Adhyaya 3

Verse 1

भीष्म उवाच । निर्गुणस्याप्रमेयस्य शुद्धस्याथ महात्मनः । कथं सर्गादिकर्त्तृत्वं ब्रह्मणो ह्युपपद्यते

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ನಿರ್ಗುಣ, ಅಪ್ರಮೇಯ, ಶುದ್ಧ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸರ್ಗಾದಿ ಕర్తೃತ್ವವು ಹೇಗೆ ಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ?

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । शक्तयः सर्वभावानामचिंत्या ज्ञानगोचराः । यत्ततो ब्रह्मणस्तास्तुसर्गाद्या भावशक्तयः

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಸರ್ವಭಾವಗಳ ಶಕ್ತಿಗಳು ಅಚಿಂತ್ಯವಾದರೂ ಜ್ಞಾನಗೋಚರ; ಆ ಪರಬ್ರಹ್ಮನಿಂದಲೇ ಸರ್ಗಾದಿ ರೂಪ ಭಾವಶಕ್ತಿಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 3

उत्पन्नः प्रोच्यते विद्वान्नित्य एवोपचारतः । निजेन तस्य मानेन आयुर्वर्षशतं स्मृतम्

ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅವನನ್ನು ‘ಉತ್ಪನ್ನ’ ಎಂದು ಉಪಚಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ನಿಜವಾಗಿ ಅವನು ನಿತ್ಯನು. ಅವನ ಸ್ವಮಾನದಿಂದ ಅವನ ಆಯುಷ್ಯ ನೂರು ವರ್ಷವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ।

Verse 4

तत्पराख्यं परार्द्धं च तदर्द्धं परिकीर्त्तितम् । काष्ठा पंचदशाख्या ता निमेषा नृपसत्तम

ಆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ‘ತತ್ಪರ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದನ್ನು ‘ಪರಾರ್ಧ’ ಎಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅದರ ಅರ್ಧವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ, ಹದಿನೈದು ಕಾಷ್ಠೆಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದು ನಿಮೇಷವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 5

काष्ठा स्त्रिंशत्कला त्रिंशत्कला मौहूर्त्तिको विधिः । तावत्संख्यैरहोरात्रं मुहूर्त्तैर्मानुषं स्मृतम्

ಮೂವತ್ತು ಕಲೆಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದು ಕಾಷ್ಠ; ಹಾಗೆಯೇ ಮೂವತ್ತು ಕಲೆಗಳೇ ಮುಹೂರ್ತದ ಪ್ರಮಾಣ. ಅದೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮುಹೂರ್ತಗಳಿಂದ ಮಾನವರ ಅಹೋರಾತ್ರ (ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 6

अहोरात्राणि तावंति मासः पक्षद्वयात्मकः । तैष्षड्भिरयनं वर्षमयने दक्षिणोत्तरे

ಅಷ್ಟೊಂದು ಅಹೋರಾತ್ರಗಳಿಂದ ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ಆರು ಮಾಸಗಳಿಂದ ಒಂದು ಅಯನ; ವರ್ಷವು ದಕ್ಷಿಣಾಯನ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಯನ ಎಂಬ ಎರಡು ಅಯನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 7

अयनं दक्षिणं रात्रिर्देवानामुत्तरं दिनम् । दिव्यैर्वर्षसहस्रैस्तु कृतत्रेतादिसंज्ञितम्

ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣಾಯನವು ರಾತ್ರಿಯಾಗಿದೆ, ಉತ್ತರಾಯನವು ದಿನವಾಗಿದೆ. ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳ ಸಹಸ್ರಗಳಿಂದ ಪರಿಮಿತವಾದ ಈ ಕಾಲಗಳು ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ ಮೊದಲಾದ ಯುಗಗಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

Verse 8

चतुर्युगं द्वादशभिस्तद्विभागं निबोध मे । चत्वारि त्रीणिद्वे चैकं कृतादिषु यथाक्रमम्

ನನ್ನಿಂದ ಚತುರ್ಯುಗದ ಹನ್ನೆರಡು ಭಾಗಗಳ ವಿಭಾಗವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೋ. ಕೃತ (ಸತ್ಯ) ಯುಗದಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವು ನಾಲ್ಕು, ಮೂರು, ಎರಡು ಮತ್ತು ಒಂದು ಭಾಗಗಳು.

Verse 9

दिव्याब्दानां सहस्राणि युगेष्वाहुः पुराविदः । तत्प्रमाणैः शतैः संध्या पूर्वा तत्राभिधीयते

ಪ್ರಾಚೀನ ಪರಂಪರಾವಿದರಾದ ಋಷಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಯುಗಗಳು ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳ ಸಹಸ್ರಗಳಿಂದ ಪರಿಮಿತವಾಗಿವೆ; ಮತ್ತು ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಶತಭಾಗಗಳಿಂದ ಪೂರ್ವ ಸಂಧ್ಯಾ (ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲ)ವೂ ಅಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 10

संध्यांशकश्च तत्तुल्यो युगस्यानंतरो हि यः । संध्यासंध्यांशयोरंतः कालो यो नृपसत्तम

ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ‘ಸಂಧ್ಯಾಂಶಕ’ವೂ ಇರುತ್ತದೆ, ಅದು ಯುಗದ ತಕ್ಷಣ ನಂತರ ಬರುವದು; ಅಂದರೆ ಸಂಧ್ಯಾ ಮತ್ತು ಸಂಧ್ಯಾಂಶಗಳ ಮಧ್ಯದ ಅಂತರಾಳಕಾಲ, ಹೇ ನೃಪಸತ್ತಮ।

Verse 11

युगाख्यः स तु विज्ञेयः कृतत्रेतादिसंज्ञितः । कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चैव चतुर्युगम्

ಇದೇ ‘ಯುಗ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಇದು ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ ಮೊದಲಾದ ನಾಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ, ದ್ವಾಪರ ಮತ್ತು ಕಲಿ—ಇವೇ ಚತುರ್ಯುಗ.

Verse 12

प्रोच्यते तत्सहस्रं तु ब्रह्मणो दिवसं नृप । ब्रह्मणो दिवसे राजन्मनवश्च चतुर्दश

ಹೇ ನೃಪ, ಆ (ಚತುರ್ಯುಗಗಳ) ಒಂದು ಸಹಸ್ರವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ದಿನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಹೇ ರಾಜನ್, ಬ್ರಹ್ಮದಿನದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮನುಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ।

Verse 13

भवंति परिमाणं च तेषां कालकृतं शृणु । सप्तर्षयः सुराः शक्रो मनुस्तत्सूनवो नृप

ಹೇ ನೃಪ, ಅವರ ಕಾಲನಿಯತ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ಕೇಳು—ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು, ದೇವಗಣ, ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ), ಮನು ಮತ್ತು ಅವನ ಪುತ್ರರು।

Verse 14

एककाले हि सृज्यंते संह्रियंते च पूर्ववत् । चतर्युगानां संख्याता साधिका ह्येकसप्ततिः

ಒಂದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಪೂರ್ವವತ್ತಾಗಿ ಲಯವೂ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಚತುರ್ಯುಗಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಏಕಸಪ್ತತಿ (ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದು, ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 15

मन्वंतरं मनोः कालः सुरादीनां च पार्थिव । अष्टौ शतसहस्राणि दिव्यया संख्यया स्मृतः

ಓ ರಾಜನೇ, ಮನ್ವಂತರವು ಮನುವಿನ ಕಾಲ; ದೇವತೆಗಳಾದಿಗಳ ಕಾಲವೂ ಅದೇ. ದಿವ್ಯ ಗಣನೆಯಂತೆ ಅದು ಎಂಟು ಲಕ್ಷ (ವರ್ಷ) ಎಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.

Verse 16

द्विपंचाशत्तथान्यानि सहस्राण्यधिकानि च । त्रिंशत्कोट्यस्तु संपूर्णाः संख्याताः संख्यया नृप

ಇನ್ನೂ ಐವತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ; ಓ ನೃಪನೇ, ಒಟ್ಟು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆ ಮೂವತ್ತು ಕೋಟಿ ಎಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಎಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 17

सप्तषष्टिस्तथान्यानि नियुतानि महामते । विंशतिश्च सहस्राणि कालोयमधिकं विना

ಓ ಮಹಾಮತೇ, ಈ ಕಾಲಮಾಪನವು ಅರವತ್ತೇಳು ನಿಯುತಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ.

Verse 18

मन्वंतरस्य संख्येयं मानुषैरिह वत्सरैः । चतुर्द्दशगुणो ह्येष कालो ब्राह्ममहः स्मृतम्

ಮನ್ವಂತರದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಗಣಿಸಬೇಕು. ಇದೇ ಕಾಲವು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಆದಾಗ ‘ಬ್ರಹ್ಮನ ದಿನ’ (ಬ್ರಾಹ್ಮಮಹಃ) ಎಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.

Verse 19

ब्राह्मो नैमित्तिको नाम तस्यांते प्रतिसंचरः । तदाहि दह्यते सर्वं त्रैलोक्यं भूर्भुवादिकम्

ಆ ಪ್ರಳಯವನ್ನು ‘ಬ್ರಾಹ್ಮ’ ಹಾಗೂ ‘ನೈಮಿತ್ತಿಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರತಿಸಂಚಾರ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ ಭೂಃ-ಭುವಃ ಮೊದಲಾದವುಗಳೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯ ದಹನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

Verse 20

जनं प्रयांति तापार्त्ता महर्लोकनिवासिनः । एकार्णवे तु त्रैलोक्ये ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः

ದಹನತಾಪದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಮಹರ್ಲೋಕ ನಿವಾಸಿಗಳು ಜನಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ಮಹಾಸಾಗರವಾದಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 21

भोगिशय्यागतः शेते त्रैलोक्यग्रासबृंहितः । जनस्थैर्योगिभिर्द्देवश्चिंत्यमानो जगद्विभुः

ಅವನು ಶೇಷನಾಗನ ಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸುತ್ತಾನೆ, ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವನ್ನು ಗ್ರಸಿಸಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡವನಂತೆ. ಜಗದ್ವಿಭುವಾದ ಆ ದೇವನನ್ನು ಜನಲೋಕದ ಸ್ಥಿರ ಯೋಗಿಗಳು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 22

तत्प्रमाणां हि तां रात्रिं तदंते सृजते पुनः । एवं तु ब्रह्मणो वर्षमेवं वर्षशतं च तत्

ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದ (ದಿನಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ) ಅವನ ರಾತ್ರಿಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಅದರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ವರ್ಷ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವನ ನೂರು ವರ್ಷಗಳೂ ಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 23

शतं हि तस्य वर्षाणां परमायुर्महात्मनः । एकमस्य व्यतीतं तु परार्धं ब्रह्मणोनघ

ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪರಮ ಆಯುಷ್ಯ ನೂರು ವರ್ಷಗಳು. ಹೇ ನಿರ್ದೋಷನೇ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರಾರ್ಧ—ಅರ್ಧಭಾಗ—ಈಗಾಗಲೇ ಕಳೆದಿದೆ.

Verse 24

तस्यान्तेभून्महाकल्पः पाद्म इत्यभिविश्रुतः । द्वितीयस्य परार्धस्य वर्तमानस्य वै नृप

ಆ ಕಾಲದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಪಾದ್ಮ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮಹಾಕಲ್ಪವು ಸಂಭವಿಸಿತು, ಹೇ ನೃಪ; ಅದು ದ್ವಿತೀಯ ಪರಾರ್ಧದ ವರ್ತಮಾನ ಉತ್ತರಾರ್ಧಕ್ಕೆ ಸೇರಿದದೇ.

Verse 25

वाराह इति कल्पोयं प्रथमः परिकल्पितः । ब्रह्मा नारायणाख्योसौ कल्पादौ भगवान्यथा

ಈ ಕಲ್ಪವನ್ನು ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಪರಿಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ—ಇದಕ್ಕೆ ‘ವಾರಾಹ ಕಲ್ಪ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು; ಕಲ್ಪದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣಾಖ್ಯನಾದ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 26

ससर्ज सर्वभूतानि तदाचक्ष्व महामुने । पुलस्त्य उवाच । प्रजाः ससर्ज भगवाननादिस्सर्वसंभवः

“ಅವನು ಸರ್ವಭೂತಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು—ಹೇ ಮಹಾಮುನೇ, ಅದನ್ನು ಹೇಳು.” ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—“ಅನಾದಿ, ಸರ್ವಸಂಭವ ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಜைகளை ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.”

