Adhyaya 26

Verse 1

भीष्म उवाच । दीर्घायुरारोग्यकुलातिवृद्धिभिर्युक्तः पुमान्रूपकुलान्वितः स्यात् । मुहुर्मुहुर्जन्मनि येन सम्यक्व्रतं समाचक्ष्व च शीतरश्मेः

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಶೀತರಶ್ಮಿ (ಚಂದ್ರಸಮಾನ), ದಯವಿಟ್ಟು ಆ ವ್ರತದ ಸಮ್ಯಕ್ ವಿಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸು; ಅದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಾಯು, ಆರೋಗ್ಯ, ಕುಲವೃದ್ಧಿ, ರೂಪ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಕುಲಸಂಪತ್ತು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । त्वया पृष्टमिदं सम्यगक्षयस्वर्गकारकम् । रहस्यं तु प्रवक्ष्यामि यत्पुराणविदो विदुः

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ನೀನು ಇದನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದೀಯೆ; ಇದು ಅಕ್ಷಯ ಸ್ವರ್ಗಪ್ರದ. ಈಗ ಪುರಾಣವಿದರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಆ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 3

रोहिणीचंद्रशयनं नामव्रतमिहोच्यते । तस्मिन्नारायणस्यार्चामर्चयेदिंदुनामभिः

ಇಲ್ಲಿ ‘ರೋಹಿಣೀ–ಚಂದ್ರಶಯನ’ ಎಂಬ ವ್ರತವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣನ ಅರ್ಚಾಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಇಂದು (ಚಂದ್ರ) ನಾಮಗಳಿಂದ ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು.

Verse 4

यदा सोमदिने शुक्ला भवेत्पंचदशी क्वचित् । अथवा ब्रह्मनक्षत्रं पौर्णमास्यां प्रजायते

ಯಾವುದೋ ಸೋಮವಾರ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಪಂಚದಶಿ (ಪೌರ್ಣಿಮೆ) ಬಂದಾಗ, ಅಥವಾ ಪೌರ್ಣಿಮೆಯ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ-ನಕ್ಷತ್ರ ಉದಯಿಸಿದಾಗ—

Verse 5

तदा स्नानं नरः कुर्यात्पंचगव्येन सर्षपैः । आप्यायस्वेति च जपेद्विद्वानष्टशतं पुनः

ಆಗ ಮನುಷ್ಯನು ಸಾಸಿವೆ ಬೀಜಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಂಚಗವ್ಯದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಮತ್ತು ಪಂಡಿತನು ‘ಆಪ್ಯಾಯಸ್ವ’ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಎಂಟುನೂರು ಬಾರಿ ಜಪಿಸಬೇಕು.

Verse 8

शूद्रोपि परया भक्त्या पाषंडालापवर्जितः । सोमाय शांताय नमोस्तु पादावनंतधाम्नेति च जानुजंघे । ऊरुद्वयं चापि जलोदराय संपूजयेन्मेढ्रमनंगधाम्ने

ಶೂದ್ರನಾದರೂ ಪರಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಪಾಷಂಡರ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನು (ಭಗವಂತನ ಅಂಗಗಳನ್ನು) ಪೂಜಿಸಬಹುದು—ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ‘ಶಾಂತ ಸೋಮಾಯ ನಮೋಽಸ್ತು, ಅನಂತಧಾಮ್ನೇ’ ಎಂದು; ನಂತರ ಮೊಣಕಾಲು ಮತ್ತು ಜಂಘೆ; ಎರಡೂ ಊರುಗಳನ್ನು ‘ಜಲೋದರಾಯ’ ಎಂದು; ಮತ್ತು ಮೇಢ್ರವನ್ನು ‘ಅನಂಗಧಾಮ್ನೇ’ ಎಂದು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 9

नमोनमः कामसुखप्रदाय कटिः शशांकस्य सदार्चनीयः । तथोदरं चाप्यमृतोदराय नाभिः शशांकाय नमोभिपूज्या

ಕಾಮಸুখವನ್ನು ನೀಡುವ, ಸದಾ ಅರ್ಚನೀಯನಾದ ಚಂದ್ರನ ಕಟಿಗೆ ನಮೋ ನಮಃ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಮೃತಮಯ ಉದರಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಚಂದ್ರನ ನಾಭಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ—ಅದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂಜ್ಯ.

Verse 10

नमोस्तु चंद्राय मुखं च नित्यं दंता द्विजानामधिपाय पूज्याः । हास्यं नमश्चंद्रमसेऽभिपूज्यमोष्ठौ तु कौमोदवनप्रियाय

ಚಂದ್ರದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಅವರ ಮುಖಕ್ಕೆ ನಿತ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರ. ಅವರ ದಂತಗಳು ದ್ವಿಜಾಧಿಪತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪೂಜ್ಯ. ಚಂದ್ರನ ಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಆರಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಅವರ ಓಷ್ಠಗಳು ಕೌಮೋದವನಪ್ರಿಯನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾಗಲಿ.

Verse 11

नासा च नाथाय वरौषधीनामानंदबीजाय पुनर्भ्रुवौ च । नेत्रद्वयं पद्मनिभं तथेंदोरिंदीवरव्यासकराय शौरेः

ಅವರ ನಾಸಿಕೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಔಷಧಿಗಳ ನಾಥತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿತು; ಮತ್ತೆ ಅವರ ಭ್ರೂಯುಗಲ ಆನಂದಬೀಜವಾಯಿತು. ಅವರ ನೇತ್ರದ್ವಯ ಪದ್ಮಸಮಾನವಾಗಿ ಚಂದ್ರರೂಪವನ್ನೂ ಪಡೆದಿತು; ಹಾಗೆಯೇ ಶೌರಿ (ವಿಷ್ಣು)ಯೂ—ನೀಲಪದ್ಮದಂತೆ ವಿಶಾಲ ಹಸ್ತಗಳಿರುವವನು.

Verse 12

नमः समस्ताध्वरपूजिताय कर्णद्वयं दैत्यनिषूदनाय । ललाटमिंदोरुदधिप्रियाय केशाः सुषुम्नाधिपतेः प्रपूज्याः

ಸಮಸ್ತ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿತನಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ದೈತ್ಯನಿಷೂದನನ ಕರ್ಣದ್ವಯಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಚಂದ್ರನಿಗೂ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೂ ಪ್ರಿಯವಾದ ಅವರ ಲಲಾಟಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸುಷುಮ್ನಾಧಿಪತಿಯ ಕೇಶಗಳೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪ್ರಪೂಜ್ಯ.

Verse 13

शिरः शशांकाय नमो मुरारेर्विश्वेश्वरायाथ नमः किरीटं । पद्मप्रिये रोहिणीनाम लक्ष्मि सौभाग्यसौख्यामृतसागराय

ಚಂದ್ರಧೃತ ಶಿರಸ್ಸಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಮುರಾರಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಕಿರೀಟಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಪದ್ಮಪ್ರಿಯೆ, ರೋಹಿಣೀ ಎಂಬ ನಾಮದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ! ಸೌಭಾಗ್ಯಸೌಖ್ಯಗಳ ಅಮೃತಸಾಗರಸ್ವರೂಪಳಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 14

दैवीं च संपूज्य सुगंधिपुष्पैर्नैवेद्यधूपादिभिरिंदुपत्नीम् । सुप्त्वा तु भूमौ पुनरुत्थितो यः स्नात्वा च विप्राय हविष्यभुक्तः

ಸುಗಂಧಿಪುಷ್ಪಗಳು, ನೈವೇದ್ಯ, ಧೂಪಾದಿಗಳಿಂದ ಇಂದುವಿನ ಪತ್ನಿಯಾದ ದೇವಿಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶಯನ ಮಾಡಿ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು; ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿ ದಾನ ನೀಡಿ, ನಂತರ ಹವಿಷ್ಯ (ಯಜ್ಞೋಪಯುಕ್ತ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಆಹಾರ) ಮಾತ್ರ ಭುಜಿಸುವವನು—ಇಂತೆ ವ್ರತಾಚರಣೆ ಮಾಡುವವನು…

Verse 15

देयः प्रभाते सहिरण्य वारिकुंभो नमः पापविनाशनाय । संप्राश्य गोमूत्रममांसमन्नमक्षारमष्टावथ विंशतिं च

ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದೊಂದಿಗೆ ಜಲಕುಂಭವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ—“ಪಾಪವಿನಾಶನಾಯ ನಮಃ” ಎಂದು ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಗೋಮೂತ್ರವನ್ನು ಆಚಮಿಸಿ, ಮಾಂಸರಹಿತ ಅನ್ನವನ್ನು ಭುಜಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಎಂಟು ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತು (ಅಂದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು) ಪ್ರಮಾಣದ ಧಾನ್ಯವನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 16

ग्रासांश्च त्रीन्सर्पियुतानुपोष्य भुक्त्वेतिहासं शृणुयान्मुहूर्तं । कदंबनीलोत्पलकेतकानि जातिःसरोजं शतपत्रिका च

ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ ತುಪ್ಪ ಮಿಶ್ರಿತ ಮೂರು ಗ್ರಾಸಗಳನ್ನು ಭುಜಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಭೋಜನಾನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ (ಮುಹೂರ್ತ) ಪವಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸ/ಕಥೆಯನ್ನು ಶ್ರವಣ ಮಾಡಬೇಕು. ಕದಂಬ, ನೀಲೋತ್ಪಲ, ಕೇತಕಿ, ಜಾತಿ (ಮಲ್ಲಿಗೆ), ಸರೋಜ (ಕಮಲ) ಮತ್ತು ಶತಪತ್ರಿಕಾ ಪುಷ್ಪಗಳೂ ಪೂಜೆಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ.

Verse 17

अम्लानपुष्पाण्यथ सिंदुवारं पुष्पं पुनर्भारतमल्लिकायाः । शुक्लं च पुष्पं करवीरपुष्पं श्रीचंपकं चंद्रमसे प्रदेयम्

ಚಂದ್ರನಿಗೆ ವಾಡದ ತಾಜಾ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು—ಸಿಂದುವಾರ, ಭಾರತ-ಮಲ್ಲಿಕಾದ ಪುಷ್ಪ, ಶುಭ್ರ ಪುಷ್ಪಗಳು, ಕರವೀರ ಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಚಂಪಕ ಪುಷ್ಪ.

Verse 18

श्रावणादिषु मासेषु क्रमादेतानि सर्वदा । यस्मिन्मासे व्रतादिः स्यात्तत्पुष्पैरर्चयेद्धरिम्

ಶ್ರಾವಣಾದಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸದಾ ಬಳಸಬೇಕು. ಯಾವ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ವ್ರತಾದಿ ಆಚರಣೆ ಇದ್ದರೆ, ಆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿಯಾದ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು.

Verse 19

एवं संवत्सरं यावदुपोष्य विधिवन्नरः । व्रतांते शयनं दद्याच्छयनोपस्करान्वितम्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಒಂದು ವರ್ಷ ಉಪವಾಸ ಆಚರಿಸಿ, ವ್ರತಾಂತದಲ್ಲಿ ಶಯ್ಯೆಯನ್ನು ಶಯ್ಯೋಪಕರಣಗಳೊಡನೆ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 20

रोहिणीचंद्रमिथुनं कारयित्वा तु कांचनम् । चंद्रः षडंगुलः कार्यो रोहिणी चतुरंगुला

ಬಂಗಾರದಲ್ಲಿ ರೋಹಿಣೀ–ಚಂದ್ರರ ಯುಗ್ಮಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ, ಚಂದ್ರನನ್ನು ಆರು ಅಂಗುಲ, ರೋಹಿಣಿಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಅಂಗುಲ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 21

मुक्ताफलाष्टकयुतां सितनेत्रसमन्विताम् । क्षीरकुंभोपरि पुनः कांस्यपात्राक्षतान्विताम्

ಎಂಟು ಮುತ್ತುಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿಯೂ ಶ್ವೇತ ನೇತ್ರಚಿಹ್ನಗಳಿಂದ ಸಮನ್ವಿತವಾಗಿಯೂ ಇರುವ ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹಾಲಿನ ಕುಂಭದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, ಅಕ್ಷತಯುಕ್ತ ಕಂಚಿನ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಜೊತೆಗೆ ಇರಿಸಬೇಕು।

Verse 22

दद्यान्मंत्रेण पूर्वाह्णे शालीक्षुफलसंयुताम् । श्वेतामथ सुवर्णास्यां रौप्यखुरसमन्विताम्

ಪೂರ್ವಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ, ಶಾಲಿಧಾನ್ಯ, ಕಬ್ಬು ಮತ್ತು ಫಲಗಳೊಡನೆ (ಹಸುವನ್ನು) ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು—ಅದು ಶ್ವೇತವರ್ಣದ, ಸ್ವರ್ಣಮುಖದ ಮತ್ತು ರಜತಖುರಗಳೊಡನೆ ಯುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು।

Verse 23

सवस्त्रभाजनां धेनुं तथा शंखं च भाजनम् । भूषणैर्द्विजदाम्पत्यमलंकृत्य गुणान्वितं

ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರসহಿತ ಧೇನುವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿ, ಪಾತ್ರರೂಪ ಶಂಖವನ್ನೂ ನೀಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಗುಣವಂತ ದ್ವಿಜ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು।

Verse 24

चंद्रोयं विप्ररूपेण सभार्य इति कल्पयेत् । यथा ते रोहिणी कृष्ण शयनं न त्यजेदपि

ಈ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂಪಧಾರಿಯಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ಹೀಗಾದರೆ, ಹೇ ಕೃಷ್ಣ, ನಿನ್ನ ರೋಹಿಣೀ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಶಯನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 25

सोमरूपस्य वैतद्वन्न मे भेदो विभूतिभिः । यथा त्वमेव सर्वेषां परमानंदमुक्तिदः

ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಸೋಮರೂಪನಿಗೆ ನನ್ನ ವಿಭೂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭೇದವಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ನೀನೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪರಮಾನಂದ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವವನು.

Verse 26

इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे रोहिणीचंद्रशयनव्रतं नाम षड्विंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಪುರಾಣದ ಪ್ರಥಮ ಸೃಷ್ಟಿಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ರೋಹಿಣೀ–ಚಂದ್ರಶಯನ ವ್ರತ’ ಎಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತಾರುನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.

Verse 27

रूपारोग्यायुषामेतद्विधायकमनुत्तमम् । इदमेव पितॄणां च सर्वदा वल्लभं नृप

ಹೇ ನೃಪಾ! ಇದು ರೂಪ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವ ಅನುತ್ತಮ ವಿಧಾನ; ಇದೇ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಸದಾ ಪ್ರಿಯವಾದುದು.

Verse 28

त्रैलोक्याधिपतिर्भूत्वा सप्तकल्पशतत्रयम् । चंद्रलोकमवाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम्

ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಮೂರು ನೂರು ಏಳು ಕಲ್ಪಗಳವರೆಗೆ, ಅವನು ಚಂದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಅಲ್ಲಿಂದ ಪುನರಾಗಮನ ದುರ್ಳಭ.

Verse 29

नारी वा रोहिणीचंद्रशयनं या समाचरेत् । सापि तत्फलमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम्

ಯಾವ ಸ್ತ್ರೀಯಾದರೂ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ‘ರೋಹಿಣೀ–ಚಂದ್ರ-ಶಯನ’ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ, ಅವಳಿಗೂ ಅದೇ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ—ಅಲ್ಲಿ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಪುನರಾಗಮನವು ದುರ್ಲಭವಾಗಿರುತ್ತದೆ।

Verse 30

इति पठति शृणोति वा य इत्थं मधुमथनार्चनमिंदुकीर्तनेन । मतिमपि च ददाति सोपि शौरेर्भवनगतः परिपूज्यतेमरौघैः

ಈ ರೀತಿ ಚಂದ್ರಸಮಾನ ಕೀರ್ತನೆಯ ಮೂಲಕ ಮಧುಮಥನನ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುವವನು ಅಥವಾ ಶ್ರವಣಿಸುವವನು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಸದ್ಬುದ್ಧಿಯನ್ನೂ ನೀಡುವವನು—ಅವನು ಸಹ ಶೌರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಧಾಮವನ್ನು ಸೇರಿ ಅಮರಗಣಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂಜಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ।