು ನಿಮಗೆ ಪುತ್ರಸಮಾನನು, ನೀವು ನನಗೆ ಪಿತೃಸಮಾನರು, ಹೇ ನಿರ್ದೋಷನೇ।

Verse 80

अथवा नैतदेवं हि सर्वेषां नृपतिः पिता । सत्वमर्च्योऽसि भो राजन्वयं ते विषये तपः

ಆದರೆ ರಾಜನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಂದೆ ಎನ್ನುವುದು ಸತ್ಯವಲ್ಲ. ಆದರೂ ಹೇ ರಾಜನ್, ನೀವು ಪೂಜ್ಯರು; ನಾವು ನಿಮ್ಮ ರಾಜ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ।

Verse 81

चरामस्तत्रभागोस्ति पूर्वं सृष्टः स्वयंभुवा । न धन्याः स्मो वयं राम धन्यस्त्वमसि पार्थिव

ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ; ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಮಗೂ ಒಂದು ಪಾಲಿದೆ, ಅದನ್ನು ಸ್ವಯಂಭೂ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹೇ ರಾಮ, ನಾವು ಧನ್ಯರಲ್ಲ; ಧನ್ಯನು ನೀನೇ, ಹೇ ಪಾರ್ಥಿವ।

Verse 82

यस्य ते विषये ह्येवं सिद्धिमिच्छंति तापसाः । तपसा त्वं मदीयेन सिद्धिमाप्नुहि राघव

ನಿಮ್ಮ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಯಾವ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ—ಹೇ ರಾಘವ, ನನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಪುಣ್ಯಬಲದಿಂದ ನೀವು ಆ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿರಿ।

Verse 83

यदेतद्भवता प्रोक्तं योनौ कस्यां तु ते तपः । शूद्रयोनिप्रसूतोहं तप उग्रं समास्थितः

ನೀವು ಕೇಳಿದಿರಿ—‘ಯಾವ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ (ಯಾವ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ) ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸು ನಡೆಯಿತು?’—ನಾನು ಶೂದ್ರಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಆದರೂ ನಾನು ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದೆನು।

Verse 84

देवत्वं प्रार्थये राम स्वशरीरेण सुव्रत । न मिथ्याहं वदे भूप देवलोकजिगीषया

ಹೇ ರಾಮ, ಹೇ ಸುವ್ರತ! ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿಯೇ ನಾನು ದೇವತ್ವವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತೇನೆ. ಹೇ ಭೂಪ, ನಾನು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ; ದೇವಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಆಸೆಯಿಂದಲೇ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 85

शूद्रं मां विद्धि काकुत्स्थ शंबूकं नाम नामतः । भाषतस्तस्य काकुत्स्थः खड्गं तु रुचिरप्रभं

“ಹೇ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ, ನನ್ನನ್ನು ಶೂದ್ರನೆಂದು ತಿಳಿ; ಹೆಸರಿನಿಂದ ನಾನು ಶಂಬೂಕ.” ಅವನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಹೇ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ, (ರಾಮನು) ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡನು.

Verse 86

निष्कृष्य कोशाद्विमलं शिरश्चिच्छेद राघवः । तस्मिन्शूद्रे हते देवाः सेन्द्राश्चाग्निपुरोगमाः

ಕೋಶದಿಂದ ನಿರ್ಮಲ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಎಳೆದು ರಾಘವನು ಅವನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಛೇದಿಸಿದನು. ಆ ಶೂದ್ರನು ಹತನಾದಾಗ, ಇಂದ್ರಸಹಿತ ಅಗ್ನಿ-ಪುರೋಗಮ ದೇವತೆಗಳು (ಪ್ರಸನ್ನರಾದರು).

Verse 87

साधुसाध्विति काकुत्स्थं प्रशशंसुर्मुहुर्मुहुः । पुष्पवृष्टिश्च महती देवानां सुसुगंधिनी

“ಸಾಧು! ಸಾಧು!” ಎಂದು ದೇವತೆಗಳು ಮರುಮರು ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ದೇವರಿಂದ ಸುಗಂಧಿತ ಪುಷ್ಪಗಳ ಮಹಾವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಯಿತು.

Verse 88

आकाशाद्विप्रमुक्ता तु राघवं सर्वतोकिरत् । सुप्रीताश्चाब्रुवन्देवा रामं वाक्यविदांवरम्

ಆಕಾಶದಿಂದ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ (ಪುಷ್ಪಗಳು) ರಾಘವನ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಸುರಿಯತೊಡಗಿದವು. ಆಗ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತರಾದ ದೇವತೆಗಳು, ವಾಕ್ಯವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಮನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು.

Verse 89

सुरकार्यमिदं सौम्य कृतं ते रघुनंदन । गृहाण च वरं राम यमिच्छसि महाव्रत

ಹೇ ಸೌಮ್ಯ, ಹೇ ರಘುನಂದನ! ದೇವಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೀನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೀ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ರಾಮ, ಮಹಾವ್ರತನೇ, ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.

Verse 90

त्वत्कृतेन हि शूद्रोऽयं सशरीरोऽभ्यगाद्दिवं । देवानां भाषितं श्रुत्वा राघवः सुसमाहितः

ನಿನ್ನ ಕೃತ್ಯದಿಂದ ಈ ಶೂದ್ರನು ಸಶರೀರವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ದೇವರ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಘವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮಾಹಿತನಾಗಿ ಏಕಾಗ್ರನಾದನು.

Verse 91

उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यं सहस्राक्षं पुरंदरम् । यदि देवाः प्रसन्ना मे वरार्हो यदि वाप्यहम्

ಅವನು ಕೈಮುಗಿದು ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ ಪುರಂದರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ದೇವರುಗಳು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದರೆ, ನಾನೂ ವರಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಾಗಿದ್ದರೆ, ಆಗ…”

Verse 92

कर्मणा यदि मे प्रीता द्विजपुत्रः स जीवतु । वरमेतद्धि भवतां कांक्षितं परमं हि मे

ನನ್ನ ಕರ್ಮದಿಂದ ನೀವು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದರೆ, ಆ ದ್ವಿಜಪುತ್ರನು ಬದುಕಲಿ. ಇದೇ ನಿಮ್ಮಿಗೂ ಇಷ್ಟವಾದ ವರ, ನನಗೂ ಇದೇ ಪರಮ ಬೇಡಿಕೆ.

Verse 93

ममापराधाद्बालोऽसौ ब्राह्मणस्यैकपुत्रकः । अप्राप्तकालः कालेन नीतो वैवस्वत क्षयम्

ನನ್ನ ಅಪರಾಧದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಏಕಪುತ್ರನಾದ ಈ ಬಾಲಕನು, ಇನ್ನೂ ಮರಣಕಾಲ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲದರೂ, ಕಾಲದಿಂದ ವೈವಸ್ವತ (ಯಮ)ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟನು.

Verse 94

तं जीवयत भद्रं वो नानृती स्यामहं गुरोः । द्विजस्य संश्रुतो ह्यर्थो जीवयिष्यामि ते सुतम्

ಅವನನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿರಿ—ನಿಮಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ಗುರುವಿನ ಮುಂದೆ ನಾನು ಅಸತ್ಯವಂತನಾಗಲಾರೆ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ನಿಜ. ನಿನ್ನ ಮಗನನ್ನು ನಾನು ಪುನರ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವೆನು.

Verse 95

मदीयेनायुषा बालं पादेनार्द्धेन वा सुराः । जीवेदयं वरो मह्यं वरकोट्यधिको वृतः

ಹೇ ದೇವತೆಗಳೇ, ಈ ಬಾಲನು ನನ್ನ ಆಯುಷ್ಯದ ಭಾಗದಿಂದ—ಪಾದಭಾಗದಿಂದಲೋ ಅರ್ಧಭಾಗದಿಂದಲೋ—ಜೀವಿಸಲಿ. ಈ ವರವನ್ನು ನಾನು ಆಯ್ದಿದ್ದೇನೆ; ಇದು ಕೋಟಿ ವರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ.

Verse 96

राघवस्य तु तद्वाक्यं श्रुत्वा विबुधसत्तमाः । प्रत्यूचुस्ते महात्मानं प्रीताः प्रीतिसमन्विताः

ರಾಘವನ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠರು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು; ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ಹೇಳಿದರು.

Verse 97

निर्वृतो भव काकुत्स्थ ब्राह्मणस्यैकपुत्रकः । जीवितं प्राप्तवान्भूयः समेतश्चापि बंधुभिः

ಹೇ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ, ನಿರ್ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿರು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರನು ಮತ್ತೆ ಜೀವವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ; ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ಕೂಡ ಸೇರಿದ್ದಾನೆ.

Verse 98

यस्मिन्मुहूर्ते काकुत्स्थ शूद्रोयं विनिपातितः । तस्मिन्मुहूर्ते सहसा जीवेन समयुज्यत

ಹೇ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ, ಈ ಶೂದ್ರನು ಬಿದ್ದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಹಸಾ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾಣದೊಡನೆ ಸಂಯುಕ್ತನಾದನು.

Verse 99

स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रं ते साधयामः परंतपः । अगस्त्यस्याश्रमपदे द्रष्टारः स्म महामुनिम्

ನಿನಗೆ ಸ್ವಸ್ತಿ ಲಭಿಸಲಿ, ಹೇ ಪರಂತಪ; ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ನಾವು ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸೋಣ; ಅಗಸ್ತ್ಯಾಶ್ರಮಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಆ ಮಹಾಮುನಿಯನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡೋಣ.

Verse 100

स तथेति प्रतिज्ञाय देवानां रघुनंदनः । आरुरोह विमानं तं पुष्पकं हेमभूषितम्

ದೇವರಿಗೆ “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ ರಘುನಂದನ (ರಾಮ) ನಂತರ ಹೇಮಭೂಷಿತ ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನವನ್ನು ಏರಿದನು.