Verse 27

अतीतकल्पावसाने निशासुप्तोत्थितः प्रभुः । सत्वोद्रिक्तस्तथा ब्रह्मा शून्यं लोकमवैक्षत

ಹಿಂದಿನ ಕಲ್ಪದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡ ಪ್ರಭು ಬ್ರಹ್ಮನು, ಸತ್ತ್ವೋದ್ರಿಕ್ತನಾಗಿ, ಲೋಕವನ್ನು ಶೂನ್ಯವೆಂದು ಕಂಡನು.

Verse 28

तोयान्तस्स महीं ज्ञात्वा निमग्नां वारिसंप्लवे । प्रविचिंत्य तदुद्धारं कर्तुकामः प्रजापतिः

ಮಹಾಪ್ರಳಯದ ಜಲದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಆಳಕ್ಕೆ ಮುಳುಗಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದವನು ಅವಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಲು ಬಯಸಿ, ಅವಳ ಉದ್ಧಾರದ ಉಪಾಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದನು.

Verse 29

विष्णुरूपं तदा ज्ञात्वा पृथ्वीं वोढुं स्वतेजसा । मत्स्यकूर्मादिकां चान्यां वाराहीं तनुमाविशत्

ಆಗ ವಿಷ್ಣುರೂಪದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು, ಮತ್ಸ್ಯ-ಕೂರ್ಮಾದಿ ಅವತಾರಗಳಂತೆ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಹವಾದ ವರಾಹತನುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು।

Verse 30

वेदयज्ञमयं रूपमाश्रित्य जगतः स्थितौ । स्थितः स्थिरात्मा सर्वात्मा परमात्मा प्रजापतिः

ವೇದ-ಯಜ್ಞಮಯ ರೂಪವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ—ಸ್ಥಿರಾತ್ಮ, ಸರ್ವಾತ್ಮ, ಪರಮಾತ್ಮ।

Verse 31

प्रविवेशे तदा तोयं तोयाधारे धराधरः । निरीक्ष्य तं तदा देवी पातालतलमागतम्

ಆಗ ಧರಾಧರನು (ಗಿರಿಧರನು) ಜಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು—ಆ ಜಲಾಧಾರದಲ್ಲೇ. ಅವನು ಪಾತಾಳತಲಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವಿಯು ಆಗ ದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಸಿದಳು।

Verse 32

तुष्टाव प्रणता भूत्वा भक्तिनम्रा वसुंधरा । पृथिव्युवाच । नमस्ते सर्वभूताय नमस्ते परमात्मने

ಆಗ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮ್ರವಾಗಿ ವಂದಿಸಿ, ವಸುಂಧರೆಯು ಸ್ತುತಿಸಿದಳು. ಪೃಥಿವಿ ಹೇಳಿದಳು—“ಸರ್ವಭೂತಸ್ವರೂಪನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪರಮಾತ್ಮನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।”

Verse 33

मामुद्धरास्मादद्य त्वं त्वत्तोहं पूर्वमुत्थिता । परमात्मन्नमस्तेस्तु पुरुषात्मन्नमोस्तु ते

ಇಂದು ನನ್ನನ್ನು ಇದರಿಂದ ಉದ್ಧರಿಸು—ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಮೊದಲಿಗೆ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ. ಪರಮಾತ್ಮನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪುರುಷಾತ್ಮನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 34

प्रधानव्यक्तरूपाय कालभूताय ते नमः । त्वं कर्त्तासर्वभूतानां त्वं पाता त्वं विनाशकृत्

ಪ್ರಧಾನವೂ ವ್ಯಕ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ವರೂಪವೂ ಆಗಿ, ಕಾಲರೂಪನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನೀನೇ ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಕರ್ತಾ, ನೀನೇ ಪಾಲಕ, ನೀನೇ ಲಯಕರ್ತನು.

Verse 35

सर्गादौ यः परोब्रह्मा विष्णुरुद्रात्मरूपधृक् । भक्षयित्वा च सकलं जगत्येकार्णवीकृते

ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು-ರುದ್ರ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವ ಪರಬ್ರಹ್ಮನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಗ್ರಸಿಸಿ, ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಒಂದೇ ಮಹಾಸಾಗರವಾಗಿಸಿದನು.

Verse 36

शेषे त्वमेव गोविन्द चिन्त्यमानो मनीषिभिः । भवतो यत्परं रूपं तन्न जानाति कश्चन

ಹೇ ಗೋವಿಂದ! ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಏಕನಾಗಿ ಶೇಷನಾಗಿರುವೆ; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿನ್ನ ಪರಮ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಯಾರೂ ತತ್ತ್ವತಃ ಅರಿಯರು.

Verse 37

अवतारेषु यद्रूपं तदर्चन्ति दिवौकसः । त्वामाराध्य परं ब्रह्म याता मुक्तिं मुमुक्षवः

ನಿನ್ನ ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಧರಿಸುವ ಯಾವ ರೂಪವೋ, ದೇವತೆಗಳು ಅದೇ ರೂಪವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ! ನಿನ್ನ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಮುಮುಕ್ಷುಗಳು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 38

वासुदेवमनाराध्य को हि मोक्षमवाप्स्यति । यद्रूपं मनसा ग्राह्यं यद्ग्राह्यं चक्षुरादिभिः

ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸದೆ ಯಾರು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯಬಲ್ಲರು?—ಅವನ ರೂಪವು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಗ್ರಾಹ್ಯ, ಕಣ್ಣು ಮೊದಲಾದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದಲೂ ಅನುಭವ್ಯ.

Verse 39

बुद्ध्या च यत्परिछेद्यं तद्रूपमखिलं तव । त्वन्मय्यहं त्वदाधारात्वत्सृष्टा त्वामुपाश्रिता

ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಪರಿಮಿತಗೊಳಿಸಿ ತಿಳಿಯಬಹುದಾದ ಯಾವ ರೂಪವೋ—ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿನ್ನದೇ ರೂಪ. ನಾನು ನಿನ್ನಮಯನು; ನಿನ್ನಾಧಾರಿತನು; ನಿನ್ನಿಂದ ಸೃಷ್ಟನಾದವನು; ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ।

Verse 40

माधवीमिति लोकोयमभिधत्ते ततो हि माम् । एवं संस्तूयमानस्तु पृथिव्या पृथिवीधरः

ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಲೋಕವು ನನಗೆ ‘ಮಾಧವೀ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಭೂಮಿಧರ (ವರಾಹ) ಅಲ್ಲೀಯೇ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಉಳಿದನು।

Verse 41

सामस्वरध्वनिः श्रीमान्जगर्ज परिघर्घरम् । ततः समुत्क्षिप्य धरां स्वदंष्ट्रया महावराहः स्फुटपद्मलोचनः । रसातलादुत्पलपत्रसन्निभः समुत्थितो नील इवाचलो महान्

ಸಾಮಸ್ವರದಂತೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಗಂಭೀರ ಘರ್ಘರ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡಿದನು. ನಂತರ ಸ್ಫುಟ ಪದ್ಮಲೋಚನ ಮಹಾವರಾಹನು ತನ್ನ ದಂಷ್ಟ್ರೆಯ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ, ರಸಾತಲದಿಂದ ನೀಲ ಉತ്പಲಪತ್ರಸಮಾನ ಶ್ಯಾಮನಾಗಿ, ಮಹಾ ನೀಲ ಪರ್ವತದಂತೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದನು।

Verse 42

उत्तिष्ठता तेन मुखानिलाहतं तदाप्लवांभो जनलोक संश्रयान् । सनंदनादीनपकल्मषान्मुनींश्चकार भूयोपि पवित्रतास्पदम्

ಅವನು ಏಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವನ ಮುಖನಿಲದ ಆಘಾತದಿಂದ ಆ ಪ್ರವಾಹಜಲಗಳು ಅಲುಗಾಡಿದವು; ಜನಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸನಂದನಾದಿ ನಿರ್ಕಲ್ಮಷ ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಪವಿತ್ರತೆಯ ಆಶ್ರಯಸ್ಥಾನರಾದರು।

Verse 43

प्रयांति तोयानि खुराग्रविक्षते रसातलेऽधकृतशब्दसंततिः । बलाहकानां च तति स्तुतस्य श्वासानिलास्ता परितः प्रयाति

ಖುರಗಳ ಅಗ್ರಭಾಗದ ಹೊಡೆತದಿಂದ ನೀರುಗಳು ರಸಾತಲದ ಕಡೆ ಹರಿದವು; ಅಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಗಂಭೀರ ಶಬ್ದಸಂತತಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ಸ್ತುತ್ಯನಾದ ಆ ಪ್ರಭುವಿನ ಶ್ವಾಸಾನಿಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೋಡಗಳ ಸಾಲುಗಳು ಸುತ್ತಲೂ ಸಂಚರಿಸಿದವು।

Verse 44

उत्तिष्ठतस्तस्य जलार्द्रकुक्षेर्महावराहस्य महीं विदार्य । विधून्वतो वेदमयं शरीरं रोमांतरस्था मुनयो जुषंति

ಜಲಾರ್ದ್ರ ಕುಕ್ಷಿಯುಳ್ಳ ಮಹಾವರಾಹನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಿದಾರಿಸಿ ಎದ್ದು, ವೇದಮಯ ದೇಹವನ್ನು ವಿಧೂನ್ವತಾಗ, ಅವನ ರೋಮಕೂಪಾಂತರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮುನಿಗಳು ಹರ್ಷಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು।

Verse 45

जनेश्वराणां परमेश केशव प्रभुर्गदा शंखदरासिचक्रधृक् । प्रभूति नाश स्थिति हेतुरीश्वरस्त्वमेव नान्यत्परमं च यत्पदम्

ಹೇ ಜನೇಶ್ವರರ ಪರಮೇಶ್ವರ ಕೇಶವ! ಗದೆ, ಶಂಖ, ಧನು, ಖಡ್ಗ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಪ್ರಭು ನೀನೇ. ಸೃಷ್ಟಿ-ನಾಶ-ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಕಾರಣನಾದ ಈಶ್ವರನೂ ನೀನೇ; ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಪರಮವಿಲ್ಲ—ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳೇ ಪರಮಪದ।

Verse 46

पादेषु वेदास्तव यूपदंष्ट्रा दंतेषु यज्ञाः श्रुतयश्च वक्त्रे । हुताश जिह्वोसि तनूरुहाणि दर्भाः प्रभो यज्ञपुमांस्त्वमेव

ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ವೇದಗಳು, ನಿನ್ನ ದಂಷ್ಟ್ರೆಗಳು ಯೂಪಸ್ತಂಭಗಳು; ನಿನ್ನ ದಂತಗಳಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಗಳು, ನಿನ್ನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಶ್ರುತಿಗಳು. ನಿನ್ನ ಜಿಹ್ವೆ ಹುತಾಶನ, ನಿನ್ನ ರೋಮಗಳು ದರ್ಭ; ಹೇ ಪ್ರಭು, ಯಜ್ಞಪುರುಷನು ನೀನೇ।

Verse 47

द्यावापृथिव्योरतुलप्रभाव यदंतरं तद्वपुषा तवैव । व्याप्तं जगद्वापि समस्तमेतद्धिताय विश्वस्य विभो भवत्वम्

ಹೇ ಅತುಲ ಪ್ರಭಾವದ ಪ್ರಭು! ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ನಿನ್ನದೇ ವಪುಷದಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ; ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತೂ ಹಾಗೆಯೇ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ. ಹೇ ವಿಭೋ, ನಿನ್ನ ಸತ್ತ್ವವು ವಿಶ್ವಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಇರಲಿ।

Verse 48

परमात्मा त्वमेवैको नान्योस्ति जगतः पते

ಹೇ ಜಗತ್ಪತೇ, ಪರಮಾತ್ಮನು ನೀನೇ ಏಕ; ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಲ್ಲ।

Verse 49

तवैष महिमा येन व्याप्तमेतच्चराचरं । ज्ञानस्वरूपमखिलं जगदेतदबुद्धयः

ಇದು ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆಯೇ; ಇದರ ಮೂಲಕ ಈ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಆದರೂ ಅವಿವೇಕಿಗಳು ಈ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲವೂ ಸ್ವಭಾವತಃ ಜ್ಞಾನ-ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಅರಿಯರು.

Verse 50

अर्थस्वरूपं पश्यंतो भ्राम्यंते तमसः प्लवे । ये तु ज्ञानविदश्शुद्धचेतसस्तेऽखिलं जगत्

ಪದಾರ್ಥಗಳ ಬಾಹ್ಯಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ನೋಡುವವರು ತಮಸ್ಸಿನ ತೆಪ್ಪದ ಮೇಲೆ ಅಲೆಯುತ್ತಾ ಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಸತ್ಯಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಿಳಿದ ಶುದ್ಧಚಿತ್ತರು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.

Verse 51

ज्ञानात्मकं प्रपश्यंति त्वद्रूपं परमेश्वर । प्रसीद सर्वभूतात्मन्भवाय जगतस्त्विमाम्

ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರ, ಅವರು ನಿನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪವೆಂದು ದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೇ ಸರ್ವಭೂತಾತ್ಮಾ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾಗು.

Verse 52

उद्धरोर्वीममेयात्मन्निमग्नामब्जलोचन । सत्वोद्रिक्तोसि भगवन्गोविंद पृथिवीमिमाम्

ಹೇ ಅಮೇಯಾತ್ಮಾ, ಪದ್ಮಲೋಚನ ಪ್ರಭು, ಮುಳುಗಿದ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸು. ಹೇ ಭಗವನ್ ಗೋವಿಂದ, ನೀನು ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣ; ಈ ಪೃಥ್ವಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತು.

Verse 53

समुद्धर भवायेश कुरु सर्वजगद्धितं । एवं संस्तूयमानश्च परमात्मा महीधरः

ಹೇ ಭವಾಯೇಶ, (ಭೂಮಿಯನ್ನು) ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಹಿತವನ್ನು ಮಾಡು. ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪರಮಾತ್ಮ—ಮಹೀಧರ, ಭೂಧಾರಕ—(ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೃತ್ತನಾದ).

Verse 54

उज्जहार क्षितिं क्षिप्रं न्यस्तवान्स महार्णवे । तस्योपरि जलौघेस्य महती नौरिवस्थिता

ಆ ಪ್ರಭುವು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಎತ್ತಿ ಮಹಾಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ಆ ಜಲರಾಶಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಅದು ಮಹಾ ನೌಕೆಯಂತೆ ತೇಲುತ್ತ ಸ್ಥಿತವಾಯಿತು.

Verse 55

ततः क्षितिं समां कृत्वा पृथिव्यामचिनोद्गिरीन् । यथाविभागं भगवाननादिः पुरुषोत्तमः

ನಂತರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಮಮಾಡಿ, ಅನಾದಿ ಭಗವಾನ್ ಪುರುಷೋತ್ತಮನು ಯಥಾವಿಭಾಗವಾಗಿ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

Verse 56

भूविभागं ततः कृत्वा सप्तद्वीपान्यथातथं । भूताद्यांश्चतुरोलोकान्पूर्ववत्समकल्पयत्

ನಂತರ ಭೂವಿಭಾಗವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಯಥಾವಿಧವಾಗಿ ಸಪ್ತದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಪೂರ್ವವತ್ತಾಗಿ ಭೂ ಮೊದಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 57

ब्रह्मणे विष्णुना पूर्वमेतदेव प्रदर्शितं । तुष्टेन देवदेवेन त्वं देवः पुरुषोत्तमः

ಹಿಂದೆ ವಿಷ್ಣುವು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಇದೇ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದನು. ಸಂತುಷ್ಟ ದೇವದೇವನು ಹೇಳಿದನು—“ನೀನೇ ಪುರುಷೋತ್ತಮ.”

Verse 58

त्वया मया जगच्चेदं धार्यं पाल्यं च यत्नतः । येषां त्वसुरमुख्यानां वरो दत्तो मयाधुना

ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ನೀನು ಮತ್ತು ನಾನು ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಧರಿಸಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಈಗ ಅಸುರಮುಖ್ಯರಿಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದೇನೆ.

Verse 59

देवानां हितकामेन हंतव्यास्ते त्वया विभो । अहं सृष्टिं करिष्यामि सा च पाल्या त्वया विभो

ದೇವರ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ, ಹೇ ವಿಭೋ, ನೀನೇ ಅವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಬೇಕು. ನಾನು ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವೆನು; ಆ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು, ಹೇ ಪ್ರಭು, ನೀನೇ ಪಾಲಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

Verse 60

एवमुक्तो गतो विष्णुर्देवादीनसृजद्विभुः । अबुद्धिपूर्वकस्तस्य प्रादुर्भूतस्तमोमयः

ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಬಳಿಕ ವಿಷ್ಣು ಹೊರಟನು; ನಂತರ ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ ಪ್ರಭು ದೇವಾದಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಅವನಿಂದಲೇ, ಅವಿಚಾರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮೊದಲಿಗೆ, ತಮೋಮಯ ತತ್ತ್ವವು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು.

Verse 61

तमो मोहो महामोहस्तामिस्रो ह्यन्धसंज्ञकः । पंचधावस्थितः सर्गो ध्यायतस्तु महात्मनः

ತಮಸ್ಸು, ಮೋಹ, ಮಹಾಮೋಹ, ತಾಮಿಸ್ರ ಮತ್ತು ‘ಅಂಧ’ ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞೆಯುಳ್ಳವು—ಮಹಾತ್ಮನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಐದು ವಿಧವಾಗಿ ಸ್ಥಿತಿಗೊಂಡಿತು.

Verse 62

बहिरंतश्चाप्रकाशः संवृतात्मा नगात्मकः । मुख्यानागायतश्चोक्ता मुख्यसर्गस्ततस्त्वयं

ಹೊರಗೂ ಒಳಗೂ ಪ್ರಕಾಶರಹಿತ, ಆವರಿತ ಸ್ವರೂಪವುಳ್ಳದು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಸ್ವಭಾವದದು—ಇದನ್ನು ‘ಮುಖ್ಯ ನಾಗಾಯತ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನೇ ಮುಖ್ಯ ಸರ್ಗ.

Verse 63

तं दृष्ट्वा साधकं सर्गममन्यदपरं प्रभुः । तस्याभिध्यायतस्सर्गस्तिर्यक्स्रोतोभ्यवर्तत

ಆ ಸೃಷ್ಟಿ ಸಾಧಕವೂ ಯಶಸ್ವಿಯೂ ಎಂದು ಕಂಡ ಪ್ರಭು ಮತ್ತೊಂದು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದನು; ಅವನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ತಿರ್ಯಕ್-ಸ್ರೋತಸ್ (ಪಶುಯೋನಿ) ಸೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು.

Verse 64

यस्मात्तिर्यक्प्रवृत्तिः स्यात्तिर्यक्स्रोतस्ततः स्मृतः । पश्वादयस्ते विख्यातास्तमः प्राया ह्यवेदिनः

ಅವರ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಅಡ್ಡಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವರನ್ನು 'ತಿರ್ಯಕ್ಸ್ರೋತ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಪಶುಗಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ತಮೋಗುಣ ಪ್ರಧಾನರು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದವರು.

Verse 65

उत्पथग्राहिणश्चैव ते ज्ञाने ज्ञानमानिनः । अहंकृतास्त्वहंमाना अष्टाविंशद्विधात्मकाः । अंतःप्रकाशास्ते सर्व आवृतास्ते परस्परम्

ಅವರು ತಪ್ಪು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವರು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳೆಂದು ಭಾವಿಸುವವರು. ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅವರು ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಬಗೆಯವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಅಂತಃಪ್ರಕಾಶವುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದರೂ ಪರಸ್ಪರ ಆವೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 66

तमप्यसाधकं मत्वा ध्यायतोन्यस्ततोभवत् । ऊर्द्ध्वस्रोतस्तृतीयस्तु सात्विकोर्ध्वमवर्तत

ಆ ಸೃಷ್ಟಿಯೂ ಸಾಲದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಸೃಷ್ಟಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಈ ಮೂರನೆಯದು 'ಊರ್ಧ್ವಸ್ರೋತ', ಇದು ಸಾತ್ವಿಕವಾಗಿದ್ದು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಚಲಿಸಿತು.

Verse 67

ते सुखप्रीतिबहुला बहिरंतरनावृताः । प्रकाशा बहिरंतश्च ऊर्द्ध्वस्रोतास्ततः स्मृताः

ಅವರು ಸುಖ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದವರು, ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು ಒಳಗೆ ಆವರಣವಿಲ್ಲದವರು. ಅವರು ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು ಒಳಗೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು 'ಊರ್ಧ್ವಸ್ರೋತ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 68

तुष्टात्मनस्तृतीयस्तु देवसर्गस्तु संस्मृतः । तस्मिन्सर्गे भवत्प्रीतिर्निष्पन्ने ब्रह्मणस्तदा

ಸಂತುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನ ಬ್ರಹ್ಮನ ಈ ಮೂರನೆಯ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು 'ದೇವಸರ್ಗ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಉಂಟಾದಾಗ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಪರಮ ಆನಂದವಾಯಿತು.

Verse 69

ततोन्यं स तदा दध्यौ साधकं सर्गमुत्तमम् । असाधकांस्तुतान्ज्ञात्वा मुख्यसर्गादिसंभवान्

ಆಗ ಅವರು ಮತ್ತೊಂದು—ಉತ್ತಮವೂ ಸಾಧಕವೂ ಆದ ಸೃಷ್ಟಿ-ವಿಧಾನವನ್ನು—ಧ್ಯಾನಿಸಿದರು. ಮುಖ್ಯಸರ್ಗ ಮತ್ತು ಅದರ ಆದಿ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪೂರ್ವ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಅಸಾಧಕರು ಎಂದು ತಿಳಿದು (ಬೇರೆ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದರು)।

Verse 70

तथाभिध्यायतस्तस्य सत्याभिध्यायिनस्ततः । प्रादुर्भूतस्तदाव्यक्तादर्वाक्स्रोतस्तु साधकः

ಈ ರೀತಿ ಸತ್ಯಾನುಸಾರವಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆಗ ಆ ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ‘ಅರ್ವಾಕ್ಸ್ರೋತಸ್’ ಎಂಬ ಸಾಧಕ ಸೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು।

Verse 71

यस्मादर्वाक्प्रवर्तंते ततोऽवाक्स्रोतसस्तु ते । ते च प्रकाशबहुलास्तमोद्रिक्ता रजोधिकाः

ಅವರು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರವೃತ್ತರಾಗುವುದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ‘ಅವಾಕ್ಸ್ರೋತಸ್’ (ಅಧೋಮುಖ ಪ್ರವಾಹಗಳು) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಪ್ರಕಾಶಬಹುಳರು, ತಮಸ್ಸು ಅಲ್ಪ, ರಜೋಗುಣ ಅಧಿಕ।

Verse 72

तस्मात्ते दुःखबहुला भूयोभूयश्च कारिणः । प्रकाशा बहिरंतश्च मनुष्याः साधकाश्च ते

ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಮನುಷ್ಯರು ದುಃಖಬಹುಳರು, ಮರುಮರು ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ; ಆದರೂ ಅವರು ಹೊರಗೂ ಒಳಗೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರು, ಮತ್ತು ಅವರು ಸಾಧಕರು।

Verse 73

पंचमोनुग्रहः सर्गः स चतुर्द्धा व्यवस्थितः । विपर्ययेण सिद्ध्या च शक्त्या तुष्ट्या तथैव च

ಐದನೆಯ ಸರ್ಗ ‘ಅನುಗ್ರಹ-ಸರ್ಗ’. ಅದು ನಾಲ್ಕು ವಿಧವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ—ವಿಪರ್ಯಯದಿಂದ, ಸಿದ್ಧಿಯಿಂದ, ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ತುಷ್ಟಿಯಿಂದ (ಸಂತೋಷದಿಂದ)।

Verse 74

विवृत्तं वर्त्तमानं च ते न जानंति वै पुनः । भूतादिकानां भूतानां षष्ठः सर्गः स उच्यते

ಅವರು ಭೂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದುದನ್ನೂ, ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನೂ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿಯರು. ಪಂಚಭೂತಾದಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳವರೆಗೆ ಇರುವ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯೇ ‘ಷಷ್ಠ ಸರ್ಗ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 75

ते परिग्राहिणः सर्वे सविभागतरास्तु ते । चोदना जाप्यशीलाश्च ज्ञेया भूतादिकास्तु ते

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಪರಿಗ್ರಾಹಕರು; ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ತನ್ನ ತನ್ನ ಪಾಲು ನಿಯತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಪ್ರವರ್ತಿಸಿ ಜಪದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವವರೇ—ಇವರನ್ನೇ ಭೂತಾದಿ (ತತ್ತ್ವಪ್ರಭೃತಿ) ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 76

इत्येते कथिताः सर्गाः षडत्र नृपसत्तम । प्रथमो महतस्सर्गो द्वितीयो ब्रह्मणस्तु यः

ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ, ಇಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆರು ಸರ್ಗಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಮೊದಲದು ಮಹತ್-ಸರ್ಗ; ಎರಡನೆಯದು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ (ಬ್ರಹ್ಮಣಃ) ಸರ್ಗ ಎಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.

Verse 77

तन्मात्राणां द्वितीयस्तु भूतसर्गोहि स स्मृतः । वैकारिकस्तृतीयस्तु सर्गश्चैंद्रियकः स्मृतः

ಎರಡನೆಯ ಸರ್ಗ ತन्मಾತ್ರಗಳದು; ಅದೇ ಭೂತಸರ್ಗ (ಸ್ಥೂಲಭೂತಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ) ಎಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ. ಮೂರನೆಯದು ವೈಕಾರಿಕ ಸರ್ಗ; ಅದೇ ಐಂದ್ರಿಯಕ—ಇಂದ್ರಿಯಸೃಷ್ಟಿ—ಎಂದು ಕೂಡ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 78

इत्येष प्राकृतः सर्गः संभूतो बुद्धिपूर्वकः । मुख्यसर्गश्चतुर्थस्तु मुख्या वै स्थावराः स्मृताः

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ಪ್ರಾಕೃತ (ಭೌತಿಕ) ಸರ್ಗ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವವಾಗಿ ಹೊಂದಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯದು ‘ಮುಖ್ಯಸರ್ಗ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾವರ (ಅಚಲ) ಜೀವಿಗಳೇ ಪ್ರಧಾನವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.

Verse 79

तिर्यक्स्रोतश्च यः प्रोक्तस्तिर्यग्योन्यस्स उच्यते । ततोर्ध्वस्रोतसां षष्ठो देवसर्गस्तु स स्मृतः

‘ತಿರ್ಯಕ್ಸ್ರೋತಸ್’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಸೃಷ್ಟಿಯೇ ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿ, ಅಂದರೆ ಪಶುಗಳ ಜನ್ಮಸೃಷ್ಟಿ. ಅನಂತರ ಊರ್ಧ್ವಸ್ರೋತಸರಲ್ಲಿ ಆರನೆಯ ಸೃಷ್ಟಿ ‘ದೇವಸರ್ಗ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 80

ततोर्वाक्स्रोतसां सर्गः सप्तमः स तु मानुषः । अष्टमोनुग्रहः सर्गः सात्विकस्तामसस्तु सः

ನಂತರ ‘ವಾಕ್ಸ್ರೋತಸ್’ಗಳ ಏಳನೆಯ ಸೃಷ್ಟಿ—ಅದು ಮಾನವಸೃಷ್ಟಿ. ಎಂಟನೆಯದು ‘ಅನುಗ್ರಹಸರ್ಗ’; ಅದು ಸಾತ್ತ್ವಿಕವೂ ತಾಮಸವೂ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

Verse 81

पंचैते वैकृताः सर्गाः प्राकृतास्तु त्रयः स्मृताः । प्राकृतो वैकृतश्चैव कौमारो नवमः स्मृतः

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ‘ವೈಕೃತ’ (ವಿಕಾರಜನ್ಯ/ದ್ವಿತೀಯ) ಎಂದು, ಮೂರು ‘ಪ್ರಾಕೃತ’ (ಮೂಲ) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಕೃತ ಮತ್ತು ವೈಕೃತ ಎರಡನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಗಣಿಸಿದಾಗ ‘ಕೌಮಾರ’ ಸೃಷ್ಟಿ ಒಂಬತ್ತನೆಯದು ಎಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.

Verse 82

एते तव समाख्याता नवसर्गाः प्रजापतेः । प्राकृता वैकृताश्चैव जगतो मूलहेतवः

ಹೇ ಪ್ರಜಾಪತೇ! ಈ ಒಂಬತ್ತು ಸರ್ಗಗಳನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ—ಪ್ರಾಕೃತವೂ ವೈಕೃತವೂ. ಇವೆಯೇ ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲಹೇತುಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 83

सृजतो जगदीशस्य किमन्यच्छ्रोतुमर्हसि । भीष्म उवाच । संक्षेपात्कथिताः सर्गा देवादीनां गुरोस्तथा

ಜಗದೀಶನು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಯೋಗ್ಯನಾಗಿದ್ದೀಯ? ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ದೇವಾದಿಗಳ ಸರ್ಗಗಳೂ ಹಾಗೂ ಅವರ ಗುರುವಿನ ಸರ್ಗವೂ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 84

विस्तराच्छ्रोतुमिच्छामि त्वत्तो मुनिवरोत्तम । पुलस्त्य उवाच । कर्मभिर्भाविताः सर्वेकुशलाकुशलैस्तु ते

ಓ ಮುನಿವರೋತ್ತಮ! ನಾನು ಇದನ್ನು ನಿನ್ನಿಂದ ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಶುಭಾಶುಭ ಕರ್ಮಗಳಿಂದಲೇ ರೂಪುಗೊಂಡು ಸಂಸ್ಕೃತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 85

ख्यात्या तया ह्यनिर्मुक्ताः संहारे ह्युपसंहृताः । स्थावरान्तास्सुराद्यास्तु प्रजा राजंश्चतुर्विधाः

ಓ ರಾಜನೇ! ಆ ಪ್ರಕಟತೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗದ ಕಾರಣ ಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಸಂಹೃತರಾಗಿ ಲೀನರಾಗುತ್ತಾರೆ. ದೇವಾದಿಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾವರಾಂತವರೆಗೆ—ಈ ಚತುರ್ವಿಧ ಪ್ರಜೆ ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 86

ब्रह्मणः कुर्वतः सृष्टिं जज्ञिरे मानसाः स्मृताः । ततो देवासुरपितॄन्मानुषांस्तु चतुष्टयं

ಬ್ರಹ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ‘ಮಾನಸ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮನೋಜ ಜೀವಿಗಳು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರಿಂದ ದೇವರು, ಅಸುರರು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರು—ಈ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಗಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು.

Verse 87

सिसृक्षुरंभांस्येतानि स्वमात्मानमयूयुजत् । मुक्तात्मनस्ततो जाता दुरात्मानः प्रजापतेः

ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕೆಂದು ಇಚ್ಛಿಸಿ ಅವನು ಈ ಜಲಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದನು. ಆ ಮುಕ್ತಾತ್ಮ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಿಂದ ನಂತರ ದುರಾತ್ಮ ಜೀವಿಗಳು ಜನಿಸಿದರು.

Verse 88

सिसृक्षोर्जघनात्पूर्वं जज्ञिरे त्वसुरास्ततः । तत्याज तां ततो दुष्टान्तमोमात्रात्मिकां तनुं

ಆ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಮುಂಭಾಗ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಮೊದಲುಲೇ ಅವನ ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ಅಸುರರು ಜನಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವನು ದುಷ್ಟಸ್ವಭಾವದ, ಕೇವಲ ತಮೋಮಯವಾದ ಆ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು.

Verse 89

सा तु त्यक्ता तनुस्तेन राजेंद्राभूद्विभावरी । सिसृक्षुरन्यदेहस्थः प्रीतिमापुस्ततः सुराः

ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಅವನು ಆ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದಾಗ ಅದು ರಾತ್ರಿಯಾಯಿತು. ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕೆಂದು ಇಚ್ಛಿಸಿದಾಗ ದೇವತೆಗಳು ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದರು.

Verse 90

सत्वोद्रिक्ताः समुद्भूता मुखतो ब्रह्मणो नृप । त्यक्ता सापि तनुस्तेन सत्वप्रायमभूद्दिनं

ಹೇ ನೃಪ! ಬ್ರಹ್ಮನ ಮುಖದಿಂದ ಸತ್ತ್ವಪ್ರಧಾನ ಜೀವಿಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದರು. ಅವನು ಆ ದೇಹವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿದಾಗ ಹಗಲು ಸತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪವಾಗಿ—ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿಂದ—ಆಯಿತು.

Verse 91

ततो हि बलिनो रात्रावसुरा देवतादि वा । सत्वमात्रात्मिकां चैव ततोन्यां जगृहे तनुम्

ನಂತರ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಬಲಿಷ್ಠರು—ಅಸುರರಾಗಲಿ ದೇವತೆಗಳಾಗಲಿ ಇತರರಾಗಲಿ—ಸತ್ತ್ವಮಾತ್ರಸ್ವರೂಪವಾದ, ಶುದ್ಧಪ್ರಕಾಶಮಯವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿದರು.

Verse 92

पितृवन्मन्यमानस्य पितरस्तस्य जज्ञिरे । उत्ससर्ज पितॄन्कृत्वा ततस्तामपि स प्रभुः

ಅವನು ಅವರನ್ನು ಪಿತೃಗಳೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗ ಅವನಿಂದಲೇ ಪಿತೃಗಳು ಜನಿಸಿದರು. ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಆ ಪ್ರಭು ನಂತರ ಅವಳನ್ನೂ (ಇನ್ನೊಂದು ತತ್ತ್ವವನ್ನೂ) ಹೊರಹಾಕಿದನು.

Verse 93

सा चोत्सृष्टा भवत्संध्या दिननक्तांतरा स्थितिः । रजोमात्रात्मिकामन्यां जगृहे स तनुं ततः

ಮತ್ತು ಹೊರಬಂದ ಆ ಸಂಧ್ಯೆ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿಗಳ ಮಧ್ಯದ ಸಂಧಿಕಾಲವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವನು ರಜೋಮಾತ್ರಸ್ವರೂಪವಾದ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.

Verse 94

रजोमात्रोत्कटा जाता मनुष्याः कुरुसत्तम । तामप्याशु स तत्याज तनुमाद्यां प्रजापतिः

ಹೇ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠ! ಮನುಷ್ಯರು ರಜೋಗುಣಮಾತ್ರದಿಂದ ಉತ್ಕಟರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆಗ ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ತನ್ನ ಆ ಆದ್ಯ ದೇಹವನ್ನೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿದನು.

Verse 95

ज्योत्स्ना समभवच्चापि प्राक्संध्या याभिधीयते । ज्योत्स्नागमे तु बलिनो मनुष्याः पितरस्तथा

ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನೆಯೂ ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಅದನ್ನು ‘ಪ್ರಾಕ್‌ಸಂಧ್ಯಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನೆ ಬಂದಾಗ ಮನುಷ್ಯರು ಬಲಿಷ್ಠರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಪಿತೃಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಬಲವಂತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 96

राजेंद्र संध्यासमये तस्मात्ते प्रभवंति वै । ज्योत्स्ना रात्र्यहनी सन्ध्या चत्वार्येतानि वै विभोः

ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಸಂಧ್ಯಾಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನಿಂದಲೇ ಇವು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ—ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನೆ, ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಹಗಲು, ಹಾಗೂ ಸಂಧ್ಯೆ; ಈ ನಾಲ್ಕೂ ವಿಭುವಿನವೇ.

Verse 97

ब्रह्मणस्तु शरीराणि त्रिगुणोपाश्रयाणि च । रजोमात्रात्मिकामेव ततोन्यां जगृहे तनुं

ಬ್ರಹ್ಮನ ದೇಹಗಳು ತ್ರಿಗುಣಗಳ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲೇ ನೆಲಸಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಮತ್ತೊಂದು ತನುವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು; ಅದು ರಜೋಗುಣಮಾತ್ರಸ್ವರೂಪವಾಗಿತ್ತು.

Verse 98

ततः क्षुद्ब्रह्मणोजाता जज्ञे कोपस्तया कृतः । क्षुत्क्षामो ह्यंधकारे तु सोसृजद्भगवांस्ततः

ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ‘ಕ್ಷುಧೆ’ ಜನ್ಮವಾಯಿತು; ಅವಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಕೋಪವೂ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕೃಶನಾಗಿ, ಭಗವಾನ್ ಆಗ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 99

विरूपा अत्तुकामास्ते समधावंत तं प्रभुम् । रक्षतामेष यैरुक्तं राक्षसास्ते ततोभवन्

ವಿಕೃತರೂಪದ, ಭಕ್ಷಣಾಸಕ್ತರಾದ ಅವರು ಆ ಪ್ರಭುವಿನ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದರು. ಅವನು “ರಕ್ಷಿಸಿರಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದವರೇ ತಕ್ಷಣ ರಾಕ್ಷಸರಾದರು.

Verse 100

ऊचुः खादाम इत्यन्ये ये ते यक्षास्तु तेभवन् । अतिभीतस्य तान्दृष्ट्वा केशाः शीर्यन्ति वेधसः

ಕೆಲವರು “ಖಾದಾಮ” (ತಿನ್ನೋಣ) ಎಂದರು; ಅವರೇ ಯಕ್ಷರಾದರು. ಅವರನ್ನು ಕಂಡು ಅತಿಭೀತನಾದ ವಿಧಾತ ಬ್ರಹ್ಮನ ಕೇಶಗಳು ಉದುರತೊಡಗಿದವು.

Verse 101

हीनाश्च शिरसो भूयः समारोहंति ते शिरः । सर्पणात्तेभवन्सर्पा हीनत्वादहयः स्मृताः

ಶಿರಸ್ಸಿಲ್ಲದವರು ಮತ್ತೆ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆದರು. ಸರಿಯುತ್ತಾ ಹೋಗುವುದರಿಂದ ಅವರು ‘ಸರ್ಪ’ರಾದರು; ಹೀನಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ‘ಅಹಯಃ’ (ಅಹಿ) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 102

ततः क्रुद्धेन वै स्रष्ट्रा क्रोधात्मानो विनिर्मिताः । वर्णेन कपिशेनोग्रा भूतास्ते पिशिताशिनः

ನಂತರ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಕ್ರುದ್ಧನಾದಾಗ, ಕ್ರೋಧಸ್ವಭಾವದ ಸತ್ತ್ವಗಳು ನಿರ್ಮಿತವಾದವು. ಕಪಿಶವರ್ಣದ ಉಗ್ರರೂಪದ ಆ ಭೂತಗಳು ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕರು.

Verse 103

धयतो गां समुद्भूता गंधर्वास्तस्य तत्क्षणात् । पिबंतो जज्ञिरे वाचं गंधर्वास्तेन तेऽभवन्

ಅವನು ಹಸುವಿನ ಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ತಕ್ಷಣ ಗಂಧರ್ವರು ಅವನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು. ವಾಣಿಯನ್ನು ಪಾನಮಾಡುತ್ತಾ ಜನಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವರು ‘ಗಂಧರ್ವ’ರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು.

Verse 104

एतानि सृष्ट्वा भगवान्ब्रह्मा तच्छक्तिचोदितः । ततः स्वच्छंदतोऽन्यानि वयांसि वयसोऽसृजत्

ಇವುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ವಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ, ನಂತರ ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ನಾನಾವಿಧವಾದ ಇತರ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

Verse 105

अवयो वक्षसश्चक्रे मुखतोजांश्च सृष्टवान् । सृष्टवानुदराद्गाश्च महिषांश्च प्रजापतिः

ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದವನು ತನ್ನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳದಿಂದ ಕುರಿಗಳನ್ನು, ಮುಖದಿಂದ ಆಡುಗಳನ್ನು; ಉದರದಿಂದ ಹಸುಗಳನ್ನೂ ಮಹಿಷಗಳನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

Verse 106

पद्भ्यां चाश्वान्स मातंगान्रासभान्गवयान्मृगान् । उष्ट्रानश्वतरांश्चैव न्यंकूनन्याश्च जातयः

ಮತ್ತು ಪಾದಗಳಿಂದ ಕುದುರೆಗಳು, ಆನೆಗಳು, ಕತ್ತೆಗಳು, ಗವಯಗಳು (ಅರಣ್ಯಗೋವು), ಜಿಂಕೆಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಒಂಟೆಗಳು, ಖಚ್ಚರುಗಳು, ನೀಲಗಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜಾತಿಗಳೂ ಹುಟ್ಟಿದವು.

Verse 107

ओषध्यः फलमूलिन्यो रोमभ्यस्तस्य जज्ञिरे । त्रेतायुगमुखे ब्रह्मा कल्पस्यादौ नृपोत्तम

ಆತನ ರೋಮಗಳಿಂದ ಫಲ-ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತ ಔಷಧಿಗಳು ಮತ್ತು ವನಸ್ಪತಿಗಳು ಜನಿಸಿದವು. ಹೇ ನೃಪೋತ್ತಮ, ಕಲ್ಪದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು (ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯವನ್ನು) ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 108

सृष्ट्वा पश्वोषधीस्सम्यक्युयोज स तदाध्वरे । गामजं महिषम्मेषमश्वाश्वतरगर्दभान्

ಪಶುಗಳನ್ನೂ ಔಷಧಿಗಳನ್ನೂ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದನು—ಹಸು, ಆಡು, ಮಹಿಷ, ಕುರಿ, ಕುದುರೆ, ಖಚ್ಚರು ಮತ್ತು ಕತ್ತೆ.

Verse 109

एतान्ग्राम्यपशूनाहुरारण्यांश्च निबोधमे । श्वापदो द्विखुरो हस्ती वानरः पञ्चमः खगः

ಇವು ಗ್ರಾಮ್ಯ ಪಶುಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು; ಈಗ ನನ್ನಿಂದ ಅರಣ್ಯಪಶುಗಳನ್ನು ತಿಳಿ—ಶ್ವಾಪದ (ಹಿಂಸ್ರ ಮೃಗ), ದ್ವಿಖುರ ಪಶು, ಹಸ್ತಿ, ವಾನರ, ಐದನೆಯದು ಖಗ (ಪಕ್ಷಿ)।

Verse 110

उष्ट्रकाः पशवष्षष्ठास्सप्तमास्तु सरीसृपाः । गायत्रं च ऋचश्चैव त्रिवृत्सोमं रथन्तरम्

ಉಷ್ಟ್ರಗಳು ಆರನೆಯ ಪಶುಗಳು, ಸರೀಸೃಪಗಳು ಏಳನೆಯವು; ಹಾಗೆಯೇ ಗಾಯತ್ರ (ಸಾಮ), ಋಕ್ ಮಂತ್ರಗಳು, ತ್ರಿವೃತ್ ಸೋಮ ಸ್ತೋತ್ರ ಮತ್ತು ರಥಂತರ (ಸಾಮ)ವೂ (ಉತ್ಪನ್ನವಾದವು)।

Verse 111

अग्निष्टोमं च यज्ञानां निर्ममे प्रथमान्मुखात् । यजूंषि त्रैष्टुभं छन्दः स्तोमं पञ्चदशं तथा

ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಮುಖದಿಂದ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಯಜುಃ ಮಂತ್ರಗಳು, ತ್ರೈಷ್ಟುಭ ಛಂದಸ್ಸು, ಹದಿನೈದನೆಯ ಸ್ತೋಮವೂ।

Verse 112

बृहत्साम तथोक्थं च दक्षिणादसृजन्मुखात् । सामानि जगतीच्छन्दः स्तोमं सप्तदशं तथा

ದಕ್ಷಿಣ ಮುಖದಿಂದ ಬೃಹತ್ಸಾಮ ಮತ್ತು ಉಕ್ಥವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಮಗಾನಗಳು, ಜಗತೀ ಛಂದಸ್ಸು, ಹದಿನೇಳನೆಯ ಸ್ತೋಮವೂ।

Verse 113

वैरूपमतिरात्रं च पश्चिमादसृजन्मुखात् । एकविंशमथर्वाणमप्तोर्यामाणमेव च

ಪಶ್ಚಿಮ ಮುಖದಿಂದ ವೈರೂಪ ಅತಿರಾತ್ರ ಯಾಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಏಕವಿಂಶ ಅಥರ್ವ-ಕ್ರತು ಮತ್ತು ಅಪ್ತೋರ್ಯಾಮ ಯಾಗವನ್ನೂ।

Verse 114

आनुष्टुभं सवैराजमुत्तरादसृजन्मुखात् । उच्चावचानि भूतानि गात्रेभ्यस्तस्य जज्ञिरे

ಅವನು ತನ್ನ ಉತ್ತರಮುಖದಿಂದ ವೈರಾಜಸಹಿತ ಅನುಷ್ಟುಭ ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಅವನ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಉನ್ನತ-ನೀಚ ಭೇದಗಳ ನಾನಾವಿಧ ಭೂತಪ್ರಾಣಿಗಳು ಜನಿಸಿದರು.

Verse 115

सुरासुरपितॄन्सृष्ट्वा मनुष्यांश्च प्रजापतिः । ततः पुनः ससर्जासौ स कल्पादौ पितामहः

ದೇವರು, ಅಸುರರು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಪ್ರಜಾಪತಿ—ಕಲ್ಪಾರಂಭದ ಪಿತಾಮಹ—ಮತ್ತೆ ಮುಂದಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪುನಃ ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 116

यक्षान्पिशाचान्गंधर्वांस्तथैवाप्सरसां गणान् । सिद्धकिन्नररक्षांसि सिंहान्पक्षिमृगोरगान्

ಯಕ್ಷರು, ಪಿಶಾಚರು, ಗಂಧರ್ವರು ಹಾಗೂ ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗಣಗಳು; ಸಿದ್ಧರು, ಕಿನ್ನರರು, ರಾಕ್ಷಸರು; ಸಿಂಹಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಮೃಗಗಳು, ಸರ್ಪಗಳು—ಇವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅವನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

Verse 117

अव्ययं च व्ययं चैव यदिदं स्थाणुजंगमम् । तत्ससर्ज तदा ब्रह्मा भगवानादिकृद्विभुः

ಆಗ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮ—ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಆದಿಕರ್ತ—ಅವ್ಯಯವೂ ವ್ಯಯವೂ, ಸ್ಥಾವರವೂ ಜಂಗಮವೂ ಆದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

Verse 118

तेषां ये यानि कर्माणि प्राक्सृष्ट्यां प्रतिपेदिरे । तान्येव प्रतिपद्यंते सृज्यमानाः पुनः पुनः

ಪೂರ್ವಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಾವ ಯಾವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದರೋ, ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಾ ಅವರು ಅದೇ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 119

हिंस्राहिंस्रे मृदुक्रूरे धर्माधर्मावृतानृते । तद्भाविताः प्रपद्यंते तस्मात्तत्तस्य रोचते

ಹಿಂಸೆ–ಅಹಿಂಸೆ, ಮೃದುತೆ–ಕ್ರೂರತೆ, ಧರ್ಮ–ಅಧರ್ಮ, ಸತ್ಯ–ಅಸತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ—ಯಾವ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಮನುಷ್ಯನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿರುವನೋ, ಅದೇ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಅವನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದೇ ಅವನಿಗೆ ರುಚಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 120

इंद्रियार्थेषु भूतेषु शरीरेषु च स प्रभुः । नानात्त्वं विनियोगं च धातैव व्यसृजत्स्वयं

ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ, ಭೂತತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ, ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ—ಆ ಪ್ರಭು ಧಾತೃ ಸ್ವತಃ ನಾನಾತ್ವವನ್ನೂ ವಿಭಿನ್ನ ವಿನಿಯೋಗಗಳನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು।

Verse 121

नामरूपं च भूतानां कृत्यानां च प्रपंचनम् । वेदशब्देभ्य एवादौ देवादीनां चकार सः

ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ವೇದಶಬ್ದಗಳಿಂದಲೇ ಭೂತಗಳ ನಾಮರೂಪಗಳನ್ನೂ ಕೃತ್ಯಗಳ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನೂ ರೂಪಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ದೇವಾದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು।

Verse 122

ऋषीणां नामधेयानि यथा वेदे श्रुतानि वै । यथानियोगं योग्यानि अन्येषामपि सोकरोत्

ಋಷಿಗಳ ನಾಮಗಳನ್ನು ವೇದದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುವಂತೆಯೇ ಅವನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ನಿಯೋಗಾನುಸಾರ ಇತರರಿಗೂ ಯೋಗ್ಯವಾದುದನ್ನು ಅವನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದನು।

Verse 123

यथर्तावृतुलिंगानि नानारूपाणि पर्यये । दृश्यंते तानितान्येव तथा भावा युगादिषु

ಋತುಚಕ್ರ ತಿರುಗುವಾಗ ಋತುಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು ನಾನಾರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿ, ಅದೇ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮರಳುವಂತೆ—ಯುಗಾದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭಾವಸ್ಥಿತಿಗಳು ಪುನಃಪುನಃ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 124

करोत्येवंविधां सृष्टिं कल्पादौ स पुनःपुनः । सिसृक्षुश्शक्तियुक्तोसौ सृज्य शक्तिप्रचोदितः

ಪ್ರತಿ ಕಲ್ಪದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಪುನಃಪುನಃ ಇದೇ ವಿಧದ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಶಕ್ತಿಯುಕ್ತನಾದ ಸ್ರಷ್ಟನು ಆ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಸೃಜಿಸುತ್ತಾನೆ॥

Verse 125

भीष्म उवाच । अर्वाक्स्रोतास्तु कथितो भवता यस्तु मानुषः । ब्रह्मन्विस्तरतो ब्रूहि ब्रह्मा तमसृजद्यथा

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ನೀವು ಮಾನವನನ್ನು ‘ಅರ್ವಾಕ್‌ಸ್ರೋತಸ್’ (ಪ್ರವಾಹ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿರುವವನು) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನನ್ನು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ॥

Verse 126

यथा सवर्णानसृजद्गुणांश्च स महामुने । यच्च तेषां स्मृतं कर्म विप्रादीनां तदुच्यताम्

ಓ ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಅವನು ಗುಣಗಳೊಡನೆ ವರ್ಣಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು ತಿಳಿಸಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿಗಳ ಸ್ಮೃತಿಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಿರಿ॥

Verse 127

पुलस्त्य उवाच । सत्वाभिध्यायिनः पूर्वं सिसृक्षोर्ब्रह्मणः प्रजाः । अजायंत कुरुश्रेष्ठ सत्वोद्रिक्ता मुखात्प्रजाः

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಮೊದಲು ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕೆಂದು ಇಚ್ಛಿಸಿದಾಗ ಸತ್ತ್ವಾಭಿಮುಖ ಪ್ರಜೆಗಳು ಜನಿಸಿದರು; ಸತ್ತ್ವಪ್ರಧಾನ ಸಂತತಿ ಅವನ ಮುಖದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿತು॥

Verse 128

वक्षसो रजसोद्रिक्तास्तथान्या ब्रह्मणोभवन् । रजसस्तमसश्चैव समुद्रिक्तास्तथोरुतः

ಬ್ರಹ್ಮನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳದಿಂದ ರಜೋಗುಣ ಅಧಿಕವಾದ ಇತರರು ಹುಟ್ಟಿದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಅವನ ಊರುಗಳಿಂದ ರಜಸ್ ಮತ್ತು ತಮಸ್ ಎರಡೂ ಬಲವಾಗಿ ಮಿಶ್ರಿತವಾದವರು ಉದ್ಭವಿಸಿದರು॥

Verse 129

पद्भ्यामन्याः प्रजा ब्रह्मा ससर्ज कुरुसत्तम । तमःप्रधानास्ताः सर्वाश्चातुर्वर्ण्यमिदं ततः

ಹೇ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಪಾದಗಳಿಂದ ಇತರ ಪ್ರಜைகளை ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ತಮೋಗುಣಪ್ರಧಾನರು; ಅವರಿಂದಲೇ ಈ ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು.

Verse 130

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्च नृपसत्तम । पादोरुवक्षस्थलतो मुखतश्च समुद्गताः

ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರು, ಶೂದ್ರರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮುಖ, ವಕ್ಷಸ್ಥಳ, ಊರುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು.

Verse 131

यज्ञनिष्पत्तये सर्वमेतद्ब्रह्मा चकार ह । चातुर्वर्ण्यं महाराज यज्ञसाधनमुत्तमम्

ಯಜ್ಞಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಹೇ ಮಹಾರಾಜ! ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯವು ಯಜ್ಞಸಾಧನೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.

Verse 132

यज्ञेनाप्यायिता देवा वृष्ट्युत्सर्गेण मानवाः । आप्यायंते धर्मयज्ञा यतः कल्याणहेतवः

ಯಜ್ಞದಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಪೋಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಮಳೆಯ ಸುರಿವಿಕೆಯಿಂದ ಮಾನವರು ಪೋಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವೇ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು.

Verse 133

निष्पद्यंते नरैस्ते तु सुकर्मनिरतैः सदा । विरुद्धाचरणापेतैः सद्भिः सन्मार्गगामिभिः

ಈ ಫಲಗಳು ಸದಾ ಸತ್ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಮನುಷ್ಯರಿಂದಲೇ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ—ವಿರುದ್ಧಾಚರಣೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸನ್ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಜ್ಜನರಿಂದ.

Verse 134

स्वर्गापवर्गं मानुष्यात्प्राप्नुवंति नरा नृप । यच्चाभिरुचितं स्थानं तद्यांति मनुजा विभो

ಹೇ ನೃಪನೇ! ಮಾನವಜನ್ಮದಿಂದ ಜನರು ಸ್ವರ್ಗವೋ ಮೋಕ್ಷವೋ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಹೇ ಪ್ರಭೋ! ಅವರು ಹೃದಯದಿಂದ ಬಯಸಿದ ಲೋಕವನ್ನೇ ಮಾನವರು ಸೇರುತ್ತಾರೆ।

Verse 135

प्रजास्ता ब्रह्मणा सृष्टाश्चातुर्वर्ण्यव्यवस्थितौ । सम्यक्शुद्धाः समाचारा चरणा नृपसत्तम

ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಆ ಪ್ರಜೆಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದರು; ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶುದ್ಧರು, ಸದಾಚಾರಿಗಳು, ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರು।

Verse 136

यथेच्छावासनिरताः सर्वबाधाविवर्जिताः । शुद्धांतःकरणाः शुद्धा धर्मानुष्ठाननिर्मलाः

ಅವರು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ವಾಸನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲ ಬಾಧೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು; ಅವರ ಅಂತಃಕರಣ ಶುದ್ಧ, ಅವರು ಸ್ವತಃ ಪವಿತ್ರರು, ಧರ್ಮಾನುಷ್ಠಾನದಿಂದ ನಿರ್ಮಲರಾದರು।

Verse 137

शुद्धे च तासां मनसि शुद्धांतःसंस्थिते हरौ । शुद्धज्ञानं प्रपश्यंति ब्रह्माख्यं येन तत्पदं

ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾದಾಗ, ಶುದ್ಧ ಅಂತಃಕರಣದಲ್ಲಿ ಹರಿ ನೆಲೆಸಿರುವಾಗ, ಅವರು ‘ಬ್ರಹ್ಮ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಶುದ್ಧ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದರಿಂದ ಪರಮಪದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 138

ततः कालात्मको योसौ विरिंचा वा स उच्यते । संसारपातमत्यर्थं घोरमल्पाल्पसारवत्

ನಂತರ ಕಾಲಸ್ವರೂಪನಾದವನೇ ‘ವಿರಿಂಚ’ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಬೀಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಘೋರ—ಅದರಲ್ಲಿನ ಸಾರ ಅತಿ ಅಲ್ಪವೆಂಬಂತೆ.

Verse 139

अधर्मबीजभूतं तत्तमोलोभसमुद्गतम् । प्रजासु तासु राजेंद्र रागादिक्रमसाधनम्

ಅಧರ್ಮದ ಬೀಜವಾಗುವ ಆ ಪ್ರೇರಣೆ ತಮಸ್ಸು ಮತ್ತು ಲೋಭದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಆ ಪ್ರಜಗಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ರಾಗಾದಿ ವಿಕಾರಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹರಿಯಲು ಸಾಧನವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 140

ततः सा सहजासिद्धिस्तेषां नातीव जायते । राजन्वश्यादयश्चान्याः सिद्धयोष्टौ भवंति याः

ಆದುದರಿಂದ ಅವರಲ್ಲಿ ಆ ಸಹಜಸಿದ್ಧಿ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಉದಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಓ ರಾಜನ್, ವಶ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಇತರ ಸಿದ್ಧಿಗಳೂ ಇವೆ—ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಅಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವವು।

Verse 141

तासु क्षीणास्वशेषासु वर्द्धमाने च पातके । द्वंद्वाभिभवदुःखार्तास्ता भवंति ततः प्रजाः

ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಪಾತಕವು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವಾಗ, ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ಆಕ್ರಮಿತವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಪ್ರಜಗಳು ಆಗ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 142

ततो दुर्गाणि ताश्चक्रुर्वार्क्षं पार्वतमौदकम् । धान्वनं च तथा दुर्गं पुरं खार्वटकादि यत्

ನಂತರ ಅವರು ದುರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು—ವನದುರ್ಗ, ಪರ್ವತದುರ್ಗ, ಜಲದುರ್ಗ, ಧಾನ್ವನ (ಮರು) ದುರ್ಗ; ಹಾಗೆಯೇ ಖಾರ್ವಟಕಾದಿ ನಗರಗಳನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿದರು।

Verse 143

गृहाणि च यथान्यायं तेषु चक्रुः पुरादिषु । शीततापादिबाधानां प्रशमाय महामते

ಮತ್ತು ಅವರು ನಗರಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಥಾನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು; ಓ ಮಹಾಮತೇ, ಶೀತ-ತಾಪಾದಿ ಬಾಧೆಗಳ ಶಮನಕ್ಕಾಗಿ।

Verse 144

प्रतिहारमिमं कृत्वा शीतादेस्ताः प्रजाः पुनः । वार्तोपायं ततश्चक्रुर्हस्तसिद्धिं च कर्मजाम्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಶೀತಾದಿ ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಆ ಪ್ರಜೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು; ಹಾಗೆಯೇ ಕರ್ಮಜನ್ಯ ಹಸ್ತಕೌಶಲ್ಯವನ್ನೂ ಪಡೆದರು।

Verse 145

व्रीहयश्च यवाश्चैव गोधूमा अणवस्तिलाः । प्रियंगुकोविदाराश्च कोरदूषाः सचीनकाः

ವ್ರೀಹಿ (ಅಕ್ಕಿ), ಯವ (ಜೋಳ/ಬಾರ್ಲಿ), ಗೋಧೂಮ (ಗೋಧಿ), ಅಣು (ಸಣ್ಣ ಧಾನ್ಯ) ಮತ್ತು ತಿಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಿಯಂಗು, ಕೋವಿದಾರ, ಕೋರದೂಷ, ಸಚೀನಕ—ಇವು ಧಾನ್ಯಭೇದಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 146

माषा मुद्गा मसूराश्च निष्पावाः सकुलत्थकाः । अढकाश्चणकाश्चैव शणास्सप्तदश स्मृताः

ಮಾಷ, ಮುದ್ಗ, ಮಸೂರ, ನಿಷ್ಪಾವ ಮತ್ತು ಕುಲುತ್ತ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಢಕಾ, ಚಣಕ ಮತ್ತು ಶಣ—ಇವು ಹದಿನೇಳು ವಿಧಗಳೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ।

Verse 147

इत्येता ओषधीनां तु ग्राम्याणां जातयो नृप । ओषध्यो यज्ञियाश्चैव ग्राम्यावन्याश्चतुर्दश

ಹೇ ನೃಪ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಗ್ರಾಮ್ಯ (ಬೆಳೆಸುವ) ಔಷಧಿಗಳ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಯಜ್ಞೋಪಯೋಗಿ ಔಷಧಿಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮ್ಯ-ವನ್ಯ ಸೇರಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳು.

Verse 148

व्रीहयः सयवा माषा गोधूमा अणवस्तिलाः । प्रियंगुसप्तमा ह्येता अष्टमास्तु कुलुत्थकाः

ವ್ರೀಹಿ, ಯವ, ಮಾಷ, ಗೋಧೂಮ, ಅಣು ಮತ್ತು ತಿಲ—ಇವು; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯಂಗು ಏಳನೆಯದು, ಎಂಟನೆಯದು ಕುಲುತ್ತ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 149

श्यामाकस्त्वथ नीवारो वर्तुलस्स गवेधुकः । अथ वेणुयवाः प्रोक्तास्तद्वन्मर्कटका नृप

ಶ್ಯಾಮಾಕ, ನಂತರ ನೀವಾರ, ವರ್ತುಲ ಮತ್ತು ಗವೇಧುಕ; ಆಮೇಲೆ ವೇಣುಯವಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು; ಹಾಗೆಯೇ ಮಾರ್ಕಟಕ ಧಾನ್ಯಗಳೂ, ಹೇ ರಾಜಾ।

Verse 150

ग्राम्या वन्याः स्मृता ह्येता ओषध्यश्च चतुर्दश । यज्ञनिष्पत्तये तद्वत्तथासां हेतुरुत्तमः

ಇವು ಗ್ರಾಮ್ಯವೂ ವನ್ಯವೂ ಎಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿರುವ ಔಷಧಿಗಳು—ಒಟ್ಟು ಹದಿನಾಲ್ಕು. ಯಜ್ಞಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸಹ ಇವೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾರಣ.

Verse 151

एताश्च सहयज्ञेन प्रजानां कारणं परम् । परापरविदः प्राज्ञास्ततो यज्ञान्वितन्वते

ಇವು ಯಜ್ಞದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಪ್ರಜೆಯ ಪರಮ ಕಾರಣ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಾಪರ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದ ಪ್ರಾಜ್ಞರು ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 152

अहन्यहन्यनुष्ठानं यज्ञानां पार्थिवोत्तम । उपकारकरं पुंसां क्रियमाणं फलार्थिनाम्

ಹೇ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಯಜ್ಞಗಳ ದೈನಂದಿನ ಅನುಷ್ಠಾನವು ಫಲವನ್ನು ಬಯಸುವ ಜನರಿಗೆ ಉಪಕಾರಕರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 153

येषां चकालसृष्टोसौ पपाबिंदुर्महामते । मर्यादां स्थापयामास यथास्थानं यथागुणम्

ಹೇ ಮಹಾಮತೇ, ಅವನು ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಜೀವಿಗಳಿಗಾಗಿ ಆ ಪೂಜ್ಯ ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಮર્યಾದೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು—ಯಥಾಸ್ಥಾನ ಯಥಾಗುಣವಾಗಿ.

Verse 154

वर्णानामाश्रमाणां च धर्मान्धर्मभृतांवर । लोकांश्च सर्ववर्णानां सम्यग्धर्मानुपालिनाम्

ಧರ್ಮಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ವರ್ಣಗಳೂ ಆಶ್ರಮಗಳೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಸಮ್ಯಕ್ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಎಲ್ಲ ವರ್ಣದ ಜನರು ಪಡೆಯುವ ಲೋಕಗಳನ್ನು ನಾನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 155

प्राजापत्यं ब्राह्मणानां स्मृतं स्थानं तु पार्थिव । स्थानमैंद्रं क्षत्रियाणां सङ्ग्रामेष्वनिवर्तिनाम्

ಹೇ ರಾಜನೇ! ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ‘ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ’ ಸ್ಥಾನವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿರುಗದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ ‘ಐಂದ್ರ’ (ಇಂದ್ರಲೋಕ) ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

Verse 156

वैश्यानाम्मारुतं स्थानं स्वधर्ममनुवर्तिनाम् । गान्धर्वं शूद्रजातीनां परिचर्या सुवर्तिनाम्

ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ವೈಶ್ಯರಿಗೆ ‘ಮಾರುತ’ (ವಾಯುಲೋಕ) ಸ್ಥಾನ; ಸುವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಸೇವೆ ಮಾಡುವ ಶೂದ್ರಜಾತಿಗಳಿಗೆ ‘ಗಾಂಧರ್ವ’ ಲೋಕ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ.

Verse 157

अष्टाशीतिसहस्राणां यतीनामूर्द्ध्वरेतसाम् । स्मृतं तेषां तु यत्स्थानं तदेव गुरुवासिनाम्

ಊರ್ಧ್ವರೇತಸ್ಸುಳ್ಳ ಎಂಭತ್ತೆಂಟು ಸಾವಿರ ಯತಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಸ್ಥಾನವೇ, ಗುರುಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ ಸೇವಿಸುವವರಿಗೂ ಅದೇ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.

Verse 158

सप्तर्षीणां च यत्स्थानं स्मृतं तद्वै वनौकसाम् । प्राजापत्यं गृहस्थानां न्यासिनां ब्राह्मसंज्ञितम्

ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಸ್ಥಾನವೇ ವನವಾಸಿಗಳ (ವಾನಪ್ರಸ್ಥರ) ಸ್ಥಾನ; ಗೃಹಸ್ಥರಿಗೆ ‘ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ’, ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ‘ಬ್ರಾಹ್ಮ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಲೋಕ.

Verse 159

योगिनाममृतं स्थानं ब्रह्मणः परमं पदं । एकांतिनः सदोद्युक्ता ध्यायिनो योगिनो हि ये

ಇದು ಯೋಗಿಗಳ ಅಮೃತಧಾಮ—ಬ್ರಹ್ಮನ ಪರಮಪದ. ಏಕಾಗ್ರನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಸದಾ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಧ್ಯಾನಯೋಗಿಗಳು ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 160

तेषां तत्परमं स्थानं यत्तत्पश्यंति सूरयः । गतागतानि वर्त्तंते चंद्रादित्यादयो ग्रहाः

ಅವರಿಗದು ಪರಮಸ್ಥಾನ; ಅದನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಗ್ರಹಗಳು ಆಗಮನ-ನಿಗಮನಗಳ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 161

अद्यापि न निवर्तंते नारायणपरायणाः । तामिस्रमंधतामिस्रं महारौरव रौरवम्

ಇಂದಿಗೂ ನಾರಾಯಣಪರಾಯಣರು ಆ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಮರಳುವುದಿಲ್ಲ—ತಾಮಿಸ್ರ, ಅಂಧತಾಮಿಸ್ರ, ಮಹಾರೌರವ ಮತ್ತು ರೌರವ ನರಕಗಳಿಗೆ.

Verse 162

असिपत्रवनं घोरं कालसूत्रमवीचिमत् । विनिंदकानां वेदस्य यज्ञव्याघातकारिणाम्

ವೇದವನ್ನು ನಿಂದಿಸಿ ಯಜ್ಞಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವವರಿಗೆ ಭಯಾನಕ ನರಕಗಳಿವೆ—ಅಸಿಪತ್ರವನ, ಕಾಲಸೂತ್ರ ಮತ್ತು ಅವೀಚಿ.

Verse 163

स्थानमेतत्समाख्यातं स्वधर्मत्यागिनश्च ये । ततोभिध्यायतस्तस्य जज्ञिरे मानसाः प्रजाः

ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸ್ವಧರ್ಮತ್ಯಾಗಿಗಳ ಗತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಅವನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದಾಗ, ಅವನಿಂದಲೇ ಮಾನಸಜನ್ಯ ಪ್ರಜೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು.

Verse 164

तच्छरीरसमुत्पन्नैः कायस्थैः करणैः सह । क्षेत्रज्ञाः समवर्त्तंत गात्रेभ्यस्तस्य धीमतः

ಆ ಧೀಮಂತನ ದೇಹದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ದೇಹಸ್ಥ ಕರಣಗಳ (ಇಂದ್ರಿಯಗಳ)ೊಡನೆ, ಅವನ ಅಂಗಾಂಗಗಳಿಂದ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞರು (ಚೇತನ ಜೀವಾತ್ಮಗಳು) ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದರು।

Verse 165

ते सर्वे समवर्तंत ये मया प्रागुदाहृताः । देवाद्याः स्थावरां ताश्च त्रैगुण्यविषयेस्थिताः

ನಾನು ಹಿಂದೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದವರೆಲ್ಲರೂ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದರು—ದೇವರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಸ್ಥಾವರ ಜೀವಿಗಳೂ—ತ್ರಿಗುಣಗಳ ವಿಷಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 166

एवं भूतानि सृष्टानि स्थावराणि चराणि च । यदास्य ताः प्रजाः सर्वानव्यवर्द्धंतधीमतः

ಈ ರೀತಿ ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಚರ ಎಂಬ ಭೂತಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಆಗ ಆ ಧೀಮಂತನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳು ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ (ಬಹುಗುಣಿತವಾಗಲಿಲ್ಲ)।

Verse 167

अथान्यान्मानसान्पुत्रान्सदृशानात्मनोऽसृजत् । भृगुं मां पुलहं चैव क्रतुमंगिरसं तथा

ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನಂತೆಯೇ ಇರುವ ಇತರ ಮಾನಸಪುತ್ರರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು—ಭೃಗು, ಮರೀಚಿ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು ಮತ್ತು ಅಂಗಿರಸನೂ ಸಹ।

Verse 168

मरीचिं दक्षमत्रिं चवसिष्ठंचैवमानसान् । नवब्रह्माण इत्येतेपुराणे निश्चयं गताः

ಮರೀಚಿ, ದಕ್ಷ, ಅತ್ರಿ, ವಸಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಈ ಮಾನಸಪುತ್ರರು—ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಇವರೇ ‘ನವ ಬ್ರಹ್ಮರು’ (ಆದಿ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು) ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು।

Verse 169

सनंदनादयो ये च पूर्वं सृष्टास्तु वेधसा । न ते लोकेष्वसज्जंत निरपेक्षाः प्रजासुते

ಹೇ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಪುತ್ರನೇ! ವಿಧಾತಾ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಸನಂದನಾದಿಗಳು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಲಿಲ್ಲ; ನಿರಪೇಕ್ಷರಾಗಿ ವೈರಾಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದರು।

Verse 170

सर्वे ह्यागतविज्ञाना वीतरागा विमत्सराः । तेष्वेवं निरपेक्षेषु लोकसृष्टौ महात्मनः

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದವರು, ರಾಗರಹಿತರು, ಮತ್ಸರರಹಿತರು. ಇಂತಹ ನಿರಪೇಕ್ಷರು ಇದ್ದಾಗ ಮಹಾತ್ಮನು ಲೋಕಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 171

ब्रह्मणोभून्महान्क्रोधस्त्रैलोक्यदहन क्षमः । तस्य क्रोधात्समुद्भूतं ज्वालामालावदीपितम्

ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಮಹಾಕ್ರೋಧ ಉದ್ಭವಿಸಿತು, ಅದು ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನು ದಹಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು; ಆ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಜ್ವಾಲಾಮಾಲೆಯಿಂದ ದೀಪ್ತವಾದ ಭಯಂಕರ ತೇಜಸ್ಸು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು।

Verse 172

ब्रह्मणस्तु तदा ज्योतिस्त्रैलोक्यमखिलं दहत् । भ्रकुटी कुटिलात्तस्य ललाटात्क्रोधदीपितात्

ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನ ಜ್ಯೋತಿ ಉರಿದು ಸಂಪೂರ್ಣ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನು ದಹಿಸಿತು; ಕ್ರೋಧದಿಂದ ದೀಪ್ತವಾಗಿ, ಭ್ರೂಕುಟಿ ವಕ್ರವಾದ ಅವನ ಲಲಾಟದಿಂದ ಅದು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು।

Verse 173

समुत्पन्नस्तदा रुद्रो मध्याह्नार्कसमप्रभः । अर्द्धनारीनरवपुः प्रचण्डोति शरीरवान्

ಆಗ ರುದ್ರನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು—ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸೂರ್ಯನ ಸಮಾನ ಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳವನು; ಅವನ ರೂಪ ಅರ್ಧನಾರಿ-ಅರ್ಧನರ, ಪ್ರಚಂಡ ಮತ್ತು ಮಹಾಶರೀರವಂತನು।

Verse 174

विभजात्मानमित्युक्त्वा तं ब्रह्मांतर्दधेः ततः । तथोक्तोसौ द्विधा स्त्रीत्वं पुरुषत्वं तथाकरोत्

“ನಿನ್ನನ್ನೇ ವಿಭಜಿಸು” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಂತರ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು. ಆ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅವನು ದ್ವಿಧಾ होकर ಸ್ತ್ರೀತ್ವ ಮತ್ತು ಪುರುಷತ್ವ ಎಂಬ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.

Verse 175

बिभेद पुरुषत्वं च दशधा चैकधा च सः । सौम्यासौम्यैस्तथा रूपैः शांतैः स्त्रीत्वं च स प्रभुः

ಆ ಪ್ರಭುವು ಪುರುಷತ್ವವನ್ನು ದಶ ವಿಧವಾಗಿಯೂ ಏಕ ವಿಧವಾಗಿಯೂ ವಿಭಜಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಸೌಮ್ಯ-ಅಸೌಮ್ಯವಾದರೂ ಶಾಂತ ಸ್ವರೂಪಗಳಿಂದ ಸ್ತ್ರೀತ್ವವನ್ನೂ ವಿಭಜಿಸಿದನು.

Verse 176

बिभेद बहुधा चैव स्वरूपैरसितैः सितैः । ततो ब्रह्मा स्वयंभूतं पूर्वं स्वायंभुवं प्रभुम्

ಅವನು ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿಸಿದನು. ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮೊದಲನೆಯ ಸ್ವಯಂಭೂ ಪ್ರಭುವಾದ ಸ್ವಾಯಂಭುವ (ಮನು)ವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

Verse 177

आत्मानमेव कृतवान्प्रजापत्ये मनुं नृप । शतरूपां च तां नारीं तपोनिर्द्धूतकल्मषाम्

ಓ ನೃಪ! ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ತನ್ನಿಂದಲೇ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಮನುವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕಲ್ಮಷ ನಿವಾರಿತಳಾದ ಶತರೂಪಾ ಎಂಬ ನಾರಿಯನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

Verse 178

स्वायंभुवो मनुर्नाम पत्नीत्वे जगृहे प्रभुः । तस्माच्च पुरुषाद्देवी शतरूपा व्यजायत

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಎಂಬ ಮನುವನ್ನು ಪ್ರಭುವು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಆ ಪುರುಷನಿಂದ ದೇವಿ ಶತರೂಪಾ ಜನಿಸಿದಳು.

Verse 179

प्रियव्रतोत्तातनपाद प्रसूत्याकूति संज्ञितम् । ददौ प्रसूतिं दक्षाय आकूतिं रुचये पुरा

ಪ್ರಿಯವ್ರತ ಮತ್ತು ಉತ್ತಾನಪಾದರ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸೂತಿ ಹಾಗೂ ಆಕೂತಿ ಎಂಬ ಎರಡು ಪುತ್ರಿಯರು ಜನಿಸಿದರು. ಪುರಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನು ಪ್ರಸೂತಿಯನ್ನು ದಕ್ಷನಿಗೆ, ಆಕೂತಿಯನ್ನು ರುಚಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

Verse 180

प्रजापतिः स जग्राह तयोर्जज्ञे स दक्षिणः । पुत्रो यज्ञो महाभाग दंपत्योर्मिथुनं ततः

ಆ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಅವಳನ್ನು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು; ಅವರಿಬ್ಬರ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಾ ಎಂಬ ಕನ್ಯೆ ಜನಿಸಿದಳು. ಓ ಮಹಾಭಾಗನೇ! ನಂತರ ಆ ದಂಪತಿಗೆ ಯಜ್ಞ ಎಂಬ ಪುತ್ರನೂ ಜನಿಸಿದನು.

Verse 181

यज्ञस्य दक्षिणायां तु पुत्रा द्वादश जज्ञिरे । यामा इति समाख्याता देवाः स्वायंभुवे मनौ

ಯಜ್ಞನ ಪತ್ನಿ ದಕ್ಷಿಣೆಯಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು. ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ‘ಯಾಮ’ ಎಂಬ ದೇವಗಣವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು.

Verse 182

प्रसूत्यां च तथा दक्षश्चतस्रो विंशतिं तथा । ससर्ज कन्यास्तासां तु सम्यङ्नामानि मे शृणु

ಮತ್ತೂ ಪ್ರಸೂತಿಯ ಮೂಲಕ ದಕ್ಷನು ಹಾಗೆಯೇ ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಈಗ ಅವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು.

Verse 183

श्रद्धा लक्ष्सीर्धृतिः पुष्टिस्तुष्टिर्मेधा क्रिया तथा । बुद्धिर्लज्जावपुः शांतिरृद्धिः कीर्तिस्त्रयोदशी

ಶ್ರದ್ಧಾ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ, ಧೃತಿ, ಪುಷ್ಟಿ, ತುಷ್ಟಿ, ಮೇಧಾ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾ; ಬುದ್ಧಿ, ಲಜ್ಜಾ, ವಪು (ರೂಪ), ಶಾಂತಿ, ಋದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿ—ಇವು ಹದಿಮೂರು (ನಾಮಗಳು/ಗುಣಗಳು).

Verse 184

पत्न्यर्थं प्रतिजग्राह धर्मो दाक्षायिणीः प्रभुः । ताभ्यः शिष्टा यवीयस्य एकादश सुलोचनाः

ಪತ್ನ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರಭು ಧರ್ಮನು ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಆ ಪತ್ನಿಗಳಿಂದ ನಂತರ ಕನಿಷ್ಠೆಯ ಉಳಿದ ಹನ್ನೊಂದು ಸುಲೋಚನಾ ಕನ್ಯೆಗಳು ಜನ್ಮಿಸಿದವು.

Verse 185

ख्यातिः सत्यथ संभूतिः स्मृतिः प्रीतिः क्षमा तथा । सन्नतिश्चानसूया च ऊर्ज्जा स्वाहा स्वधा तथा

ಖ್ಯಾತಿ, ಸತ್ಯ, ಸಂಭವೂತಿ, ಸ್ಮೃತಿ, ಪ್ರೀತಿ, ಕ್ಷಮಾ; ಹಾಗೆಯೇ ಸನ್ನತಿ, ಅನಸೂಯಾ; ಮತ್ತು ಊರ್ಜಾ, ಸ್ವಾಹಾ, ಸ್ವಧಾ ಕೂಡ.

Verse 186

भृगुर्भवो मरीचिश्च तथा चैवांगिरा मुनिः । अहं च पुलहश्चैव क्रतुर्मुनिवरस्तथा

ಭೃಗು, ಭವ, ಮರೀಚಿ ಹಾಗೂ ಮುನಿ ಅಂಗಿರಾ; ಜೊತೆಗೆ ನಾನು, ಪುಲಹ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿ ಕ್ರತು ಕೂಡ (ಎಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು).

Verse 187

अत्रिर्वसिष्ठो वह्निश्च पितरश्च यथाक्रमम् । ख्यात्याद्या जगृहुः कन्या मुनयो राजसत्तम

ಓ ರಾಜಸತ್ತಮ! ಅತ್ರಿ, ವಸಿಷ್ಠ, ವಹ್ನಿ (ಅಗ್ನಿ) ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳು—ಈ ಮುನಿಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿ ಮೊದಲಾದ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.

Verse 188

श्रद्धा कामं बलं लक्ष्मीर्नियमं धृतिरात्मजम् । संतोषं च तथा तुष्टिर्लोभं पुष्टिरसूयत

ಅವಳು ಶ್ರದ್ಧೆ, ಕಾಮ, ಬಲ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ, ನಿಯಮ, ಧೃತಿ—ಈ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಸಂತೋಷ, ತುಷ್ಟಿ, ಲೋಭ, ಪುಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ಜನ್ಮಗೊಳಿಸಿದಳು.

Verse 189

मेधा श्रुतं क्रिया दण्डं नयं विनयमवे च । बोधं बुद्धिस्तथा लज्जा विनयं वपुरात्मजम्

ಮೇಧೆ, ಶ್ರುತಿ-ಜ್ಞಾನ, ಸತ್ಕ್ರಿಯೆ, ದಂಡ-ಶಾಸನ, ನೀತಿ ಮತ್ತು ವಿನಯ; ಹಾಗೆಯೇ ಬೋಧ, ಬುದ್ಧಿ, ಲಜ್ಜೆ, ಸದಾಚಾರ—ಇವು ಸ್ವಭಾವ-ದೇಹದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ನಿಜ ಸಂತಾನಗಳು.

Verse 190

व्यवसायं प्रजज्ञे वै क्षेमं शान्तिरसूयत । सुखमृद्धिर्यशः कीर्तिरित्येते धर्मसूनवः

ಧರ್ಮದಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ‘ವ್ಯವಸಾಯ’ ಜನಿಸಿತು; ಶಾಂತಿಯಿಂದ ‘ಕ್ಷೇಮ’ ಹುಟ್ಟಿತು. ಸುಖ, ಸಮೃದ್ಧಿ, ಯಶಸ್ಸು, ಕೀರ್ತಿ—ಇವು ಧರ್ಮಸೂನುವರು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 191

कामान्नंदी सुतं हर्षं धर्मपौत्रमसूयत । हिंसा भार्यात्वधर्मस्य तस्य जज्ञे तदानृतं

ಕಾಮದಿಂದ ನಂದಿಯು ‘ಹರ್ಷ’ ಎಂಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ಅವನು ಧರ್ಮಪೌತ್ರ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಧರ್ಮನ ಪತ್ನಿ ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಆಗ ‘ಅನೃತ’ (ಅಸತ್ಯ) ಜನಿಸಿತು.

Verse 192

कन्या च निकृतिस्ताभ्यां भयं नरक एव च । माया च वेदना चैव मिथुनं द्वंद्वमेव च

ಮತ್ತು ‘ಕನ್ಯಾ’ ಹಾಗೂ ‘ನಿಕೃತಿ’ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು; ಅವುಗಳಿಂದ ‘ಭಯ’ ಮತ್ತು ‘ನರಕ’ವೂ. ಹಾಗೆಯೇ ‘ಮಾಯಾ’ ಮತ್ತು ‘ವೇದನಾ’, ಜೊತೆಗೆ ‘ಮಿಥುನ’ ಮತ್ತು ‘ದ್ವಂದ್ವ’ವೂ ಪ್ರಕಟವಾದವು.

Verse 193

तयोर्जज्ञेथ वै माया मृत्युं भूतापहारिणम् । वेदनायास्ततश्चापि दुःखं जज्ञेथ रौरवात्

ಆ ಇಬ್ಬರಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ‘ಮಾಯಾ’ ಮತ್ತು ಭೂತಾಪಹಾರಿಣಿಯಾದ ‘ಮೃತ್ಯು’ ಜನಿಸಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ‘ವೇದನಾ’ಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ‘ರೌರವ’ದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ‘ದುಃಖ’ ಹುಟ್ಟಿತು.

Verse 194

मृत्योर्व्याधिजराशोक तृष्णाक्रोधाश्च जज्ञिरे । दुःखोत्तराः स्मृता ह्येते सर्वे चाधर्मलक्षणाः

ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ವ್ಯಾಧಿ, ಜರಾ ಮತ್ತು ಶೋಕ ಹುಟ್ಟಿದವು; ಹಾಗೆಯೇ ತೃಷ್ಣೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧವೂ ಜನಿಸಿದವು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ದುಃಖಾಂತವಾಗುವವು ಎಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿವೆ; ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಧರ್ಮಲಕ್ಷಣಗಳು.

Verse 195

नैषां भार्यास्ति पुत्रो वा ते सर्वे ह्यूर्द्ध्वरेतसः । रौद्राण्येतानि रूपाणि ब्रह्मणो नृवरात्मज

ಅವರಿಗೆ ಹೆಂಡತಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಮಗನೂ ಇಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಊರ್ಧ್ವರೇತಸರು, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯನಿಷ್ಠರು. ಓ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನ ಪುತ್ರಾ, ಇವು ಬ್ರಹ್ಮನ ರೌದ್ರ (ಉಗ್ರ) ರೂಪಗಳು.

Verse 196

नित्यं प्रलयहेतुत्वं जगतोस्य प्रयांति वै । रुद्रसर्गं प्रवक्ष्यामि यथा ब्रह्मा चकार हा

ಅವರು ಈ ಜಗತ್ತು ನಿತ್ಯವೂ ಪ್ರಳಯಹೇತುವಿನ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮಾಡಿದಂತೆ ರುದ್ರಸರ್ಗವನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 197

कल्पादावात्मनस्तुल्यं सुतं प्रध्यायतस्ततः । प्रादुरासीत्प्रभोरंके कुमारो नीललोहितः

ಕಲ್ಪದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುವು ತನ್ನ ಸಮಾನವಾದ ಪುತ್ರನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು; ಆಗ ಪ್ರಭುವಿನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ನೀಲಲೋಹಿತನೆಂಬ ಕುಮಾರನು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು.

Verse 198

रुदन्वै सुस्वरं सोथ द्रवंश्च नृपसत्तम । किं रोदिषीति तं देवो रुदंतं प्रत्युवाच ह

ಆಗ, ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠಾ, ಅವನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಉನ್ನತ ಸ್ವರದಿಂದ ಅಳುತ್ತಾ ನಡುಗುತ್ತಾ ಇದ್ದನು. ಅವನು ಅಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವನು ಕೇಳಿದನು— “ಏಕೆ ಅಳುತ್ತೀಯ?”

Verse 199

नामधेहीति तं सोथ प्रत्युवाच प्रजापतिम् । रोदनाद्रुद्रनामासि मा रोदीर्धैर्यमावह

ಅವನು “ನನಗೆ ನಾಮ ಕೊಡಿ” ಎಂದಾಗ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು—“ನಿನ್ನ ಅಳುವಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ನೀನು ‘ರುದ್ರ’ನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟೆ; ಅಳಬೇಡ, ಧೈರ್ಯವನ್ನು ತಾಳು.”

Verse 200

एवमुक्तः पुनस्सोथ सप्तकृत्वो रुरोद ह । ततोन्यानि ददौ तस्मै सप्तनामानि वै प्रभुः

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಏಳು ಬಾರಿ ಅತ್ತನು; ನಂತರ ಪ್ರಭುವು ಅವನಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಏಳು ನಾಮಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು.